Basqı bet / Bilgen Şayır aytadı / Äzireti Mwhammed Salallahu Äleyhi ua-s-salam.

Äzireti Mwhammed Salallahu Äleyhi ua-s-salam.

Maylıqoja SWLTANQOJAWLI

Öter dünie opasız tübi qasiret,

Namaz – bamdat ötken soñ bir kün Äziret.

Minbardıñ basına auıp otırdı da

Sahabalarğa aytadı köp nasihat.

 

Otırğan sahabalar barsın dedi

Otıruı minbardıñ basın dedi.

Ärkimniñ qısası bar bolsa bizde

Jibermey aqıretke alsın dedi.

 

Eki aytqanşa eş adam ündemedi

Beremin qısa salsa kimge dedi.

Üşinşi aytqan uaqıtında er Ükaşa

Ornınan qol qusıra türegeldi.

 

Äzirettiñ äueli Alla türin salğan

Ükaşa da ıntıq bar bwrın künnen.

Üş aytqanda Ükaşa türegeldi

Bir qamşı qısas bar dep orınınan.

 

Äziret din islamnıñ patşası ediñ

hänge nwr jänetke bastauşı ediñ.

Üş aytıñız izahlap qalayıqqa

Ägar köp aytpasañız aytpas edim.

 

Sapardan qaytqan künim şıqpas esten

Tüyeni wrğan qamşıñız ötip ketken.

Äziret üş aytıñız arızı qılıp

Eki aytqanşa twr edim ündemesten.

 

Ükaşadan jamağat boldı malal

Äziretime keler dep bir zalal

Süyindi Äziretim esitken ol

Rizamın, Ükaşa qısasıñdı al

 

Ükaşa ayttı bwl qısas teñ körmedim.

Siz aldıñız qamşımdı men ber dedim

Siz tüyeniñ üstinde wrıp eñiz

Arqam aşıq jayau men jerde edim

 

Ay Ükaşa minbarğa örle dedi.

Äziretim päsiraq jerge keldi

Otırğan sahabalar pida bolıp

Qamşıñdı bizden alğın dep eñiredi.

 

Jalındı äuel Sıdıq Äbu Bäkir

Äziret üşin qamşıñdı bizderge wr

Äziret Omar, Äli jäne Äziret Usman

Äli ayttı, Äziret üşin jüz qamşı wr.

 

Ükaşağa halıq jılap twrıstı endi

Qoy sizdermen bitpeydi jwmıs dedi.

YA Äziret arqañızda köylek ton bar

Ol qısasım kelmeydi dwrıs dedi

 

Sahabalar jılanıp twrar edi-ay,

Bolmağan soñ malamat qılar edi-ay,

Äziretim arqasın jalañaştap

Köylek tonın işinen şığardı endi-ay.

 

Äziretim päsiraq jerge keldi

Ükaşa meyir Naubet körmek edi.

Meyiri Naubetin endi körgennen soñ

Maqsatım osı edi dep zar eñiredi

 

Ükaşa ayttı siz üşin bolsam säbäb

Meyiriñiz körmekke qaldım sädät

Rwqsat bolsa ziyarat qılsam dedi

Meyir Naubetti endi qıldı täuap.

 

Barşa halıq täuap qıldı mañlayına

Jwbanıp köñli tüsti jay-jayına

Ükaşağa bäri de riza boldı

Bwrın bilmey jılasqan qandayına.

 

Bir künlärda Äziretim tüye minip

Qasında sahabalar birge jürip

Alladan  tüye üstinde ün keledi

Quandı sahabalar köp süyinip

 

Sahabalar quanışta twrar edi

Äziret Äbu Bäkir jılar edi.

Quanış künde nege jılaysız dep

Sahabalar Sıddıqtan swrar edi.

 

Aytayın men sizlärgä jılağanım

Jıladım söz estip şıdamadım.

Endi Äziret ketedi dünieden

Esitip sabır tağat qıla almadım

 

Köp jwldızda körik bolmas ayı bolmay

Äzirettiñ ketui jaqın boldı-ay

Sizder üni keldi dep quanasız

Ne söz aytıp ketkenin payımdamay.

 

Ükimi özge bolmas bir Allanıñ

Sol edi meniñ eñirep jılağanım.

Endi Äziret ketedi ortamızdan

Sol sebepten sabır qıp twra almadım

 

Quanğan sahabalar twmsarısıp

Bastarına qayğılı kün salısıp

Äbu Bäkir Sıddıqtan añlağan soñ

Bastan ayaq jıladı ün salısıp.

 

Äziretke qalğanı on jıl edi,

On jıldan bermen qasal bop jürer edi.

Äbu Bäkir Sıddıqqa rwqsat berdi

Meşitke siz endi imam  bolğın dedi.

 

Äziret azıp edi qalmayın äl,

Meşitke barıp azan ayttı Biläb

Jamağattan qalarğa şıday almay

Barmaqqa Äziretke tüsti qiyal.

 

Älige bir qolımnan süye dedi.

Abbaswlı Päzil äm süyey keldi

Äbu Bakr mehraptan taya berip

Äziret kelgennen soñ türegeldi.

 

Äziretim tebirende qoyğın dedi

Meşitke siz endi imam bolğın dedi.

Azan dauısın esitip şıday almay

Artıñnan wyımaqqa keldim dedi.

 

Namaz oqıp bir sahara üyge keldi

Esikten bir arab birge keldi.

Söylesip Äzirettiñ reñi taydı

Ekeui kelip, qaytıp jüre berdi.

 

Söylesip Äzirettiñ reñi wştı

Aq tartıp ireñine mwñlıq tüsti.

Jıladı sahabalar Äziretke

Iä, Äziret bildiñiz dep ne mükisti.

 

Iä, Äziret ireñiñiz özgelendi

Eki arab ne dedi sizge dedi?

Jaratqannan ne  türli jarlıq keldi.

Ekeui keldi qanday sözge dedi

 

Äzireyil ol Jäbireyil qattı dedi

Qattı kün köñilime battı dedi.

Ol ekeui aytadı nasihattı

Sözimizdi sizderge aytqın dedi.

 

Äziret ayttı perişte ol eki arab

Ajal jetse bändeniñ äli qarap

Sizderden bizdi ayırıp äketed dep

Jılay berdi közinen jası parlap.

 

Ümmatıñ twtsın ämirin aqtıñ dedi

Biz aytqan nasihattı aytqın dedi.

Aman bol sahabalar joldastarım

Ayrılar boldı meniñ uaqıtım dedi.

 

Näpsiniñ köñil berme äuesine

Dünieniñ aldanbañdar bälesine.

Rası twrıp imannan ayrılmañdar

Solardıñ nasihatın al esiñe.

 

Baylar maldan qarassın malı azdarğa

Jäne de järdem bersin qarızdarğa

Qwl, küñge artıq qızmet berilmesin

Rahım qılsın mwñı köp äli azdarğa

 

Ağızdı payğambarım köz jastarın,

Ötkizdi birin-birin söz dastanın.

Ortañızda men qanday payğambar em,

Sahaba şahariyar joldastarım.

 

Otırğan sahabalar jarandarım,

Menen qalıp barasıñ tamam bäriñ.

Körgeniñiz boyınşa aytıñızdar

Köñliñizde bar bolsa nalalarıñ.

 

Otırğan sahabalar söyledi añlap

Äziret sizdi ozdırdı Alla tañlap.

Aytqanmen sipatıñız tausılmastı

Şulap bäri jılastı qoyday mañırap

 

Siz jaqın atamız ben anamızdan

Jan şıqqanğa bara-bar tänamızdan.

Qalayıqqa qarañğı zaman bolar

Siz ayrılıp ketken soñ aramızdan

 

Siz üşin kelip edi ayat, qwran,

Üyrenip tilderimiz boldı pıran.

Qasietti qadamıñız qwttığınan,

Köp boldı käpirlerge ğarzı iman.

 

Ne tastar söziñizge erip edi

Mwsılman boldı adam, periler de

Twr edi aspan jüzi nwrğa tolıp

Ketseñiz ay batqanday körinedi.

 

Barmaqtan boluıñız jalğız edi,

Umatım dep taptıñız jalğız qayğı.

Eki jahan aptabı aman bolğın,

Eş bändeni dünie qalğızbaydı.

 

Arşa aladan astıñız mehraj barıp,

Din islam quattandı ruajalıp.

Äuelden aqırğınşa teñiz ediñ,

Armandamız ayrılar kün az qalıp.

 

Sizbenen eş payğambar teñ kelmedi,

Din aşıp jahan käpirin jeñgen edi.

Balıqtıñ tirşiligi susız bolmas,

Sizden soñ ne bolamız dep eñiredi.

 

Nwrıñız bwl jahandı kelip bastı

Köñilge ornattıñız gauhar tastı.

Birin-biri körisip sahabalar

Qoştasıp közderinen tökti jastı.

 

Razdasıp, qoştasıp üş kün ötti

Äziretti auru zorlap müşkil etti.

Aydan aq aydarları sarğaydı da

Äzirettiñ sekildendi küşi ketti.

 

Bası Ayşa tizesinde jatır edi

Patıma äm Asan, Üsen otır edi.

Malakül maut perişte bir arap bop

Ädeppen sälem berip aqırın kirdi.

 

Iä, Äziret kirmekke rwqsat bar ma dedi

Äziretim kelgenin barlay berdi.

Äzirettiñ söyleser uaqıtı joq dep

Ayşa apa kelmesin dep zarlay berdi.

 

Bireuiñ ayt kelmesin dedi Ayşa

Äziret jatqanı joq tınış bop jayşa.

Äziret ayttı rwqsat bar kirsin dedi

Malaktı qaytarmaqqa şarañ qanşa.

 

Iä, Ayşa ol qaytaratın kisi emes

Qoy demekke eşkimniñ küşi kelmes.

Allanıñ atqan oğı parmäni ol,

Almay qaytpaq Äzireyil isi emes.

 

Otırdı Äzireyil perişte kep

Äziret ayttı keldiñiz ne iske dep.

Ayşa ana, bibi Patıma, Asan-Üsen

Arap bolıp kelgenin teris körip.

 

Äzireyil ayttı parman bwl boldı dep

Patşa sizge ämir qıldı endi dep

Didardı tiri körmek düniede emes

Dos-dosqa jolığısar kün boldı dep.

 

Äziret ayttı Äzireyil til almassıñ

Ükimdi orındamay twra almassıñ

Aluıñ bar eşkimdi qoyarıñ joq.

Amanatı iesine bolağalsın

 

Şını menen Alladan ükim kepti

Är pendege bir näubet ölim jetti

Mübarak dımaqları  qurap bitip

Mwñlıq bop Äzirettiñ köñili ketti.

 

Jan oñ solğa tebireldi täsil-täsil

Ayaqtan basqa tarttı olar mäsil

Su şaştı kökireginiñ küygenine

Qwralayday közderi bolıp jasıl.

 

Ayday jarıq ireñi twmsarısıp

Buındarı wzadı bosanısıp.

Ayşa apa, Bibi Patıma, Asan,Üsen

Jılap dausın şığardı ün salısıp.

 

Qattı mwñlıq ğarip äl bop qaldı endi

Jan tartılıp köksine kep qaldı endi

Äzrayılğa söyledi Äziretim

Asıqpa, bir sözim bar toqta dedi.

 

Sahabalar kelisti sırttan top-top

Äziret dep jılasıp aytıp joqtap

Qamırdan qıl tartqanday Äzireyil

Qimıldamay söz tıñdap qaldı toqtap.

 

Äzireyil Allanıñ ämirin kütti

Jarlıq solay kütpeske bolmas tipti.

Äziret ayttı jan bergen qiın eken

Ümmatlarım azabın mağan jükte

 

Jannıñ mwnşa bilmedim tättiligin

Qanşa jwmsaq alsañ da battı bügin.

Menen soñ ümmatlarım qinalmasın

Bäriniñ özime sal qattılığın.

 

Olarğa bir-bir tosar osı kün äl

Bäriniñ jan azabın özime sal.

Sağan aytar Äzireyil sözim osı

Ümmatlarım jandarın jwmsaq qıp al.

 

YA, Äziret siz aytqan söz jarar boldı

Arqamnan jetpis märte habar keldi.

Özgelerge qattı alma jwmsaq al dep

Meniñ de buınım bosap qalar boldı.

 

YA, Äziret sizdi Alla qadirledi

Qanşa äziz bandalar jäbirlendi.

Patşalar şaşın alğan şaştarazda

Basında sabır etip külip qaldı.

 

Äzireyil jetpis märte jwmsaq aldı-ay

İşten tıstan sahaba qorşap qaldı-ay.

Meni qoyıp özgege söyleysiz dep

Ayşa apa zar eñirep qwşaqtaydı.

 

Men ğariptiñ kim sizdey älin biler

Patşa qwday sırımnıñ bärin biler.

YA, Äziret siz ketken soñ tağatım joq

Özgeniñ täni küyse janım küyer.

 

Baradı kökiregim ottay janıp

Işqıñız süyegimnen ketpey qalıp.

Sizge jeti jasımda qosılıp em

Baramın jiırmağa jetpey qalıp.

 

Jeti men jiırmanıñ arasınan

Ayrılsam eki jahan sarasınan.

Ayşa jılap Äziretti qwşaqtaydı

Ayrılıp qaldım ba dep rasımenen.

 

Bolar ma ölim isi mwnşa qattı-ay

Äziretti körer edi Ayşa tätti-ay.

Ayşa ana zar eñirep ajırağan soñ

Qwşaqtap rizalastı Bibi Patıma-ay.

 

Jan atam, meyirbanım, şırın atam

Barasız dünieden jürip atam.

Sağınıp közimizden bir-bir wşar

Bwl jahanğa jarasqan nwrıñ atam!

 

Äzizlerdiñ işinde äziz atam,

Sizden soñ tähatım joq är kez atam.

Kökten malak aldında qızmet qılğan,

Jahanda aylası ozğan jalğız atam!

 

Arşalanı jol qılıp ötken atam,

Adam ata payğambar arzı qılıp.

Körerge ömiri jetpey ketken atam.

Äbibilar işinde äbibi atam!

 

Allanıñ tağdırına eş ılajı joq

Ne oylayın meyirbanım janım atam.

Iraiman Allanıñ rastı ediñ

Bwl japanğa kelgen nwr, däulet ediñ.

 

Eki jaran işinde şapağatşı

Aqırette osılarğa rahat ediñ.

Jahan nwrğa toltırıp kep ediñiz

Köziñizdi wyqığa bir qandırmay

Toya dünie tağamın jemediñiz.

 

Siz ketken soñ jaraspas sähänim qay.

Mende sizge artıñnan baramın-ay.

Sahabalar joldasıñ meyhap orın,

Siz ketken soñ men neşük qarayın-ay!

 

Sahabalar sırtta eñirep qaz qatarı

Razdasıp Patıma söz aytarı

Qattı jılap dausıñdı şığarma dep,

Patıma qoyğın dedi Äziret Äli.

 

Äziret aytsa Äli tıñla dedi

Patıma jılay bersin, tıyma dedi

Ata-ananıñ jastığında qız jılasa,

Ölimniñ körki bolar qıyla dedi.

 

Sonan qız halıq aytadı joqtağanday,

Bolmas edi Äziret aytpağanday.

Äziret jatıp-jatıp közin aştı,

Janap jımğa tayanıp kep qalğanday.

 

Köp dauısı basıldı halqınıñ da

İsi qiın jan şıqbaq tolqınında.

Äzirayilge toqtay twr dedi Äziret

Jan tayanıp kelgende alqımına .

 

Jäbireyildi ertip kel bar bir sözim.

Baramın ötip ketip endi özim

Bwradarım Jäbireyil jaqınımdı

Bir körip düniede ketsin közim.

 

Äziret bwl sözdi aldı läbizine bir

Äzir qıp ertip keldi Äzireyil.

Jetpis mıñ periştemen aza twtıp

Äzireyil dep jılay kirdi Jäbireyil.

 

Äziret ayttı ğariplik qalda edim

Sizbenen jaqındığım qanday edim.

Ğarip bolğan künimde habarlaspay

Jäbireyil, bwradarım qayda ediñ.

 

YA, Äziret ämiriñizdi keldim kütip,

Alamnan keter boldıñ uaqıtıñ bitip.

Jeti qat kök perişte jıladı da,

Men de sonda birge edim, aza twtıp.

 

 

Äziret ayttı dünieden men ketermin,

Bwl uaqıtta tez ketpek demde twrmın.

Är kelgende bir jaqsı sauhat edi,

Bwl sapar sauhat üşin ne keltirdiñ?

 

Jeti qat kök perişte jılasıp twr,

Janat işi aşılıp jarasıp twr.

Şarpar tabaq işinde nwr toltırıp,

Janıñızğa ıntızar qarasıp twr.

 

Men sizden ol jauaptı swramas ban

Ası ümmatlär köp edi künä basqan.

Özimnen soñ olardı ne qıladı

Sonan basqa tilekti swramas ban.

 

Jäbireyil ğayıp bolıp jäne ketti

Birdemnen soñ Äziretke jäne jetti.

Jaratqan meyirbanlıq jarlıq qıldı.

YA, Mwhammat qwdayım sälem ayttı

 

Jas wlandı anası teñiz saldı,

Mağan aman saqta dep jılap qaldı.

Aman esen özine tabıs qıldım

Jigit bolğan uağında qaytıp aldı.

 

Dostımnıñ men qararmın qabağına

Meyirbanmın äuelden ayağında.

Jeti jüz jädigöydi batıl qıldım

Mwsılmannıñ bir tebirentken tayağına.

 

Dosımdı eki alamğa bas qılamın

Rahmetim dariyasın tastıramın.

Dostım mağan tapsırasıñ ümmätlärin

Özim aman özine tapsıramın.

 

Rahımnıñ azığın bilgizbeymin

Özgelerdiñ teñine jürgizbeymin.

Ümmat üşin erinin bir tebirentse

Sau-salamat jannetke kirgizgeymin.

 

Ol üşin qayğırmasın dostım dedi

Bedelimniñ barısın keştim dedi.

YA, Äziret Allağa barıp keldim

Meyirbanlıq ämiri osı dedi.

 

Opası joq dünie qala berdi

Aqıretke saparlanıp közin jwmdı.

Özi ölerde eki üş söz auzına aldı

Aqılı köp Ayşa apa qwlaq saldı.

Oraza twt, namazdı jazbay oqı

Qam köñildi jaqsı küt dep berdi jandı.

Qırıq jasında Alladan uaqi keldi

Alpıs üştiñ üstinde ğwmırı toldı.

On ekinşi rabbil auual ayında

Düysenbi küni dünieden Äziret ötti.

Janazağa perişte tamam toldı

Jerde momın, köktegi malak keldi.

On ekinşi düysenbi dünie saldı

On ekinşi düysenbi jerge kömdi.

Düysenbi düniege kelisi de

Düysenbi dünie salıp ölisi de.

On ekinşi küninde ötti Äziret

Topıraqqa aralastı on üşinde.

YA, köñil mwñaymağın şükirime

Ümmatlikke sarap etkin ömiriñdi

Ası ümmat ne körsetti Mwhemmetke.

Sonşama ara tüsti ölerinde

 

Jarları Äbu Bakr, Äziret Omar

Üşinşi Äziret Osman ashabular

Törtinşi Äzireti Älişeri qwda.

Segiz peyiş qojası sol tört şahiyar

 

Solar deydi jannattıñ qojası-ay

Özgelerdiñ bäri de öz jayına-ay.

Aqırettiñ däuleti sol erlerge

Oraza twt, namaz oqı qaza qılmay.

 

Täñirim saqı jarlığın qaza qılmay

Tähat bolmas köñildi taza qılmay.

Än Äziret Allağa aytıp ketken

Äziret bolatlardıñ bolatın-ay.

 

Şıqpadı payğambarlar äniñ artınan,

Aspannan jerge tüsken tört kitap ta.

Äzirettiñ ozıqtığın köp atağan

 

Eki birdey jaranğa boldı qwttı.

Ümmat üşin renji tartıp, qabaq şıtıp

Peri, perişte jäne de adamızat,

Bärläri özin soğan ümmat twtıp.

 

Än Äziret jer astına qaldı jata.

Arzı qıp aytadı eken Adam ata

 

Adamnan bergi tamam payğambarlar

Soğan ümmat bolsaq dep ayta-ayta.

 

Talqınan jarağan kün menen ay

Oylasañ dünieniñ aqırı ay.

Eki alamdı jaratqan säbäbinen

Än Äziret jer astına bop ketti jay.

Maylıqoja aqınnıñ bwl şığarması Asan molda Äsilbek wlınıñ qoljazbasınan alındı. Şığarmanı eski arab ğarıpinen audarğan Seytomar Sattarwlı.

suretti tüsigen Swltan Seyit

Sonday-aq, oqıñız

Seyitjappar törege hat

 Maylıqojanıñ tuılğanına 185-jıldığı qarsañına  Maylı qojanıñ bir saylaudıñ sarsañı jaylı Mırzahmet babanıñ tuğan bölesi Qasımhannıñ …

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan