باسقى بەت / بىلگەن شايىر ايتادى / تورەنىڭ ءتۇپ اتاسى قالماق ەدى…

تورەنىڭ ءتۇپ اتاسى قالماق ەدى…

مادەلىقوجانىڭ ەكىنشى ايەلى قاسىمحاننىڭ قىزى، كەنەسارىنىڭ قارىنداسى حاليپا. حاليپا انامىز مادەلىگە ەكى شارتپەن تيگەن; ءبىرىنشى مەن حان تۇقىمى نىڭ قىزىمىن سەنىڭ اۋىلىڭا بارىپ توقال اتانبايمىن. ەكىنشى كەنەسارىنىڭ، ناۋرىزبايدىڭ، ەرجاننىڭ دەنەسى جاۋ قولىندا، قىرعىزدا قالدى، سولاردى اكەلىپ بەرەسىڭ ءوز قولىممەن قويامىن دەگەن.سىردىڭ جاعاسىندا كۇزەكتە وتىرعان باتىر ۇيىندە ءبىر ءوزى جاتىپ، بىردەڭە كەرەك بولىپ اۋ قايسىڭ بارسىڭ دەسە ەش كىم ءۇن قاتپايدى. «اۋ، قايداسىڭدار دەسە، ەشكىم ءۇن قاتپايدى، ءاي، حاليپا قايداسىڭ؟» دەسە  ءۇن جوق، سوندا «قاپ بالاقتاعى بيت باسقا ورمەلەگەن زامان-اي، توقال دا الدەقانداي بولدى عوي» دەپ ورنىنان تۇرىپ جاتقاندا، كورشىلەرگە كەتكەن حاليپا اپا جۇگىرىپ كەلىپ قالعان ەكەن. «قوجا، ۋادەڭدى بۇزدىڭ ەندى مەن ساعان جوقپىن» دەپ جۇگىرىپ بارىپ سىرعا قويىپ كەتەدى.ءۇي اراسىنداعى قاتتى داۋىسقا سىرتقا شىققان كەنجەحان بۋرىل اتقا مىنە سالىپ سىرعا ءتۇسىپ حاليپانى شاشىنان ۇستاپ الىپ شىققان ەكەن. «قويا بەر، شىراق» دەپ حاليپا اپا ءبىراز قيعىلىق سالعان. بۇل اڭگىمەنى ەسىتكەن  شىمكەنت ۇيەزىندە قىزمەت ىستەيتىن احمەت تورە كەنەسارىۇلى، اقىنعا «اپام سۋعا باتىپ ءولىپ كەتكەن جاعدايدا قۇنىنان قۇتىلا المايتىن ەدىڭ»، دەپ نىعىزدانىپتى.

سوندا مادەلى بىلاي دەپ جاۋاپ قايتارىپتى:

تورەنىڭ ءتۇپ اتاسى قالماق ەدى،

ولەرىندە كەبىنىن جالماپ ەدى،

اجالىنان ولسە دە ماعان تولەت،

جەمەگەن باسقا بوعىڭ قالماپ ەدى!

 

داريانىڭ سۋى تاسىپ سازى قالدى،

كوڭىلدىڭ بەس التى كۇن نازى قالدى،

بولماسا اتىس-شابىس قادىرى جوق

باتىردىڭ كۇشى قايتسا، زارى قالدى.

 

ءومىردىڭ كوبى كەتىپ، ازى قالدى،

شىركىن-اي، كوڭىلدىڭ ءبىر نازى قالدى،

جيعانمەن ءولىپ-ءوشىپ دۇنيە مالدى

كورگە كىرگەن كۇنىڭدە ادىرا قالدى.

 

جۇيرىكتىڭ مايدا كەلەر قۇيرىق-جالى،

سويلەمەس جالعان ءسوزدى ەر مادەلى،

اپاڭنىڭ كوزى كەتسە مەيلى ەدى،

وپاسىز اپاڭ ۇيدە ءتىرى وتىر ءالى-دەپ ءبىر اۋىز سوزگە كەلمەي دۇنيەنى تارك ەتپەكشى بولعان حاليپا اپانى،ءۇي- جايعا،بالا-شاعاعا قاراماي وزىنە قول جۇمساۋ، ۋادەگە وپاسىزدىق دەپ وسىنى ايتادى-دەپ وكپەلەگەن. حاليپا دا كەزىندە اتقا ءمىنىپ جاۋعا اتتانعان دەگەن ءسوز بار. حاليپا ماما ورتادان تومەندەۋ، جاۋىرىندى، سال بوكسە، سىرت قاراعاندا تۇقىشتاۋ كورىنەدى ەكەن.

بىردە مايلىقوجاعا مادەلىقوجا جيەن وسى جەڭگەڭدى ءبىر اۋىز سوزبەن سىناپ بەرشى دەگەندە;

اسسالاۋمى الەيكۋم،مادەلى باتىر مىڭ باسى،

قازاقى بيە سەكىلدى حاليپانىڭ تۇلعاسى- دەي بەرگەندە باتىر: «بولدى،بولدى ارعى جاعىن قوجىراتپا» دەپ دومبىراسىن ۇستاي العان ەكەن دەيدى.

ەگەر كەنجەحان حاليپانى شاشىنان ەمەس قولىنان ۇستاپ قۇتقارعاندا، قارۋلى حاليپانىڭ قولىنان كەنجەحان مەن ەكەۋى بىردەي سۋعا كەتۋى مۇمكىن ەدى دەپ وتىراتىن.

 

 مادەلىنىڭ احمەت تورەنى مىنەۋى

احمەت تورە مادەلىنىڭ قاينىسى، جەزدە مەن قايىن اراسىندا ءازىل ەل اراسىندا بولا بەرەدى. سوندىقتان مىناۋ ولەڭدى احمەت تورە مەنى سىناڭىزشى دەپ ءوزى سۋراپ العان بولۋى مۇمكىن. ول كەزدە سەن مەنى سىناشى، ءمىنىمدى تاپشى دەپ اقىندى سويلەتىپ الىپ قۇتىلماس بالەگە قالىپ جۇرگەندەر كوپ بولعان.

بولار ەڭ تۇيە بولساڭ وقپاق قانا،

تۇرار ەڭ تۇسكە دەيىن وتتاپ قانا،

تۇستەن كەيىن جانتاققا اۋناپ-اۋناپ

جاتار ەڭ جامباسىڭدى بوقتاپ قانا.

 

بولار ەڭ ىنگەن بولساڭ ماڭقا ىنگەن،

جۇكتەرىن كىرەكەشتەر ارتا مىنگەن،

سايلاۋ جەرگە قالعاندا تارتىناقتاپ

جۇرەتىن مۇرنىن جىرتىپ قاتپا ىنگەن.

 

بازارعا جىلقى بولساڭ وتپەس ەدىڭ،

تەڭگەگە انىق وتىز جەتپەس ەدىڭ،

كەلى تۇيگەن قاتىندى اينالسوقتاپ

باقانمەن ۇرساداعى كەتپەس ەدىڭ!

 

جيناعان سەيىتومار ساتتارۇلى

سونداي-اق، وقىڭىز

سەيىتجاپپار تورەگە حات

 مايلىقوجانىڭ تۋىلعانىنا 185-جىلدىعى قارساڭىنا  مايلى قوجانىڭ ءبىر سايلاۋدىڭ سارساڭى جايلى مىرزاحمەت بابانىڭ تۋعان بولەسى قاسىمحاننىڭ …

پىكىر قالدىرۋ

ە-پوشتا مەكەنجايىڭىز جاريالانبايدى. مىندەتتى ورىستەر * تاڭبالانعان