Basqı bet / Jarıq nwrdıñ säulesi / Rabğwzi / Qissa YAhiya men Jünis ğalayhi-uässäläm

Qissa YAhiya men Jünis ğalayhi-uässäläm

Ğılım tarih naqılı qılıp söyleydi: Hazreti Ğaysa harus patşa zamanında düniege keldi. Ol harustıñ astanası Antakie şaharı edi. harustıñ qarauında köp şaharlar bar edi. Ğibrani, Ionani, Afarij halıqtarına patşa edi. Ğaysa ğ.s.-niñ payğambarlıq habarı äygili boluımen jäne İnjil kitabınıñ ükimi şaih bolğan soñ Jahud patşa harus İnjil kitabın körip, Ğaysa ğ.s.-ğa elşi jiberdi: «Atasız Ğaysa ne üşin payğambarlıq därejesin alasıñ, ata-babalarımızdıñ jolınan bezip, ne üşin bizdi pwtqa tabınudan tiyasıñ. Siqırıñmen ölilerdi tiriltip, tirilerdi öltiretiniñdi de estidim. Bwl isiñnen qayt. Äytpese, seni özime bağındıramın», – dep, Ğaysa ğ.s.-ğa elşi jiberdi. harus patşanıñ elşileri onıñ sözin Ğaysa ğ.s.-ğa ayttı.

Ğaysa ğ.s. harustıñ elşilerine qosıp, hauarilarınan eki kisi jiberip: «Barıñız, ol harus Allanı jalğız dep bilip, meni Allanıñ payğambarı dep bilsin. Pwtqa tabınbasın, meni siqırşı dep aytpasın. Mende bolğan keremetterdi siz de qılıñız. Ol üşin sizdi jiberemin. Allanıñ ämirimen siz häm näbi payğambarısız», – dep dwğa qılıp, YAhiya men Jünisti jiberdi.

Baytül-maqdis pen Antakie şaharınıñ arası jayau jüruşige altı aylıq jol edi. YAhiya men Jünis Allanıñ ämirimen altı aylıq joldı üş kün jürip, Antakie şaharına jetti. Ğaysa ğ.s. harustıñ elşilerine hattı berdi. Hatta: «Äy, dünie, ahiret jazuı harus. Seni imanğa keltiruge eki şäkirtimdi jiberdim. Eger meni payğambar dep bilip, injildi qabıl etseñ, dwrıs bolar. Eger qabıl etpeseñ, bwl eki şäkirtim seniñ tübiñe jeter», – delingen. YAhiya men Jünis Antakie şaharına jetti. Saharada bir käri baqtaşığa kezdesip, sälem berdi. Baqtaşı sälemderin alıp: «Äy, jaysañ jigitter! Qay şaharğa barasız, qay şahardan kelesiz, käsipteriñiz ne?» – dedi. YAhiya men Jünis ayttı: «Biz Qwdıs şaharınan kelemiz. Bizdi Antakie şaharınıñ patşası harustı isläm dinine kirgizuge Ğaysa ğ.s. jiberdi», – dedi. Baqtaşı ayttı: «Eger siz Ğaysa ğ.s.-niñ elşisi bolsañız, Ğaysa ğ.s.-da bolğan keremet sizde de bolar». Eki jigit baqtaşınıñ esimin swradı. Baqtaşı esimin Habibnajar dedi. «Bizdiñ Antakie qalasında Habib esimdi köp kisi bar. Meni baltaşı bolğandıqtan Habibnajar dep ataydı», – dedi. YAhiya men Jünis: «Äy, Habibnajar! Alla tağala bizderge Hazireti Ğaysanıñ keremetterin berdi. Aurularğa şipa beruge, soqırlardıñ közin jazuğa, alapesterdi emdeuge», – dedi. Habibnajar ayttı: «Äy, Ğaysa ğ.s. elşileri, köp zamannan beri bir auru wlım bar. Oğan dwğa qılıñız, jazılıp, Ğaysa ğ.s-ğa ümbet bolsın», – dedi. Elşiler: «Wlıñdı körset», – dedi. Habibnajar elşilerdi üyine ertip kelip qadir-qwrmet qıldı. Mwnan keyin wlın körsetti. Eki elşi Habibnajar wlınıñ barlıq denesin sipadı. Alladan şipa taptı. Jazılıp, atasınıñ qızmetin istey bastadı. Habibnajar bwnı körip, özi, qatını, bes balasımen iman keltirdi. Bwl habar Antakie şaharı işinde jariya boldı. Eki emşiden Alla tağala qwdiretimen köp kisi em taptı. Eki elşi şahar işinde adamdardı imanğa keltirip, emdedi. Bwl habar harus patşağa estildi. harus patşa dereu öziniñ qabıldauına şaqırıp: «Siz kimsiz?» – dedi. Eki jigit hazreti Ğaysa ğ.s.-niñ elşisi ekendigin ayttı. «Ne üşin, kimge elşi bolıp keldiñiz?» – dedi. Eki jigit: «Seni pwtqa tabınudan timaqqa elşi bolıp keldik», – degende, harus ayttı: «Pwttan basqa täñiriñiz bar ma?» – dedi. Elşiler: «Pwttar täñiri emes. Täñiri sol – jerdi, kökti, kündi jaratuşı Alla ğana». Patşa «Siz özderiñiz twrğan jerge bara twrıñız. Üş künnen keyin mäslihat qılarmız», – dedi. Eki elşi Habibnajardıñ üyine qayttı. Erteñine bazarğa barıp, dauıstap Alla tağala zikirin aytıp, jwrttı aşıq türde imanğa keltire bastadı. harus patşa bwl haldi körip aşulanıp, elşilerdi wstap, jüz qamşı düre salğızıp, zındanğa saldı. YAhiya men Jünis üş jıl zındanda qaldı. Ğaysa ğ.s. bwlardıñ köp zaman habarsız ketkenin bilmekke Hauarbion elinen Şamğon esimdi jigitti Antakiege jiberdi. Şamğon qalağa jete sala özin Nasaralardıñ ğalımdarı türinde qılıp, twp-tura keñsege kelip, qızmetkerlerge, keñsege keluşilerge aspan ğılımınan üyretip uağız-nasihat qıldı. Keñsedegi ğalımdar Şamğonnıñ ğılımına, aqılına qayran bolıp, harus patşağa mälimdedi. harustıñ onı körgisi kelip: «Mwnda äkeliñiz», – dedi. Dereu äkeldi. Patşanıñ öz tilinşe sälemdesip, öz tilderinşe köp uağız-nasihat qıldı. Patşanıñ köñiline wnadı. Antakiedegi jäne özine bağınıştı basqa şaharlardıñ ğalımdarına bastıq qıldı. Şamğon patşanıñ köñilinen şığıp, keñesip twratın.

Biraz uaqıt ötkende, söz arasında. Şamğon ayttı: «Äy, patşa! Sen Ğaysa ğ.s.-niñ elşisinen eki kisini zındanğa salıpsıñ. Sen olardıñ sözin estidiñ be?» – dep swradı.

Patşa ayttı: «Estimedim. Olar meni basqa dinge ündegeni üşin aşuım kelip, dälelderin swradım, zındanğa saldım. Olardı wmıtıp ketippin. Sen esime tüsirdiñ», – deydi. Soñda Şamğon: «Mäslihat bolsa osında şaqırtsañız. Sözderin sarapqa salsaq, ne sözderi bar eken», – dedi. Patşa ämir qılıp, dereu elşilerdi zındannan äkeldi.

Sol künderi patşanıñ äyeli közi joq bala tuğan edi. Dereu balanı keltirdi. Elşiler balanıñ közi ornına eki balşıq qoyıp, tilimen jaladı. Alla qwdiretimen eki balşıq kesegi eki köz bolıp aşıldı, nwrlı köz boldı. Patşa qayran boldı. Şamğon ayttı; «Äy, patşa! Qayran bolma, bwl isti basqaları da ister», – dedi. Elşiler ayttı: «jäne ne dälelderiñ bar?» – degende, elşiler: «Ölgen adamdı tirilte alamız», – dedi. Şamğon bwğan tañdanğan bolıp, patşağa jeke jerde ayttı: «Bwl kisiler ölgendi tiriltemiz!, – deydi. Bizdiñ pwttarımızdan swrasaq, ölikti tiriltpes pe eken?» – dedi: Patşa ayttı: «Senen jasırın sır joq, sen bilesiñ, bizdiñ pwttarımız estimeydi, körmeydi, olarda mwnday ölgendi tiriltu qaydan bolsın», – dedi. Şamğon patşanıñ sırın bilgen soñ elşilerge ayttı: «Eger sizdiñ Allañız ölgendi tiriltse, sizdiñ diniñizge senemiz, iman keltiremiz», – dedi. Elşiler: «Ölgen adamdı körsetiñiz, Alla tağala tirilter», – dedi. Patşa ayttı: «Körşi bir kisiniñ balası atası üyde bolmağan sebepti, jeti künnen beri körge qoyılğan joq, sonı keltiriñiz», – dedi. Eki elşi dauıstap dwğa qıldı. Şamğon jasırın «Äumin», – dedi. Balağa jan kirip, basın köterip otırdı. «Aşhadu Lä ilähe illa – llah, ua aşhada Ğaysa Rasul allah», – dedi. Mwnan keyin ayttı: «Äy, patşam! Meniñ ölgenime jeti kün boldı. Meni pwtqa tabınğanım üşin ot jalınğa saldı. Bwl üş jigit şapağat etip, qayta tiriltti», – dedi. Patşa: «Qaydağı üş jigit?» – dedi. Bala ayttı: «Ekeui anau elşi, üşinşisi qasında otırğan Şamğon», – dedi. «Äy, patşa! Bwl üş jigit Allanıñ payğambarları. Bwlarğa iman keltirseñiz, jahannämnan qwtılasız», – dedi. Patşa biraz adamdarmen iman keltirdi. Basqaları iman keltirmedi. Patşağa qarsı şıqtı. Patşa Antakieni tastap ketti.

Üş elşi Antakie halqına ayttı: «Biz Allanıñ sizge jibergen elşileri», – degende, Antakie käpirleri ayttı: «Siz bizge küdikti adamsız. Jalğan söyleysiz», – desti. Elşiler ayttı: «Alla tağala biler. Biz, älbette, sizge payğambarmız, özimizdiñ payğambarlığımızdı aytuımız mindet», – dedi. Antakie halqı ayttı: «Biz sizdiñ bwl söziñizden şübälänamız. Eger bwl söziñizden qaytpasañız, sizdi taspen atıp azaptaymız», – dedi. Elşiler ayttı: «Şübälänğanıñız – künähar bolğanıñız!» – dedi. Antakie halqı elşilerdiñ bwl sözin estidi. Wrıp-soğıp azapta wstadı.

Erteñinde elşilerdi zındannan şığarıp, temir qısqaştarmen azaptaytının Habibnajar estip, jügirip kelip ayttı: «Äy, meniñ qauımım! Payğambarlarğa iman keltiriñiz. Olar tura dinge kirgizuge mal swramaydı». Antakie halqı Habibnajardıñ sözin eş qwlaqqa ilmedi. Habibnajarğa «Sen de osılardıñ dinindemisiñ», – dedi. Habibnajar ayttı: «Özimdi joqtan bar qılğan Alla tağalağa ğibadat qılamın. Sizder de payğambarlar jolın nege wstamadıq dep ökinersiz. Bäribir ol ökiniş payda bermes. Men Alladan basqanı ne üşin täñiri dep ğibadat qılamın? Eger rahmet qıluşı Alla mağan päle jibergisi kelse, Alladan basqanıñ şapağatı payda qılmas. Düniede Allanıñ azabınan meni eşkim saqtamas» dedi. Antakie halqı Habibnajardan bwl sözdi esti sala, elşilerdi wmıtıp, Habibnajardı wstap, onıñ qol-ayağın baylap, taspen atıp öltirdi. Ölgen soñ ayaq astına salıp taptap, işegin şığardı. Erteñ Habibti örtep, külin jelge wşıramız, elşiler kelip tiriltpesin dep qarauıl qoydı. Tün boldı. Haq sübihana uä tağala bir perişte jiberdi. «Bar! Habibtiñ denesin jwmaqqa alıp kir. Oğan jwmaq tamaqtarın bergizemin», – dedi. Perişte Habibtiñ denesin jwmaqqa alıp kirdi. Allanıñ ämirimen oğan jan kirip, közin aştı. Özin ğajayıp bir orında kördi. Sıldırap bwlaqtar ağadı. Türli ağaştar bwtağında aluan qwstar sayraydı. Qarsısında aru qızdar men ädemi jigitter: «Ne işesiñ, ne jeysiñ? Köñiliñ nege soğadı?» – dep qiıla swrap twr. Habibnajar tandanıp twrıp: «Men käpirler qolına kiriptar edim. Bwl nendey orın?» – dedi. Haqtağaladan jauap keldi: «Äy, qwlım Habib! Bwl orın – jwmaq. Payğambarlarğa iman keltirgeniñ üşin bwl orındı sağan sıyladım», – dedi. Habibnajar Haqtağaladan bwl keremetterdi körip, qauımı üşin qayğırıp ayttı: «Meniñ qauımım Alla tağala meni jarılqağanın, meni qwrmet qılğanın bilse edi», – dedi. Antakie halqı ertemen Habibnajardı örteyik dep kelse, Habibnajar joq. Elşilerdi Habibnajardı sizder qaşırğansızdar dep wstap, qılışpen öltirdi. Qarauılşılar 23 kisi edi. Barlığı Ğaysa ğ.s.-ğa iman keltiruşi edi. Haqtağala Jebireyil ğ.s-ğa bwyırdı. Antakie halqına bir qorqınıştı dauıspen aqırdı. Barşası dauıl japırağınday qwlap, jandarı jahannamğa ketti.

Xİİİ ğasırdıñ ayağı men XİV ğasırdıñ basında köne türki tilinde iri tuındılar äkelgen Nasiruddin Bwrhanuddin Rabğwzidiñ «Qissa-sül-änbiyya-i» eñbegin tatarşadan audarğan Roza Mwqanova

 

 

 

Sonday-aq, oqıñız

Qissa Mariyam ua Ğaysa ğalayhi-uässäläm

Märiyam elinen ayırılıp, kün şığıs tarapına barıp, ğwsıl qwyınbaq üşin özine perde twttı. Sonda Alla …

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan