Basqı bet / Ğibadat / Manap Ötebaev – jetimdi jebegen jan

Manap Ötebaev – jetimdi jebegen jan

2018 jılı 14 kökek küni Oñtüstik Qazaqstan öñiriniñ tuması, belgili qoğam qayratkeri, marqwm Manap Ötebaevtıñ tuğanına 80 jıl toluına oray Şımkent qalasında, özi 29 jıl boyı basşılıq etken Şımkent gidromeliorativtik-qwrılıs tehnikumında (qazirgi Joğarğı jaña tehnologiyalar kolledji) onı eske alu şaraları ötkizildi. Köptegen qala twrğındarı men arnayı şaqırılğan jiın Manap ağanıñ müsini somdalğan eskertkiştiñ aşılu saltanatımen bastalıp, «Manap Ötebaev – 80 jıl» attı tarihi-tanımdıq halıqaralıq konferenciyağa wlastı. Konferenciya soñınan Manap Ötebaevtıñ äruağına bağıştalğan as berilip, qwran bağıştaldı.

Manap ağa turalı, ol kisiniñ imandılığın auızğa alğan, aqıl-parasatına bağa bergen, jasağan igilikti isteri jaylı äli de köptegen estelikter, basqa da türli maqalalar jazılar dep oylap, tömende onıñ ömirbayanına qısqaşa şolu jasap ötsem deymin.

Manap Ötebaev 1938 jılı Oñtüstik Qazaqstan oblısı, Sarıağaş audanı, «Krasnıy Vostok» kolhozında düniege keldi. 1955 jılı Sarıağaş audanındağı Lermontov atındağı orta mektepte bilim aldı. 1960 jılı Taşkent qalasındağı Orta Aziya memlekettik universitetiniñ himiya fakul'tetin bitirip, eñbek jolın Taşkent oblısı, Sırdariya audanında №43 orta mektepte himiya päniniñ mwğalimi bolıp bastadı. 1961-1969 jıldarı Şımkent politehnikumında himiya päniniñ oqıtuşısı bola jürip, tehnikumnıñ komsomol wyımınıñ hatşısı qızmetin atqaradı. Qajırlı eñbek pen qaytpas izdenimpazdığınıñ arqasında ol tehnikalıq jäne käsiptik bilim beretin oqu orındarınıñ birine basşılıq qızmetine köteriledi. Köp wzamay Manap ağa basşılıq etken oqu orını oblısqa ğana emes, respublika deñgeyine de tanımal boladı.

Manap Ötebaev 1969-1975 jıldarı Şımkent gidromeliorativtik-qwrılıs tehnikumı direktorınıñ oqu isi jönindegi orınbasarı, 1975 jıldan direktorı bolıp, al 1994 jılı oqu ornınıñ atauı «Şımkent ekonomika jäne qwqıq kolledji» bolıp özgergennen bastap ömiriniñ soñına deyin onıñ bas direktorı qızmetterin ülken abıroymen atqaradı. Onıñ tek qana oqu ornında ğana emes oblıstıñ birneşe salasına da siñirgen eñbegi eren. Mwnıñ ayğağı – 35 jılday özi jetekşilik etken kolledjdi oblısqa ğana emes, Respublikadağı tehnikalıq jäne käsiptik bilim beretin oqu orındarınıñ arasınan köşbasşısına aynaldıra alğanı. Oblıs twrğındarı Manap ağaday ülken jürekti qwrmetti azamat ekenin eskerip osı oqu orının, ol kisiniñ közi tirisinde de, qazirgi küni de «Manap Ötebaev kolledji» dep atap keledi.

Manap Ötebaev 1979 jılı Jambıl gidromeliorativtik-qwrılıs institutın «Gidromelioraciya» mamandığı boyınşa sırttay bitirip şıqtı. 1997 jılı «Oñtüstik Qazaqstandağı suarmalı jerlerdi qoldanudıñ ekonomikalıq tiimdiligi» taqırıbı boyınşa kandidattıq dissertaciyasın qorğap, ekonomika ğılımınıñ kandidatı atağın aldı.

Manap ağanıñ halıq şaruaşılığı üşin maman dayındaudağı eren eñbegi men bilim salasındağı jetistikteri memleket tarapınan joğarı bağalanıp, ol «Qwrmet Belgisi», «Parasat» ordenderi, «Tıñ jerlerdi igergeni üşin», «Astana» medal'darımen marapattalğan jäne «Qazaqstan Respublikası orta arnaulı bilim beru isiniñ üzdigi» jäne «Qazaqstandağı bilim beru salasınıñ eñbek siñirgen qızmetkeri» atağın berildi.

Manap Ötebaevtıñ tikeley wyımdastıruımen 1976 jılı tehnikum janınan qwrılğan «Meliorator» futbol komandası KSRO-nıñ İİ ligasında oynap, elimizdiñ namısın qorğadı.

1991 jılı Qazaqstan täuelsiz alıp, sol jıldarı ülken äleumettik dağdarısqa wşırağan kezde, Manap ağa Şımkenttegi Ortalıq stadiondı kolledjdiñ balansına alıp, halıq igiligi üşin saqtap qalıp, sport salasına qamqorlıq jasağanın oblıs halqı äli wmıta qoyğan joq.

Manap Ötebaev salauattı ömirdiñ nasihatşısı retinde jastar arasında sport jäne qoğamdıq denetärbiesi jüyesin qalıptastırıp, köptegen is-şaralardıñ wyıtqısı bola bildi. Osı qızmetteri bağalanıp, oğan «Qazaqstan Respublikasında deneşınıqtıru jäne sporttı damıtudağı eñbegi üşin» medali tapsırıldı.

1995 jılı 14 säuir küni Elbasımız N.Ä. Nazarbaev Oñtüstik Qazaqstan oblısına issaparmen kelgende Manap Ötebaev basqaratın kolledjge arnayı kelip, wjımnıñ jwmısına joğarı bağa bergen bolatın. Sol jolı Bilim beru qızmetkerleriniñ respublikalıq keñesinde söylegen sözinde Prezident barlıq orta arnaulı jäne joğarı oqu orındarınıñ basşıların, mektep direktorların osı oqu orınınıñ is-täjiribesimen tanısıp, jwmıs isteu principin ülgi etip aluğa şaqırğanı belgili.

Manap ağa eki märte oblıstıq mäslihattıñ deputatı bolıp, oblıs twrğındarı men saylauşılarınıñ äleumettik-ekonomikalıq mäselelerin şeşude de bar küş-jigerin jwmsadı.

Manap Ötebaevtıñ mecenattığı, oqu orınınıñ basşısı jäne azamat retinde jasağan qayırımdılıq is-şaraları onıñ ömirinde erekşe orın aldı. Kolledj wjımınıñ qamqorlığında oblıstıñ 5 birdey jetimhana – balalar üyi boldı. Manap ağa osı balalar üyiniñ tärbielen jastar bolaşaqta mamandıq alu üşin kolledjde oquına barınşa mümkindik jasadı. Ol öziniñ jeke qarjısı esebinen №3 balalar üyinde tärbielenip jatqan wl balalarğa jıl sayın sündet toyın ötkizip otırdı, äri 7 jetim balanıñ ökil äkesi atanıp, osı balalardıñ barlığına da bankten jeke esepşot aşıp berip jeke tabısımen bölisip twrdı.

Manap Ötebaev elimizdegi türli qayırımdılıq is-şaralardıñ wyımdastıruşısı äri demeuşisi retinde bükil respublikağa keñinen tanılıp, 1999 jılı YUNESKO tarapınan joğarı bağalanıp, osı Halıqaralıq wyımınıñ «Altın medalimen» marapattaldı.

Manap ağa – Şımkent, Türkistan, Arıs qalaları men Ordabası, Otırar, Sarıağaş audandarınıñ «Qwrmetti azamatı».

Bir sözben aytqanda, ol oqu-tärbie isinde özindik qoltañbası arqılı Şımkentte «Manap mektebin» qalıptastırğan abzal da qwrmetti azamat bola bildi. Qazaq «Jaqsınıñ atı ölmeydi, ğalımnıñ hatı ölmeydi» deydi. Manap ağa artında tom-tom kitap qaldırmasa da, el añız etip aytatınday ölmes isteri qaldı. Sonıñ birden-bir däleli Qazaqstan Respublikası Ükimetiniñ №162 2017 jılğı 3 säuirdegi qaulısımen «Joğarı jaña tehnologiya kolledjine», özi 35 jılğa juıq basqarğan kolledjge – Manap Ötebaevtıñ esimi berildi. Bwl Manap ağamızğa memleket tarapınan körsetilgen, halıq quana qabıldağan erekşe qwrmet dep qabıldaymız.

Manap Ötebaev – özi ömir sürgen ortada dara twlğağa aynalğan, jwldızı jarıq, birtuar qazaqtıñ azamatı bolatın. Mäkeñdi oblıs öñirinde, qala berdi respublika köleminde tanımaytın adam kemde-kem şığar. «Jaqsınıñ jaqsılığın ayt, nwrı tasısın» degen qazaq halqınıñ dana sözi naqtı osı Manap ağağa qatıstı aytılğan dese, köpşilik mwnı oylanbastan qabıldar edi dep oylaymın.

Manap ağa bolaşaqqa, yağni Qazaqstannıñ tarihına jañaşa közqaraspen qaraytın azamat bolğan küyinde 2004 jılı dünieden ozdı. Onıñ bilimge, ğılımğa qwştarlığı, Otanğa degen süyispenşiligi, tuğan elim dep ayanbay qızmet etui, wltşıldığı men wltjandığı, dil men dindi erekşe äspetteui, ön boyındağı erekşe ruhı – bolaşaq wrpaq ökilderine mäñgilik ülgi, jan azığı bola beredi.

Äbdikärim ÖMİR

 

Bir auız estelik

Manap Ötebaevnıñ jeke demeuşiligimen 1993 jılı ğalım Äsilhan Ospanwlınıñ ömirboyı jinap, zerttep, zerdelep jazıp şıqqan eñbekteri – Maylıqojanıñ «Naqıliyat», «Dünie-ay», «Qara söz», «Tımsal», «Ämir-Ämze» kitaptarı jarıqqa şıqsa, 1995 jılı ataqtı aqınnıñ wmıt boluğa şaq qalğan molasınıñ üstine kesene twrğızıldı. Birneşe jıldan keyin Manap ağa Şımkent qalasınıñ törinde aqiıq aqınğa eskertkiş ornatudı da qolğa alğan bolatın, alayda bwl oyın jüzege asıra almay ketti.

Asıl ağamızdı esime alğanda mına bir oqiğa oyıma orala beredi.

Manap Ötebaev qaytıs boldı degen suıq habar jetip, erteñine onımen qoştasuğa kolledjge bara jatsam, qızıl janğan bağdarşamğa qaramay maşinalar jüytkigen ülken joldı, köz jasın tiya almay, jılamsırağan küyde kesip ötip kele jatqan tanıs dizayner jigitti körip qalğanım. Sodan onımen janasıp Manap ağa jaylı jılı sözderimdi auzıma bergenim sol edi, ol: «Endi bizdiñ künimiz ne boladı eken, jaña basşı biz sekildi jetimderdi jataqhanadan quıp şığadı ğoy» dep janayğayın aytıp, ağıl-tegil jılap jibergeni… Men qwdaydı auızğa alıp jwbatqan boldım, biraq mwnım oğan qaybir tireniş bolsın. Keyin bildim – älgi jigit jetimhanada tuğan inisimen birge ösip, sündetke otırıp, Manap Ötebaevtıñ arqasında oqu bitirip, kolledjdiñ jataqhanasında twradı eken. Aytqanınday, jaña basşı kelgen soñ olardıñ barlığı jan-jaqqa tarap ketti…

Eralı OSPANOV

 

 

Sonday-aq, oqıñız

Äziret Swltan kesenesi : ziyarat tärtibi

Äulieniñ kümbeziniñ oñtüstik esiginen qazan twrğan kümbezge kirgen soñ, qwbıla jağı şetinde Jolbarıs hanğa (Sağd äuliege) ziyarat …

2 Pikir

  1. Şortanbaydıñ şın atı kim?

    • Astana qalasınıñ twrğını, belgili qoğam qayratkeri Qabılsayat Äbişevtiñ qolında saqtalınğan jıraudan qalğan twmar-dwğada: «Üşbu (twmar) dwğa Jwmanğa mübärak bolsın. Dwğamızdı Alla qabıl qılsın. Bwl düniyada aman qılsın, Ahirette iman üşin. Mwnı jazğuşı – Ğali qoja. Oqı¬ğandardan iman dwğa üşin. Şın atım Molla Ğali Mwhammed» dep jazılğan.

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan