رابعۇزي

حازرەتى عالي كاراموللاھۋ ءۋاجىھانىڭ يمان كەلتىرگەن قيسساسى

راسۋلاللاعا دۇيسەنبى كۇنى پايعامبارلىق كەلدى. سەيسەنبى كۇنى حازرەتى عالي كاراموللاھۇ ءۋاجىھا يمان كەلتىردى. قاتىنداردان يمان كەلتىرگەن ءبىرىنشى كىسى حادي-شا ەدى. باليعاتقا تولعان ەرلەردەن يمان كەلتىرگەن حازىرەتى عالي ەدى. مۇنان سوڭ ءزايد ۇلى – حاراسا، عۇساپ ۇلى – عافان-ءزۇلناۋرايىن، زابەر، عابراحمان، ساعىت، ەبۇنى-وقاس، تالھا يمان كەلتىردى.

عۇمار رازياللاعانۇھىنىڭ يمان كەلتىرۋ قيسساسى

مەككە كاپىرلەرى ءار كۇن ءحارامدا جيىلىپ وتىرىپ پايعامبار ع.س.-عا قاستىق جاساۋدى ويلايتىن. ءبىر كۇنى ءابۋجاھيل ايتتى: «ءاي، عۇمار! مايدانعا كىر. ەگەر مۇحاممەدتىڭ باسىن جاسىرىن كەسىپ اكەلسەڭ، قىزىل تۇكتى ءجۇز تۇيە، مىڭ التىن بەرەمىن»، – دەدى. بۇل سوزگە عۇمار ريزا بولدى. حامار (اراق) ءىشتى. قولىنا قىلىش ۇستاپ، مۇحاممەد ع.س.-عا قاستىق قىلۋعا جانەلدى.

سول كەزدە حاقتاعالا: «ءاي، عۇمار! سەن مۇحاممەدكە قاستىق قىلماقسىڭ. ال مەن سەنى مۇحاممەدكە قىزمەت ەتەر دەپ تىلەدىم»، – دەدى.

عۇمار مۇحاممەد پايعامباردىڭ باسىن الۋعا كەتىپ بارا جاتقان جولدا حاباب ەسىمدى ساقابا جولىقتى. بۇل حاباب عۇماردىڭ قىز قانداسىن العان ەدى. ول عۇمارعا: «قايدا باراسىڭ؟» – دەپ سۇرادى. عۇمار مۇحاممەدكە دەپ ايتۋعا ارلانىپ، «ءابۋتاليب جەتىمىنىڭ باسىن الۋعا بارامىن»، – دەيدى. حابيب ايتتى: «ءاي، عۇمار! ولاي ەتپە، راسۋلاللاعا يمان كەلتىر!» – دەدى. سوندا عۇمار: «قاراي گور، سەن دە ونىڭ دىنىنە كىرىپ پە ەدىڭ؟» – دەدى. سوندا حابيب: «مەن تۇگىل، قىز قانداسىڭ دا يمان كەلتىردى»، – دەگەندە عۇمار: «ولاي بولسا، حوش. نە ءسىزدى، نە پايعامبارىڭىزدى قالدىرارمىن»، – دەپ اشۋلانىپ، قارىنداسىنىڭ ۇيىنە كىردى. ءبىر تاۋىق كورىپ، قىلىش ۇشىمەن شاۋىپ ءولتىرىپ، قىز قانداسىنا بەرىپ: «مىنانى ءپىسىر» – دەدى. قارىنداسى ءپىسىرىپ، عۇماردىڭ الدىنا قويدى. عۇمار قارىنداسىنا: «كەل! بىرگە جە؟» – دەدى. قارىنداسى: «ول تاۋىق ولەكسە. مەن ونى جەمەسپىن»، – دەدى. عۇماردىڭ اشۋى قىستى، قارىنداسىنا قىلىشتىڭ ۇشىن كورسەتىپ: «سويلە!» – دەدى. قارىنداسى: «نە سويلەيمىن؟ مەنى جاراتقان راببىم. رابىمدى سۇيەمىن»، – دەدى. عۇمار تاۋىقتى جالعىز جەدى دە ۇيقىعا كەتتى.

حابيب قاتىنىمەن وتىرىپ قۇران وقي باستادى. ول قايتا-قايتا ءبىر اياتتى وقىعان ەدى. ۇيقىدا جاتقان عۇمار قۇراندى ەستىپ وياندى. تىڭداي ءتۇستى. قۇران اياتى كوڭىلىنە قوش كەلدى. كوڭىلى ءبىراز جۇمسارىپ، ورنىنان تۇرىپ: «نەگە وقيسىڭ؟ قولىنداعىنى ماعان بەر، قايدا؟» – دەدى. سوندا قارىنداسى: «قولىڭ تازا ەمەس، ساعان بەرمەيمىن»، – دەدى.

حازرەتى عۇمار قانداسىنا: «ءاي، قانداسىم! ەگەر مەن ءتاۋبا قىلىپ، يمان كەلتىرسەم، حاقتاعالا كۇنامدى كەشىرە مە؟» ، – دەگەندە، قارىنداسى: «حاقسۇبىحانا ۋاتاعالا ءشايىت كۇناڭدى كەشىرەر»، – دەدى. عۇمار: «ءاي، قانداسىم! مەنى مۇحاممەد جانىنا الىپ بار»، – دەدى. دەرەۋ ەكەۋى راسۋلاللا ع.س.-عا باردى. سول كەزدە جەبىرەيىل ع.س. كەلدى. «ءاي، راسۋلاللا! ءسۇيىنشى! عۇمار اتى كاپىرلەردەن ءوشىرىلىپ، مۇسىلماندار داپتەرىنە جازىلدى. عۇمار كەلدى، قارسى الۋعا شىق»، – دەدى. راسۋلاللا ع.س. عۇماردى قارسى الدى. عۇماردىڭ كوزى راسۋلاللانىڭ كوزىنە تۇسكەندە جاقسى سالەم بەرىپ: «ءاي، جاراندار! ماعان بۇرىن مۇحاممەدتەن دۇشپان ەشكىم جوق ەدى. بۇگىن مۇباراك ءجۇزىن كورگەندە، ەندى مۇحاممەدتەن دوس، سۇيىكتى ەشكىم قالمادى. مەن مۇحاممەدتىڭ باسىن الۋعا كەلگەن ەدىم، ەندى جانىمدى راسۋلاللاعا پيدا قىلدىم»، – دەپ راسۋلاللانىڭ اياعىنا ءجۇزىن ءسۇرتىپ: «ءيا، راسۋلاللا! حاق پايعامبارى سەن ماعان يمان قارىز قىل»، – دەدى. ءراسۋلۇللا، كاليما ي ءتايبانى وقىدى.

حازرەتى عۇمار: «لا ءىلاھا ءىللا للاھ ءمۇحاممادۇ ر-ءراسۋلۇ للاھ» – دەپ يمان تىلىمەن ايتىپ، تازا مۇسىلمان بولدى.

راسۋل ع.س. عۇماردى قۇشاقتاپ قۇرمەت قىلىپ: «ءبارا-كااللاھۇ، عۇمارعا اللانىڭ راحمەتى جاۋسىن»، – دەدى. حازرەتى عۇمارمەن مۇسىلمان قاتارى قىرىققا تولدى. يسلام ءدىنى قۋات تاپتى. عۇمار مۇسىلمان بولعان ۋاقىتىندا ناماز ۋاقىتى كىردى. حازرەتى ءبىلال ازان ايتقاندا، عۇمار: «بۇل قانداي زىكىر»، – دەپ سۇرايدى. سوندا حازرەتى ءبىلال: «بۇل – ازان. ناماز عيباداتقا ۇندەر»، – دەدى. عۇمار: «نامازدا قاعباعا بارىپ، اشىق وقيتىن بولايىق»، – دەدى. سوندا ساقابالار: «دۇشپان كۇشتى، ولاردان قورقامىز»، – دەدى. سول ۋاقىتتا جەبىرەيىل ع.س. مىنا اياتتى كەلتىردى.

«ءاي، مۇحاممەد! ساعان ەرگەن مۇمىندەر جەتەكشىسى اللاتاباراكا ءۋا تاعالا»، – دەدى. پايعامبار ع.س. بارلىق ساقاباسىمەن امان-ەسەن قاعباعا باردى. ول كەزدە ءابۋجاھيل اراب ۇلىلارىمەن عۇمار حابارىنىڭ سوڭىن كۇتىپ وتىرعان كەزى ەدى. عۇمار مۇحاممەد پايعامباردىڭ باسىن كەسىپ اكەلەر دەپ سۇيسىنە قاراسقان بولاتىن. جاقىنداپ كەلە جاتقان مۇسىلمانداردىڭ ءجۇرىسى بولەك، عاجاپ ەدى. راسۋلوللامەن عۇمار بىرلەسىپ، ءبىر-بىرىمەن قول ۇستاسىپ كەلە جاتقان-دى.

عۇمار قىلىشىن كوتەرىپ: «اللا تاعالا بىزگە يمام جىبەردى. ول يمام مۇحاممەد ع.س. سىزدەردى قىلىشپەن سوعىسىپ ءجۇرىپ ولتىرەمىز. بىرگە تۋعان اتا مەن قارىنداستارىڭدى دا قالدىرماسپىز»، – دەگەندە، ءابۋجاھيل مەن اراب ۇلىلارى حازرەتى عۇماردىڭ بۇل ءسوزىن ەستىپ، قاشا باستادى. عۇمار قاعبا ەسىگىن اشتى. راسۋلاللا باستاعان بارشا ساقابالار سوندا كىردى. ول كۇنى قاعبادا 360 پۇت (كاپىرلەردىڭ قۇدايى) بار ەدى. عۇمار سۋرەت-قۇدايلارعا قاراپ ايات وقىدى. «ءاي، سۋرەتتەر! ايتقان سوزدەرىم حاق بولسا، ساجدە قىلىڭدار». عۇمار بۇل ءسوزدى ايتقاندا بارشا پۇتتار ساجدە ەتىپ بۇگىلدى. ابۋباكىر ايتتى: «ەگەر پۇتتار ساجدە ەتپەسە. عۇمار يسلام دىنىنە ءشۇبا كەلتىرەر»، – دەپ.

عۇمار ول پۇتتاردى سۇيرەپ قاعبادان شىعارىپ تاستادى. ءبىر ۇلكەن پۇتتى قول جەتكىزبەس جەرگە، جوعارى مىنگىزىپ قويعان ەكەن، راسۋلاللا ع.س. حازرەتى عاليلعا: «ءيا، عالي! ۇستىمە شىعىپ، اناۋ پۇتتى ءتۇسىر»، – دەدى. حازرەتى عالي; «ءيا، راسۋلاللا! نە سەبەپتى ۇستىڭىزگە اياق قويارمىن؟» – دەدى. سوندا راسۋلاللا: «ءاي، عالي! مەنىڭ ءسوزىمدى اياق استىنا تاستاعاننان گورى، مەنىڭ ءتىلىمدى الىپ، ۇستىمە اياق قويعانىڭ ارتىعىراق»، – دەدى. سوندا عالي: «سەن مەنى كوتەرۋگە قۋاتىڭ جەتپەس»، – دەدى. ءراسۋلۇللا حازرەتى عاليدى كوتەرىپ تۇرىپ; «ءاي، عالي، قولىڭ جەتتى مە؟» – دەگەندە، حازرەتى عالي ايتتى: «ءيا، راسۋلاللا! سونداي جوعارى شىقتىم. ەگەر قولىمدى سوزسام، عارىشقا دا جەتەر ەدى»، – دەپ پۇتتى ءتۇسىردى.

عۇمار يسلام دىنىنە ەنىپ، يسلام ءدىنى قۋات تاۋىپ، قاعبادان پۇتتار شىعارىلدى. سودان كەيىن مەككە ماشرۇكتەرى قاعباعا ەشبىر پۇت كىرگىزە المادى.

مۇحاممەد ع.س. مەككەدە دۇنيەگە كەلگەن. انا قۇرساعىندا التى اي كەزىندە اتاسى عابدوللا وپات بولدى. التى جاسقا تولعاندا اناسى ءاليما قايتىس بولدى. 8 جاسىندا باباسى عابدۇلمۇتاليب وپات بولىپ، پايعامبار ع.س. ءابۋتاليب تاربيەسىندە ءجۇرىپ، باليعاتقا تولدى. اللادان ءامىر كەلىپ، 40 جاسىندا پايعامبار بولدى. پايعامبارلىق قونعاننان كەيىن 13 جىل مەككەدە تۇردى. ودان كەيىن مەدينەگە كوشتى. مەدينەندە 10 جىل تىرشىلىك ەتتى. 63 جاسىندا رابيعۇل ايىنىڭ 12-دە، دۇيسەنبى كۇنى بۇ دۇنيەدەن و دۇنيەگە كوشتى. ياعني فانيدەن باقيعا كوشتى.

مۇحاممەد ع.س. ءبىرىنشى حاديشامەن نەكەلەسكەن. انامىز حاديشادان ەكى ۇل، ءتورت قىزى بولدى. ۇلكەن ۇلىنىڭ ەسىمى عابدوللا ەدى. بۇل عابدوللانىڭ لاقاپ اتى – تاھير-تايىپ ەدى. ەكىنشى ۇلىنىڭ ەسىمى قاسىم ەدى. ال قىزدارىنىڭ ەسىمى زەينەپ، رۋحيا، ۇممىكۇلسىم، ءپاتيما. پايعامبارىمىزدىڭ بارلىق بالاسىنىڭ سانى جەتەۋ.

ادامداردىڭ ءوز پايعامبارىمىزدىڭ بالالارىن بىلمەستىگى ۇلكەن كەمشىلىك. سوندىقتان ءار مۇمىندەر ءوز بالالارىنىڭ اتىن قالاي بىلسە، پايعامبار بالالارىنىڭ اتىن سولاي ءبىلۋى ءتيىس.

پايعامبار ع.س.-ءنىڭ ەر بالالارى ءسابي كۇنىندە وپات بولعان. پايعامبار ع.س. ءپاتيمانى حازرەتى عاليعا ادال جۇپتىققا بەردى. زەينەپتى ابىلقاسقا، رۋحيانى عۇسمانعا بەرگەن. رۋحيا وپات بولعاننان كەيىن ۇممىكۇلسىمدى عۇسمانعا تاعى دا جۇپتىلىققا بەرگەن.

مۇحاممەد ع.س. دۇنيەدەن وتكەندە سوڭىندا 9 قاتىنى قالدى. پايعامبار ع.س. كوپ ايەل الۋعا ءتيىس بولعان. سوندىقتان دا شاريعات ۇكىمىندە كوپ ماسەلەلەر بار. قاتىندار وزدەرى پايعامبار ع.س.-نان سۇراسا ادەپسىزدىك بولار ەدى.

پايعامبار ع.س. اللانىڭ ەرەكشە نۇرىنا بولەنگەن. پايعامبار ع.س. ەش ۋاقىتتا قاتتى كۇلىپ، قاتتى سويلەمەس ەدى. جىميىپ قانا كۇلىپ، كوڭىلى تازا، ءسوزى ءلازاتتى، عايبات سويلەمەس، ۇيالشاق، ەشكىممەن رەنجىسپەس ەدى. ماعىناسىز ءسوز سويلەمەيتىن. ەشبىر ادام بالاسىنا قول كوتەرىپ ۇرماعان. ونىڭ ماجىلىسىندە عىلىمدىقتان باسقا ءسوز ايتىلمايتىن. ۇلكەندەرگە قۇرمەت قىلىپ، جاستارعا ءمارحابات ەتىپ، اركىمگە جاقسىلىق قىلعان جان ەدى.

ءXىىى عاسىردىڭ اياعى مەن ءXىV عاسىردىڭ باسىندا كونە تۇركى تىلىندە ءىرى تۋىندىلار اكەلگەن ناسيرۋددين بۇرھانۋددين رابعۇزيدىڭ «قيسسا-ءسۇل-ءانبييا-ي» ەڭبەگىن تاتارشادان اۋدارعان روزا مۇقانوۆا

سۋرەتتى تۇسىرگەن  سۇلتان سەيىت

تاڭبالار

ۇقساس ماقالالار

پىكىر قالدىرۋ

ە-پوشتا مەكەنجايىڭىز جاريالانبايدى. مىندەتتى ورىستەر * تاڭبالانعان