Basqı bet / Ğalımnıñ hatı / Şortanbay jırau mwrasındağı wlttıq ideya
Şortanbay jırau (ortadağı säldeli) öz otbasımen birge

Şortanbay jırau mwrasındağı wlttıq ideya

«Şortanbay wlı darın… qoğam qayratkeri, iri ideolog.»

Twrsınbek Käkişev.

         HİH ğasırda Resey otarşıldığınıñ qatıgez sayasatına qarsı qazaq halqınıñ müddesin qorğap, wlt bolaşağı üşin jantalasıp, elininiñ sözin söylegen dualı auız aqın – jırauı, abızı Şortanbay jırau edi. Bar ğwmırın tuğan halqınıñ özindik qaytalanbas bolmıs – bitimin saqtauğa arnap, eliniñ joğın joqtağanı üşin köziniñ tirisinde  orıs ükimetin jaqtağandar oğan qırsıqtı qabaq tanıtsa, ölgennen keyin de, keşegi sovet zamanında esimi quğınğa wşırap, kitaptarın belsendiler örtep, birer şumaq jırın jatqa aytqan talay azamat Sibirge aydaldı.

Şortekeñniñ qay öleñin alıp qarasañ da qozğaytın mäselesi eldiñ jayı, ezgige wşırağan wltınıñ kökeykesti armanın köresiñ. Jüzdegen jıldar boyı halqımızdıñ jinağan ruhani  qazınısınıñ ayaq astı bolğanına aşınıp, sol qazınadan şettetilgen qazaqtıñ beyşara küyge enip, ötken tarihı, mädenietinen jwrday etip, dalanı maqsatsız kezip – qañğıp jürgen tobır därejesine tüsirgen otarşıl orısqa qarsı ündeydi. Aşınğan jırau mına därmesiz halden elin qwtqarudıñ jolın izdeydi.

Qazaqtıñ evropaşa bilim alğan wldarı qalıptasıp bolmağan sonau bir qiın kezeñde wlt qwrıp ketpes üşin Şortanbay jırau özinşe jol izdep jantalastı. Orıs biligi qazaqtı wlt retinde qwrtudıñ bir jolı dep, şoqındıru mäselesin jappay qolğa alğan twsta qazaq balasınıñ  ğasırlar boyı qanına siñgen islam dininiñ negizin jırlarına qosuı da sonıñ bir körinisi. Ata – meken jerinen ayırıla bastağan qazaqtı qarsı küreske şaqırıp «jalañaş min de, jauğa şap» dep ündeui de ezgiden qwtıludıñ bir jolı dep qarastırğanı dausız.

Tüptep kelgende orıs imperiyası ayausız ezip – janıştağan qazaq halqınıñ ejelden qalıptasqan salt – dästürinen, dininen ayırılıp qalmas üşin jıraudıñ jeke basınıñ jantalas – arpalısı edi.

Şortanbay jırau söytip zar zamannıñ tuın köterip, köp adam ayta almaytın qazaqtıñ jüreginde twrğan mwñdı älemge jariya etip, gazeti joq zamanda qazaq dalasın aralay jürip, orıs otarşılarınıñ ozbır sayasatın äşkereleuden bir tınbadı. Onıñ jırları jalğaz qazaq emes, tatar, başqwr, özbek, türikpen, qaraqalpaq, qırğız, noğay, qarayşay tektes türki halıqtarına da tegis taradı. Onıñ halqım dep tebirengen jüregi eliniñ eñsesi biik bolğanın, azamattarınıñ ata-dästür men ata-dininen aumauın tilegen edi. Sol sebepten de onıñ jırları sonau Peterborda közi tirisinde jarıq körse, özi dünieden ötkennen keyin Tatarstan astanası Qazan qalasınan 1883, 1888, 1890, 1897, 1901, 1906 jıldarı qayta-qayta jeti ret jarıq kördi.Türki tektes halıqtardıñ qoldan-qolğa köşirip alıp taratqan qoljazbaları äldeneşe mıñğa jetetin edi.

Ärine, mwnday wltına degen janaşırlıq keybireuler oylağanday ruına, tegine baylanıstı emes. Äl-Farabidiñ, Edige batırdıñ, Mahambettiñ, Abılaydıñ, Şortanbay jıraudıñ, M.Seralinniñ t.b. qazaq tarihına qosqan ülesi ruınıñ, teginiñ kim bolğandığında emes, olardıñ qazaq jerinde dünie esigin aşıp, wlt bolaşağı üşin küreskendiginde jatır.

Şortanbay jırau jırları tuğan halqınıñ därmensiz halin körip, ört-jalınnıñ ortasında qalğan elin qwtqaruğa ündegen adamnıñ janayqayı bolıp bastalıp, bara-bara sol üşin ğwmırın arnağan ülken mwratqa aynaldı.

Otarşıldıqtıñ auır ezgisine tüsken halqınıñ ayanıştı hali, öz jerinen ayırılıp bosqınğa aynala bastağan jağday, jelkelegen otbasılardıñ aldan ümit kütpes tirşiligi Şortanbay jırlarına enip, sonan qwtıludıñ jolın izdegen wlttıq ideyağa aynaldı.

Otarşıldıqtıñ auır ezgisine tüsken halqınıñ ayanıştı hali, öz jerinen ayırılıp bosqınğa aynala bastağan jağday, jekelegen otbasılardıñ aldan ümit kütpes tirşiligi Şortanbay jırlarına enip, sonan qwtıludıñ jolın izdegen wlttıq ideyağa aynaldı. Onıñ osı oyğa tolı jırları wltınıñ sanasına siñip, jüregin biledi. Zaman tanımastay özgerdi. Süttey wyığan qazaqı qalıp bwzıldı. Rulıq köşpeli koperativ bolıp ömir keşken tirliktiñ Orıs biligi qasqana talqanın şığara bastadı. Bir otbasınıñ işindegi birlik te bwzılıp, köne joldağı tärbie de bülingenin Şortanbay jırau bılay surettegen.

Mwnıñ özi qar zaman,

Qarlığınıñ belgisi,

Wl sıylamas atasın.

Aram sidik bolğan soñ

Atası bermes batasın.

Sıylamağın ağasın,

Alısıp jırtar jağasın.

Qız sıylamas anasın…

Qazı, bolıs qoyıptı

Nekesiz tuğan şatasın.

Şortekeñ zamannıñ bwlay bwzıluın el tağdırımen, wlttıñ bolaşağımen, qazaqtıñ halıq retinde qwrıp ketu qaupimen baylanıstıra qaraydı. Osı päleniñ bastauında qazaqtı halıq retinde qwrıp ketuin maqsat twtqan orıs biligi, saqaldı sarı patşasınıñ özi twrğanın halıqqa tüsindiruden wlı jırau jalıqpaydı.

Uäliden ketti keremet,

Patşadan ketti ğadilet,

Aqır zaman tayandı.

Wlı jıraudıñ «Aqır zamanı» Alladan keler qiyamet – qayım emes, ol orıs biliginen keletin swrqiya sayasat, qazaqı wlt retinde joyu sayasatı. Bilik qazaqı qoğamdı iştey irite bastadı.

Äuelgi qorlar zor boldı,

Sonday zorlar qor boldı…

Jön bilmegen jamandar,

El bilegen bek boldı,

– dep swrqiya sayasattı äşkerelese onan äri:

Minip körer küşi joq,

Sauıp işer süti joq,

Aqşa degen mal şıqtı,

Jarlı kedey, joq-jitik

Jetkize almay jan şıqtı,

– dep halıqtıñ basına tüsken auır da, ayanıştı haldi suretteydi. Jırau bwğan zar qağıp qana qoymaydı

Tañda mahşar kün tusa

Tarazını audarar,

-deydi. Şortanbay jırau aytıp otırğan Tarazını (ädildik keler) audarar, tañda Mahşar küni de Qiyamen-qayım küni emes, jer betindegi otarşıl orıstıñ ezgisiniñ joyılatın künin mezgep otır. Sol künge jetu üşin de imandılıq, beriktik kerek ekenine halqın sendirip, ügittep otır.

Arqadan däuren ketken soñ,

Quğındap orıs jetken soñ,

Amal tappay qazağım,

Tüstiñ barıp torına,

-dep qinalğan jırau osıdan qwtılar «amaldı» izdestiru kerek ekenin ayta kelip, «orıstan qorlıq körgen» igi jaqsı bilerdiñ amal izdep «alqınıp» otırğanın da, orıstıñ qolı jetpegen «Bwhar» jağımen baylanısu qajettigin eske saladı.

Aqsaqaldan wyalmas,

«Qoy» dep aytsa til almas,

Jügiriser qalağa,

Qaltası tolıp jalağa,

Qandırıp iin käpirdiñ,

Alıp bir şığar dalağa.

Dwşpanıñ kim dep swrasa,

Alıp keler auılına,

Öziniñ tuğan bauırına,

– degen Şortanbay jırau orıs biligi tuğızıp otırğan mınaday kesapat halden jwrttı tüñildirip, öz hälin özi tüzeytin, öz qotırın özi ğana qasitın qazaqı bilikti saqtap qaluğa, ädil bilerge ğana jüginip, orıstıñ zımiyan sayasatın jürgizbeuge ündeydi.

Şortanbay jıraudıñ eldiñ endigi betalısı turalı oyları, wsınıstarı onıñ öleñderiniñ, payımınıñ astarında jatır. Onıñ maqsatı otarşıl orıs biligi jantalasa qiratuğa kirisken qazaqı dünietanımdı saqtau. Qazaqı dünietanımdı saqtau – qazaqtı halıq retinde saqtap, öziniñ erekşe jolımen keler zamanğa beyimdelude jatır. Sol sebepten de Şortekeñniñ abızday sarnağan jıldarı halıqtıñ boyınşa siñimdi boldı, qazaqı dünietanımı saqtalğan ülkender onıñ oy – payımın jaqsı tüsindi. Şortanbay jırları auızdan-auızğa tarap, qazaq balasınıñ sanasın biledi. Qazaq balasınıñ jüregin Şortanbay jırau sözderiniñ erekşe bilegenin Alaştıñ ardaqtı azamatı, repressiyanıñ qwrbanı bolğan Qoşke Kemeñgerwlı öziniñ kitabınıñ «qarsı qozğalıstar» degen böliminde Kenesarı sarbazdarınıñ arasında keñinen tarağan, wranğa aynalğan Şortanbay jıraudıñ mına öleñin jazadı.

Bağınbağın, qazaq, orısqa!
Bağınsaq, qazaq orısqa,
       Osı bastan amandas,
Sarıarqa degen qonısqa.
Bereke keter asıñnan,
Bilik keter basıñnan.
Nekennen neken küyersiñ,
Küydiruşi tabılıp,
     Körşiles jaqın-qasıñnan  
Qızığıp twrsıñ bayqamay,
Küyingennen aytam-ay!

Körinisi orıstıñ –
Tekemettiñ türindey.
Oylağanı jamandıq,
Jaradan aqqan iriñdey.

Abaqtı degen üyi bar,
Qazulı qara köriñdey.
       Qara qazan, sarı bala,
Obalına qalarsıñ.
Keyingi wrpaq bwtaqtıñ,
Qarğısın nəlet alarsıñ,
       Ap keteyin bir jaqqa,
Soñımnan erşi erinbey

Qazaq sarbazdarınıñ arasına, demek qazaq halqınıñ arasına jürse auzınan ketpeytin, jatsa jüreginde jattalğan bwl wrandı söz qazaqtıñ HİH ğasırdıñ ideologiyası bolğan. Sol ideologiyasınıñ bastauında twrğan twlğa Şortanbay jırau.

Wlttıq damu, öristeudiñ ejelgi zamannan jalğasıp kele jatqan qazaqqa ğana tän jolı küyreuge wşırap jatqan twsta köne ädebieti joq halıqtıñ basqa, böten jwrtqa siñip, jwtılıp kete beretinin de, oqığan-toqığanı bar Evropa halqınan habarı bar Şortekeñ jaqsı tüsingen. Öz halqınıñ köne jwrt ekenin, ejelgi sözdiñ iesi ekenin tanıtu üşin öz jırlarında «Sofı Aldiyar» kitabın jii atap, Qoja Ahmet YAssauy sözderin eske alıp otıradı. Öz halqınıñ basına osınday kün tuıp otırğanda ol «Jerwyıq», «Jideli Baysındı» izdegen. Asan qayğı, Bwqar jırau, tälimin arı qaray jalğaydı.

Şortanbay jırau sayın dalada sayrandı däuir qwrğan köşpeli eldiñ sağınıştı zamanın jırlağan – erkindiktiñ jırşısı. Qazaqtı şırmap, torğa tüsken torğayday halge jetkizgen otarşıldarğa jırmen qarsı twrdı.

Keteyin dese, aldı bar,

Twrayın dese, käpir bar,

Qaysı birin aytayın,

Qazaqtıñ wlı qamaldı,

– dep aşınğan jırau.

«Aldauşı jalğan» jırında

Ayaqtı qiya basu joq,

Orıstıñ salğan jolı bar

Emin-erkin zaman joq,

Endi jürgen jigittiñ

Mañdauınıñ sorı bar,

– dep otaşıldardıñ endi qazaq balasın biliktiñ, orıstıñ jazğan zañ-zakonimen ömir süruge mäjbürlep otırğanın älem jwrtına ayğaqtaydı. Wlı jırau «Zamanıñ ketti bayağı» degen jırında

Jandaral boldı wlığıñ,

Mayırdı kerdiñ jezdeñdey,

Käpirdi kördiñ piriñdey,

Tilmaştı kördiñ jeñgeñdey,

Duandı kördiñ üyiñdey,

Abaqtı twr qolıñda,

Qazılğan qara köriñdey,

– dep orıs biliginiñ ayarda zımiyan betin aşıp, oğan bağınbauğa, moyınsınbauğa, är qazaq azamatın osı körinisten jirene biluge şaqıradı. Onıñ bwl şaqıru jolı – küres jolı, azattıqqa wmtılu jolı, qazaqtı wlt retinde saqtau jolı.

Qazaq tuğan dalasınıñ tabiğatımen birge ösip – öngen halıq. Tamıljığan jazdıñ maysarağan qızığına ğana emes, ien dalanıñ at qwlağı körinbes boranına da süysine bilgen halıq. Sol dalağa degen süyispenşiligi de eren küş, quat bergen. Onda onıñ babalarınıñ mürdesi jatır. Wlı daladan qımbat qazaq üşin eşteñe joq. Sol süyispenşilik Şortekeñniñ jırında bılay kestelegen eken:

Arqanıñ jazı beyişti,

Jılqınıñ eti jemisti

– dese, endi sol dalağa qazaq qana ie bolu kerek ekenin bılayşa jetkizedi.

Wzın aqqan Sarısudı,
Öziñ jaylap, jağala.

Jüyrekpenen jorğañdı,

Öziñ minip bağala

– dep ügittese onan äri orıstıñ qwldığına tüsip, qazınalı jerinen ayırılğan jağdaydı

Edildi aldı, eldi aldı,

Endi almağan neñ qaldı?

Qoranı sanap maldı aldı,

Qazaqqa qamqor handı aldı.

Keteyin deseñ aldıñ tar,

Ketpeyiñ deseñ käpir bar

– dep küyine jırın tögedi.

Eliniñ osınday jağdayğa tüskenine jırau könbeydi, qarsı äreket etuge ündeydi. Mine osı ündeu – halıqtıñ sanasına eñgen söz, ideyalıq bağıt alıp, HİH ğasırda halıqtı ezuşi otarşıldarğa qarsı tik kötergen ruhani küşke aynalğan.

Jalañaş bolıp, jauğa şap,

Ajaldan bwrın öler me?

Noqtalı basqa bir ölim,

Ölemey de adam jüre me?

Qatın – bala qamı üşin,

Qarsı şap ta, mıltıq qwş!

Qwr jabırqap jüdeme.

– dep Wlı jırau qarsı äreketke şaqırsa, dwşpanımen birge küresu üşin türki halıqtarınıñ bir boluına da ündeydi.

Dwğay sälem aytayın,

Taşken menen Bwqarğa.

Mwsılmannıñ balası

Qor bolmasın dwşpanğa,

– dese onan äri türik bilige Qondıgerge hat jazu, birlesu qajettigin de eske saladı.

Orıs patşalığı qazaqtı halıq retinde qwrtudı josparlı türde, kezeñ –  keziñimen jürgizdi. Wlttıñ basın biriktirer küş, memlekettiginiñ belgisi handıqtı birinşi kezekte joysa, ekinşi jolı özin-özi bileudiñ, bötenge – dwşpanğa moyınswnbaudıñ körinisi – biler biligin qwrtu üşin bolıstıqtı eñgizip, bolıstıñ maylı jiligin ortağa tastap, qazaqtı özara qırqıstırıp qoydı. Qazaq jerin tartıp alu qosa jürip jattı. Özen-kölderdiñ mañın mwjıqtar aldı. Olar sol su közderinen malın suaruğa qazaqqa rwqsat bermedi, añşa quıp, attı. Osını paydalanğan orıs biligi şoqınğan qazaqqa ğana mümkindik tuğızıp, qalğanı qanğıp, qırıla bersin degenge toqtadı.

Şortanbay jırau dinniñ, imandılıqtıñ orıs ezgisine qarsı bolar eñ ötkir ideologiyalıq qaru ekenin de bilgen twlğa. Mwsılman dini qazaqtıñ qanına singen ata baba dini, senimi. Wlı jırau:

Menmensingen zor keude,

Qiıq jürip kete almas,

Aspanmenen öte almas,

Aldandağı jolığar,

Qwdaydıñ qwrğan tezine,

– dep orıs biligin qoldağan-qolpaştağanğa ses körsetse

Medrese, meşit saldırıp,

Müftige berseñ balañdı…

Sirattıñ jeli soqqanda

Oraza namaz panañdı,

-dep kez-kelgen jerge şirkeuin salıp, mwsılma dinine qısımşılıq jasap, qazaqtı şoqındırudı şwğıl qolğa alğan orıs biligine könbeuge ündeydi.

Ğaybattıñ jaman ekenin

Bile twra aytasıñ,

Namaz qaza boların,

Bile twra jatasıñ,

Allanıñ bergen aq dämin,

Auzıña almay äueli

Aramdı nege tatasıñ,

– dep Şortekeñ jaqsı men jaman ayqasqan, qazaq balasın tobığınan qağu üdegen zamanda taban tirer jeriñ, arqa süyer tireuşiñ, ümit qazığıñ mwsılman dini ekenine eldiñ közin jetkize tüsedi.

«Allanıñ özi da ras, sözi de ras» dep islam dinin aşıq nasihattağan Abaydan göri Şortekeñniñ din turalı payımın är sözinde keltire berui, onıñ islam dinin dwşpanmen küres üşin idealogiyalıq qaru retinde paydalanğandığınıñ ayğağı.

Zeketsizdiñ bwyırar,

Sündetsizge jiğanı.

Auzı tükti ie bop,

Qazaqqa berer qiğanın.

– degen Wlı jırau kün – körisi qiındap, jönsiz tonauğa wşırağanğa «zekettiñ» malımen qaraylas dep birlikke şaqırıp, sol birlik bolmağan küni bar igiliktiñ «auzı tüktige» bwyırar qatal, qatıgez zamannıñ kele jatqanın tuğan eline eskertedi.

Otarşıldıñ işten büldiru äreketi süttey wyığan qazaqtıñ otbasına da keri äserin tigizetinin Semey, Kökşetau, Ombı, tatar jwrtın aralağan Şortekeñ köre bilgen. Alar jarınıñ päktigi – otbasın wyıtar negizgi küş ekenin, otbasınıñ beriktigi qazaqı qoğamnıñ beriktigi ekenin Wlı jırau aytudan jalıqpağan.

Şınarğa bitken maqtaday,

Şıraylı bolsa alğanıñ,

Halal süt emegen jolıqsa,

Bolar ma edi armanıñ.

Şortekeñ tegi, tälimi jaqsıdan qız alıp, ata – babanıñ izgilikti qasietin saqtap, örkendetetin wrpağın oylağan adamnıñ armanı osılay bolsa kerek ekenin jırlğan. Evropanıñ ulı derttey jwqqış saltınan saqtandırğan.

Audarılğan düniya,

Wlın kidi düriya,

Wstaranıñ jüzindey,

Qızıñ kidiñ biqasap,

Bayqap kimey bayqastap

– dese onan äri batıstıñ bwzılğan  saltın tilge tiek etip, keler zamandı aytqanday boljaydı.

Zäkön aytıp qatın twr,

Qoynında jatqan erine,

Zarlanıp twrğan äyel bar,

«Qosılğam joq» dep teñime…

Kel jigitter, tüspelik,

Janğan otqa körine.

Şortanbay jıraudıñ keşegi ötken «qwdaysızdar» qoğamın qwrğan zamannıñ otbasılarınıñ sipatına keletin mına öleñi äuleliktiñ körinisi demeske şara joq.

Qoynında qatın jatpaydı,

Wrsa tilin tartpaydı,

Künäsi asqan bwl pende

Qwdaydan äste qorıqpaydı.

Keler zamanda ulı derttey taraytın, adam balasınıñ tüpkilikti azuına, tipti adamzattıñ qwrıp ketu qauipine äkeletin saytani joldan Şortekeñ tuğan elin saqtandırıp baqqan.

Qılımsığan qatını,

Qızıl köylek kiedi.

Öziniñ bayın mensinbey,

Köringendi süyedi.

Kenesarı han bastağan wlt-azattıq köterilis jeñiliske wşırap er azamattıñ talayı jazalanıp, quğınğa tüsip, endi qaytıp bas kötere almas jağday tuıp, orıs biliginiñ tor-şırmauına tüsken halge jırau qattı aşınğan.

Zaman aqır ayağı,

Zamanıñ ketti bayağı.

Iqılas-niet qalmadı,

Ülkenge bilik salmadı

– dep basınan biligi ketken eldiñ toqırauğa wşırağan halin surettese, otarşıl orıstıñ ınsapsızdığın

Insapsız eken bwl käpir,

Jeriñdi aldı, maldı aldı.

Pälesi joq salmağan,

Qayısadı qabırğañ.

Kötere almay salmağın.

– dep onan äri iştey bülingen eldiñ de haline toqtaladı.

Eki kisi wrıssa…

Zäkönniñ tüser jolına,

Öte qusañ – oraldıñ,

Orıstıñ jayğan torına

-dep qazaqtıñ basındağı jağdaydı aytıp qana qoymaydı, qazaqtıñ sönuge aynalğan ruhın oyatıp, jol siltep, bas bütindikke ündeydi.

Jaqınğa – jaqın qas bolıp,

Şil boğınday tozbayıq.

– dese, onan äri

Wrlıq penen qorlıqtan,

Ötirik, ğaybat, zorlıqtan,

Boyıñdı tartıp tik jürseñ,

Körmessiñ degen zalaldı,

– degen ösietin wlı Abaydıñ da äri qaray jalğağanı älemge mälim.

Biler para jemender,

Jolğandı joldas demeñder,

Kisi aqısın almañdar,

Auzıña haram salmañdar,

– dep wlı jırau bolıs – bilikke orıstıñ tañdauımen jetken endigi el jaqsıların eldi azdırar joldan aulaqtatıp, ğasırlar boyı kele jatqan qazaqtıñ köne arnasın eske saludı eş uaqta qwndılıq bağasın joğaltpaydı.

Şortanbay jırau türki dünieniñ ruhani oyanuına igi äserin tigizgen öziniñ zamandası Şahabutdin Marjani (1818-1889) ğwlamanıñ oy-pikirinen äser aldı desek, artıq ketpeymiz. Ş.Marjanidiñ zamandası, äri şäkirti Kamaraddin Haziret Semey medresesiniñ wstazı bolğan. Kamaraddin haziretten Abay tälim alıp, arab, parsı, tilin meñgerip, şığıstıñ wlı jıraularınıñ eñbekterimen tanısuğa jolı aşılğan. Şortanbay jırau Semeyge barğan är saparında osı Kamaraddin haziretpen jii jolığıp, biraz künderin birge ötkizgen.

HİH ğasırdıñ basında Peterbor, Qazan, Ufa, Ombı, Taşkent qalalarında mıñdağan danamen kitabı şığıp, isi türki jwrtınıñ ruhani älemine äser etken «qanşa uaqıt ötse de wmtılmay…(teris qarağan künderde de, S.Qirabaev)», «Şortanbay – wlı darın… qoğam qayratkeri, iri ideolog» (T.Käkişev) bolıp ğwmır keşken twlğa.

Söytip, Şortanbay jırı HİH ğasırda halıq arasına eñ köp tarağan, eldiñ oy-sanasın bilegen, ruhani küşke aynalğan.

Qızıl imperiya zamanında qazaq balasın orıstıq komunistik ideologiyağa jığu üşin Şortanbay jırau arqılı isi qazaqtıñ qanına siñgen qazaqı ideologiyanı qwrtu qajet boldı. Kommunizmniñ şapanın jamılğan şovinister sol sebepti Şortanbay jıraudıñ är sözine tıyım saldı. Onıñ birer şumaq öleñin eske alğanı üşin eldi qattı jazaladı.

Qazaq halqınıñ basına qwrıp ketu qasireti tönip, jer-suın tartıp alıp, özenge malın suaruğa kelgen qazaqtı añşa quıp, şıdamağanı şoqınsın, bağınbağanı qırılsın degen zamanda otarşıl orıstıñ osı swrqiya isine öleñ-jırlarımen qarsı şıqqan, aytqanı halqınıñ ön-boyına siñgen, qanday zaman tusa da tuğan eliniñ sanasında jattalğan Şortanbay jırau HİH ğasırda qazaq namısın tu etken iri ideolog.

Kämel Jünistegi,

Jazuşı. Qwrmet ordeniniñ iegeri

 

 

 

Sonday-aq, oqıñız

«Äkeñ – südir, sen – oraq, Mämedäli Sodan-aq körmeysiñ be kemdigiñdi»

2007 jılı jarıq körgen «Mädeliqoja» kitabında batırdıñ bwrın talay märte jariyalanğan 12 şumaqtan twratın Maylıqoja …

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan