باسقى بەت / جارىق نۇردىڭ ساۋلەسى / رابعۇزي / قيسسا ياحيا مەن ءجۇنىس عالايھي-ءۋاسسالام

قيسسا ياحيا مەن ءجۇنىس عالايھي-ءۋاسسالام

عىلىم تاريح ناقىلى قىلىپ سويلەيدى: حازرەتى عايسا ھارۋس پاتشا زامانىندا دۇنيەگە كەلدى. ول ھارۋستىڭ استاناسى انتاكيە شاھارى ەدى. ھارۋستىڭ قاراۋىندا كوپ شاھارلار بار ەدى. عيبراني، يوناني، افاريج حالىقتارىنا پاتشا ەدى. عايسا ع.س.-ءنىڭ پايعامبارلىق حابارى ايگىلى بولۋىمەن جانە ءىنجىل كىتابىنىڭ ۇكىمى شايح بولعان سوڭ جاھۋد پاتشا ھارۋس ءىنجىل كىتابىن كورىپ، عايسا ع.س.-عا ەلشى جىبەردى: «اتاسىز عايسا نە ءۇشىن پايعامبارلىق دارەجەسىن الاسىڭ، اتا-بابالارىمىزدىڭ جولىنان بەزىپ، نە ءۇشىن ءبىزدى پۇتقا تابىنۋدان تياسىڭ. سيقىرىڭمەن ولىلەردى ءتىرىلتىپ، تىرىلەردى ولتىرەتىنىڭدى دە ەستىدىم. بۇل ىسىڭنەن قايت. ايتپەسە، سەنى وزىمە باعىندىرامىن»، – دەپ، عايسا ع.س.-عا ەلشى جىبەردى. ھارۋس پاتشانىڭ ەلشىلەرى ونىڭ ءسوزىن عايسا ع.س.-عا ايتتى.

عايسا ع.س. ھارۋستىڭ ەلشىلەرىنە قوسىپ، حاۋاريلارىنان ەكى كىسى جىبەرىپ: «بارىڭىز، ول ھارۋس اللانى جالعىز دەپ ءبىلىپ، مەنى اللانىڭ پايعامبارى دەپ ءبىلسىن. پۇتقا تابىنباسىن، مەنى سيقىرشى دەپ ايتپاسىن. مەندە بولعان كەرەمەتتەردى ءسىز دە قىلىڭىز. ول ءۇشىن ءسىزدى جىبەرەمىن. اللانىڭ امىرىمەن ءسىز ءھام ءنابي پايعامبارىسىز»، – دەپ دۇعا قىلىپ، ياحيا مەن ءجۇنىستى جىبەردى.

ءبايتۇل-ماقديس پەن انتاكيە شاھارىنىڭ اراسى جاياۋ جۇرۋشىگە التى ايلىق جول ەدى. ياحيا مەن ءجۇنىس اللانىڭ امىرىمەن التى ايلىق جولدى ءۇش كۇن ءجۇرىپ، انتاكيە شاھارىنا جەتتى. عايسا ع.س. ھارۋستىڭ ەلشىلەرىنە حاتتى بەردى. حاتتا: «ءاي، دۇنيە، احيرەت جازۋى ھارۋس. سەنى يمانعا كەلتىرۋگە ەكى شاكىرتىمدى جىبەردىم. ەگەر مەنى پايعامبار دەپ ءبىلىپ، ءىنجىلدى قابىل ەتسەڭ، دۇرىس بولار. ەگەر قابىل ەتپەسەڭ، بۇل ەكى شاكىرتىم سەنىڭ تۇبىڭە جەتەر»، – دەلىنگەن. ياحيا مەن ءجۇنىس انتاكيە شاھارىنا جەتتى. ساحارادا ءبىر كارى باقتاشىعا كەزدەسىپ، سالەم بەردى. باقتاشى سالەمدەرىن الىپ: «ءاي، جايساڭ جىگىتتەر! قاي شاھارعا باراسىز، قاي شاھاردان كەلەسىز، كاسىپتەرىڭىز نە؟» – دەدى. ياحيا مەن ءجۇنىس ايتتى: «ءبىز قۇدىس شاھارىنان كەلەمىز. ءبىزدى انتاكيە شاھارىنىڭ پاتشاسى ھارۋستى ءيسلام دىنىنە كىرگىزۋگە عايسا ع.س. جىبەردى»، – دەدى. باقتاشى ايتتى: «ەگەر ءسىز عايسا ع.س.-ءنىڭ ەلشىسى بولساڭىز، عايسا ع.س.-دا بولعان كەرەمەت سىزدە دە بولار». ەكى جىگىت باقتاشىنىڭ ەسىمىن سۇرادى. باقتاشى ەسىمىن حابيبناجار دەدى. «ءبىزدىڭ انتاكيە قالاسىندا حابيب ەسىمدى كوپ كىسى بار. مەنى بالتاشى بولعاندىقتان حابيبناجار دەپ اتايدى»، – دەدى. ياحيا مەن ءجۇنىس: «ءاي، حابيبناجار! اللا تاعالا بىزدەرگە حازىرەتى عايسانىڭ كەرەمەتتەرىن بەردى. اۋرۋلارعا شيپا بەرۋگە، سوقىرلاردىڭ كوزىن جازۋعا، الاپەستەردى ەمدەۋگە»، – دەدى. حابيبناجار ايتتى: «ءاي، عايسا ع.س. ەلشىلەرى، كوپ زاماننان بەرى ءبىر اۋرۋ ۇلىم بار. وعان دۇعا قىلىڭىز، جازىلىپ، عايسا ع.س-عا ۇمبەت بولسىن»، – دەدى. ەلشىلەر: «ۇلىڭدى كورسەت»، – دەدى. حابيبناجار ەلشىلەردى ۇيىنە ەرتىپ كەلىپ قادىر-قۇرمەت قىلدى. مۇنان كەيىن ۇلىن كورسەتتى. ەكى ەلشى حابيبناجار ۇلىنىڭ بارلىق دەنەسىن سيپادى. اللادان شيپا تاپتى. جازىلىپ، اتاسىنىڭ قىزمەتىن ىستەي باستادى. حابيبناجار بۇنى كورىپ، ءوزى، قاتىنى، بەس بالاسىمەن يمان كەلتىردى. بۇل حابار انتاكيە شاھارى ىشىندە جاريا بولدى. ەكى ەمشىدەن اللا تاعالا قۇدىرەتىمەن كوپ كىسى ەم تاپتى. ەكى ەلشى شاھار ىشىندە ادامداردى يمانعا كەلتىرىپ، ەمدەدى. بۇل حابار ھارۋس پاتشاعا ەستىلدى. ھارۋس پاتشا دەرەۋ ءوزىنىڭ قابىلداۋىنا شاقىرىپ: «ءسىز كىمسىز؟» – دەدى. ەكى جىگىت حازرەتى عايسا ع.س.-ءنىڭ ەلشىسى ەكەندىگىن ايتتى. «نە ءۇشىن، كىمگە ەلشى بولىپ كەلدىڭىز؟» – دەدى. ەكى جىگىت: «سەنى پۇتقا تابىنۋدان تيماققا ەلشى بولىپ كەلدىك»، – دەگەندە، ھارۋس ايتتى: «پۇتتان باسقا ءتاڭىرىڭىز بار ما؟» – دەدى. ەلشىلەر: «پۇتتار ءتاڭىرى ەمەس. ءتاڭىرى سول – جەردى، كوكتى، كۇندى جاراتۋشى اللا عانا». پاتشا «ءسىز وزدەرىڭىز تۇرعان جەرگە بارا تۇرىڭىز. ءۇش كۇننەن كەيىن ءماسليحات قىلارمىز»، – دەدى. ەكى ەلشى حابيبناجاردىڭ ۇيىنە قايتتى. ەرتەڭىنە بازارعا بارىپ، داۋىستاپ اللا تاعالا زىكىرىن ايتىپ، جۇرتتى اشىق تۇردە يمانعا كەلتىرە باستادى. ھارۋس پاتشا بۇل ءحالدى كورىپ اشۋلانىپ، ەلشىلەردى ۇستاپ، ءجۇز قامشى دۇرە سالعىزىپ، زىندانعا سالدى. ياحيا مەن ءجۇنىس ءۇش جىل زىنداندا قالدى. عايسا ع.س. بۇلاردىڭ كوپ زامان حابارسىز كەتكەنىن بىلمەككە حاۋاربيون ەلىنەن شامعون ەسىمدى جىگىتتى انتاكيەگە جىبەردى. شامعون قالاعا جەتە سالا ءوزىن ناسارالاردىڭ عالىمدارى تۇرىندە قىلىپ، تۇپ-تۋرا كەڭسەگە كەلىپ، قىزمەتكەرلەرگە، كەڭسەگە كەلۋشىلەرگە اسپان عىلىمىنان ۇيرەتىپ ۋاعىز-ناسيحات قىلدى. كەڭسەدەگى عالىمدار شامعوننىڭ عىلىمىنا، اقىلىنا قايران بولىپ، ھارۋس پاتشاعا مالىمدەدى. ھارۋستىڭ ونى كورگىسى كەلىپ: «مۇندا اكەلىڭىز»، – دەدى. دەرەۋ اكەلدى. پاتشانىڭ ءوز تىلىنشە سالەمدەسىپ، ءوز تىلدەرىنشە كوپ ۋاعىز-ناسيحات قىلدى. پاتشانىڭ كوڭىلىنە ۇنادى. انتاكيەدەگى جانە وزىنە باعىنىشتى باسقا شاھارلاردىڭ عالىمدارىنا باستىق قىلدى. شامعون پاتشانىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ، كەڭەسىپ تۇراتىن.

ءبىراز ۋاقىت وتكەندە، ءسوز اراسىندا. شامعون ايتتى: «ءاي، پاتشا! سەن عايسا ع.س.-ءنىڭ ەلشىسىنەن ەكى كىسىنى زىندانعا سالىپسىڭ. سەن ولاردىڭ ءسوزىن ەستىدىڭ بە؟» – دەپ سۇرادى.

پاتشا ايتتى: «ەستىمەدىم. ولار مەنى باسقا دىنگە ۇندەگەنى ءۇشىن اشۋىم كەلىپ، دالەلدەرىن سۇرادىم، زىندانعا سالدىم. ولاردى ۇمىتىپ كەتىپپىن. سەن ەسىمە ءتۇسىردىڭ»، – دەيدى. سوڭدا شامعون: «ءماسليحات بولسا وسىندا شاقىرتساڭىز. سوزدەرىن ساراپقا سالساق، نە سوزدەرى بار ەكەن»، – دەدى. پاتشا ءامىر قىلىپ، دەرەۋ ەلشىلەردى زىنداننان اكەلدى.

سول كۇندەرى پاتشانىڭ ايەلى كوزى جوق بالا تۋعان ەدى. دەرەۋ بالانى كەلتىردى. ەلشىلەر بالانىڭ كوزى ورنىنا ەكى بالشىق قويىپ، تىلىمەن جالادى. اللا قۇدىرەتىمەن ەكى بالشىق كەسەگى ەكى كوز بولىپ اشىلدى، نۇرلى كوز بولدى. پاتشا قايران بولدى. شامعون ايتتى; «ءاي، پاتشا! قايران بولما، بۇل ءىستى باسقالارى دا ىستەر»، – دەدى. ەلشىلەر ايتتى: «جانە نە دالەلدەرىڭ بار؟» – دەگەندە، ەلشىلەر: «ولگەن ادامدى تىرىلتە الامىز»، – دەدى. شامعون بۇعان تاڭدانعان بولىپ، پاتشاعا جەكە جەردە ايتتى: «بۇل كىسىلەر ولگەندى تىرىلتەمىز!، – دەيدى. ءبىزدىڭ پۇتتارىمىزدان سۇراساق، ولىكتى تىرىلتپەس پە ەكەن؟» – دەدى: پاتشا ايتتى: «سەنەن جاسىرىن سىر جوق، سەن بىلەسىڭ، ءبىزدىڭ پۇتتارىمىز ەستىمەيدى، كورمەيدى، ولاردا مۇنداي ولگەندى ءتىرىلتۋ قايدان بولسىن»، – دەدى. شامعون پاتشانىڭ سىرىن بىلگەن سوڭ ەلشىلەرگە ايتتى: «ەگەر ءسىزدىڭ اللاڭىز ولگەندى تىرىلتسە، ءسىزدىڭ دىنىڭىزگە سەنەمىز، يمان كەلتىرەمىز»، – دەدى. ەلشىلەر: «ولگەن ادامدى كورسەتىڭىز، اللا تاعالا تىرىلتەر»، – دەدى. پاتشا ايتتى: «كورشى ءبىر كىسىنىڭ بالاسى اتاسى ۇيدە بولماعان سەبەپتى، جەتى كۇننەن بەرى كورگە قويىلعان جوق، سونى كەلتىرىڭىز»، – دەدى. ەكى ەلشى داۋىستاپ دۇعا قىلدى. شامعون جاسىرىن «ءاۋمين»، – دەدى. بالاعا جان كىرىپ، باسىن كوتەرىپ وتىردى. «اشھادۋ ءلا ىلاھە ءىللا – للاھ، ۋا اشھادا عايسا راسۋل اللاھ»، – دەدى. مۇنان كەيىن ايتتى: «ءاي، پاتشام! مەنىڭ ولگەنىمە جەتى كۇن بولدى. مەنى پۇتقا تابىنعانىم ءۇشىن وت جالىنعا سالدى. بۇل ءۇش جىگىت شاپاعات ەتىپ، قايتا ءتىرىلتتى»، – دەدى. پاتشا: «قايداعى ءۇش جىگىت؟» – دەدى. بالا ايتتى: «ەكەۋى اناۋ ەلشى، ءۇشىنشىسى قاسىندا وتىرعان شامعون»، – دەدى. «ءاي، پاتشا! بۇل ءۇش جىگىت اللانىڭ پايعامبارلارى. بۇلارعا يمان كەلتىرسەڭىز، ءجاھاننامنان قۇتىلاسىز»، – دەدى. پاتشا ءبىراز ادامدارمەن يمان كەلتىردى. باسقالارى يمان كەلتىرمەدى. پاتشاعا قارسى شىقتى. پاتشا انتاكيەنى تاستاپ كەتتى.

ءۇش ەلشى انتاكيە حالقىنا ايتتى: «ءبىز اللانىڭ سىزگە جىبەرگەن ەلشىلەرى»، – دەگەندە، انتاكيە كاپىرلەرى ايتتى: «ءسىز بىزگە كۇدىكتى ادامسىز. جالعان سويلەيسىز»، – دەستى. ەلشىلەر ايتتى: «اللا تاعالا بىلەر. ءبىز، البەتتە، سىزگە پايعامبارمىز، ءوزىمىزدىڭ پايعامبارلىعىمىزدى ايتۋىمىز مىندەت»، – دەدى. انتاكيە حالقى ايتتى: «ءبىز ءسىزدىڭ بۇل سوزىڭىزدەن ءشۇبالانامىز. ەگەر بۇل سوزىڭىزدەن قايتپاساڭىز، ءسىزدى تاسپەن اتىپ ازاپتايمىز»، – دەدى. ەلشىلەر ايتتى: «شۇبالانعانىڭىز – كۇناھار بولعانىڭىز!» – دەدى. انتاكيە حالقى ەلشىلەردىڭ بۇل ءسوزىن ەستىدى. ۇرىپ-سوعىپ ازاپتا ۇستادى.

ەرتەڭىندە ەلشىلەردى زىنداننان شىعارىپ، تەمىر قىسقاشتارمەن ازاپتايتىنىن حابيبناجار ەستىپ، جۇگىرىپ كەلىپ ايتتى: «ءاي، مەنىڭ قاۋىمىم! پايعامبارلارعا يمان كەلتىرىڭىز. ولار تۋرا دىنگە كىرگىزۋگە مال سۇرامايدى». انتاكيە حالقى حابيبناجاردىڭ ءسوزىن ەش قۇلاققا ىلمەدى. حابيبناجارعا «سەن دە وسىلاردىڭ دىنىندەمىسىڭ»، – دەدى. حابيبناجار ايتتى: «ءوزىمدى جوقتان بار قىلعان اللا تاعالاعا عيبادات قىلامىن. سىزدەر دە پايعامبارلار جولىن نەگە ۇستامادىق دەپ وكىنەرسىز. ءبارىبىر ول وكىنىش پايدا بەرمەس. مەن اللادان باسقانى نە ءۇشىن ءتاڭىرى دەپ عيبادات قىلامىن؟ ەگەر راحمەت قىلۋشى اللا ماعان پالە جىبەرگىسى كەلسە، اللادان باسقانىڭ شاپاعاتى پايدا قىلماس. دۇنيەدە اللانىڭ ازابىنان مەنى ەشكىم ساقتاماس» دەدى. انتاكيە حالقى حابيبناجاردان بۇل ءسوزدى ەستي سالا، ەلشىلەردى ۇمىتىپ، حابيبناجاردى ۇستاپ، ونىڭ قول-اياعىن بايلاپ، تاسپەن اتىپ ءولتىردى. ولگەن سوڭ اياق استىنا سالىپ تاپتاپ، ىشەگىن شىعاردى. ەرتەڭ ءحابيبتى ورتەپ، كۇلىن جەلگە ۇشىرامىز، ەلشىلەر كەلىپ تىرىلتپەسىن دەپ قاراۋىل قويدى. ءتۇن بولدى. حاق ءسۇبىحانا ءۋا تاعالا ءبىر پەرىشتە جىبەردى. «بار! ءحابيبتىڭ دەنەسىن جۇماققا الىپ كىر. وعان جۇماق تاماقتارىن بەرگىزەمىن»، – دەدى. پەرىشتە ءحابيبتىڭ دەنەسىن جۇماققا الىپ كىردى. اللانىڭ امىرىمەن وعان جان كىرىپ، كوزىن اشتى. ءوزىن عاجايىپ ءبىر ورىندا كوردى. سىلدىراپ بۇلاقتار اعادى. ءتۇرلى اعاشتار بۇتاعىندا الۋان قۇستار سايرايدى. قارسىسىندا ارۋ قىزدار مەن ادەمى جىگىتتەر: «نە ىشەسىڭ، نە جەيسىڭ؟ كوڭىلىڭ نەگە سوعادى؟» – دەپ قيىلا سۇراپ تۇر. حابيبناجار تاندانىپ تۇرىپ: «مەن كاپىرلەر قولىنا كىرىپتار ەدىم. بۇل نەندەي ورىن؟» – دەدى. حاقتاعالادان جاۋاپ كەلدى: «ءاي، قۇلىم حابيب! بۇل ورىن – جۇماق. پايعامبارلارعا يمان كەلتىرگەنىڭ ءۇشىن بۇل ورىندى ساعان سىيلادىم»، – دەدى. حابيبناجار حاقتاعالادان بۇل كەرەمەتتەردى كورىپ، قاۋىمى ءۇشىن قايعىرىپ ايتتى: «مەنىڭ قاۋىمىم اللا تاعالا مەنى جارىلقاعانىن، مەنى قۇرمەت قىلعانىن بىلسە ەدى»، – دەدى. انتاكيە حالقى ەرتەمەن حابيبناجاردى ورتەيىك دەپ كەلسە، حابيبناجار جوق. ەلشىلەردى حابيبناجاردى سىزدەر قاشىرعانسىزدار دەپ ۇستاپ، قىلىشپەن ءولتىردى. قاراۋىلشىلار 23 كىسى ەدى. بارلىعى عايسا ع.س.-عا يمان كەلتىرۋشى ەدى. حاقتاعالا جەبىرەيىل ع.س-عا بۇيىردى. انتاكيە حالقىنا ءبىر قورقىنىشتى داۋىسپەن اقىردى. بارشاسى داۋىل جاپىراعىنداي قۇلاپ، جاندارى جاھاننامعا كەتتى.

ءXىىى عاسىردىڭ اياعى مەن ءXىV عاسىردىڭ باسىندا كونە تۇركى تىلىندە ءىرى تۋىندىلار اكەلگەن ناسيرۋددين بۇرھانۋددين رابعۇزيدىڭ «قيسسا-ءسۇل-ءانبييا-ي» ەڭبەگىن تاتارشادان اۋدارعان روزا مۇقانوۆا

 

 

 

سونداي-اق، وقىڭىز

قيسسا ماريام ۋا عايسا عالايھي-ءۋاسسالام

ءماريام ەلىنەن ايىرىلىپ، كۇن شىعىس تاراپىنا بارىپ، عۇسىل قۇيىنباق ءۇشىن وزىنە پەردە تۇتتى. سوندا اللا …

پىكىر قالدىرۋ

ە-پوشتا مەكەنجايىڭىز جاريالانبايدى. مىندەتتى ورىستەر * تاڭبالانعان