باسقى بەت / جارىق نۇردىڭ ساۋلەسى / ىلگەرىدە وتكەن جاقسىلار / اۋليەلى اقكول – قاسيەتتى مەكەن

اۋليەلى اقكول – قاسيەتتى مەكەن

–  وسى كۇنگى اقكول اۋىلى ءالى كۇنگە اۋليەلى اقكول دەپ اتالىپ كەلەدى. يسلام ءدىنىن ۋاعىزداعان يسابەك يشان حازىرەت اتامىز ءدال وسى وڭىرگە تابان تىرەپ، «تۇبىندە بۇل جەر ماعان قونىس بولار» دەپ تاياعىن شانىشقان ەكەن. ول جەر اقكول اۋىلىنىڭ تەرىسكەيى، اۋليەكول ماڭى، يشان اتامنىڭ ماڭگىلىك مەكەنى – اتام زيراتى. جەر-جەردەن دەرتى مازا بەرمەگەن جاندار اتامىزدىڭ كوزى تىرىسىندە دە، كەيىن ومىردەن وتكەن سوڭ دا اتام باسىنا تۇنەپ، ناۋقاسىنان ايىعىپ جاتاتىن. ارعى بابامىز اققۋ يشان، ودان باعدات يشان، نازار يشان، مۇرات يشان، يسابەك يشان تۋادى. مۇرات اتانىڭ سۇيەگى تۇركىستاندا جاتىر. سۇيەگىن ول جاققا قالاي جەتكىزگەنى بەيمالىم. يسابەك يشان – حازىرەت اتامىزدان نۇرمۇحاممەد پەن قوجاحمەت تۋادى. 45 جاسىندا قاسيەت قونعان نۇرماعانبەت كەيىن قىرىقبەس اتالىپ كەتكەن. نۇرمۇحاممەتتەن سولتان (شىن ەسىمى مۇحامەدسولتان), مۇحامەداشىم، باربار، اكبار، ال قوجاحمەتتەن جانداربەك پەن ايداربەك اتالارىمىز تۋعان. جوعارىدا اتالعان اتالارىمىزدىڭ ۇرپاقتارى بىزدەر. سولتان اكەم اۋەلى توققۇلىعا، كەيىن باسقامىسقا تۇراقتايدى، – دەپ ەسكە الادى سولتان قوجانىڭ بالاسى راپىق اعا.

يسابەك يشاننىڭ          ۇرپاعى راپىق اعا قازىر ەكىباستۇز قالاسىندا تۇرىپ جاتىر. ەڭسەلى جەر ۇيدە تۇراتىن اعانىڭ قاسيەتتى شاڭىراعىنان كوزبەن كورىپ، قولمەن ۇستاۋعا بولمايتىن ىزگىلىك نۇرى، جاماندىق اتاۋلىدان قورعاشتايتىنداي الدەبىر يماندىلىقتىڭ لەبى ەسەدى.

نۇرقاي داموللا جانقوزىقاجىۇلىنان ءدىن ساباعىن ۇيرەنىپ، ونىڭ الدىن كورگەن سولتان، ءاشىم، اپساعيت قوجالاردىڭ قاسيەتتەرى ەلگە ءمالىم. باسقامىستا تۇراتىن سولتان اتانىڭ ورداسىنا قۇلاق ەستىپ، كوز كورگەن جەردەن ناۋقاسى مازا بەرمەگەن، جۇيكەسى سىر بەرگەن، ىشىنە كىرنە تيگەن عارىپ جاندار اعىلىپ جاتادى ەكەن. پەرزەنت سۇراپ كەلەتىندەر كەيىن بالالى بولىپ جاتاتىن كورىنەدى. ەسىنەن اداسىپ اۋىرعانداردى اياق-قولدارىن بايلاپ اكەلگەندە سولتان اتا سىرتقا شىعىپ، قارسى الىپ، دۇعا وقىپ، ۇشكىرگەندە الگى ادام لەزدە تىنىشتالىپ، سابىر تاۋىپ، ۇيگە ەنگەن. ءتىپتى قول-اياعى تارتىلىپقالعان ادامداردى ۇيگە كوتەرىپ كىرگىزگەن سوڭ اتا وقىعان دۇعانىڭ ارقاسىندا ءوز اياعىمەن ءجۇرىپ كەتكەن. سۇلتان قوجا سيامەن ارابشا جازىلعان ىشىرتكىنى سۋ قوسىپ، ىشكىزەدى، ءتىل-كوزدەن، پالە-جالادان، شوشىپ اۋىرماۋدان ساقتاندىراتىن تۇمار جازىپ، وقىپ بەرىپ وتىرعان. ارازداسقان اعايىنعا توقتاۋ سالىپ، تاتۋلاستىرۋعا دا ءمان بەرگەن.

سولتان قوجانىڭ كەلىنى باقتىلى ايدارحانقىزىنىڭ ايتۋىنشا، يسابەك يشان اتاسى سياقتى ەمشىلىك ءارى كورىپكەلدىك ، الدىن الا بولجاعىشتىق قاسيەت دارىعان سولتان قوجانىڭ ۇيىندە ادەتتە شاي-ءدام تاڭ الاكەۋىمنەن بەرىلە باستايدى ەكەن. ەمىنە داۋا ىزدەيتىندەر ءوز الدىنا، اقىل-كەڭەس،  ءجون سۇراپ، باتاسىن الۋعا دا جۇرت اعىلىپ كەلىپ جاتقان. ۇيگە قانداي سىرقات ادام كەلە جاتقانىن الدىن-الا بىلگەن سولتان قوجا: «ال، كەلىن، بالالار، ۇيگە كىسى كەلەدى، دايىن وتىرىڭدار»، – دەپ ەسكەرتەدى ەكەن.

بىردە باقتىلى اپانىڭ ەمشىگە بارۋعا وقتالىپ جۇرگەنىن ەستىگەن جانداربەك اتا: «راپىق وتىرعاندا ساعان قانداي ەمشى كەرەك؟» – دەيدى. كەيىن جانداربەك اتا قايتىس بولعان سوڭ باقتىلى اپا جامبىل اۋىلىنداعى ءۇمىت اپاعا بارىپ قايتۋعا بەكىنەدى. كەنەت كوز الدىنا قوجا اتالار كەلىپ وتىرا قالعانداي بولادى. سوعان قاراماستان ءۇمىت اپاعا بارادى. سوندا ول كىسى: «حازىرەتتىڭ كەلىنى ەكەنسىڭ عوي. ساعان ەم قونبايدى»، – دەگەن ەكەن.

ادەتتە اۋىل اقساقالدارى، كورشى-قولاڭدار سولتان قوجانىڭ ۇيىنە كەلگەندەرمەن بىرگە قوناقتا بولىپ، ناۋقاستاردىڭ سىرقاتىنان ايىققانىنا اتانىڭ دا كوڭىلى مارقايىپ، بالالاردى شاقىرىپ الىپ، ءوزى ۇيرەتكەن ءدىني ولەڭدەرىن، ءبايىتتى ايتقىزىپ وتىرعان. سولتان قوجا ءىنىسى بارباردى باس قىلىپ، اۋىل بالالارىنا جۇما كۇندەرى ءدىني ساباق بەرگەن. بالالاردى الدىنا شارت جۇگىندىرىپ وتىرعىزىپ،قۇران سۇرەلەرىن، اياتتاردى جاتتاتقىزعان. كەلەسى جۇمادا سول بايىتتەردى جاتقا ايتقىزىپ وتىرعان.

– اۋىل اقساقالدارى ءبىزدىڭ ۇيدە جيىلىپ، ءدىني كىتاپتاردى ءبىرى داۋىستاپ وقىپ، قالعاندارى تىڭداپ وتىراتىن. ول كەزدە جارىق ەرتە ءوشىپ قالادى. سوندا دا ولار شامنىڭ جارىعىمەن ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىنا دەيىن وتىراتىن. ول كەزدە دىنگە تىيىم كۇشتى بولدى. دەنساۋلىعى كەمدەۋ باربار ىنىمە اكەي وسى ءدىني وقۋلاردى ۇيرەن دەپ كوپ اقىل بەرەتىن. كەيىن باربار ۇيلەنىپ،  «ەكىباستۇز» سوۆحوزىنداعى ءاشىم قوجا اتامنىڭ قولىندا تۇردى. سودان 1980 جىلدارعا دەيىن سول اۋىلدا موللا اتانىپ، اتانىڭ قاسيەتتەرى وعان دا دارىدى. بىراق امال نەشىك، ول تىم ەرتە وتىزدىڭ ىشىندە قايتىس بولدى. ارتىندا 4 قىز بالاسى قالدى. قازىر اللاعا شۇكىر، يسلام ءدىنىمىز قۋات الدى. ۇلكەندەرى تۇگىلى، جاس بالالاردىڭ وزدەرى ءدىن جولىنا ءتۇسىپ، مەشىتتەردە جۇما نامازىنا جىعىلىپ، ءدىني وقۋعا ءتۇسىپ جاتقاندارى دا از ەمەس، – دەيدى راپىق اعا شۇكىرشىلىك ەتىپ.

ءيا، شىنىمەن دە ءدىني كىتاپتاردى ەسكىشە وقي بىلەتىن زەينولللا يمانكىۇلى باس بولىپ، ءار جۇما سايىن كەڭەس وكىمەتىنىڭ نازارىنا شالىنباس ءۇشىن باسقامىستىڭ ەرمەكباي، ءامىرحان، سالمەن، راحىمباي، ءابىلدا، ءابىلجان، سەيىلحان، نۇرلىحايىم، شايمەردەن سياقتى اقساقالدارى قوس بولىپ، شىمىلدىقتىڭ ارتىندا وتىرىپ، شامنىڭ جارىعىمەن قۇراندى وقىپ، ۋاعىز، قيسسا، ءبايىتتى دە جاتتاعان. قۇسني، اۋباكىر، ءيبادىلدا مولدالار باس قوسقاندا ءبىر-بىرىنە قۇران-كارىم اياتتارىنان ساۋال قويىسىپ، اياتتاردان ءۇزىندى وقىپ، بىلىمدەرىن تولىقتىرىپ وتىرعان.

– مەن سولتان اتامنىڭ قولىنا 1960 جىلى كەلىن بولىپ ءتۇستىم. اتامىزدىڭ بەتىنە تىكە قارامايتىنبىز. ول جازىق ماڭدايلى، قازىرگى ارابتارداي مۇرنى قوڭقيعان، ورتا بويلى، زور دەنەلى، ارقاشان دا كۇلىمسىرەپ، جۇزىنەن نۇر قۇيىلىپ تۇراتىن كىشىپەيىل، ادامگەرشىلىگى مول، قاراپايىم ادام ەدى. ءبىزدىڭ ۇيدە ءماشھۇر اتانىڭ وقالى تاقيا كيىپ تۇسكەن سۋرەتى بولدى. اتام: «اندەتىپ ايتاتىن ءبايىتتى جازعان ءماشھۇر اتا. سۋرەتىن تىعىپ جۇرىڭدەر» ، –  دەپ وتىراتىن. ويتكەنى ول كەزدە زاڭ باسقا ەدى عوي. ۇيگە كەلگەن كىسىلەر ءبىزدى دە ءدىندى ۋاعىزدايدى دەپ تەكسەرىپ قوياتىن. باسقامىس پەن قاراقوعانىڭ ورتاسىندا يسابەك يشاننىڭ قارىنداسى بولىپ كەلەتىن ءباتيما اپام جاتقان «اپاي زيراتى» بولدى. اتام ەرتە كەزدە نۇرقاي موللادان ساباق العان كىسى، – دەيدى باقتىلى اپا. سول شاتىرلى تامدى كەزىندە ءبورىباي، بۇلانباي دەگەن بايلار سالعىزعان ەكەن. كەيىن ول بۇزىلىپ، قۇرىلىس ماتەريالدارى اياقاستى بولماسىن دەپ جۇرتشىلىق باسقامىسقا ۇستاحانا سالادى. ون ساۋساعىنان ونەرى تامعان ەرمەكباي سول جەردە ۇستالىق ەتىپتى. كەيىن ەرمەكبايدىڭ باسشىلىق ەتۋىمەن كوپشىلىك يسابەك يشاننىڭ زيراتىن قايتادان جاڭالايدى. سول كەزدە ەرمەكباي قۇدايدان ءبىر پەرزەنت تىلەپتى. نيەتى قابىل بولىپ، سوندا تۋعان بالا وسى شەربەك (شەتەن) ەكەن.

قوجالار يسلام ءدىنىن ناسيحاتتاپ قانا قويماي، جاس جۇبايلاردىڭ نەكەسىن قيىپ، ەر بالالاردى سۇندەتكە وتىرعىزعان. اۋىلدىڭ اقىلشىسى دا، قورعانشىسى دا سولتان قوجاعا ۇلكەن تۇگىلى كىشكەنە بالالاردىڭ ءوزى اقىل سۇراي كەلىپ وتىرعان. سولتان قوجا ازان شاقىرىپ قويعان ەسىمدەر قازىر جەتىپ ارتىلادى. وجاي (ورازباي) قۇرادسىنىڭ ءۇش بالاسىنىڭ اتىن دا اتا قويعان ەكەن. باستاپقىدا قۇداعيلارى جەتى جىل بالا كوتەرمەيدى. بىردە اتا سول ۇيگە بارىپ، ءبىر اياعىن بوساعانىڭ ار جاعىنا، ءبىر اياعىن بەر جاعىنا قويىپ: «سەن ۇل تۋاسىڭ، اتىن مەشحات-ءشارىپ قوي، ودان كەيىن تاعى ەكى ۇل دۇنيەگە كەلەدى» ، – دەپتى. راسىندا دا، قۇداي بەرىپ، تۇڭعىشىنىڭ ەسىمىن مەشحات-ءشارىپ قويادى. ودان كەيىنگى تۋعان ۇلدىڭ اتىن يشارات دەپ قويىڭدار دەپتى اتا. ارادا ءبىراز جىل وتكەندە ولار «سپارتاك» سوۆحوزىنىڭ ءۇشىنشى بولىمشەسىنە قونىس اۋدارادى. ءبىر كۇنى سولتان قوجا ورازبايدىڭ اعاسى ساعاداتقا: «ءىنىڭ مەن كەلىنىڭىنىڭ جاعدايلارى قالاي ەكەن. اماندىعىن ءبىلىپ، بارىپ كەل»، – دەيدى. قوجانىڭ بىردەڭەنى ءبىلىپ ايتىپ وتىرعانىن سەزگەن ول قىستىڭ بوراندى كۇنىندە سالەم-ساۋقاتىن سالىپ الا بارسا، كەلىنى جاس بوسانىپ جاتىر ەكەن. ءسابيدىڭ اتىن مەرحات قويادى. ال ۇلكەندەرى مەشحات كەيىن وزدەرىنە كۇيەۋ بالا بولادى. مەشحات ارابشادان اۋدارعاندا قاسيەتتى اسىل تاس دەگەن ۇعىمدى بىلدىرەدى ەكەن. سول مەشحات كوزى تىرىسىندە اتىنا زاتى ساي بولىپ، مەيىرىمدى قالپىمەن جان-جاعىنا شۋاعىن شاشىپ ءوتىپتى.

سولتان قوجا كەزىندە كولحوزدىڭ جىلقىسىن باعادى. بىردە كوزگە تۇرتكىسىز بوراندا ىقتاعان جىلقىلاردى تاۋىپ اكەلسە، ۇيدە ايەلى ءجاماش شەشە بوسانىپ جاتىر ەكەن. ۇيدەگىلەر: «جىلقى بار ما؟» ، – دەپ سۇرايدى عوي. سوندا اتا: «بار، بار»، – دەيدى. سوندا تۋعان بالانىڭ ەسىمىن وسىلايشا باربار قويىپتى. «جاۋ جاعادان العاندا، ءبورى ەتەكتەن الادى» دەگەندەيىن، قىستىڭ ءبىر كۇنىندە، ءبىر جاعىنان بوران، ەكىنشى جاعىنان ءتۇز تاعىسى جىلقىلارعا قىرعيداي تيەدى. كوك تە اپپاق، جەر دە اپپاق، تاياق تاستام جەردىڭ ءوزىن كورۋ مۇڭ بولعاندا، سولتان اتا قولىندا قۇرىعى، اتپەن شاۋىپ ءجۇرىپ، «ءبىر اللا، ارۋاق» دەپ، اياتتى وقىعاندا شاشىراپ جۇرگەن جىلقىلاردىڭ ءبارى ءبىر جەرگە جيىلىپ، ءۇيىرىلىپ، امان قالادى. سوندا اتانىڭ بالالارى: «جاپادان جالعىز ءوزىڭىز جىلقىلاردى ءبىر جەرگە قالاي ءۇيىرىپ، جينادىڭىز؟»، – دەگەندە ول كىسى: «ارۋاعىم بار، قىزىر بابام قاسىمدا»، – دەيدى ەكەن. تاعى بىردە سولتان اتا جايىپ جۇرگەن 18 جىلقى سورعا باتىپ كەتەدى. جىلقىلاردى قۇردىمعا كەتتىگە بالاعان باستىق اپتىعىپ قايتىپ كەلسە، جىلقىلار سوردان شىعىپ تۇر. سويتسە سولتان اتا شاپانىن جەرگە توسەپ، نامازىن وقىپ، ءبىر قۇدايعا سىيىنعان. سودان جىلقىلار سوردان شىعىپتى. الگى كورىنىسىتى كورگەندەر سوندا قايران قالىپتى. وسىندايدا ەسكە «ادامنان سۇراعاننىڭ ءبىر ءبۇيىرى، اللادان سۇراعاننىڭ ەكى ءبۇيىرى شىعادى» دەگەن ءسوز تۇسەدى.

كەڭەس زامانىندا ەل ىشىندە مەشىت بولماعان. اۋىلدىڭ ۇلكەندەرى سولتان اتانىڭ ۇيىنە جينالىپ تاراۋىق، ايت نامازىن وقيدى. سول كەزدىڭ وزىندە ۇلكەندەر تۇگىلى، جاس بالا دا، قىز-كەلىنشەك تە اۋىز بەكىتىپ، ورازا ۇستاعان. كىشكەنتاي بالالاردىڭ ءوزى ايت كۇنى قۇران وقىپ، ءۇي-ءۇيدى ارالاپ ايتتاعاندا، ءبىرى قۇران سوزدەرىن ۇمىتىپ قالسا، ەكىنشىسى جالعاستىرىپ اكەتىپ وتىرعان.

سولتان قوجاعا ارنايى ات باسىن شالاتىندار كوپ بولعان سوڭ، ءپىتىر ساداقا دا تۇسەدى. سوندا اتا ەلدەن تۇسكەن قاراجاتتى پاۆلودارداعى بيجان مەشىتىنە بەرىپ وتىراتىن.

اۋزىنان اللاسى، قولىنان قۇرانى تۇسپەگەن اتا اۋزىن ورازادان ەكى اي بۇرىن بەكىتكەن. سوندا جۇرت ورازانى ءبىر اي ۇستاسا، ول ءۇش اي اۋىز بەكىتىپ وتىرعان. بىردە سۋماڭداعان ءورتتىڭ قىزىل ءتىلى جان-جاعىن جالماپ اۋىلعا  جاقىندايدى. ابدىراعان جۇرت دۇرلىگىپ، سەڭ سوققان بالىقتاي كۇي كەشەدى. سوندا سولتان قوجا ءورتتىڭ الدىنا شىعىپ، دۇعا وقيدى. ىلە ءورت ءوز-وزىنەن ءسونىپتى. ەندى بىردە جانىپ جاتقان ۇيگە بارىپ، دۇعاسىن وقىعاندا، ءورت ءسونىپ، الگى ءۇيدىڭ بالا-شاعاسى، دۇنيە-مۇلكى امان قالىپتى. سولتان قوجا ءتىپتى مالشىلار «مالىمىزعا كوز ءتيدى» دەسە دە، قورالارىنا بارىپ دۇعاسىن وقىعان سوڭ، مال تولدەرى امان قالىپ، ءوسىپ-ونگەن. عارىپ-مۇساپىرلەرگە كومەگىن ايامايتىن اتا ءار كەز: «جەتىم قاقىسىن جەمەڭدەر. قولدارىڭنان كەلسە، كومەكتەسۋگە تىرىسىڭدار. ءبىر جەتىمدى قۋانتساڭ، اللانىڭ شاراپاتى تيەدى»، – دەپ وتىرادى ەكەن.

سولتان قوجا شاڭىراعىنا كەلگەندەر ىرىمداپ داستارحاننان نان الىپ، «بالالارىمىزعا قوجەكەڭنىڭ شاپاعاتى ءتيسىن»، – دەپ ىرىمداعان. جاز ايلارىندا سويعان مالدىڭ ەتىنەن تابارىك دامەتەتىنىن سەزەتىن ول كورشىلەرىنە تاراتىپ بەرگىزگەن. ءتىپتى اتا اۋىل ۇيلەرىن ارالاعاندا جانىندا قوجاەكەڭنەن تابارىك العىسى كەلەتىندەر بىرگە ەرىپ جۇرەدى ەكەن. اتا وزىنە بەرىلگەن ساداقانى قاسىندا ەرىپ جۇرگەن كىسىلەرگە، كورشى-قولاڭنىڭ بالالارىنا تاراتىپ بەرىپ وتىرعان.

سولتان قوجانىڭ ادامنىڭ ىشتەي نە ويلاپ وتىرعانىن دا بىلگەن كەزدەرى ءجيى كەزدەسەدى. بىردە اتاعا كەلە جاتقان ءبىر ايەل «قوجاعا مىنا اقشانى بەرسەم دە بولادى، ال مىنانى بەرمەي-اق قويايىن» دەگەن وي جەتەگىندە بولادى. ونىڭ ويىن ءدوپ باسقان سولتان قوجا: «ماعان ءبىرىنشى ويلاعانىڭدى بەر، كەيىنگىگە قويعانىڭ وزىڭدە قالسىن»، – دەيدى. سوندا الگى ايەل: «قوجەكە، سولاي ويلاعانىم راس ەدى، كەشىرىڭىز»، – دەپ كۇمىلجىپتى. جالپى قاسيەتتى اتانىڭ باتاسىن الىپ، تاسى ورگە دومالاعاندار جەتىپ ارتىلادى. ادەتتە ول كىسى كىمنىڭ ءىسىنىڭ العا باساتىنىن ءدال ايتىپ، باتاسىن بەرىپ وتىرعان.

كەزىندە اتەيستىك باعىتتى ۇستانعان زاماننىڭ كەيبىر جاندايشاپتارى سولتان قوجانىڭ دا ىزىنە كوپ تۇسەدى. سودان دا بولار، قوجا ۇرپاقتارى بەرتىنگە دەيىن «قوجا تۇقىمىمىز» دەپ ايتۋدان جاسقانىپ كەلگەن. «وسى تاياعىم ءجاندارجاندا بولادى» ، – دەپ ايتىپ وتىراتىن سولتان قوجا جاسى كەلىپ، قارتتىق مەڭدەگەن شاقتا تاياعىن، «تەرى سىڭگەن قۇتىم» دەپ كويلەگىن دە نەمەرە ءىنىسى جانداربەك اتاعا تابىستايدى. بەرتىن جانداربەك اتا اۋىرىپ جاتقاندا زيراتتىڭ يەسىز قالىپ بارا جاتقانىنا كەيىگەن ەكەن. قاراۋسىز جاتقان بەيىتكە اركىم قالاي بولسا، سولاي كىرەرى انىق. بۇرىندارى ول جەرگە بارعاندار اياقتارىنداعى كەبىستەرىن شەشىپ كىرەتىن. اتام زيراتىنا تەك قوجالار باستاپ اپارىپ وتىرعان ەكەن. قازىر دە ءجون بىلەتىندەر قاسيەتتى مەكەنگە قوجالاردىڭ ۇرپاقتارىمەن بارادى. ال جانداربەك اتانىڭ قاسيەتىنە توقتالۋ ءوز الدىنا جەكە اڭگىمە.

ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ ارقاسىندا جەر-جەردە جۇرتتى يماندىلىققا ۇيىتار مەشىتتەر اشىلا باستادى. ال اقكول-جايىلما توڭىرەگىندەگى ەلدى-مەكەندەردە اشىلعان مەشىتتەرگە يسابەك يشان ۇرپاقتارىنىڭ ەسىمدەرى بەرىلدى. ماسەلەن، اقكول مەشىتى يسابەك يشاننىڭ، ولەڭتى اۋىلىنداعى مەشىت سولتان قوجانىڭ، ال اقتوعاي اۋدانىنىڭ باس مەشىتى جانداربەك قوجانىڭ اتىندا. وسى اتالعان مەشىتتەردە قاسيەتتى قوجالاردىڭ كەيىنگى ۇرپاقتارى ءدىن جولىمەن قىزمەت ەتۋدە. اقتوعاي مەشىتىنە جانداربەك اتانىڭ كەنجە بالاسى احمەتوللا يمام، اقكولدە عاببار اتانىڭ بالاسى كاكىم يمام، ولەڭتىدەگى مەشىتتە قوجا اتالاردىڭ جيەنى بەكتەمىر يمام، شىدەرتى اۋىلىنداعى مەشىتتە ءسالىم قوجا اتانىڭ بالاسى سولپاش يمام باسشىلىق ەتۋدە.

سولتان اتانىڭ اعاسى قاسىم وتىزىنشى جىلدارداعى «ۇندەمەستە» ومبى جاققا كەتۋگە ءماجبۇر بولعان. قاسىمنان فاريداش دەگەن قىز قالىپتى. ال جاقان اعاسى قاجىلىققا بارىپ قايتقان. بىراق ودان ۇرپاق قالماعان. ىشكى جاققا بىرگە بارعان كەنجە ءىنىسى ءاشىم قوجا كەيىن ەلگە قايتىپ ورالىپتى. ءاشىم اتادان قىزى ماسكەۋدە تۋادى. قازىر ودان تاراعان جيەندەرى بار. راپىق اعادا 4 ۇل بار. ءالى كۇنگە دەيىن سولتان قوجا اتانىڭ قاسيەتىن جادىندا ساقتاعان جاندار اۋەلى ءبىر اللادان مەدەت تىلەپ، سوسىن اتالاردىڭ باسىنا بارىپ، تۇنەپ قايتادى. ومىرىندە قولىنا اقشا تۇسسە، جەتىم-جەسىرگە تاراتىپ بەرەتىن، دۇنيە-مۇلىككە قىزىقپاعان سولتان قوجا شاريعاتتى بەرىك ۇستانىپ وتكەن جان.

راپىق اعا مەن باقىتىلى اپا يسابەك يشان مەن سولتان قوجا اتالاردىڭ تاياقتارىن، قۇرانىن كوزدەرىنىڭ قاراشىعىنداي قاستەرلەپ ۇستاۋدا. قاسيەتتى قوجالاردىڭ كوزىندەي بولىپ ساقتالعان سول تاياقتار قۇندى دا قاسيەتتى جادىگەر دەرلىك.

 

روزا مۇساباي

 

 

سونداي-اق، وقىڭىز

سماعۇل قوجا

ماقتۇمسەيت بابانىڭ ۇرپاعى سەيتاسان قاجىنىڭ ءۇشىنشى بالاسى – سماعۇل قوجا. سماعۇلقوجا 1895 جىلى دۇنيەگە كەلىپ، …

پىكىر قالدىرۋ

ە-پوشتا مەكەنجايىڭىز جاريالانبايدى. مىندەتتى ورىستەر * تاڭبالانعان