Basqı bet / Bilgen Şayır aytadı / Qissa haziret Äli razı alla anhudıñ şah Barbarğa qwl bolıp satılğanı turalı

Qissa haziret Äli razı alla anhudıñ şah Barbarğa qwl bolıp satılğanı turalı

Qissa haziret Äli razı Alla anhudıñ şah Barbarğa qwl bolıp satılğanı turalı. Dastan Qazan qalasındağı M.A.Çirkova balalarınıñ baspahanasında 1896, 1901, 1907, 1916 jıldarı jäne 1913 jılı Universitet baspahanasında jarıq körgen. Bwl jariyalanımdardıñ  barlığı OĞK-nıñ  Qoljazba qorında saqtaulı. Basılımdardı özara salıstıru barısında bwl mätinderdiñ barlığı 1896 jılğı kitaptıñ  qaytalanğan basılımdarı ekeni  anıqtaldı. Dastandı  jariyalağan aqın Jüsipbek Şayhıslamwlı.

 Bastaymın “bismilla” dep Täñirim atın,

Qozğatayın ötkenderdiñ hikayatın.

Dwğañızdan tastama Payğambardı,

Körsetken bw ğalamğa şarapatın.

 

Tıñdañız bw qissanı, köp äleumet,

Qwdayğa joğalmaydı qılğan qızmet.

Aspanda Ğarşı Kürsi, perişte bar,

Jarattı jer men kökti Jappar Qwdiret.

 

Allanıñ pendesine rahmatı bar,

Rasulı Payğambardıñ şapağatı bar.

Mwhammed ümbetine meyirban-dür,

Bilmeydi osılardı ası jandar.

 

Mwhammed därüd aytqıl Mwstafağa,

Jarasar qılğan qızmet padişağa.

Bir küni haq Rasul Payğambarım,

Nasihat aytar edi sahabağa.

 

Jwrtına köp nasihat jauap berdi,

Köndirdi hükimine tamam eldi.

Mäjilis qıp meşitinde otırğanda,

Esikten bir müsäpir kirip keldi.

 

Köziniñ jasın tögip jılap twrdı,

Aldına haq Rasuldıñ moyınswndı.

Bwzıldı jwrttıñ köñli mwnı körip,

Tört jarğa Payğambar men arız qıldı.

 

Ğarip ayttı: – Siz taqsır – asıl gauhar,

On segiz mıñ ğalamğa boldıñ Säruar.

Sizge oñay, mağan qiın padişahım,

Bir qajet sizden tilek jwmısım bar.

 

Üyimde, taqsır, meniñ maldarım joq,

Sizge aytar böten jwmıs, janjalım joq.

Jüz tillä qarızım bar, tappay keldim,

Köñlimde mwnan basqa armanım joq.

 

Jüz tillä qarızım bar, pwl berermin,

Malım joq, endi, taqsır, ne berermin.

Qwtqarğıl sonan meni, padişahım,

Taba almay sonıñ üşin jılap jürmin.

 

Jarattı qajet üşin sizdi Qwday,

Taba almay aldıñızğa keldim swray.

Bäriñnen qayır swray kelip edim,

Düniede mwqtaj bolğan men bir kedey.

 

Bw sözi esitildi Payğambarğa,

Qaradı tört jar menen sahabağa.

– Ğariptiñ mwddağası mınau eken,

Talapker qwtqaruşı kisi bar ma?

 

Payğambar töñirekke üş qaradı,

Üş aytqanda jwrt jauap bere almadı.

Er Äli qol qusırıp türegeldi,

Bir adam sonan basqa jaramadı.

 

İzetpen türegeldi haziret Äli,

Joq edi o kiside dünie malı.

Otırğan köp oylaydı “Ne berer?” dep,

Bar edi Düldüli men zwlpıqarı.

 

Rasul ayttı: – Ne iske twrdıñ, janım,

Bäri de hali-şamañ bizge mağlwm.

Baylardıñ senen basqa bäri de otır,

Tabarğa jüz tilläni keler me äliñ?

 

Közinen jası ağıp türegelgen,

“Ey, ata, rwqsat ber”  dep, Şahimardan.

Bata alıp Payğambardan haziret Äli,

Qapa bop üyden şığıp jüre bergen.

 

Keldi de jeteledi Äli Haydar,

Allanıñ här närseden özin saqtar.

– Köziñ jwm, ey, ğaribim, qala körme,

Körermiz bir tilekti berse Jappar.

 

Sol ğarip közin jwmıp jüre berdi,

Älimen joldastasıp jolğa kirdi.

Äli ayttı: – Ey, beyşara, köziñdi aş,

Ğaribim bir şaharğa jettiñ endi.

 

Körindi ğajap swlu kelgen şaharı,

Lağıl, jaqwt, altınnan üydiñ bäri.

Altın menen kümisten soqqan eken,

Körgen soñ qayran qaldı haziret Äli.

 

Wlıq dariya şahardıñ arasında,

Bitipti türli jemis ağaşında.

Kedey qorıqtı “Bwl meni öltirer”  dep,

Käpirdiñ tanımağan qalasında.

 

Kedey qorıqtı Älidi “Ne qılar?”  dep,

Men ölsem, qanım jerge tögiler dep.

Mal tabam dep jolıqtım bir bälege,

Qabırğam ölgennen soñ sögiler dep.

 

– Taqsır-au, bw jerden söylep twrsıñ,

Barardı elge aman Qwday bilsin.

Şahardıñ türi jaman körinedi,

Ketelik, tauıp bergen pwlıñ qwrsın.

 

Ey, taqsır, rwqsat bergil endi bizge,

Men razı bolayın, Äli, sizge.

Bärinen pwlıñ qwrısın, janım tätti,

Baralıq jiberseñiz üyimizge.

 

– Sen beker söylep ne qılasıñ,

härkimnen bir tiındıq pwl swrarsıñ.

Janıñdı käpir almas, Qwday alar,

Üyiñe esen bolsañ bir barasıñ.

 

Jarlı ayttı: – Ey, taqsır, bw ne şahar,

Siz mağan söyledi dep, qılma qahar.

– Keldiñ ğoy keremetpen jarlım bayğws,

Käpirdiñ padişası – şah Barbar.

 

Äliden bir keremet kördi sonda,

Jığılıp ayağına boldı pende.

– Borışıñnan qwtılarsıñ, ey, beyşaram,

Aparıp meni satsañ osı hanğa.

 

Bazarına bwl şahardıñ meni alıp bar,

Sendey adam käpirden körmey qorqar.

Bağanı köp kem etpe beker qorqıp,

Patşası tillä berip alıp keter.

 

Jayıñdı hanğa barıp sen aytqaysıñ,

här öner qıladı dep köp aytqaysıñ.

Käpirden barıp tiliñ tartpağaysıñ,

Arzan bağa tilläğa satpağaysıñ.

Qwlımnıñ mıñ kisilik öneri bar dep,

här öner qıladı dep maqtağaysıñ.

 

Bazarğa endi mwnı alıp keldi,

Halayıq jiılğan köp bäri kördi.

– Bağasın bw qwlıñnıñ qaşırmay ayt,

Alayıq bireuimiz satsañ, – deydi.

 

– Bw qwlım öz jwrtımda bir arıstan,

Atı mwnıñ Qaşamşam, köp-ti dwşpan.

Künbatıs, künşığısta bolsa jauıñ,

Qıladı sonıñ bärin jermen-jeksen.

 

Bw qwlım özi paluan mıñ kisidey,

Bes mıñ tillä berip jür el işinde.

Bermeseñ on mıñ tillä men satpaymın,

Bir qılğan qızığarsıñ jwmısınan.

 

– Bildik qoy bw qwlıñdı iske jarar,

Berelik patşamızğa barıp habar.

Halımız kelmes bizdiñ, qımbat eken,

Bir alsa bw qwlıñdı patşa alar.

 

Bir jigit habar berdi padişağa,

Han alar qwldı körse bw bağağa.

– On mıñ tillä swraydı satamın dep,

Bir kedey qwl apkeldi bw qalağa.

 

Bazarğa bireu qwldı apkep saldı,

Körgen jan osı künde qayran qaldı.

Bağası mıñ kisidey bar degen soñ,

Jalladtar hali kelip ala almadı.

 

Sol jigit osılayşa jauap berdi,

Patşa mwnı esitip türegeldi.

Sol uaqıtta padişa zauqı kelip,

Şaqırttı qwlımenen kelgenderdi.

 

“Şaqır” dep padişası aytıp saldı:

– Körelik, alıp kelşi qanday jan-dı.

Aldına padişanıñ keltirgeli,

Sol jigit beyşarağa qaytıp bardı.

 

– Şaqırsa biz baralıq hanıñızğa,

Bizderdi qwlağına saldıñız ba?

Padişa ekeumizdi şaqırtıptı,

Iä, Äli, siz jüriñiz aldımızda.

 

Aldına haziret Äli jürip keldi,

Jarlı jür satayın dep Äli Şerdi.

– Esikke menen bwrın siz kiriñiz,

Jauap ber hanğa öziñ, taqsır, endi.

 

Aldımen haziret Äli kirip keldi,

Padişa  törde otırğan mwnı kördi.

Qasına padişanıñ otırğan soñ,

Jauabın bastan-ayaq ayta berdi.

 

Patşa ayttı: – Sen öziñ qaydan jürsiñ,

Mwnday qwldı satam dep ne qılasıñ?

Ötirik aytpay şınıñdı aytşı mağan,

Qwlıñ  patşa sipattı, öziñ qwlsıñ.

 

– Ey,  padişa, men aytayın sağan arız,

Mal tausılıp, basıñda bolsa qarız.

Qolıñnan däulet ketip borışıñ bolsa,

Sonda siz qayter ediñ, swltanımız?

 

Beremin qwlım satıp qarızdarğa,

Qwlsız ılaj bolmadı pwl tabarğa.

Swrasañ meniñ jwrtım şahar Sirap,

Kelemin zarurattan qwtılarğa.

 

Han ayttı: – Kim boladı seniñ atıñ,

Qay jwrttan esitelik asıl zatıñ?

Qwlımnıñ mıñ kisilik bağası depsiñ,

Qwlıñdı mıqtı bolsa, mağan satıñ.

 

– Bw qwlım öz jwrtında bir arıstan,

Atı mwnıñ Qaşamşam, köp-ti dwşpan.

Künşığıs, künbatısta bolsa jauıñ,

Qıladı sonıñ bärin jermen-jeksen.

 

Han ayttı: – Ey, qwlım, söyleşi sen,

Qayda alısqa jwmsasam bararmısıñ?

Meniñ bir qattı qiın üş isim bar,

Sen sonı bitirerge jararmısıñ?

 

Qaptaydı bir dariya şaharımızdı,

Bögeymiz dep tügestik barımızdı.

Bir dariya, bir aydahar bäle şığıp,

Jeñe almay tügesip twr arımızdı.

 

Biri sol er şığıptı mwsılmannan,

Mañdayı qaytpaydı eken tiri jannan.

Qırıp-joyıp baradı talay eldi,

Kek alıp beremisiñ sol paluannan?

 

Qorqamın atın estip, jüzin körmey,

Saladı jılda bülik tınıştıq bermey.

As batpay jüregime titireymin,

Sonan-aq ölem be dep ajal kelmey.

 

Bir ılaj tabamısıñ, qwlım, oğan,

Äli kelse, bw jwrtqa bermeydi aman.

Bir qiın qattı qayğı jwmısım sol,

Bararğa sen Älige bar ma şamañ?

 

Qıla kör dertke därmen, Qaşamşamım,

Qwrıdı künde jasıp jarım jasım.

Men dağı jıraqpenen jüruşi edim,

Batpaydı Äli dese işken asım.

 

Jılında ol wrısqa kelet deydi,

Mıñ kisini bir kisidey köret deydi.

Jüz mıñ er bizdiñ elden barsa dağı,

Barşası bir qılıştan ölet deydi.

 

Sonı öltirseñ elimdi men bereyin,

Patşa qılıp töbeme kötereyin.

Toy qılıp köp jwrtımdı jiıp alıp,

Qalasañ öz eliñe jibereyin.

 

Äli ayttı: – Uağdada bek twramın,

Jauımdı men de wrısqan köp qıramın.

Bar armanıñ sol bolsa, padişahım,

Älidi baylap aldıña ap kelemin.

 

Padişa sonda twrıp quandı bek,

Alamın degennen soñ dwşpannan kek.

Han sol jerde bwyırdı qazınaşığa,

“On mıñ tillä qazınadan alıp kel” dep.

 

On mıñ tillä qazınaşı alıp keldi,

Paqırğa sanamaqqa bärin berdi.

– Tillämen jerdiñ jüzin toltırsañ da,

Satpas em pwlım bolsa mwnday erdi.

 

Kem qıldı meni malğa bir Qwdayım,

Qwlımdı maqtay berip ne qılayın.

Bir tügin bermes edim mıñ tilläğa,

Ketirdi borışım qısıp menen jayım.

 

Han ayttı: – Ey, Qaşamşam, tıñda, balam,

Jılında sendey jüz qwl satıp alam.

Mıñ san qwl bögey almay jatır sonı,

Kele me sol dariyağa seniñ şamañ.

 

– Bögeymin dariyañdı jalğız özim,

Padişa, osı bolsa aytqan söziñ.

Jalğız özim baylaymın dariyañdı,

Nanbasañ körip twrsın barıp köziñ.

 

– Qaşamşam, qwlağıñ sal, sözderim köp,

Sarğaydım tünimenen uayım jep.

San qwlmen kerneyletip, jer küñirentip,

Barıp em aydahardı köreyin dep.

 

Ol tarttı barşamızdı bir demimen,

Köp jandı jwta berdi at-tonımen.

Qarsılıq  heş bir kisi qıla almadı,

Qırılıp qaşıp keldik biz sonımen.

 

Äli ayttı: – Aydaharğa men barayın,

Quatın dwşpanıñnıñ añğarayın.

Padişa, mağan razı bolamısıñ,

Aldıña basın kesip apkeleyin.

 

On mıñ tillä ol paqır qolına aldı,

Eldi qaşan tabam dep qayğılandı.

Düldüldi Äli Arıslan mine berip,

Düldüldiñ jäne üstine minip aldı.

 

Paqırdıñ tilläni alıp köñili bitti,

Eline qaytamın dep niet etti.

“Qwdağa, Äli, sizdi tapsırdım”  dep,

Beyşara dwğa qılıp qaytıp ketti.

 

Dwşpanğa qwl ğıp sattı Äli erdi,

Qwday artıq jaratqan jomart Şerdi.

“Mädineni körgen soñ, müsäpirim,

Düldüldi qoya ber”  dep uağda berdi.

 

Müsäpirdi ertip saldı tüstik jerge,

Älidey kim par bolar jomart Şerge.

“Haq Rasul babama sälem de”  dep,

Üş ayttı “razı bol” dep müsäpirge.

 

– Razı bol, müsäpirim, – dedi Haydar,

Ayağan sizden meniñ endi nem bar.

– Jahanda Äli sizdey jan bar ma, – dep,

Müsäpir “razımın” dep, jıladı zar.

 

Müsäpir elge qarap qadam bastı,

Közinen quanğannan tökti jastı.

“Qwdağa, Äli, sizdi tapsırdımdep,

Qoş bol” dep, qolın wstap amandastı.

 

Ol müsäpir eline qaytıp ketti,

Bwl arada birneşe künder ötti.

Aylıq jolğa Düldülmen bes kün jürip,

Mädine şaharına jetip kepti.

 

Älidiñ kim şıdağan qaharına,

Paqırdıñ quanış saldı biharına.

Eldi körip Düldüldi qoya berdi,

Piyada basıp keldi şaharına.

 

Jayaulap şaharına jürip keldi,

Köñili şat bop quanıp külip keldi.

Besin oqıp meşitte otır eken,

Sälem berip Rasulğa kirip keldi.

 

Paqır kelip Rasulğa sälem berdi,

Kelgenin ol paqırdıñ bäri kördi.

Hasan, Hüseyin ekeui tört jasta eken,

“Atam qayda?”  dep, şulap jılay berdi.

 

Eki şahzat sol jerde jıladı köp,

“Atam qayda?” dep, sonda swradı köp.

– Sizdi mwndan jetelep alıp ketken,

Atamdı qayda tastap keldiñiz? – dep.

 

Qayda tastap keldiñiz atamızdı,

Jetim qılıp qoydıñız ba, ğarip bizdi?

Şeri atamnıñ habarın berşi jıldam,

Qwtqarmaqqa äketken qarızıñızdı.

 

Rasul ayttı: – Jılama, perzentterim,

Paqırdan men swrayın ne habarın.

Qanday küyde qalğanın bile aldıñ ba,

Bayan qılşı  Allanıñ Arıslanın?

 

Basşıñ joq birge ketken twrsız kelip,

Ne iske Äli Arıslan qaldı könip.

Qayda qaldı, Älidi bayan qılşı,

Jiberdi me qarızıñdı alıp berip?

 

Sonda paqır söyleydi körgenderin,

Aytadı bastan-ayaq jürgen jerin.

Qwl bolıp satılğanın Qwday üşin,

On mıñ tillä pwl alıp bergenderin.

 

– Meni üyden ap şıqtı bermen jür dep,

Artına mingisterdi köziñ jwm dep.

Bir uaqıtta aş degen soñ, közimdi aştım,

Mağan ayttı “Aldıñda eldi kör, – dep.

 

Sen meni bw şaharğa satqın qwl, –  dep,

Alarsıñ meni satsañ qanşa pwl, – dep.

Qwday üşin bağamdı halal qıldım,

Sonımenen qarızıñnan sen qwtıl” dep.

 

Atı eken ol şahardıñ şahı – Barbar,

Sat dep özin bwyırdı Äli Haydar.

Satpayın desem Äli Mwrtazanı,

Amalım joq jüz tillä qarızım bar.

 

Älidi padişağa sattım sonda,

Pwl aldım qımbatına on mıñ tillä.

Barbarğa er Älidi qwl ğıp satıp,

Iä, taqsır, özim qaytıp keldim mwnda.

 

Şah Barbar qolımnan satıp aldı,

“Ayt”, – dedi, – Rasulıma bizdiñ haldı.

“Dwşpanğa qwl qızmet qılamın”  dep,

Er Äli sau-salamat sonda qaldı.

 

Tıñdadı mına sözdi köp jamağat,

Älidi qaldı dedi sau-salamat.

Müsäpirden habarın esitken soñ,

Köñili jay boldı sonda eki şahzat.

 

Älidey jomart jan joq jahanda här kez,

Paqır barıp borışınan qwtıldı tez.

Bw jaqtıñ äñgimesi twra twrsın,

Endi Şahimardannan estiñiz söz.

 

Şıqtı da qaharlanıp jüre berdi,

Äli Haydar dariyağa jetip keldi.

Mıñ san qwl bögey almay jatır eken,

“Bäriñdi azat qıldım” dep jauap berdi.

 

Bir ülken sol arada tau twrıptı,

Tauğa barıp qılışın suırıptı.

Sol taudı zwlpıqarmen eki bölip,

Jarımın suğa aparıp qondırıptı.

 

Sol taudan asa almadı aqqan dariya,

Älige bergen Qwday mıñ san hayla.

Dariyanı Älidiñ baylağanı,

Dwşpannıñ köp jwrtına boldı jariya.

 

Dariyanı bögedi de elge keldi,

Qwtqarğan azabınan talay erdi.

Qasına padişanıñ kelgennen soñ,

Padişa qayran bolıp küle berdi.

 

“Qılayın endi, – dedi, – birin” Äli,

Aydaharğa barmaqqa keldi qaharı.

Sonıñ men apkeleyin basın kesip,

Aydahardıñ boyı jüz jeti qarı.

 

Qasına aydahardıñ barıp twrdı,

Aydahar mwnı körip aybat qıldı.

Isqırıp lebimenen tartqan eken,

Äli tügil qozğalttı qara jerdi.

 

Aqırıp sonda Äli ayqay saldı,

Suırıp zwlpıqarın qolına aldı.

Şapqanda zwlpıqarı jerge batıp,

Kesuge kök ögizdi jaqındadı.

 

Qwdayım Jäbireyilge ämir qıldı,

“Wsta”  dep, şapşañ barıp zwlpıqardı.

– Kesken soñ kök ögizdi dünie bolmas,

Tez barıp Zwlpıqardı twtqın, – dedi.

 

Qaq bölip aydahardı basqa saldı,

Zwlpıqar jeti qabat jerge bardı.

Jäbireyil köz aşqanşa jerge kirip,

Basınan zwlpıqardıñ wstay aldı.

 

Jığıldı qaq jarılıp sol aydahar,

Qwda järdem qılğan soñ Äli Haydar.

Ajdahanıñ basın apkep salıp edi,

Kördi de qayran qaldı şah Barbar.

 

Soñ haziret Älidiñ qayratına tamaşa qalıp, Barbardıñ aytqanı:

 

– Bögediñ dariyanı jalğız barıp,

Men twrmın qayratıña qayran qalıp.

Qaşamşam, perimisiñ,  diyumısıñ,

Qaytıp keldiñ dariyanı baylap salıp.

 

Tas baylap dariyanı keldiñ qaytıp,

Jahanda jan bar ma eken senen artıq.

Küninde jüz mıñ äsker jabılsa da,

Qırıp tastap ketersiñ jerdey tarpıp.

 

San mıñ äsker tausılğan baylay almay,

Äbden şarşap bolğanbız hayla qalmay.

Qayratıñdı körgen soñ, qorqıp twrmın,

Diyu bolıp jürmeñiz adam bolmay.

 

Qaşamşam  diyumısıñ, perimisiñ,

Saqıpqıran erlerdiñ birimisiñ.

Sağan bergen razımın men pwlıma,

Osınday qızmet qılıp jürermisiñ.

 

Aydahardıñ apkeldiñ basın kesip,

Qorqıp edik  heş ılaj bolmas desip.

Bwl ekeuin bitirdiñ jalğız öziñ,

Quanıp men otırmın köñilim ösip.

 

Bw qayratpen Älidi apkelesiñ,

Sağan bolmas düniede heş adam teñ.

Qaşamşamım, bitirdiñ ekeuin sen,

Seniñ ieñ bağañdı aytıptı kem.

 

Endi Älige seni men jibereyin,

Qayratıñnıñ qızığın bek köreyin.

Älidi tiri baylap alıp kelseñ,

Ne tilegiñ bolsa da, men bereyin.

 

– Älige men jüreyin bir talay jer,

O da asqan mwsılman, bir kemeñger.

Keleyin er Älidi tiri baylap,

Joldasqa toqsan kisi paluan ber.

 

Padişa, mağan toqsan paluan ber,

Sizder meniñ Älige barğanım kör.

Baralıq joldastasıp toqsan paluan,

Älidi tañatwğın arba alıp jür.

 

Patşa ayttı: – Bw toqsan nege jarar,

Jwmıstı bitiredi künde dayar.

Älige qayrat qılsañ, sen qılasıñ,

Bwlarıñ serik bolıp birge barar.

 

Toqsanıñ Qaşamşamnıñ soñına erşi,

Qılğanın er Älige barıp körşi.

Barıñız Qaşamşamğa küş berisip,

Älidi tañıp baylap alıp kelşi.

 

Toqsanı kele jatır sonda deydi,

Bir alıs kele jatır jolğa deydi.

Äli ayttı: – Jigitter, qwlağıñ sal,

Älidi endi twtıp bayla, – deydi.

 

Bireu ayttı: – Osı qwl Äli eken, – dep,

Paluan degen kisi osı eken, – dep.

Älidi baylap qayta jürdi deydi,

– Äli jalğız dalada jür eken,– dep.

 

Bireuiñ padişağa bar, – dep ayttı,

Süyinşi, swltanıñnan al, – dep ayttı.

Bir paluan padişağa keldi dağı,

“Süyinşi, biz apkeldik, han”  dep ayttı.

 

Süyinşige jüz tillä berdi hanı,

Dwşpandı mwqattıq dep körsetti onı.

Arbağa tañumenen keldi  dağı,

Twradı aspanğa wşıp haziret Äli.

 

Arbası toqsan eki baylap alğan,

Aqırıp sonda Äli ayqay salğan.

Arbamen onşa-mwnşa oyın qılıp,

Käpirden jüz mıñ läşker ölip qalğan.

 

Köredi keremetin jwrttıñ bäri,

Jiılğan tamaşağa jas pen käri.

Jwrtına şah Barbar söz söyleydi:

– YApırmay, osı eken ğoy Haziret Äli.

 

Suırdı sonda Äli zwlpıqarın,

Jad qıldı Qwday menen Payğambarın.

“Ey, käpir, mwsılman bol qırarmın”  dep,

Keltirdi aybattanıp köp qaharın.

 

Jiılıp sansız käpir jılap keldi,

Älidiñ keremetin bäri kördi.

Üstinen altın taqtıñ jerge tüsip,

Barbar şah “din üyret” dep jauap qıldı.

 

Barbarğa sonda Äli din üyretti,

Iman aytıp här şaradan jol körsetti.

Halayıq köp jiılğan mwsılman bop,

Älidi ülken-kişi qwrmet etti.

 

Şahar halqı mwsılman bolıp qaldı,

Iman nwrı köñline tolıp qaldı.

Jüz tüyege arttırıp altın berip,

Älidi şah Barbar ertip saldı.

 

Köp jandı dinge salğan Äli batır,

Saladı eregisse zamanaqır.

Dalada birneşe kün sapar jürip,

Jaqındap Mädinege kele jatır.

 

Quatın er Älidiñ artıq qıptı,

Eregisken dwşpanın jerge tıqtı.

Tört jar men ashabtarın ertip alıp,

Payğambar esitken soñ qarsı şıqtı.

 

Payğambar Älidi izdep qarsı keldi,

Er Äli kele jatır, mwnı kördi.

Jügirip attan tüsip Äli batır,

Körisip Payğambarmen jılay berdi:

 

– Körsetti sizdi aman Alla Tağala,

Amansız ba barşañız, köp sahaba?

Iä, taqsır, onşa-mwnşa olja apkeldik,

Beriñiz ülestirip beyşarağa.

 

Olar heş dünieni süymeydi eken,

Jomart adam tozaqqa küymeydi eken.

Jomarttıqpen öziniñ basın satqan,

Tirek qılıp dünieni jimaydı eken.

 

Bolsaşı jomart adam osılarday,

Qaharı taqsır erdiñ jauğan qarday.

Talay-talay käpirdi mwsılman ğıp,

Mert boldı bw jalğanda dünie jimay.

 

Älimen jomart edi ädil Omar,

Jomarttar jaqsı jerden orın alar.

Bireudiñ qajeti üşin basın satqan,

Olarday jaqsı kisi qaydan bolar.

 

Bilgen sözim, kisiden swramadım,

Onşa-mwnşa ğalatqa qaramadım.

Qate bolsa, Mäulekey tüzeter dep,

Mwnan artıq söyleuge jaramadım.

 

Jwrt asqan aqın emen meniñ özim,

Halimşe jazdım hatqa bilgen sözim.

Mäulekey danışpanğa dwğay sälem,

Sözine Jüsipbektiñ salğıl köziñ.

 

Bar Qwday anıq süyer jomarttardı,

Jomartqa Rahman Iem raqımı bar-dı.

Jamağat, qol köterip bir dwğa qıl,

Jad qıldıq Payğambar men şahariardı.

 

Eki qissa şığardım mwnan bwrın,

Köñlime bergen Alla ilham nwrın.

Üşeu boldı mwnımen jazğan qissam,

Er Mäulekey tüzetiñiz qalğan jerin.

 

Şayhıslam qoja wğlı – men Jüsipbek,

Pende edim düniede bir künäsi köp.

Jaqsı qissa öleñ ğıp hatqa jazdım,

Oqığandar bir dwğa qıla ma dep.

 

Oqığan şariğattı men bir jähil,

Köñilimde bir zäredey joq-dür aqıl.

Sözimdi oqığan jan wnatsañız,

“Rahmet” dep, men ğaripke bir dwğa qıl.

 

Söyleuge mwnan artıq jetpes küşim,

Qaynaydı öleñ dese ottay işim.

Oqığan jan bir dwğa qılğıl mağan,

Payğambar şahariardıñ haqı üşin.

 

Düniede köñilimde köp-dür arman,

Jetkizgey mwratıma, Qadir, Rahman.

Jäne bir qissa bwğan qosayın dep,

Mäselege qaradım kitaptardan.

 

Rahman Alla, aşa gör meniñ baqıtım,

Bwrın kümis sözderge altın japtım.

Jäne tirkep osığan tereyin dep,

Er Älidiñ jäne bir sözin qaptım.

 

 Qaziret Äli. Dini dastandar. – Almatı: , 2015. –  362 bet.

 

 

 

Sonday-aq, oqıñız

Qissa Salsal (jalğası)

Jayauğa Omar Baba tipti jüyrik, Ğwmırın ötkeripti jayau jürip. Isqaq payğambardan keremetti kiiz alıp, Ismayıl …

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan