Basqı bet / Jarıq nwrdıñ säulesi / Rabğwzi / HAZRETİ ĞALI KÄRÄMOLLAHU UÄJİHANIÑ IMAN KELTİRGEN QISSASI

HAZRETİ ĞALI KÄRÄMOLLAHU UÄJİHANIÑ IMAN KELTİRGEN QISSASI

Rasulallağa düysenbi küni payğambarlıq keldi. Seysenbi küni hazreti Ğali kärämollahü uäjiha iman keltirdi. Qatındardan iman keltirgen birinşi kisi Hadi-şa edi. Baliğatqa tolğan erlerden iman keltirgen hazireti Ğali edi. Mwnan soñ Zäyd wlı – Harasa, Ğwsap wlı – Ğafan-Zülnäurayın, Zaber, Ğabrahman, Sağıt, Ebüni-Oqas, Talha iman keltirdi.

ĞWMAR RAZIALLAĞANÜHİNİÑ IMAN KELTİRU QISSASI

Mekke käpirleri är kün härämdä jiılıp otırıp Payğambar ğ.s.-ğa qastıq jasaudı oylaytın. Bir küni Äbujähil ayttı: «Äy, Ğwmar! Maydanğa kir. Eger Mwhammedtiñ basın jasırın kesip äkelseñ, qızıl tükti jüz tüye, mıñ altın beremin», – dedi. Bwl sözge Ğwmar riza boldı. Hamar (araq) işti. Qolına qılış wstap, Mwhammed ğ.s.-ğa qastıq qıluğa jäneldi.

Sol kezde Haqtağala: «Äy, Ğwmar! Sen Mwhammedke qastıq qılmaqsıñ. Al men seni Mwhammedke qızmet eter dep tiledim», – dedi.

Ğwmar Mwhammed payğambardıñ basın aluğa ketip bara jatqan jolda Habab esimdi saqaba jolıqtı. Bwl Habab Ğwmardıñ qız qandasın alğan edi. Ol Ğwmarğa: «Qayda barasıñ?» – dep swradı. Ğwmar Mwhammedke dep aytuğa arlanıp, «Äbutälib jetiminiñ basın aluğa baramın», – deydi. Habib ayttı: «Äy, Ğwmar! Olay etpe, Rasulallağa iman keltir!» – dedi. Sonda Ğwmar: «Qaray gör, sen de onıñ dinine kirip pe ediñ?» – dedi. Sonda Habib: «Men tügil, qız qandasıñ da iman keltirdi», – degende Ğwmar: «Olay bolsa, hoş. Ne sizdi, ne payğambarıñızdı qaldırarmın», – dep aşulanıp, qarındasınıñ üyine kirdi. Bir tauıq körip, qılış wşımen şauıp öltirip, qız qandasına berip: «Mınanı pisir» – dedi. Qarındası pisirip, Ğwmardıñ aldına qoydı. Ğwmar qarındasına: «Kel! Birge je?» – dedi. Qarındası: «Ol tauıq ölekse. Men onı jemespin», – dedi. Ğwmardıñ aşuı qıstı, qarındasına qılıştıñ wşın körsetip: «Söyle!» – dedi. Qarındası: «Ne söyleymin? Meni jaratqan Rabbım. Rabımdı süyemin», – dedi. Ğwmar tauıqtı jalğız jedi de wyqığa ketti.

Habib qatınımen otırıp qwran oqi bastadı. Ol qayta-qayta bir ayattı oqığan edi. Wyqıda jatqan Ğwmar qwrandı estip oyandı. Tıñday tüsti. Qwran ayatı köñiline qoş keldi. Köñili biraz jwmsarıp, ornınan twrıp: «Nege oqisıñ? Qolındağını mağan ber, qayda?» – dedi. Sonda qarındası: «Qolıñ taza emes, sağan bermeymin», – dedi.

Hazreti Ğwmar qandasına: «Äy, qandasım! Eger men täubä qılıp, iman keltirsem, Haqtağala künämdi keşire me?» , – degende, qarındası: «Haqsübihana uatağala şäyit künäñdi keşirer», – dedi. Ğwmar: «Äy, qandasım! Meni Mwhammed janına alıp bar», – dedi. Dereu ekeui Rasulalla ğ.s.-ğa bardı. Sol kezde Jebireyil ğ.s. keldi. «Äy, Rasulalla! Süyinşi! Ğwmar atı käpirlerden öşirilip, mwsılmandar däpterine jazıldı. Ğwmar keldi, qarsı aluğa şıq», – dedi. Rasulalla ğ.s. Ğwmardı qarsı aldı. Ğwmardıñ közi Rasulallanıñ közine tüskende jaqsı sälem berip: «Äy, jarandar! Mağan bwrın Mwhammedten dwşpan eşkim joq edi. Bügin Mübäräk jüzin körgende, endi Mwhammedten dos, süyikti eşkim qalmadı. Men Mwhammedtiñ basın aluğa kelgen edim, endi janımdı Rasulallağa pida qıldım», – dep Rasulallanıñ ayağına jüzin sürtip: «Iä, Rasulalla! Haq payğambarı sen mağan iman qarız qıl», – dedi. Rasulüllä, Kälimä i taybänı oqıdı.

Hazreti Ğwmar: «La ilähä illa llah Mwhammädü r-Rasulü llah» – dep iman tilimen aytıp, taza mwsılman boldı.

Rasul ğ.s. Ğwmardı qwşaqtap qwrmet qılıp: «Bärä-käallahü, Ğwmarğa Allanıñ rahmeti jausın», – dedi. Hazreti Ğwmarmen mwsılman qatarı qırıqqa toldı. Islam dini quat taptı. Ğwmar mwsılman bolğan uaqıtında namaz uaqıtı kirdi. Hazreti Biläl azan aytqanda, Ğwmar: «Bwl qanday zikir», – dep swraydı. Sonda Hazreti Biläl: «Bwl – azan. Namaz ğibadatqa ünder», – dedi. Ğwmar: «Namazda Qağbağa barıp, aşıq oqitın bolayıq», – dedi. Sonda saqabalar: «Dwşpan küşti, olardan qorqamız», – dedi. Sol uaqıtta Jebireyil ğ.s. mına ayattı keltirdi.

«Äy, Mwhammed! Sağan ergen müminder jetekşisi Allatäbäräkä uä tağala», – dedi. Payğambar ğ.s. barlıq saqabasımen aman-esen qağbağa bardı. Ol kezde Äbujahil arab wlılarımen Ğwmar habarınıñ soñın kütip otırğan kezi edi. Ğwmar Mwhammed payğambardıñ basın kesip äkeler dep süysine qarasqan bolatın. Jaqındap kele jatqan mwsılmandardıñ jürisi bölek, ğajap edi. Rasulollamen Ğwmar birlesip, bir-birimen qol wstasıp kele jatqan-dı.

Ğwmar qılışın köterip: «Alla tağala bizge imam jiberdi. Ol imam Mwhammed ğ.s. Sizderdi qılışpen soğısıp jürip öltiremiz. Birge tuğan ata men qarındastarıñdı da qaldırmaspız», – degende, Äbujahil men arab wlıları hazreti Ğwmardıñ bwl sözin estip, qaşa bastadı. Ğwmar Qağba esigin aştı. Rasulalla bastağan barşa saqabalar sonda kirdi. Ol küni qağbada 360 pwt (käpirlerdiñ qwdayı) bar edi. Ğwmar suret-qwdaylarğa qarap ayat oqıdı. «Äy, suretter! Aytqan sözderim haq bolsa, säjde qılıñdar». Ğwmar bwl sözdi aytqanda barşa pwttar säjde etip bügildi. Äbubäkir ayttı: «Eger pwttar säjde etpese. Ğwmar islam dinine şübä keltirer», – dep.

Ğwmar ol pwttardı süyrep Qağbadan şığarıp tastadı. Bir ülken pwttı qol jetkizbes jerge, joğarı mingizip qoyğan eken, Rasulalla ğ.s. Hazreti Ğalilğa: «Iä, Ğali! Üstime şığıp, anau pwttı tüsir», – dedi. Hazreti Ğali; «Iä, Rasulalla! Ne sebepti üstiñizge ayaq qoyarmın?» – dedi. Sonda Rasulalla: «Äy, Ğali! Meniñ sözimdi ayaq astına tastağannan göri, meniñ tilimdi alıp, üstime ayaq qoyğanıñ artığıraq», – dedi. Sonda Ğali: «Sen meni köteruge quatıñ jetpes», – dedi. Rasulülla hazreti Ğalidi köterip twrıp; «Äy, Ğali, qolıñ jetti me?» – degende, hazreti Ğali ayttı: «Iä, Rasulalla! Sonday joğarı şıqtım. Eger qolımdı sozsam, ğarışqa da jeter edi», – dep pwttı tüsirdi.

Ğwmar islam dinine enip, islam dini quat tauıp, Qağbadan pwttar şığarıldı. Sodan keyin Mekke mäşrükteri Qağbağa eşbir pwt kirgize almadı.

Mwhammed ğ.s. Mekkede düniege kelgen. Ana qwrsağında altı ay kezinde atası Ğabdolla opat boldı. Altı jasqa tolğanda anası Älimä qaytıs boldı. 8 jasında babası Ğabdülmütälib opat bolıp, payğambar ğ.s. Äbutälib tärbiesinde jürip, baliğatqa toldı. Alladan ämir kelip, 40 jasında payğambar boldı. Payğambarlıq qonğannan keyin 13 jıl Mekkede twrdı. Odan keyin Medinege köşti. Medinende 10 jıl tirşilik etti. 63 jasında Rabiğwl ayınıñ 12-de, düysenbi küni bw dünieden o düniege köşti. YAğni fäniden baqiğa köşti.

Mwhammed ğ.s. birinşi Hadişamen nekelesken. Anamız Hadişadan eki wl, tört qızı boldı. Ülken wlınıñ esimi Ğabdolla edi. Bwl Ğabdollanıñ laqap atı – Tahir-Tayıp edi. Ekinşi wlınıñ esimi Qasım edi. Al qızdarınıñ esimi Zeynep, Ruhiya, Ümmikülsim, Pätimä. Payğambarımızdıñ barlıq balasınıñ sanı jeteu.

Adamdardıñ öz payğambarımızdıñ balaların bilmestigi ülken kemşilik. Sondıqtan är müminder öz balalarınıñ atın qalay bilse, payğambar balalarınıñ atın solay bilui tiis.

Payğambar ğ.s.-niñ er balaları säbi küninde opat bolğan. Payğambar ğ.s. Pätimäni hazreti Ğaliğa adal jwptıqqa berdi. Zeynepti Äbilqasqa, Ruhiyanı Ğwsmanğa bergen. Ruhiya opat bolğannan keyin Ümmikülsimdi Ğwsmanğa tağı da jwptılıqqa bergen.

Mwhammed ğ.s. dünieden ötkende soñında 9 qatını qaldı. Payğambar ğ.s. köp äyel aluğa tiis bolğan. Sondıqtan da şariğat ükiminde köp mäseleler bar. Qatındar özderi payğambar ğ.s.-nan swrasa ädepsizdik bolar edi.

Payğambar ğ.s. Allanıñ erekşe nwrına bölengen. Payğambar ğ.s. eş uaqıtta qattı külip, qattı söylemes edi. Jımiıp qana külip, köñili taza, sözi läzattı, ğaybat söylemes, wyalşaq, eşkimmen renjispes edi. Mağınasız söz söylemeytin. Eşbir adam balasına qol köterip wrmağan. Onıñ mäjilisinde ğılımdıqtan basqa söz aytılmaytın. Ülkenderge qwrmet qılıp, jastarğa märhabat etip, ärkimge jaqsılıq qılğan jan edi.

Xİİİ ğasırdıñ ayağı men XİV ğasırdıñ basında köne türki tilinde iri tuındılar äkelgen Nasiruddin Bwrhanuddin Rabğwzidiñ «Qissa-sül-änbiyya-i» eñbegin tatarşadan audarğan Roza Mwqanova

Suretti tüsirgen  Swltan Seyit

Sonday-aq, oqıñız

Qissa Mwhammed sallwllahü-ğalayhi uässäläm

Ğabbas raziolla Ğanwhma aytadı: «Haqsübihana ua tağala jwmaqtı, tamwqtı, Jer men kökti, ğarış uä kürsini …

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan