ياساۋي مۇراسى

ەسىل-دەرتىم ءدايىم سەنىڭ، جادىڭدا مەن بولسام ەكەن (حيكمەتتەر)

33-حيكمەت

اركىم كورسە جامالىڭدى، دۇنيە ءىسىن ءبارباد ەتەر،

ەرتەلى-كەش تىنىم تاپپاي، ءبىر قۇدانى جار ەگەر.

كىم وسىنداي كۇيدە بولسا، حاق تا ونىڭ جادىندا ءدۇر،
ءارلى-بەرلى جۇرسە وسىلاي، جادى مەنەن ءپارۋاز ەتەر.

ەسىل-دەرتىم ءدايىم سەنىڭ، جادىڭدا مەن بولسام ەكەن،

باعىش ەتسەڭ، مىڭ-مىڭداعان كۇناناردى ازات ەتەر!

ماعريفاتتىڭ مايدانىندا كوڭىل-كۇيىن گۇل شات ەتەر.

ءدۇنيانى تارك ايلاعان، حاق پەن ءوزىن «ساۋدا» ەتەر.

دانالارىڭ بولسا عاشىق، ارقا-جارقا سايران ەتىپ،

“استاعناتتى” تىلەك ەتىپ، كامىل ءپىردى قالقان ەتەر!

تاڭعاجايىپ قاراپ تۇرساڭ، بۇ قۇدانىڭ ىستەرى مول.

ءبىردى قارا كۇيەدەي عىپ، ءبىرىن اپپاق شاڭقان ەتەر!

كوڭىل ءۇشبۋ دۇنيە ءۇشىن، جاپا شەگىپ جۇرەر تالاي،

اقىر سوڭى بۇل جالعاندى، جەرمەن جەكسەن تالقان ەتەر!

ەرتەلى – كەش ارزۋ قىلساڭ، حاق ديدارىن ايتا جۇرگىل،

تازا قىلعىل ءبۇل كوڭىلدى، ءبىر كۇن سەنى ءشارماندا ەتەر!

ەي، قۇل قوجا احمەت، قامكوڭىلدىڭ كوڭىلىن اۋلا،

اقىلى دال جاندار بەيقام، ءوزىن-ءوزى جات جان ەتەر!

 

34-حيكمەت 5 – حيكمەتكە اۋىسقان
35-حيكمەت

اۋليەلەر ايتقان كۇن كەلدى-اۋ، دەيمىن،

“قيامەتىڭ” جاقىنداپ قالدى-اۋ، دەيمىن،

ەستى قۇلدار نە بولارىن ءبىلدى-اۋ دەيمىن،

ەلدەن، جۇرتتان مەيىر-شافقات كەتتى دوستار!

ۇلكەننەن دە، كىشىدەن دە ادەپ كەتتى،

قىز-كەلىنشەك، جاستاردان دا ۇيات كەتتى،

“ۇيات باردا يمان بار” – دەدى راسۋل،

نە ءبىر سۇمدىق “عاجايىپتار” كەلدى دوستار!

مۇسىلماندار، مۇسىلمانعا ءتيدى قاتال،

ناحاق سويلەپ حاق ىستەرىن قىلدى بەكەر،

ءمۇريد ءپىرىن، كورمەي كەتتى ءوزى قاتار،

عاجاپ سۇمدىق زامانالار كەلدى دوستار!

بۇل دۇنيەلىك حالىقتاردا ساحاۋات جوق،

پاتشالاردا، اكىمدەردە ادىلەت جوق،

دارۋىشتەردىڭ بويىندا دا قاسيەت جوق،

ءتۇرلى بالە حالقىمىزعا كەلدى دوستار!

اقىرزامان عالىمدارى زالىم بولدى،

قوشەمەتشىل جاعىمپازدار عالىم بولدى،

حاقتى ايتقان دارۋىشتارعا عانىم بولدى.

زامان ازىپ، نەبىر سۇمدىق بولدى دوستار!

قيامەت كۇن جاقىندادى، قالعانى جوك،

قۇل قوجا احمەت ايتقانىنىڭ جالعانى جوق،

وزىنە دە ءبىر جاقسىلىق قيعانى جوق.

ناسيحاتىن حالىققا ايتىپ كەتتى دوستار!

 

36-حيكمەت

ماحابباتتىڭ ءزارىن تاتقان ديۋانالار

قيامەت كۇن اۋىزىنان وت شاشار دوستار!

قۇدىرەتىمەن جاراتىلعان جەتى تامۇق،

عاشىقتاردىڭ زارلاۋىنان قاشار دوستار!

 

دوزاق جىلاپ زارىن شاقسا ءبىر قۇدايعا:

“عاشىقتاردىڭ زارىنا بۇل جان شىداي ما؟!

قاشىپ كەلدىم، حاق تاعالا قىل ءبىر ايلا!”

عاشىقتاردىڭ كوز جاسىنان وشەر دوستار!

 

عاشىقتارىڭ جينالىپ ءبىر ءجۇرىپ بارسا،

زارلارىنان دوزاق قورقىپ بۇعىپ قالسا،

تۇلا بويىن اققان جاسى جۋىپ بارسا،

جەتى قات كوك تاقات قىلماي كوشەر دوستار!

 

راحمان يەم ساقيلىق قىپ بەرسە ءشاربات،

“كەشىردىم”-دەپ بار كۇناڭدى ەتسە شافقات،

وجدانىمنان قاشسا سوندا شايتان لاعنات،

كۇنا باسقان كوكىرەك كىرىن اشار دوستار!

 

عاشىق جولىن حاق جولىندا پاك ۇستاسا،

شىن عاشىققا بار ىقىلاسىن باعىشتاسا،

كەشىرىم عىپ ەكى الەمگە شاھ ىستەسە،

عاشىق كوڭىلى حاق تاعىنا ۇشار دوستار!

 

سۇبحان يەم شىرىن ءشاربات بەرسە ماعان،

زىكىر زارىن ايتا-ايتا قىلسام تامام،

حور قىزدارى، پەرىشتەلەر بولار بودان.

ۇجماق كىرىپ سىي-سياپات ەتەر دوستار!

 

اللا دەۋمەن كوردەن تۇرساڭ ولەم كۇيەر،

جاس ورنىنا قان اعىزساڭ جانى يەر،

شىن ءباندام دەپ راحمان يەم سوندا سۇيەر.

ء“الحامدى” ايتسا شايتان لاعىپ قاشار دوستار!

 

مەن ايتپاي-اق، اللا ءوزى شەشىم قىلدى،

اداسقان ەم، مەيىرىم قىلىپ جولعا سالدى.

عارىپ بولىپ نالا قىلدىم، قولىمدى الدى،

سونداي عاشىق كاۋسار سۋىن ىشەر دوستار.

 

قۇل قوجا احمەت، بەيعاشىقتىڭ ءىسى قينار،

ماحشار بارسا، حاق كورسەتپەس وعان ديدار.

عارشى-گۇرسى، لاۋقىلماحفۋز ءبارى بيزار.

بەيعاشىققا دوزاق ەسىك اشار دوستار!

 

37-حيكمەت

كوزىم جاستا، جان قاپاستا، ءتانىم ولىك،

قانداي امال ەتەرىمدى بىلمەن دوستار!

بۇل قاسىرەتتە وكسۋمەنەن جاسىم توگىپ،

قاي تاراپقا كەتەرىمدى بىلمەن دوستار!

 

ءتۇرلى-ءتۇرلى عالاماتتار كەلدى قايدان؟

جۇرەگىمدە جاراقاتتار بولدى پايدا،

بۇ ءدۇنيادا ءبىر كۇن ازات بولماق قايدا؟

قانداي امال ەتەرىمدى بىلمەن دوستار!

 

اللا ءۇشىن پەرزەنتتەرىم جەتىم قىلسام،

جاننان بەزىپ، مالدان بەزىپ، عارىپ بولسام،

باياباندا جالعىز قازداي نالا قىلسام…

قانداي امال ەتەرىمدى بىلمەن دوستار!

 

شىن كۇلدارداي تۇنىمەنەن قايىم بولسام،

شىن مۇھمىندەي كۇنىمەنەن سايىم بولسام،

ەرتەلى-كەش اللانى ايتىپ دايىن بولسام…

قانداي امال ەتەرىمدى بىلمەن دوستار!

 

بەيعام ءجۇرىپ، ازىپ-توزدىم تاعاتىم از،

ءوتتى ءومىرىم وكىنىش پەن قىسپەنەن جاز،

دايىن تۇرار كوڭىل قۇسى قىلسا ءپارۋاز.

قانداي امال ەتەرىمدى بىلمەن دوستار!

 

ديحان با ول، كەتپەن شاۋىپ ءدان بەرمەسە؟

جادىراي ما، رايحان گۇلى ءنام بەرمەسە؟

قۇل قوجا احمەت حاق جولىندا جان بەرمەسەڭ؟

قانداي امال ەتەرىمدى بىلمەن دوستار!

 

38-حيكمەت

عاشىق سىرىن بايان قىلسام عاشىقتارعا،

“تاعات قىلماي باسىن الىپ جونەر دوستار.

تاۋ مەن تاسقا باسىن ۇرىپ، ەستەن تانىپ،

ەل-جۇرتىمەن مال-جانىنان بەزەر، دوستار!

 

عاشىق زارىن باسقا تۇسكەن عاشىق بىلەر،

تاسجۇرەكتەر تاسپەن اتىپ، وعان كۇلەر،

ديۋانا دەپ باسىن جارىپ، ءتانىن تىلەر.

شاكىر بولىپ، “حامدۋسانا” ايتار، دوستار!

 

بەيعاشىقتىڭ ءام جانى جوق، ءام يمانى،

راسۋل اللا ءسوزىن ايتتىم، ماعىنا-ءمانىن.

قانشا ايتىپ قاقساعانمەن، بىلگەن كانى!؟

بەيحابارعا ايتسام كوڭىلى قالار، دوستار!

 

عاشىق گاۋھارى تۇڭعيىقتا سىرى تەرەڭ،

جاننان كەشىپ، گاۋھار العان، ول، ەر-ەرەن،

كورسە قىزار عاشىقپىن دەر تۇرىپ تومەن.

ار-يمانىن كوك تيىنعا ساتار، دوستار.

 

وتقا كۇيدىم، جاننان تويدىم، قايران بولدىم،

ول قانداي وت؟ كۇيمەس، جانباس ءبىر جان بولدىم،

ماحابباتتىڭ مۇڭىن شاعىپ كوزدەن قالدىم،

كوزى اشىلعان مۇراتىنا جەتەر، دوستار!

 

اق جىلا دا زار ەڭىرەگىن راحىم قىلسىن،

جول اداسساڭ، راحىمى كەلىپ، جولعا سالسىن،

ءامين-دەگىل ءپىرىڭ كەلىپ، قولىڭدى السىن،

قىزمەت قىلعان مۇرادىنا جەتەر، دوستار!

 

زامان اقىر بولعان بىلەم، پەيىل كەتتى،

راسۋل اللا ايتقاندارى كەلىپ جەتتى.

شىن قۇلدارى جاقسى سوزگە ىقىلاس ەتتى،

قۇنتسىز قۇلدار بىرتە-بىرتە بىتەر، دوستار!

 

“كۇنىندە ءبىر بىتەر” دەدى حاق مۇستافا،

ۇممەت بولساڭ، قۇلاق سالعىل، دۇنيە جاپا،

جاقسىلاردىڭ اقىرى قايىر،بادعا قاپا!

قيامەت كۇن جازالارىن تارتار، دوستار!

 

پاسىق، زۇلىم تازا ءجۇرىپ جەردى باسپاس،

رۋزا، ناماز قازا قىلىپ، تاسپيح اسپاس.

راسۋل اللا وسيەتىنە قۇلاق اسپاس،

كۇنالارى كۇننەن-كۇنگە ارتار، دوستار!

 

دۇنيەقورلار مالىن كورىپ مازا قىلار،

مەنمەندەرگە اللا ءوزى جازا قىلار،

ولەرىندە يمانىنان ادا قىلار،

جان بەرەردە قاسىرەت تارتىپ كەتەر، دوستار!

 

دۇنيەقوڭىز كوپ جانداردى كوزبەن كوردىم،

ولەرىندە، قالايسىز؟-دەپ ءحالىن ءبىلدىم،

شايتان ايتتى:يمانىنان جۇرداي قىلدىم!

جان شىعاردا جىلاي-جىلاي كەتەر، دوستار!

 

قۇل قوجا احمەت عاشىق بولساڭ جانىڭ ءيسىن،

سەرتتە تۇرىپ، اللا دەگىل، ءتاڭىرىم ءبىلسىن.

دۇعا قىلعىل ءمۇھمىن قۇلدار مالىن قيسىن،

مالىن قيماي اقىرەتكە جەتەر، دوستار!

 

39-حيكمەت

ماحابباتتىڭ ءشارباتىنان ىشكىزبەسە،

جانىم، ءدىلىم قاسىرەتپەنەن كەتەر دوستار!

اللا جادىن ءورت ءايلاماي ولەر بولسام،

ەسىل عۇمىرىم ارمانمەنەن وتەر، دوستار.

اللا دەگەن شىن عاشىقتار پىراق ءمىنىپ،

قۇشتارلىقتىڭ ميحناتىنا مويىنسۇنىپ،

تاريحاتتىڭ بازارىندا سەرۋەن قۇرىپ،

حاقيقاتتىڭ دارياسىنان وتەر، دوستار.

 

حاقيقاتتىڭ دارياسىنا شومعان كىسى،

ءوزى مۇڭلىق، كوڭىلى سىنىق، كوزدە جاسى،

قورلىق، زارلىق، ماشاقات ءدۇر سىباعاسى.

حاق ديدارىن ارمان قىلىپ كەتەر، دوستار!

حاقيقاتتىق عاشىقتاردىڭ ءناپسىسى ولىك،

ءۇش ءجۇز الپىس، ءتورت ءجۇز قىرىق ءتورت بارىسۇلىق،

ءسوزى شىرىن، كوڭىل قوشى ءجۇز قۇبىلىپ،

بۇ ءدۇنيانى كوك تيىنعا ساتار، دوستار.

ناعىز عاشىق بولام دەسەڭ، ازاپ تارتقىل،

حاق اسىلىنا جەتەم دەسەڭ، كۇن-ءتۇن قاتقىل،

بۇ ءدۇنيانىڭ قىزىعىنان باسىڭ تارتقىل.

باسىڭ تارتساڭ، مەنمەندىگىڭ كەتەر، دوستار.

 

قيامەتتىڭ قاتالدىعىن بىلمەگەندەر،

تار ءلاحادتىڭ شىن ازابىن سەزبەگەندەر.

قاھارىنان قورقىپ جاسىن توكپەگەندەر،

دوزاق بارىپ ءجۇز مىڭ ازاپ تارتار، دوستار!

 

ۋا، داريعا، ءوتتى عۇمىرىم بىلە المادىم،

جاننان كەشىپ حاق قۇزىرىنا بارا المادىم،

ءناپسىم تىيىپ، حاق ءامىرىن قىلا المادىم.

ءولىپ بارسام قاسىرەت ماعان جەتەر، دوستار.

 

ءوتتى عۇمىرىم شاريعاتكا جەتە المادىم،

شاريعاتسىز، تاريحاتقا وتە المادىم،

حاقيقاتسىز، ماعريفاتقا باتا المادىم.

اۋىر جول ءتۇر، ءپىرسىز قالاي وتەر، دوستار؟

قۇل قوجا احمەت، ءناپسىڭ سالدى وسى جولعا،

سونىڭ ءۇشىن قاشتىم، دوستار، شولدەن-شولگە،

اللا دەپ ەش قارامادىم وڭ مەن سولعا،

اللا دەگەن، بال ءشارباتتان تاتار، دوستار!

 

40-حيكمەت

جاراتقان ءبىر اللانىڭ جولىن تۇتىپ،

شايتان مالعۇن جولىنان قايتقىن، دوستار.

ىنت-شىنتىڭمەن ماحاباتتىڭ ءدامىن تاتىپ،

جان-دىلىڭمەن حاق زىكىرىن ايتقىن، دوستار.

 

حاق زىكىرىن ايتىپ ىشكەن ءتاتتى شاراپ،

جول ۇستىندە عازيز باسىڭ بولار توپىراق،

اللا ءۇشىن باۋىرىم كاۋاپ، ءحالىم حاراپ.

جان – دىلىڭمەن حاق زىكىرىن ايتقىن، دوستار.

 

بوساعاعا باسىم سۇيەپ، زار يلەسەم،

ەلگە زىكىر ايتقاندارعا جاردەم بەرسەم،

زىكىر ايتىپ، سول سۇحباتتا دۇرلەر تەرسەم،

جان-دىلىڭمەن حاق زىكىرىن ايتقىن، دوستار.

 

امال قىلماي جۇرگەندەردىڭ قولى تيمەي،

ءولىپ بارسا، تار ءلاحادتا جانى كۇيگەي،

راسۋل اللا: – ءدىنىڭ كىم؟ – دەپ اشۋ قىلعاي.

جان-دىلىڭمەن حاق زىكىرىن ايتقىن، دوستار.

 

مۇڭكىر-ناڭكىر: – راببىڭ كىم؟ – دەپ ساۋال قويعاي،

حال عىلىمنان ءبىر نۇكتەسىن كەم قىلماعاي،

بۇل قاسىرەتتە امالسىزدار ەڭىرەپ تۇرعاي،

جان -دىلىڭمەن حاق زىكىرىن ايتقىن، دوستار.

 

اللا دەگەن كاۋسار سۋىن پايدا قىلار،

اقىرەتتە اللامەنەن ءتىل تابىسار،

امال قىلعان شىن عاشىقتى دانا قىلار.

جان-دىلىڭمەن حاق زىكىرىن ايتقىن، دوستار!

 

ءحالىڭ – شىراق، ءالىڭ – پىلتە، مايىڭ – جاسىڭ،

قانشا ايتسامدا ءباھرا المايدى-اۋ، نە قىلاسىڭ؟!

جول ۇستىندە جالعىز قالسىن عازيز باسىڭ!

جان-دىلىڭمەن حاق زىكىرىن ايتقىن، دوستار.

 

ەسسىز عالىم بويۇسىنباي جولدا قالار،

وقىپ، ۇقپاي دۇنيە-مالدى ويعا الار،

مەنمەندىكپەن ەسسىز ءومىرىڭ زايا بولار،

جان دىلىڭمەن حاق زىكىرىن ايتقىن، دوستار!

ءزاھار ءىشىپ، ءتانىن توزار عالىم بولساڭ،

ماحشار كۇنى قولىڭ تۇتقاي وندا بارساڭ،

وكىنىشپەن بارماق شايناپ جولدا قالساڭ؟!

جان-دىلىڭمەن حاق زىكىرىن ايتقىن، دوستار!

 

عالىم ول ءدۇر، ناماز وقىپ، تاعات قىلسا،

حاقتان قورقىپ، اقىرەتتىڭ قامىن قىلسا.

قۇران وقىپ، حاقتى ويلاپ زار جىلاسا،

جان-دىلىڭمەن حاق زىكىرىن ايتقىن، دوستار!

 

ول عالىمنىڭ ەكى كوزى بۇلاق بولار،

تاڭ سارىدەن ەرتە تۇرىپ، جىلاپ تۇرار،

كۇيىپ-جانىپ، حاقتان مەدەت سۇراپ تۇرار.

جان-دىلىڭمەن حاق زىكىرىن ايتقىن، دوستار!

 

قورلىق تارتقىل كاپىر ءناپسىڭ جىراق كەتسىن

ءومىر باقي بۇ دۇنيەدەن جىلاپ ءوتسىن،

توپىراق بولعىل ءبارى سەنى باسىپ ءوتسىن،

جان-دىلىڭمەن حاق زىكىرىن ايتقىن، دوستار!

 

قورلىق كورىپ، حاق مۇستافا ءۇممات – دەدى،

حاقتان قاشقان ءۇمماتتاردىڭ قامىن جەدى،

قامقورلىق قىپ، ۇمماتتارعا قۋات بەردى.

جان-دىلىڭمەن حاق زىكىرىن ايتقىن، دوستار!

 

باسى قاتىپ، باۋىرى ەزىلدى ءۇممات ءۇشىن،

ءۇممات دەسە كوكىرەگىنەن شىقتى ءتۇتىن،

حاق تاعالا قالدىرعاي دەپ ءبىزدى ءبۇتىن.

جان-دىلىڭمەن حاق زىكىرىن ايتقىن، دوستار

 

قۇل قوجا احمەت الام دەسەڭ حاقتان ۇلەس،

بايازيدتەي ناپسىڭمەنەن كۇن-ءتۇن كۇرەس،

ەي، بەيحابار، ۇمماتتارعا بۇل ءبىر كەڭەس.

جان-دىلىڭمەن حاق زىكىرىن ايتقىن، دوستار!

 

41-حيكمەت

يسماعۇلداي جاندى كۇربان قىلمايىنشا،

كورەرمىن دەپ ديدار ارمان قىلما، دوستار.

جاننان كەشىپ تاريحاتقا بارمايىنشا،

عاشىقپىن دەپ جالعان ۋادە قىلما، دوستار.

عاشىقتىق ول – ۇلى ارمان بىلسەڭ مۇنى،

ميحناتپەنەن سىنار بولار ءتاڭىرىم سەنى،

ازاپپەنەن ميحنات تارتىپ كۇنى-ءتۇنى،

ءبىر اللادان كوڭىلدى وزگە قىلما، دوستار.

تاريحاتقا تاكاببارسىپ كىرمەيدى ولار،

جان پيداسىز جولعا قادام ۇرمايدى ولار،

ءناپسىسى ولمەي حاق جولىندا بولمايدى ولار،

يمان تاپپاي ءسىرا جولعا شىقپا، دوستار.

 

عاشىق جولى تار جول-تايعاق بولماق دۇرىس،

مۇندا جىلاپ، اقىرەتتە كۇلمەك دۇرىس،

اقشا ءجۇزىڭ جاپىراقتاي سولماق دۇرىس،

مۇنداي بولماي عاشىقپىن دەپ ايتپا، دوستار.

 

ۇستازداردىڭ قىزمەتىنە قىل ىقتيار.

وزدىگىمنەن جولعا ءتۇستىم دەمە زينھار،

بىلە – بىلسەڭ تاريحاتتىڭ قاتەرى بار،

قالاۋىڭسىز ءۇشبۋ جولعا تۇسپە، دوستار.

 

ۇستازدارعا قىزمەت قىلساڭ، ناپسىگە اپات،

ناداندارعا نە ايتارسىڭ، قىلماس تاقات،

ادال قۇلدار بۇ جولداردى كورەر راحات،

ءولىپ-ءتىرىل ديدار كورەم دەسەڭ، دوستار.

 

ء“ال كاززابۇ ءلا يتا ءۇمماتى”-دەدى سىزگە،

ءاز مۇحاممەد راسۋلدان كۇدەر ۇزبە.

جالعانشىعا ءجاننات جاي جوق وندا مۇلدە،

جالعان سويلەپ، يمانسىز بوپ كەتپە، دوستار.

 

مالىن، جانىن تارك ەتپەيشە كورمەس ديدار،

ديدار كورسەم دەگەن عاشىق جانىن قينار،

سول عاشىققا حاق – تاعالا ديدار سىيلار.

ديدار كورمەي سىردان حابار الما، دوستار.

 

سىردان حابار الماعاندار بەيعام بولار،

ول عاشىقتىڭ ءۇي-ورمانى ويران بولار،

عاشىق جولدا جان بەرگەندەر جانان بولار،

ءولىپ – وشپەي جاننان حابار الما، دوستار.

 

قۇل قوجا احمەت، باستان كەشپەي ارمان قىلما،

ەل ىشىندە عاشىقپىن دەپ اۋزىڭا الما،

عاشىقتىقتىڭ جولى وراسان عافىل بولما،

ءرافىل بولعان حاق ديدارىن كورمەس، دوستار.

42-حيكمەت

ماحابباتتىڭ بالىپ تاتىپ، باسى اينالعان،

ديۋانانىڭ ماحامىنا كىردىك، دوستار.

اشتى – توقتى، پايدا – زيان ويلاماعان،

دەل – سال بولىپ زىكىرگە باس ۇردىق، دوستار.

باسىن جەرگە ۇرعاندارعا دۇنيە حارام،

وتان – جايدان، دۇنيە – مالدان كەشتى تامام،

تاڭ سارىدە حاققا سيىنىپ جىلار ءمۇددام.

سودان كەيىن زىكىرگە باس ۇردى، دوستار.

 

باسىن جەرگە ۇرعان دوستار ءوزىن بىلمەس،

بەي-جاي ءجۇرىپ دۇنيە – مالدى كوزىنە ىلمەس،

مىڭ سان ادام “تاقسىر” دەسە، ريزا بولماس،

ءدۇنيا تاركي زىكىرگە باس ۇرار، دوستار.

كوزى تويماي، زىكىرگە باس ۇرعان ءجاھىل

حاقتىڭ اتىن ءبىر ءسات ايتپاي جۇرەر عافىل.

ءدارۋىشپىن دەر، قۋ دۇنيەگە كوڭىلى ماقۇل،

دۇنيە ءۇشىن زىكىرگە باس ۇردى، دوستار.

 

جاننان بەزبەي، زىكىرگە باس ۇرماق قاتا.

سۇبحان يەم وعان قىلماس يمان عاتا.

بوي ۇسىنىپ، جانىن – ءتانىن قىلماس سافا،

ارسىزدىقپەن زىكىرگە باس ۇردى، دوستار.

 

ەي، وسىنداي نادانداردان ءۇمىت قىلساڭ،

ويى بۇزىق، ءناپسىسى زور ۇلىقتى الساڭ…

قايىر-شافقات الارمىن دەپ ءۇمىت قىلساڭ،

شايتان مالعۇن نوقتا سالماي ءمىندى، دوستار.

 

جاننان بەزبەي، باسىن ۇرسا، قۇداي بەزەر،

كۇيزەلگەننەن، قارا جەردە كۇدەر ۇزەر

بار تىلەگىم، كورسەتپەسىن وعان ديدار!

دىننەن كەشىپ زىكىرگە باس ۇردى، دوستار.

 

ديۋانالىق حالگە جەتپەي باسىن ۇرار،

حاق مۇستافا وندايلاردان قاشىپ تۇرار،

ساۋاپتارىن، كۇنالارى باسىپ تۇرار.

كۇنا تىلەگى زىكىرگە باس ۇردى، دوستار.

 

ءشابلي عاشىق قۇلدىق ۇردى نۇردى كورىپ،

مۇستافانى كورگەن زامات سالەم بەرىپ،

دۇنيە قامىن تالاق ەتىپ، كوزىن جۇمىپ،

ادال قۇلدار زىكىرگە باس ۇردى، دوستار.

 

ءشابلي عاشىق جىلاپ ايتتى:-«ءيا!-دەپ راسۋل،

بەيتاقاتپىن قۇلدىق ۇرسام ءام مەن ءمالۇل.»

راسۋل ايتتى:-ءىنشا اللا قىلعاي قابىل!

رۇحسات سۇراپ زىكىرگە باس ۇردى، دوستار.

 

قۇل قوجا احمەت زىكىرگە باس اركىم ۇرماس،

مازاق ءۇشىن زىكىر سالسا، ءجاننات بارماس،

بۇل راۋايات ءبىر سىر ەدى ەستەن قالماس.

حاقتى تاۋىپ زىكىرگە باس ۇردى دوستار.

 

43-حيكمەت

شاريعاتتىڭ شارتىن جاقسى بىلگەن عاشىق،

تاريحاتتىڭ تالىمدەرىن بىلەر دوستار.

تاريحاتتىڭ بار ءتالىمىن ادا قىلىپ،

حاقيقاتتىڭ دارياسىندا جۇزەر، دوستار.

 

حاق ديدارىن كورىپ بولماس كۇن-ءتۇن ۇيىپ،

شىن عاشىعى قولداماسا، كوڭىلى ءسۇيىپ،

حاقيقاتتىڭ دارياسىنىڭ جاعاسى ۇيىق…

كوزىمدى ىلمەي حاق ديدارىن كوردىم، دوستار.

 

اياۋ، عاشىق، بۇ ءدۇنيادا ميحنات تارتقىل،

ارتقان ءزابىر-جاپالاردى راحات دەپ ءبىل،

زىكىر سالعان جەرگە بارىپ باس شۇلعىعىل.

باس شۇلعىعان مۇرادىنا جەتەر، دوستار.

 

بۇ جولداردىڭ ازاسى ءدۇر قايعى، ميحنات،

ميحنات تارتىپ، جاپا شەگىپ كورەر راحات،

ءساھارلاردا زار يلەسەڭ حوش ساعادات،

ۋھىلەۋمەن بۇ ءدۇنيادان وتەر، دوستار.

جان-دىلىمەن جىلاعاندار كورگەي وپا،

سۇبحان يەم حاق ديدارىن قىلعاي عاتا،

ءوز ەركىڭسىز جولعا شىقساڭ، ونىڭ قاتا.

جولعا شىققان ءۇمىتىڭدى ۇزەر، دوستار.

 

ۋا، داريعا، ءوتتى عۇمىرىم بىلمەي قالدىم،

سۇم دۇنيەنىڭ ايلا-امالى شىرماپ الدىڭ،

دۇنيە قۋىپ، ءدىننىڭ ءىسى ۇمىت قالدىڭ.

بىلە المادىم، ءحالىم قالاي بولار، دوستار؟!

ماحابباتتىڭ ءشارباتىنان تاتپاعاندار،

بايازيدتەي ءوزىن-ءوزى ساتپاعاندار،

دۇنيە قۋىپ، سول بەتىنەن قايتپاعاندار،

حايۋان شىعار،-بالكىم، ودان بەتەر، دوستار!

 

عاشىق بولساڭ، حاق جولىنا ۇرعىل قادام،

دۇنيە قامىن تالاق قىلعىل مىسلى ادھام،

اقىلدى الساڭ ءدۇنيا ءۇشىن جەمەگىن قام،

قيامەت كۇن جازالارىن بەرەر، دوستار.

سىر شارابىن ىشكەن عاشىق ءوزىن بىلمەس،

قۋ دۇنيەنىڭ قىزىقتارىن كوزگە دە ىلمەس،

ءجۇز مىڭ رەت ناسيحاتتا، قىرتىنا الماس.

ءماز-ءمايرام بوپ ءوز-وزىمەن جۇرەر، دوستار.

 

راۋز ءالسات:-ءراببىڭ كىم؟-دەپ ساۋال كويعاي،

“قالۋ ءبالا”-دەپ رۋحتاردان جاۋاپ العاي،

حازىرەتى توبا رۋحتار ءۇشىن ءوزى كەلگەي.

ونداي عاشىق، حاق ديدارىن كورەر، دوستار.

قۇل قوجا احمەت، عاشىق بولساڭ، مالدان بەزگىل،

اقىرەتتىڭ ازابىنان ەڭىرەپ ەگىل،

جارانداردىڭ ىستەگەنىن سەن دە ىستەگىل،

ەڭبەك ەتكەن مۇرادىنا جەتەر، دوستار.

44-حيكمەت

حاققا يلانىپ، ءمۇھمىن بولساڭ تاعات قىلعىل،

تاعات كىلعان حاق ديدارىن كورەر دوستار.

مىڭ سان بالە باسقا تۇسسە، توتەپ بەرگىل،

سوندا عانا عاشىق سىرىن بىلەر، دوستار.

 

عاشىقتارى زار جىلاۋمەن جولعا شىقتى،

ءار نە جاپا كورسە، ونى حاق دەپ ۇقتى،

ريزالىقپەن جەر استىنا باسىن سۇقتى.

زار جىلاۋمەن تاڭ سارىدە تۇرار، دوستار.

 

ەي، دوستارىم، بىلمەدىم عوي مەن جولىمدى.

ىزگىلىككە بۋمادىم عوي مەن بەلىمدى،

عايباتتان دا تىيا المادىم مەن ءتىلىمدى،

ناداندىعىم مەنى راسۋە قىلار، دوستار!

 

ەرتەلى-كەش بيعام ءجۇردىم زىكىر ايتپاي،

ىجداھاتپەن كوپكە دۇرىس پىكىر ايتپاي،

ماحابباتتىڭ بازارىندا ءوزىم ساتپاي،

– ءناپسىم مەنىڭ ءۇستى-ۇستىنە تىلەر، دوستار.

 

ءناپسىڭدى سەن ەركىنسىتىپ قويما مۇلدە،

ىشپەي-جەمەي تاعاتپەنەن بولعىن كۇندە،

ءبىر كۇنى حاق كورسەتەدى ديدار سىزگە.

تاعات قىلعان وندا ديدار كورەر، دوستار.

 

ەي، عافىلدار، حاق زىكىرىن ايتپاي قويما،

دۇنيە بوقتىڭ زاررەدەيىن الما ويعا،

جارانداردىڭ ىزىنەن ەر سەن دە قالما،

جولعا تۇسكەن اقىر مۇرات تابار، دوستار.

 

ۋا، داريعا، ارمانمەنەن جاسىم دا استى،

ءناپسى ءناھان اداستىرىپ اران اشتى،

كوڭىل قۇسى كوككە سامعاپ، رۋحىم ۇشتى.

عافىل جۇرگەن عۇمىرىن جەلگە شاشار، دوستار.

ديدار كەرەم دەگەن قۇلدار بيدار بولار،

جۇرسە-تۇرسا دامىل تاپپاي، زىكىر سالار،

ءىشى-سىرتى ونداي قۇلدىڭ نۇرعا تولار.

اللا نۇرىن ونداي قۇلعا توگەر، دوستار.

بىلگەن عاشىق بەكەر جانىن وتقا جاقپاس،

دەرتسىزدەرگە عاشىق ءورتى وت تۇتاتپاس،

دۇنيە سيقىر ارباسا دا قيا باسپاس.

ىقىلاسسىزدار بەيعامنان دا بەتەر، دوستار.

 

قۇل قوجا احمەت ءباندا بولساڭ جىلاپ جۇرگىن،

ماحابباتتىڭ ماجىلىسىنە بارىپ تۇرعىن،

احمەتتىڭ ازاسى ءدۇر، قايعى كۇرعىر…

قايعى جۇتقان سىردان حابار الار، دوستار!

 

45-حيكمەت

كوڭىل قۇسىن ۇستاي الساڭ بال تاتقىزار،

كوككە سامعاپ، عارشى-گۇرسى قونار، دوستار.

«قۇلمىن» دەگەن ءدايىم تىنباي زارىن ايتار،

عاشىق وتىنا باۋىرى ەزىلىپ جانار، دوستار.

 

بەيحابارلار عۇمىرىن بەكەر جەلگە شاشار،

ناداندىق پەن جاھاننامعا كەتەر، دوستار،

 

اقىرزامان شەيحى تۇزەر كەلبەتتەرىن،

تاقۋالىققا تۇسپەي بۇزار نيەتتەرىن،

كادىمگىدەي سوعار سۋايت “وسيەتتەرىن”.

بەتسىزدىكپەن حالىققا ارىن ساتار، دوستار.

 

ءيا، نادان، عۇمىرىڭ سەنىڭ وتەر جەلدەي،

كوز جاسىڭ دا اعار ءدايىم اققان سەلدەي،

سوندا سەنى دارگاھىنان ءارى يتەرمەي،

يەم سۇيسە سەنى ازات ەتەر، دوستار.

 

ناداندىقپەن عۇمىرىڭ سەنىڭ وتسە،-ايىپ،

جانىڭمەنەن پىرگە جۇگىن قولىن جايىپ،

سودان كەيىن دارگاھىڭا بول لايىق.

ءپىر تۇتقاندار مۇراتىنا جەتەر، دوستار.

 

كۇل قوجا احمەت حيكمەت ايتىپ، جىلا ءساھار،

جارانداردىڭ ءۇلفاتىنان الىپ حابار،

ءسوز اسىلىن بىلگەندەرگە ءسوزىم گاۋھار.

اشۋ، ىزا باققان قۇر قول قالار، دوستار!

 

46-حيكمەت

ال، دوستارىم، اللا جادىن ءدايىم ايتقىن،

اللا جادى كوڭىل قۇلپىن اشار، دوستار.

“استاعفيرۋا استاعفيردى” تىنباي ايتقىن،

شايتان مالعۇن تاننەن شىعا قاشار، دوستار.

 

شايتان مالعۇن سىزگە دۇشپان، دايىن جۇرگىن،

ەرتەلى-كەش اللا، اللا دەپ جانىپ جۇرگىن،

تار لاحادقا ەنەر كەزدە نۇرعا تولعىن.

پەرىشتەلەر اللا نۇرىن شاشار، دوستار.

 

اللا نۇرى قابىر ءىشىن راۋشان قىلعاي،

پەرىشتەلەر نۇر جۇزىنەن ساۋلە قۇيعاي،

ءمۇھمىن پەندە ونى كورىپ قايران قالعاي،

ءبۇل ءپانيدىڭ جارىعىنان قاشار، دوستار.

 

بارشا ارۋاق جيىلىپ كەلگەي مۇباراققا،

حالايىقتار ەگە بولعاي تابارىكقا،

دۇعا قىلىپ قايتقاننان سوڭ قالار ارتتا.

بارشا ارۋاق ءسۇيىپ ءبىر-ءبىر قۇشار، دوستار.

 

جەتى قادام شىققاننان سوڭ مۇڭكىر-ناڭكىر،

ايبات قىلىپ، كىرىپ كەلەر اپىر-توپىر.

ەكى كوزى وتشا جايناپ جانى شوشىر…

نۇردى كورىپ، تاعزىم قىلىپ پىسار، دوستار!

 

مۇڭكىر-ناڭكىر تەرگەمەي-اق نالا قىلار،

كوزدىڭ جاسىن اعىزۋمەن ناۋا قىلار،

حاقتىڭ جادىن ايتىپ، ءوزىن اۋا قىلار.

كوككە سامعاپ، اسپان-ساراي ۇشار، دوستار!

 

اللا سۇرار: «نەدەن قورقىپ، نە جىلادىڭ؟

شىن قۇلىمنان قابىر ىشىندە نە سۇرادىڭ.

ەي، بيادەپ، قۇلاق سالىپ نە اڭلادىڭ؟»

مۇڭكىر-ناڭكىر سوندا تۇرا قاشار، دوستار!

 

“كۇندىز-ءتۇنى، جاتسا-تۇرسا مەنىڭ اتىم،

كۋالىگىن قولىنا العان ول پاك زاتىم،

ونداي قۇلدىڭ يمانى بار، ماعان جاقىن”،

بۇرىنعى وتكەن كۇنالارىن كەشەر، دوستار.

 

كۇنالارىن حاق كەشىرىپ نازار سالار،

جان-جاعىنا جاتقاندارى شاكىرت بولار،

ودان كەيىن بارشا ارۋاق ءازىر تۇرار،

قابىرستانعا حاق راحمانىن شاشار، دوستار!

 

ء“بيحامدىللا، جاقسى كەلدى، ءبىز قۇتىلدىق،

قابىر ىشىندە بار ازاپتان ازات بولدىق.

نەشە جىلدار مۇردە بولىپ باستىرىلدىق!؟”

دۇعا قىلىپ حاققا قولىن جايار، دوستار.

 

مۇڭكىر-ناڭكىر جىلاپ ايتار: -”سەن بىلەرسىڭ،

ۇلى اللا نە قىلساڭدا كوندىرەرسىڭ،

مەيىرىم قىلساڭ جولسىزدارعا جول بەرەرسىڭ!”

ءساجدا قىلىپ شاكىرت ءتىلىن اشار، دوستار.

 

ء“لا ءىللاھا يللا اللاعا” ءشايدا بولعان،

ديدار ءۇشىن بۇل پانيدە ءراسۋا بولعان،

دۇنيە تاركي اقىرەتتى ويىنا العان،

حاۋىز-كاۋسار ءشارباتىنان ىشەر، دوستار.

 

اۋەل باستا تاعدىر جازسا حاق جامالىن،

ءجۇز مىڭ شايتان قاس قىلسا دا جوق زاۋالى،

كۇننەن-كۇنگە جاقسىلانار حال-احۋالى.

دانا بولىپ حاق جولدارىن اشار، دوستار.

 

ماحابباتتىڭ مايدانىندا سەرۋەن سالعان،

حاقيقاتتىڭ دارياسىنان گاۋھار العان،

ماعريفاتتىڭ جيھازدارىن كوپ جيناعان،

جۇرگەن جەردە ءدۇرر گاۋھار شاشار، دوستار.

 

عاشىق سول ءدۇر، حاققا جانىن كۇربان قىلسا،

زىكىرىن ايتىپ، ساجدە قىلىپ، ءساھار تۇرسا،

جاراندارعا مەيىرىم ەتىپ ساۋاپ السا،

سۇلتان بولىپ، ءدۇرر گاۋھار شاشار، دوستار.

 

حاق تاعالا ەركىن السا، مۇندا تۇرماس،

يشاندىعىن مىندەت قىلىپ جۇرتقا جايماس،

وعان ءار كەز، پاقىر، مىسكىن قۇربى-قۇرداس،

عارىپ بولىپ، ويران بولىپ كوشەر، دوستار.

 

قۇل قوجا احمەت ناپسىڭنەن زور بالە بولماس،

جەر مەن كوكتىڭ ءبارىن جيساڭ، ءسىرا تويماس،

توپىراق بولىپ جەردە جاتسا، سوندا دا ولمەس،

ءناپسىسى ولگەن، حور قىزدارىن قۇشار، دوستار!

 

 

تاڭبالار

ۇقساس ماقالالار

پىكىر قالدىرۋ

ە-پوشتا مەكەنجايىڭىز جاريالانبايدى. مىندەتتى ورىستەر * تاڭبالانعان

سونداي-اق، وقىڭىز

جابۋ
Жабу