Minber

Hodji yujnogo Kazahstana: istoriya i kul'tura

Musul'manskie descentnıe religioznıe elitı v proşlom igrali znaçitel'nuyu rol' v obşestvennoy jizni narodov Central'noy Azii. V Sovetskiy period v svyazi s politikoy intensivnoy modernizacii, social'nıh, ekonomiçeskih i politiçeskih izmeneniy proizoşla transformaciya bıvşih sosloviy, vmeste s tem, kakoy-to çasti religioznoy elitı udalos' uspeşno nayti svoe mesto v novoy obşestvennoy strukture. Oni sohranili nekotorıe elementı moral'nogo, social'nogo statusa i simvoliçeskiy kapital v forme svyatiliş, genealogiy i dr.

V nastoyaşey stat'e ya proanaliziruyu nekotorıe dannıe ob istorii i kul'ture, identiçnosti hodjey Turkestanskogo regiona YUjnogo Kazahstana, poluçennıe pri etnografiçeskom issledovanii naseleniya, v soçetanii s istoriçeskimi materialami. (1) V dannoy stat'e pod terminom hodja ponimayutsya descentnıe gruppı, veduşie svoe proishojdenie ot proroka Muhammada, pervıh halifov ili prosto sufiyskih svyatıh.

V dannoy stat'e budut proanalizirovanı dannıe po istorii i identiçnosti hodjey goroda Turkestana YUjno-Kazahstanskoy oblasti Respubliki Kazahstan. Dlya luçşego ponimaniya sovremennoy situacii v kaçestve kriteriya differenciacii grupp hodjey ya takje ispol'zuyu lingvistiçeskiy kriteriy. Iz izuçenıh mnoyu grupp hodjey est' kazahoyazıçnıe i uzbekoyazıçnıe. Parallel'no dlya sravnitel'nogo analiza privlekayutsya dannıe po drugim sosednim gruppam hodjey.

Istoriya hodjey interesna, v tom çisle, tem, çto eta gruppa raznoobrazna v lingvistiçeskom otnoşenii, u nih suşestvuyut razliçnıe genealogiçeskie predaniya. V HH veke proizoşla social'naya i etniçeskaya transformaciya hodjey, vızvavşaya izmenenie ih identiçnosti.

Istoçnikami dannogo issledovaniya stali: semeynıe istorii, sistemı brakov i strategii, genealogii, istoriçeskie istoçniki, simvolı grupp hodjey i manipulyaciya imi dlya oboznaçeniya shojesti ili razliçiya. Sostav respondentov po professiyam bıl predstavlen: uçitelyami, rabotnikami torgovli, predstavitelyami gosudarstvennıh organov, uçenımi, smotritelyami svyatiliş i t.d. Issledovanie osnovano na kombinacii osnovnıh dvuh metodov issledovaniya: istoriçeskogo i antropologiçeskogo. Zadavaemıe voprosı kasalis' identifikacii, roli kul'turı, sistemı rodstva v identifikacii hodjey regiona. Osoboe vnimanie obraşeno na tak nazıvaemıe markerı identiçnosti. YA pıtalsya prosledit' kak manipuliruyutsya, i ispol'zuyutsya markerı identiçnosti v organizacii razliçiya ili podçerkivaniya edinstva proishojdeniya – blizosti grupp.

Istoriya hodjey interesna tem, çto esli do nacional'no-territorial'nogo razmejevaniya 1924 goda oni razliçali drug druga po genealogiçeskomu principu, to v rezul'tate nacional'noy politiki Sovetskoy vlasti v identifikacii stal bolee dominirovat' etniçeskiy kriteriy, osnovannıy na yazıkovoy affiliacii. Tem ne menee, v otdel'nıh mestnostyah, rodah do sih por sohranilos' ili mojno skazat' vozrojdaetsya dosovetskoe vospriyatie «bratskih grupp», oficial'no zaregistrirovannıh v sostave raznıh etniçeskih grupp. Kak otmeçayut issledovateli, nekotorıe gruppı v opredelennıh usloviyah mogut sohranyat' klanovuyu identiçnost' posle etniçeskoy reaffiliacii. Togda klanı, kotorıe ne izmenili etniçeskuyu affiliaciyu, mogut podderjivat' s nimi svyazi i, takim obrazom, rojdaetsya mejetniçeskaya gruppovaya identiçnost'.

  1. Opredelenie termina hodja

Termin hodja vstreçaetsya v istoçnikah s H veka (Rezvan 1991: 280). Pristavka hodja k imeni v istoçnikah XIV–XV vekov imela şirokoe rasprostranenie i daje ispol'zovalas' po otnoşeniyu k nekotorım predstavitelyam koçevoy plemennoy aristokratii. Vidimo, religioznıy podtekst i smısl etomu slovu stali pridavat' pozje, po krayney mere, so vtoroy polovinı XV veka, pri lidere nakşbandiyskogo sufiyskogo uçeniya Ubaydulle Hodja Ahrare (1404–1492) ili posle nego. V XIX v. hodja çerez persidskiy hvadja – «hozyain», «gospo­din» bıl poçetnım prozvişem i obraşeniem, bıto­vavşim v raznoe vremya v raznıh stranah islama v razliçnıh znaçeniyah (Abaşin, 2001:127). V şiitskom Irane net osoboy svyatoy gruppı hodja, im sootvetstvuyut seyidı. (Demidov, 1976:75).

V otnoşenii opredeleniya hodjey soglasiya u issledovateley net. Odni sçitayut, çto hodji – eto potomki halifa Ali, za isklyuçeniem teh iz nih, kto pretenduet na proishojdenie ot Proroka, drugie polagayut, çto hodji – eto potomki çetıreh pervıh halifov, tret'i ubejdayut, çto hodji – eto potomki voobşe arabskih zavoevateley ili mnogoçislennıh spodvijnikov Muhammeda (Mustafina 1992: 32; Istoriya Kazahstana 2010: 347). V Kazahstanskoy istoriografii hodjey rasssmatrivayut kak potomkov pervıh çetıreh halifov i rasprostraniteley islama (Jandarbek, Ibadullaeva, 2004:12). Na samom dele, po-svoemu pravı vse tri toçki zreniya.

Bryus Privratski v svoem issledovanii udelyaet hodjam Turkestanskogo regiona osoboe vnimanie. Analiziruya peredaçu religioznıh znaniy sredi naseleniya regiona, on polagaet, çto hodjami sçitayut sebya potomki libo proroka Muhammada, libo vtoroy jenı Ali, al-Hanafii (Privratsky 2001: 37).

Kazahskaya issledovatel'nica Z. Ibadullaeva napisala kandidatskuyu dissertaciyu po hodjam v yujnom Kazahstane.  Rassmatrivaya kazahoyazıçnıh hodjey kak otdel'nuyu gruppu, ona vıdelila said hodjey ili prosto saidov, k kotorım otnesla Seithodja, Akkodja, Diuana hodja, Kılıştı hodja. Potomkov tret'ego sına Ali – Muhammad Hanafiya ona otnesla k hodjam. Ibadullaeva sçitaet hodjey subetniçeskoy gruppoy – topom (Ibadullaeva, 2001).

Ryad statey po istorii svyatıh sosloviy, v tom çisle hodjey, izdal S.N. Abaşin. Po ego mneniyu, hodjami s XVIII v. do naçala XX v. nazıvali vseh potomkov musul'manskih svyatıh i liş' inogda ispol'zovali etot termin kak titul potomkov pervıh halifov, za isklyuçeniem seyidov (Abaşin, 2001:135). On sçitaet, çto v Sredney Azii eta gruppa kak osobaya identiçnost' «potomkov svyatıh» transformirovalas' i vstroilas' v sovremennuyu social'nuyu i politiçeskuyu praktiku (Abaşin, 2004:543-544).

Genealogii kazahskih hodjey bıli predmetom issledovaniya A.K. Muminova, kotorıy izlojil interesnuyu panoramu ih istorii. On vıyavil tesnuyu svyaz' hodjey s sufizmom (Muminov, 2011:22-23). Z. Jandarbek issleduya istoriyu hodjey, ih genealogiçeskie predaniya, proanaliziroval svyazi hodjey s myuridskimi rodami na territorii Kazahstana (Jandarbek, Ibadullaeva, 2004:12). Devin DiUis napisal ryad statey po genealogiyam hodjey Central'noy Azii (DeWeese 1994, 1995, 1999).

Social'noe polojenie vseh hodjey i seyidov ne bılo odinakovım: odni iz nih bıli prostımi trujenikami i ne obladali real'nımi privilegiyami, hotya i sçitali sebya lyud'mi znatnogo proishojdeniya i vıdavali svoih doçerey tol'ko za hodja; drugie otnosilis' k vısşemu duhovenstvu, poluçali s nasledstvennıh vakufov ogromnıe dohodı i vladeli krupnımi zemel'nımi nadelami. Sobstvenno hodja delilis' na gruppı, nazvaniya bol'şinstva kotorıh proishodili ot imeni ili prozvişa legendarnogo rodonaçal'nika (Karmışeva, 1976:150).

Kak izvestno hodji ne vhodili v sostav kazahskih djuzov. Sçitayut, çto suşestvuet 17 rodov kazahoyazıçnıh hadjey, kotorıe vklyuçayut: Ak kurgan, Ak hodja  Baksais, Duana, Seid, Kılıştı, Sabult, Kılauz,  Jusup, Karahan, Kereit, Şarip,  Kırık Sadak, Turikpen, Horasan, Sunak, Ismail hodja. Nekotorıe sçitayut sebya potomkami Muhammeda Hanafiya sına Ali, naprimer: Akkurgan, Ak koja, Baksais, Horasan, Duana, Karahan i dr. Potomki halifa Abu Bakra (Sunak, Kılauız),  potomki halifa Omara – Kırık sadak hodji. Drugie roda hodjey v bol'şey çasti yavlyayutsya potomkami arabov, srajavşihsya za veru protiv nevernıh libo sufiyskih liderov ili ih uçenikov (Erofeeva 2003: 22-23). V nekotorıh mestnostyah kazahov otuçivşiesya v medrese i religioznıh uçebnıh zavedeniyah, vposledstvii toje nazvali koja t. e. uçitel' prosvetitel', duhovnıy nastavnik. Vse eti ukazannıe rodı koja v osnovnom projivayut v yujnıh, central'nıh oblastyah Kazahstana, no v celom ih mojno vstretit' po vsemu Kazahstanu.

Po mneniyu B.Privratskogo hodji yujnogo Kazahstana bıli naslednikami sufiyskoy tradicii. (Privratsky 2004: 164). Hodji nazıvali kazahskoe naselenie myuridami, t.e. pravovernımi posluşnikami, a hodjey v svoyu oçered' nazıvali svyaşennımi uçitelyami. U kajdogo roda hodjey bıli svoi myuridskie roda, kotorıe poçitali hodjey v kaçestve pirov. Tak, naprimer, Horasan hodji bıli pirami rodov Srednego i Mladşego Djuzov (Jandarbek, Ibadullaeva, 2004:12). Horasan hodji veroyatno poluçili svoe nazvanie ot istoriçeskoy provincii Horasan, nahodivşeysya na territorii severo-zapadnogo Afganistana, yugo-vostoçnogo Turkmenistana i severo-vostoçnogo Irana. Po predaniyu Horasan Ata bılo prozvişem Abd al-Djalil baba, potomka halifa Ali (Şermentayulı 2010:4).

  1. Istoriçeskiy obzor i social'naya organizaciya hodjey

Kazahskoe obşestvo proşlogo çetko delilos' na social'nıe gruppı – beluyu kost' (ak suyek) i çernuyu kost' (kara suyek). «Belaya kost'» zanimala samoe vısokoe polojenie, kotoraya v svoyu oçered', delilas' na sosloviya: hodjey i tore. Nekotorıe issledovateli eşe vıdelyayut sayidov i vse vışeukazannıe tri gruppı priçislyayut k zakrıtoy priveligirovannoy korporacii, sleduyuşey soslovnoy zamknutosti i endogamii (Erofeeva 2003: 11). Kak pisal predstavitel' Horasan hodjey v XIX veke, v kazahskom obşestve sayidov vklyuçali v sostav hodjey, no pridavali im bolee vısokiy status, çem drugim gruppam (Beysenbayulı 1994: 95).

Hodji, elitnoe soslovie obşestva, v proşlom yavlyalis' vısşimi slujitelyami musul'manskogo kul'ta i nahodilis' vverhu obşestva, pol'zuyas' bol'şimi nasledstvennımi privilegiyami i aktivno vozdeystvuya na duhovnuyu jizn' naseleniya. Hodji stoyali vne rodoplemennoy organizacii kazahov (juzge kirmeytin kazaktar) i imeli svoi rodoslovnıe, uranı i tamgovıe znaki.

Pri izuçenii hodjey v sostave kazahov neobhodimo otliçat' gruppı hodjey, obrazovannıe avtonomno v kazahskih stepyah iniciatorami-propovednikami ot grupp hodjey, osnovatelyami kotorıh bıli predstaviteli krupnıh linidjey hodjey uje izvestnıh i legitimizirovannıh v osedloy srede. Primerom takih izvestnıh grupp mogut slujit' potomki lidera sufiyskogo napravleniya Nakşbandiya – Mahdumi A'zama (1464-1542) (Babadjanov 2006:262), predstavlennıe v nastoyaşee vremya sredi uzbekov, tadjikov, kazahov, turkmen i uygur.

Hodji ili koja yavlyalis' nositelyami tradiciy religioznosti. Vse ritual'nıe obryadı – obrezanie, svad'ba, pohoronı i pominki – soverşalis' pri nepremennom uçastii hodjey. Hodji bıli imamami meçetey, mudarrisami – prepodavatelyami medrese. Kazahi verili, çto hodji obladayut sverhestestvennımi kaçestvami, mogut leçit' lyudey, soverşat' çudesa. Kajdıy kazahskiy rod bıl posledovatelem opredelennogo hodji ili ego potomkov, kotorıe bıli posrednikami mejdu konfliktuyuşimi plemenami i pravitelyami, veli peregovorı, ulajivali sporı) i dr. Imenno iz sayidov i hodjey formirovals' poçti vsya verhuşka sredneaziatskih sufiyskih bratstv: Kubraviya, YAssaviya, Nakşbandiya i dr.

Hodji krome otpravleniya religioznıh obryadov, zanimalis' razliçnımi professiyami. Sredi uzbekoyazıçnıh hodjey v yujnom Kazahstane v osnovnom bıli predstavlenı zemledel'cı, remeslenniki i prepodavateli medrese.

Zavoevanie Central'noy Azii Rossiey vo vtoroy polovine XIX v. i utverjdenie nemusul'manskogo pravleniya postepenno privelo k vıtesneniyu sosloviya «beloy kosti» s central'nıh poziciy v jizni mestnogo obşestva.

Posle provedenii v Central'noy Azii nacional'no-territorial'nogo razmejevaniya 1924 goda vse hodji, daje te, kto otnosilsya k odnoy gruppe po proishojdeniyu, s obşey genealogiey, okazalis' v sostave raznıh etniçeskih obşnostey. Eto proizoşlo potomu, çto v kaçestve kriteriya v opredelenii prinadlejnosti k toy ili inoy etniçeskoy obşnosti Sovetskie vlasti vıbrali yazık. V Sovetskuyu epohu hodji rassmatrivalis' kak klassovıy vrag trudovogo naseleniya. V konce 1920-h – 1930-h godah sostoyatel'nıe gruppı hodjey, vovleçennıe v religiznuyu deyatel'nost' presledovalis' i ih imuşestva bıli konfiskovanı. Znaçitel'naya çast' intellektualov hodjey bıla arestovana i repressirovana, osobenno esli oni bıli mullami i uçitelyami islama. (Privratsky 2004: 166).

Menee vıdayuşiesya i menee zajitoçnıe sem'i hodjey izbejali presledovaniy. Pozje nekotorıe hodji sleduyuşih pokoleniy prisposobilis' ili daje stali çlenami kommunistiçeskoy partii, poluçaya takim obrazom to je samoe vısokoe social'noe polojenie i procvetanie, kotorım ih predki pol'zovalis' kak religioznıe vlasti v proşlom. (Privratsky 2004: 166). V celom, v sovetskuyu epohu hodji poteryali svoy social'nıy, ekonomiçeskiy i politiçeskiy status. Bol'şoe vliyanie na identiçnost' hodjey okazala gosudarstvennaya politika. Rol' gosudarstva v izmenenii ponimaniya granic etniçeskih obşnostey otmeçal eşe F.Bart. (Barth 1994: 19). Dvuhkratnaya smena alfavita: s arabskogo na latinicu, zatem s latinicı na kirilicu, a takje uniçtojenie tradicionnoy sistemı obrazovaniya, konstrukciya novoy istorii i kul'turı v ramkah novoobrazovannıh naciy – eti faktorı  okazali znaçitel'noe vliyanie na transformaciyu hodjey i izmenenie ih predstavleniy o granicah svoey gruppı. Tem ne menee, nado otmetit', çto soglasno sobrannım mnoy materialam, nemaloe çislo semey do nastoyaşego vremeni sohranili znanie o svoem proishojdenii i gruppovuyu endogamiyu.

V post-sovetskiy period proishodit vozrojdenie kul'turnogo naslediya kazahskogo naroda, vklyuçaya kazahoyazıçnıh hodjey, kotorıe publikuyut svoi genealogii, ustnıe istorii (Sattarulı 2007), vosstanavlivayut svoi svyatilişa i dr.

  1. Hodji Turkestana

Turkestan – drevniy gorod na yuge Kazahstana, bıvşiy ekonomiçeskim, kul'turnım, politiçeskim i religioznım centrom regiona. Rodina izvestnogo sufiyskogo lidera Hodji Ahmeda YAssavi, Turkestan bıl centrom jitel'stva hodjey razliçnıh grupp. Nacional'nıy sostav naseleniya Turkestana predstavlen kazahami, uzbekami, tatarami, russkimi i dr.

Odnoy iz mnogoçislennıh grupp kazahoyazıçnıh hodjey bıli Horasan hodji. Horasan hodji ran'şe bıli koçevıe, kotorıe koçevali ot yuga Kazahstana do Kustanaya i Orenburga. Nekotorıe predstaviteli etogo roda uçilis' v medrese v Karnake i Buhare (Beysenbayulı 1994: 92). Horasan hodji sçitali sebya potomkami musul'manskogo missionera, jivşego şest' pokoleniy posle Ali – Abdudjalil baba, kotorıy pribıl na territoriyu sovremennogo Kazahstana, çtobı propovedovat' islam (Jandarbek 2002: 33). Odna iz semey Horasan hodjey yavlyaetsya smotritelem  – şirakçi svyatilişa (kesene) Horasan ata v Uzgende k zapadu ot Turkestana. Genealogiya Horasan hodjey opublikovana, soglasno kotoroy oni yavlyayutsya potomkami tret'ego sına Ali Muhammada Hanafii.

Svyazi Horasan hodjey s hodjami v Buhare i Karakalpakii bıli prervanı v Sovetskiy period. V sovremennıy period, Horasan hodji rasselyayutsya po territorii vsego Kazahstana: Astane, Şımkente, Almatı i dr.

Drugoy izvestnoy gruppoy hodjey Kazahstana yavlyayutsya Kiliştı hodji, otnosyaşiesya k seid hodjam çerez dvuh svyatıh: Burhanaddina Kiliça (XII vek) i Mahdumi A'zama (1464-1542). Seyças Kiliştı hodji rasselenı v Kızılordinskoy oblasti Djanakurganskom rayone: Uzgende, a takje v drugih oblastyah Kazahstana, Çinazskom rayone Taşkentskoy oblasti Respubliki Uzbekistan. Respondentı utverjdayut, çto rodina Kiliştı hodjey bıla v Uzgende.

Uzbekoyazıçnıe hodji seyças rasselenı v Turkestane, Karnake, Djuyneke, Sayrame, Şımkente i dr. V Turkestane uzbekoyazıçnıe hodji predstavlenı potomkami şayh ul islama, nakiba i saidami, kotorıe v svoyu oçered' yavlyalis' potomkami sufiyskih svyatıh: Gauhar ona, Ali hodji, Sadr ota i dr. Po predaniyu nekotorıe iz nih yavlyayutsya potomkami hodjey iz Buharı. Po drugomu predaniyu, oni potomki lyudey, slujivşih u sufiyskogo lidera Hodja Ahmada YAssevi. Issledovaniya pokazali, çto sredi uzbekoyazıçnıh hodjey preobladayut regional'nıe identiçnosti, svyazannıe s geografiçeskoy lokalizaciey: turkistonlik, karnoklik. Vmeste s tem oni idenficiiruyut sebya kak uzbeki. Vırajenie odnoy iz etih identiçnostey zavisit ot situacii i konteksta.

V hode besed ne udalos' prosledit' kakuyu-libo ierarhiyu sredi kazahoyazıçnıh hodjey. Naibolee mnogoçislennoy gruppoy po vsey vidimosti yavlyayutsya Horasan hodji. Kazahskie hodji organizovanı çerez genealogii, a uzbekskie çerez zemlyaçestva.

  1. Markerı identiçnosti u hodjey

Markerı identiçnosti hodjey predstavlennıe v vide genealogiy, tuu – naverşie znameni, svyatiliş vajnı s odnoy storonı, v kaçestve istoçnikov simvoliçeskogo kapitala gruppovoy solidarnosti, a s drugoy – izuçenie diskursa o vajnosti togo ili inogo markera, ego atribucii, interpretacii so storonı hodjey raznıh yazıkovıh affiliaciy, daet nam ponimanie nekotorıh storon identiçnosti hodjey.

Pis'mennıe variantı genealogiy est' u takih grupp kak: Horasan hodja, Kiliştı hodja, Akkurgan hodja, Kılavuz hodja, karnakskih hodjey-potomkov Mukim ota. Kiliştı hodji – potomki Ali çerez Burhan addin Kiliça i Mahdumi A'zama. Mnogie genealogii bıli utraçenı v godı Sovetskoy vlasti, no posle nezavisimosti naşlis' sem'i, kotorıe sohranili ih.

V proşlom otdel'nım simvolom hodjey bıl tu ili tug. Tuu bıl naverşiem znameni ispol'zovannım razliçnımi tyurko-mongol'skimi plemenami Central'noy Azii. Takim obrazom, hodji zaimstvovali etot simvol u koçevıh tyurkskih plemen. Est' razliçnıe tipı tuu. Esli u osedlıh hodjey tuu ili tug v mestnom proiznoşenii ustanavlivaetsya na mogile svyatogo (Babadjanov, Nekrasova, 2006, s.384), to u kazahoyazıçnıh hodjey on vıpolnyal pryamuyu funkciyu znameni. Svyatilişa (kesene – po-kazahski, zieratgoh – po-uzbekski) bıli poçti u vseh grupp hodjey. Suşestvuet svyatilişe (kesene) Horasan ata, gde pohoronen predok – osnovatel' gruppı Horasan hodjey. Svyatilişe nahoditsya v Djanakurganskom rayone Kızılordinskoy oblasti. V narode sçitaetsya, çto bol'nıe lyudi, posetivşie Horasan ata, nepremenno poluçat isceleniya u svyatıh mest, tak çto eto mesto yavlyaetsya mestom poseşeniya bol'nıh i nujdayuşihsya.

Zaklyuçenie

Takim obrazom, v Turkestanskom regione bıli predstavlenı razliçnıe gruppı hodjey, çast' kotorıh v proşlom ob'edinyala obşaya vera v ih proishojdenie ot potomkov proroka ili pervıh halifov. V dosovetskiy period bıt' hodjoy bılo poçetno i vıgodno, tak kak opredelennıe gruppı hodjey imeli vısokiy material'nıy, social'nıy, ekonomiçeskiy i moral'nıy status. Politika Sovetskoy vlasti znaçitel'no podorvala status hodjey. Tem ne menee, nesmotrya na eto otdel'nım sem'yam hodjey udalos' sohranit' gruppovuyu endogamiyu, simvoliçeskiy kapital v forme svyatiliş, tuu, genealogiy i dr. K nastoyaşemu vremeni istoriya hodjey stala predmetom predaniy, svyazannoy s islamizaciey regiona, rasprostraneniem sufizma i veduşey rol'yu v religioznoy jizni naseleniya. Vajnımi faktorami v sohranenii identiçnosti yavlyalis' i yavlyayutsya svyatilişa izvestnıh predkov, kotorıe poseşalis' hodjami razliçnıh lingvistiçeskih affiliaciy. V postsovetskiy period genealogii sohranili svoe znaçenie tol'ko sredi kazahoyazıçnıh hodjey, dlya kotorıh oni ostayutsya svoego roda kompasom v vıyavlenii rodstvennıh svyazey i vıbore braçnıh partnerov.

Azim MALIKOV, kandidat istoriçeskih nauk, starşiy nauçnıy sotrudnik

Instituta istorii Akademii nauk Respubliki Uzbekistan.

Vedet issledovaniya po etniçeskoy istorii narodov Central'noy Azii v XIX-XXvv.

Primeçaniya

Avtor vırajaet svoyu blagodarnost' Institutu social'noy antropologii obşestva Maks Planka (Max Planck Institute for Social Anthropology) za nauçnuyu i finansovuyu podderjku issledovaniya.

Literatura:

Abaşin 2001 – Abaşin S.N. Sufizm v Sredney Azii: toçka zreniya etnografa // Vestnik Evrazii. №4, Moskva, 2001

Abaşin 2004 – Abaşin S.N., Gellner, «potomki svyatıh» i Srednyaya Aziya: mejdu islamom i nacionalizmom // Ab Imperio, 3/2004

Babadjanov 2006 – Babadjanov B. Mahdumi A'zam // Islam na territorii bıvşey Rossiyskoy imperii. Enciklopediçeskiy slovar'. Pod redakciey S.M.Prozorova. Moskva: Vostoçnaya literatura, 2006, s.262-263

Babadjanov, Nekrasova, 2006 – Babadjanov B., Nekrasova E. Tug // Islam na territorii bıvşey Rossiyskoy imperii. Enciklopediçeskiy slovar'. Pod redakciey S.M.Prozorova. Moskva: Vostoçnaya literatura, 2006, s.384-385

Basilov, Karmışeva 1997 – Basilov V.N., Karmışeva Dj.H. Islam u kazahov (do 1917 goda). Moskva: IEA RAN, 1997

Beysenbayulı 1994 – Beysenbayulı Jarılkap. Kazak şejiresi. Almatı: Atamura, 1994

Bekmahanov 2005 – Bekmahanov E.B. Sobranie soçineniy v semi tomah. Tom 6. (stenogramma-diskussiya po knige Bekmahanova E.B. «Kazahstan v 20-40 godı XIX veka» Pavlodar: TOO NPF «Eko», 2005

Demidov 1976 – Demidov S.M. Turkmenskie ovlyadı. Aşhabad, 1976

Djunusbaev 2006 – Djunusbaev S.M. Razvitie prosveşeniya v yujnom Kazahstane v konce naçale HH vv. Avtoreferat dissertacii na soiskanie uçenoy stepeni kandidata istoriçeskih nauk. Almatı, 2006

Erofeeva 2003 – Erofeeva I.V. Rodoslovnıe kazahskih hanov i koja XVIII-XIXvv. Almatı: TOO «Print-S», 2003

Jandarbek 2002 – Jandarbek Z. «Nasab-nama» nuskaları jene turki tarihı. Almatı: Dayk-press, 2002.

Jandarbek, Ibadullaeva 2004 – Jandarbek Z., Ibadullaeva Z. Kojalar // Kazakstan ulttık enciklopediya. 6 tom. Almatı, 2004

Ibadullaeva 2001 – Ibadullaeva Z.O., Kazak halkının kuramındagı kojalar (tarihi-etnografiyalık zertteu): tarih gılımdarının kandidatı derejesin alu uşin dayındalgan dissertaciyanın avtoreferatı. Almatı, 2001

Istoriya Kazahstana 2010 – Istoriya Kazahstana. Enciklopediçeskiy spravoçnik. Almatı: TOO «Aruna Ltd.», 2010, 632 str.

Karmışeva 1976 – Karmışeva B.H. Oçerki etniçeskoy istorii yujnıh rayonov Tadjikistana i Uzbekistana. M., 1976.

Muminov 2011 – Muminov A.K. (pri uçastii Nurmanovoy A.Ş., Sattarova S.) Rodoslovnoe drevo Muhtara Auezova. Almatı: «Jibek jolı», 2011

Mustafina 1992 – Mustafina R.M. Predstavleniya, kul'tı, obryadı u kazahov (v kontekste bıtovogo islama v YUjnom Kazahstane v konce XIX-XX v.). Alma-Ata: Kazak universiteti, 1992

Rezvan 1991 – Rezvan E. Hodja // Islam. Enciklopediçeskiy slovar'. Moskva: Nauka, 1991.

Sattarulı 2007 – Sattarulı Seidomar, Abd ul-jalil bab (Horasan ata) Almatı: RIIC Aziya, 2007

Şermentayulı 2010 – Şermentayulı S. Ua, Babam Horasan. Turkistan, 2010.

Barth Frederik. 1994.  – Barth Fredrik, Enduring and emerging issues in the analysis of ethnincity. // The Anthropology of ethnicity. Beyond “ethnic groups and boundaries”. Edited by Hans Vermeulen and Cora Govers.  Amsterdam: Het Spinhuis, 1994

DeWeese 1994 – DeWeese Devin. Islamization and Native Religion in the Golden Horde:  Baba Tükles and Conversion to Islam in Historical and Epic Tradition.  Pennsylvania State University Press, 1994 Series «Hermeneutics:  Studies in the History of Religions.

DeWeese 1995 – DeWeese Devin. The Descendants of Sayyid Ata and the Rank of Naqib in Central Asia // Journal of the American Oriental Society, 115 (1995), 612-634.

DeWeese 1999 – DeWeese Devin. The politics of sacred lineages in 19th century Central Asia: descent groups linked to Khwaja Ahmad Yasavi in shrine documents and genealogical charters in International Journal Middle Eastern Studies, 31, 1999, p.507-530

Muminov 1996 – Muminov A.K., Veneration of holy sites of the Mid-Sirdarya valley: continuity and transformation in Muslim culture in Russia and Central Asia from the 18th to the early 20th centuries. Berlin: Klaus Schwarz Verlag, 1996

Muminov 1998 – Muminov A.K. Die Qozas-Arabische genealogie in Kazachstan // Muslim culture in Russia and Central Asia from the 18th to the early 20th centuries. Volume 2. Berlin, 1998, s.193-209

Privratsky 2001 – Privratsky, Bruce G., Muslim Turkistan. Kazak religion and collective memory. Curzon press, 2001

Privratsky 2004 – Privratsky Bruce G. ‘Turkistan belongs to the Qojas’: local knowledge of a Muslim tradition in Devout societies vs. Impious states? Transmiting Islamic learning in Russia, Central Asia and China, through the 20th century. Proceedings of an international colloquium held in the Carre des sciences, French ministry of research, Paris, November 12-13, 2001. Edited by Stephane A. Dudoignon, Berlin: Klaus Schwarz Verlag, 2004.

 

Tañbalar

Wqsas maqalalar

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan