Basqı bet / Bilgen Şayır aytadı / MWHAMMED-QANAPIYA

MWHAMMED-QANAPIYA

Äueli auzıma aldım bismillanı,

Allanıñ bar ölşeuli bergen däni.

Jamiğat, qwlaq salıp tıñdasañız,

Söyleyin Payğambardan bismillanı.

 

Azıraq söz söyleyin Payğambardan,

Taqsırğa sauap tiler qwlaq salğan.

Sahaba otız üş mıñ, tört şäriden

Bolmay ma sözim qwrban ayap qalğan.

 

Allanıñ haq Payğambar süygen jarı,

Qasında otız üş mıñ ashabtarı.

Jan qalmay mäjiliske jiılıptı,

Bas qosqan qwjırasında eldiñ bäri.

 

Payğambar jinap aldı jamiğattı,

Jetken olardıñ da amanatı.

Ağayının öziniñ jiıp alıp,

Halqına ayttı sonda ösietin.

 

Meşitke haq  Payğambar jetip bardı,

Töñkerip är tarapqa közin saldı.

Qolına bir jağalap qarap qoyıp,

Mwhammed-Qanapiyanı köñiline aldı.

 

On jeti er Qalida wl bar edi,

Sözinde Payğambardıñ bwl bar edi.

Para-par jüz kisilik qayratı mol,

Qalida Qambar attı qwl bar edi.

 

– Rwmğa batır Qambar barsın, – dedi,

Bwydalap jeti nardı alsın, – dedi.

Äkelsin sonan barıp örik, meyiz,

Üstine sıyğanınşa salsın, – dedi.

Sahaba otız üş mıñ, tört şäriden

Bir joldas özi tañdap alsın, – dedi.

 

Bismilla söz taratıp äuel basta,

Jaqsınıñ janı birge, zatı basqa.

Mwhammed-Qanapiya “baram” deydi,

Sol kezde kelgen eken jeti jasqa.

 

Wmtıldı osı bala “baramın” dep,

“Jasımnan jer şarasın köremin”, – dep.

– Bwğanañ, boyıñ ösip qatqan joq, – dep,

Qimaydı Qali taqsır, – qarağım, – dep.

 

Öziniñ köñili taza şärbat sudan,

Dünieni jaratpaydı artıq quğan.

Qasen men Qwsayınnan bir kem emes,

Qatınnan Qanapiya attı jalğız tuğan.

 

Qimaydı jiberuge Qali Haydar,

Dwşpanğa bir bolar dep ülken aybar.

Jarqırap säulesinen kün tüsip jür,

Tuğannan mısal edi altın aydar.

 

– Tilegim bwğan bar ma, qarağım-ay,

Özime tartıp tuğan talabıñ-ay.

Dalada wyqıñ kelse qor bolarsıñ,

50       Qimaymın jiberuge, qarağım-ay.

 

Qalidiñ tilin almay bala ketti,

Panasız päni jalğan solay etti.

Bir sapar joldas bolıp qalamın dep,

Artınan er Qambardıñ quıp jetti.

 

Ekeui “täuekel” dep tüsti jolğa,

Sonday qıp kimde-kimniñ artın oñda.

Rwmnıñ şaharına qiya jetti

Aqşam men ekindiniñ arasında.

 

Ekeui bes-altı kün jatıp aldı,

60       Miuasın jeti narğa artıp aldı.

Tün qatıp Mädinege jetemiz dep,

Ekeui bir kün keşke qayta saldı.

 

Keş battı, köz baylanıp sağım battı,

Balanıñ bılq-sılq etip tınışı ketti.

Wyqıdan jap-jas bala twra almaydı,

Bayqamay Qambar ozıp ketip qaptı.

Atın kese qañtarıp Qanapiya,

Sol jerde attan tüsip jatıp qaptı.

 

Sol jerde attan tüsip jatıp qaptı,

70       Talappen şöl beynetin izdep taptı.

Bilmeydi qay taraptan kelgen jönin,

Bet alıp qwla düzge twra şaptı.

 

Äñgime, endi qızıq söz keledi,

Düniede estigendi köz köredi.

İşerge su, ottarğa bir tal şöp joq,

Bir töbe biik qwmğa kez keledi.

 

Er Qambar jer ortağa jetip bardı,

Sol jerde oylap-oylap twra qaldı.

Qasında ertken bala joq bolğan soñ,

80       Adasıp ketti me dep oy oyladı.

 

Qambardıñ qaldı sonda köñili jasıp,

Aşidı basındağı miı qaşıp.

Eş belgi bwl baladan taba almadı,

Qalıptı jürgen jerin şañdaq basıp.

 

Aqıldı sonda Qambar köp oyladı,

Qayğısın bwl balanıñ jep oyladı.

Bwl jerde jılağanmen kim ayar dep,

Bereyin barıp habar dep oyladı.

 

Tün qatıp tünde Qambar jetip keldi,

90       Keldi de Haq Rasulğa habar berdi.

“Baladan ayrıldım” dep aytıp edi,

Mwhammed Qwday dostı zar eñiredi.

 

Bwl sözdiñ jalğanı joq, bäri de ras,

Sözinde Payğambardıñ bolmaydı qas.

Zarına jas balanıñ şıday almay,

Batısıp ay men küni qazalandı.

 

– Aldı-artın dünieniñ barlasın, – dep,

Eşbir jan izdemegen qalmasın, – dep.

Jer kelse jarlau, şwñqır tegis izde,

100     Oqısta käpir wstap almasın, – dep.

 

Jöneldi bet-betimen jannıñ bäri,

Köp boldı Mädineniñ qılğan zarı.

Bolmaydı jihan kezip izdeyin dep,

Tün qatıp atqa mindi haziret Qali.

 

Biläl men jar şaqırdı Qwsman molda,

“Aşqıl, – dep, – er saparın, Qadir Alla”.

Jan qalmay Mädineniñ atqa  mindi,

Bäri de bara jatır oñ men solğa.

 

Tağı da atqa mindi haziret Qali,

110     Pendeniñ asıl sözge köñili tınar.

“Men bwrın bärinen de tabamın”, – dep,

Jayaulap o da wştı baba Ğwmar.

 

Tağı da atqa mindi Äbubäkir,

Kem emes er Qalidan o da batır.

Qasında üş jüz kisi joldası bar,

Bet alıp är tarapqa bara jatır.

 

Er babañ Qap tauına jetip bardı,

Boyına qaru-jaraq, sayman aldı.

Asa wşıp Qap tauınan jalğız künde,

120     Dünieni tegis aralap bärin şaldı.

 

Biledi özi jayau jerdiñ jayın,

Sasqanda qaru-jaraq bäri dayın.

Jer qalmay tebingidey izdese de,

Sonda da kez qılmaptı bir Qwdayım.

 

Olarğa Qwday artıq beripti baq,

Adamğa qayğı şirkin ülken salmaq.

Adamı Mädineniñ on kün izdep,

Baladan habar tappay qayttı zarlap.

 

Baladan habar tappay qaytqan jeri,

130     Qayğırıp qaytqandardıñ tüsti beli.

Endigi jas baladan söz söyleyin,

Sonımen twra twrsın Mädine eli.

 

Balanıñ qaldı sonda atı jürmey,

Habarın beyşaranıñ eşkim bilmey.

Özi jas beyşaranıñ äli ketti,

Auzına när salmaptı jeti kündey.

 

Balanıñ özi jayau äli ketti,

Astında atı arıp hali ketti.

Qañğırıp japan düzde qalam ba dep,

140     Qwdayğa sonda bala zarlıq etti.

 

              Balanıñ zarı:

Sonda bala jılaydı,

Köziniñ jasın bwlaydı.

Zarlanadı jas bala,

Zar etip jatır Qwdayğa.

 

– Haq Mwhammed babam-ay,

Nwr Bätima apam-ay,

Japan düzde zarlanıp,

Bir jas bala qalam ba-ay?!

 

Esine babam almadı-au,

150     Düldülge qamşı salmadı-au.

Jau-jarağın asınıp,

Dünie jüzin şalmadı-au.

Jeti jasar jas balañ,

Japanda qalıp zarladı.

 

Köp beynet berdiñ balağa,

Bwyrıqsız jandı ala ma.

Jeti jasar şağımda

Qañğırıp qaldım dalada.

 

Jalğannan zarlap ötem be,

160     Quanar künge jetem be?!

Qalidan tuğan zat edim,

It-qwsqa jem bop ketem be.

 

Japanda qaldı bir balañ,

Qwdiretiñe tañ qalam.

Bir wyadan jalğız em,

Zarlanıp qaldı sorlı anam.

 

Atamnıñ jüzin körmedim,

Babama sälem bermedim.

Qasen menen Qwsayın,

170     Soñınan birge ermedim.

 

Dünieniñ bildim jalğanın,

Köterdim Alla salğanın.

Atamnıñ jüzin köre almay,

İşimde ketti armanım.

 

Atamız bizdiñ Mwhammed,

Tilek tilep köp ümbet,

Dosıñnan habar almadıñ,

Bildirmedi Qwdiret.

 

Jas bala osılayşa zarlıq etti,

180     Boyınan qaru-qayrat äbden ketti.

Bwl jerde jılağanmen kim ayar dep,

Toqtatıp özin-özi sabır etti.

 

Jas bala äri-beri oylap twrdı,

Boların bir swmdıqtıñ işi bildi.

“Qwday-a, jazuıña mıñ şükir”, – dep,

Etegin belge baylap twra jürdi.

 

Kisi joq aqıldasar joldasına,

Dünieniñ köz jetpeydi bolmasına.

Qwdayğa minäjat qıp jılağanda

190     Qara tas balqıp ketti köz jasına.

 

Balanıñ atı qalıp, ketti jayau,

Joldas joq, jan esirkep balanı ayau.

Köl bolıp eki közden aqqan jası,

Şöl qwmnıñ biigine keldi jayau.

 

Balağa endi tüsti zamanaqır,

Qor bolıp özi jayau esil paqır.

Sol qwmnıñ biigine qarap twrsa,

Körindi mwnarlanğan bir aq şatır.

 

Bala da äri-beri añğaradı,

200     Jaqsınıñ özi ölse de jan qaladı.

“Elsizge neğıp şıqqan bwl şatır?” – dep,

Qwdaydıñ qwdiretine tañ qaladı.

 

Oylaydı: – Bwl şatırğa barayın, – dep,

İşinde ne bar, ne joq qarayın, – dep.

Söylesip, adam bolsa asın işip,

Tağdırlı qazam jetse, öleyin, – dep.

Barayın täuekel dep ne de bolsa,

Qwdirettiñ salğanın köreyin, – dep.

 

Jas bala özi bir gül edi twrğan jaynap,

210     Qor bop twr Jağıpardan sorı qaynap.

Twlpardıñ twyağı ğoy asıl tuğan,

Jöneldi bir Qwdayğa belin baylap.

 

Şatırğa sonda bala jetip keldi,

Basına Qwday qanşa beynet berdi.

Tolıqsıp on törtinde tuğan ayday

Üstinde altın taqtıñ bir qız kördi.

 

Jas bala jaynap twrğan o da bir gül,

Beyşara damıl almay qaljırap twr.

Şatırdıñ tükpirinde qarap twrsa,

220     Bükşeñdep bosağada bir kempir twr.

 

Kempirge sonda bala jetip keldi,

Keldi de tağzım etip sälem berdi.

– Aş edim neşe kündey, şöldep twrmın,

Äy, apa, bir işerge su ber, – dedi.

 

– Qalayşa söz söyleysiñ, bala, taq-taq,

Esikten ne sebepten keldiñ jaqtap.

Şöldegen bala kelse, su berem dep,

Qoydım ba su dayarlap sağan saqtap.

 

Bir sudı körgennen soñ basın qoydı,

230     Adam dep oylamadı kempir swmdı.

Doldanıp jetip kempir kelip edi,

Köterip borbayınan bir-aq qoydı.

 

Kempir twr jas balanıñ türin sınap,

Özi jas bolsa dağı, dini qınap.

– Şırağım, janım aşıp söz aytamın,

Şatırdan jönel, – deydi, – jıldamıraq.

 

Qorqadı özi jalğız jap-jas bala,

Jöneldi dät qılmastan şığa sala.

“Mwnı men ne de bolsa bayqayın”, – dep,

240     Dalada bir quraydı qıldı pana.

 

Tolıqsıp on törtinde tuğan ayday,

Jatqan qız bir zamanda twra keldi.

– Jatqanda men bağana wyqılı-oyau,

Kempirden – onıñ kim? – dep swradı endi.

 

Kempir ayttı: – Bir bala kelip qalğan,

Özimnen azdı-köpti jauap alğan.

Swrauğa janım şoşıp bata almadım,

Ot eken eki közi janıp twrğan.

 

Bir bala kelip qaldı Qwday qosıp,

250     Ayaldap köp twrmadı sözdi tosıp.

Betinde Arıslannıñ belgisi bar,

Swrauğa bata almadım janım şoşıp.

 

– Endeşe, sol balanı şaqır, – dedi,

Balanıñ biz şığarmız kelgen jeri.

Osında böten zattan kelmeuşi edi,

Dünieniñ eri şığar, kemeñgeri.

 

Balanı kempir zalım şaqıradı,

Qol bwlğap “jıldam kel” dep baqıradı.

Altınnıñ sınığı ğoy osı bala,

260     Pana qıp bir quraydı jatır edi.

 

Jas bala şaqırğan soñ jetip keldi,

Keldi de tağzım etip sälem berdi.

– Jas bala, näsiliñ jas, tüsiñ böten,

Ey, qalqa, tanımaymın, kimsiñ? – dedi.

 

– Aytpaymın men şınımdı tipti sağan,

Bayan qıl sen jöniñdi bwrın mağan.

Eger de jöniñdi aytpasañdar,

Basıña tüsiremin aqırzaman.

 

Qız ayttı: – Adambısıñ, perimisiñ,

270     Qaytpaytın bwl jalğannıñ erimisiñ?!

Näsiliñdi men solarğa wqsatamın,

Qalidıñ köp wlınıñ birimisiñ?

 

– Bolmaydı jannıñ bäri sendey zerek,

Köñilge kelgen sözdi oylau kerek.

Sen bayqap näsilimdi tanıp twrsañ,

Qalidıñ wlı emespin, zatım bölek.

 

– Jönderiñdi aytıp ketseñ berip,

Adamğa aqıl, qayrat ülken serik.

Sekildi qasqır qabaq tüsiñ suıq,

280     Twr eken er Qaliğa tüsiñ kelip.

 

Tüsimde Payğambardı körip edim,

Allanıñ barlığına senip edim.

Solardıñ ümbetine qosa kör, – dep,

Qwdaydan kündiz-tüni tilep edim.

 

Bir bala kelmek edi alıs joldan,

Ol özi arıp-şarşap talay jerden.

Ol kelse haq mwsılman bolasıñ dep,

Tüsimde haq Payğambar ayan bergen.

 

Baladan sodan beri habarım joq,

290     Wrğaşı, özim izdep tabarım joq.

Qolında it käpirdiñ qalam ba dep,

Zarlanıp men jatırmın, amalım joq.

 

Bala ayttı: – Kez keltirse jalğız Haqtan,

Qızbın dep qolım jetken, qılma maqtan.

Tüsiñde Payğambardı ras körseñ,

Adamsıñ bwl japanda ne qıp jatqan?

 

Qız ayttı: – Äkem atı – Ğwznapar,

Boyı bar diyu tektes, özi käpir.

Qalidıñ basın kesip kelemin dep,

300     Seksen mıñ jiılısıp käpir jatır.

 

Söz wyat körmegenge deytin bälen,

Köp şerik jinalıptı bizden tümen.

Qolıma bir kempirdi dayaşı qıp,

Sert qılıp orta jolğa äkep qoyğan.

 

Käpirdiñ bir batırı Ğajım degen,

Izası käpirlerge ötip edi.

Eger de Qali basın kesip kelse,

Ğajımğa meni äkem bermek edi.

 

Bala ayttı: – Mendey şarşap qısılğan bol,

310     Swraymın sizden, meniñ arızım sol.

Tüsiñde Payğambardı ras körseñ,

Beyşara, iman aytıp mwsılman bol.

 

– Jas bala, biz aytalıq dätimizdi,

Solarğa wqsatamın zatıñızdı.

Äuelde mwsılmannıñ bir belgisi,

Şırağım, bayan qılşı atıñızdı.

 

– Jol tartqan aq qağazğa qara siya,

Twrağım – Mädine eli, men – Qanapiya.

Payğambar nağaşı atam, äkem – Qali,

320     Swrasañ, meniñ atım – Qanapiya.

 

Qız ayttı: – Şariğattı is bolıpsız,

Köñilde armanım köp, sökpeseñiz.

Aş jürmin neşe kündey dep aytasız,

Osında bel şeşinip tağam jeñiz.

 

– İşpeymin berseñ dağı asıñızdan,

Ketpeymin jäne tastap qasıñızdan.

Äuelden käpir ası bizge aram,

Ejelden ğadat qılğan jasımızdan.

 

– Şırağım, söz aytasıñ däyim mağan,

330     Balasıñ är jauaptan tayınbağan.

Belgisi mwsılmannıñ neden bolar,

Imannıñ üyrete gör jayın mağan.

 

Sol jerde qız beyşara dinge kirdi,

Bwl qızdıñ abzaldığın o da bildi.

Altınnıñ sınığı ğoy osı bala,

Näpsige sonda bala tıyım saldı.

 

Bwl qızğa din üyretti bala ğarip,

Dünieni jayaulıqpen jürgen şalıp.

Är ğılım, är nwsqadan din üyretti,

340     Köñiline iman nwrı qaldı tolıp.

 

Şatırda jartı ay jattı älgi bala,

Balanıñ jas ta bolsa, köñli dana.

Qız barıp sırtqa şığıp keldi de ayttı:

– YApırım-ay, kele jatır bir top qara.

 

Tanıdım, kele jatqan Ğajım batır,

Qalidıñ basın izdep ketken käpir.

Öziniñ dini qattı batır edi,

Şırağım, bolma qapıl kütinip twr.

 

Qolına qaru aldı sonda bala,

350     Basına beynet berdi Haq Tağala.

Esikten qarsı qarap kelgen eken,

Balanı it käpirdiñ közi şaldı.

 

Doldanıp sonda käpir jetip keldi,

Şirenip at üstinde jauap berdi.

– Şatırdı men joq jerde jaylap alğan,

Osında jatqan bayıñ kim-dür? – dedi.

 

Qorqadı özi jalğız jap-jas bala,

Jöneldi dät qılmastan şığa sala.

Balanı şanşayın dep oylap edi,

360     Aq nayza, altın şaşaq qolına ala.

 

Balağa keldi dağı nayza saldı,

Kerilip asıl şirkin twra qaldı.

“Payğambar nağaşı atam, qolday gör”, – dep,

Ol dağı “iä, Qwdaylap” qılış saldı.

 

Nayzasın tigizbesten qağıp aldı,

Tartqanda käpir qolı sapta qaldı.

Biri attı, biri jayau bolmayıq dep,

Ekeui attan tüsip küres saldı.

 

Balanı mensinbeydi käpir qorlap,

370     Saladı ol da qılış jandı qorğap.

Tartqanda käpir qolı sapta qaldı,

Balamen alısadı jalğız qoldap.

 

Käpirdiñ atı jürmey jata qaldı,

Alısıp eki batır küres saldı.

Küresip jeti kündey osı bala,

Käpirden qayratı asıp jığıp saldı.

 

Tağdırın sol käpirdiñ bala şeşti,

Qimılı sol balanıñ jeldey esti.

“Qwday-au, atam jolın bere kör”, – dep,

380     Sol jerde alıp soğıp basın kesti.

 

Minedi alıp soğıp keudesine,

Körindi däl mingendey tau basına.

Käpirdiñ basın kesip alğannan soñ,

Şükir qıp niyaz qıldı Allasına.

 

Jaratqan Qwday artıq mwnıñ halin,

Allağa adam sırı bäri mälim.

“Osınday Ğajım erdi öltirdi”, – dep,

Ketipti tünde qaşıp kempir zalım.

 

Zalım it köp şerikke jetip keldi,

390     Keldi de seksen mıñğa habar berdi.

Kempirden bwl habardı estigen soñ,

Käpirdiñ seksen mıñı atqa mindi.

 

Tünde kep qalıñ şerik qamalağan,

İşinde bir jas bala jalğız qalğan.

“Payğambar nağaşı atam, qolday kör”, – dep,

Ol dağı “iä, Qwdaylap” qimıldağan.

 

Atası mwsılmanğa bolğan erke,

Qwdayım quat bersin iman dinge.

Qılışın eki jüzdi sermegende,

400     Qosadı käpirlerdiñ mıñın birge.

 

Qızardı kök böridey eki közi,

Bwlardıñ tamaşalı ärbir sözi.

Mıñ qoyğa jalğız şapqan kök böridey,

İşinde seksen mıñnıñ jalğız özi.

 

Qırıldı, bir baladan asa almadı,

Qwtılıp jalğızı da qaşa almadı.

Oyladı qalğandarı qaşayıq dep,

At ayaq ölgenderden basa almadı.

 

Balada bir damıl joq kün menen tün,

410     Sözinde Payğambardıñ bolmaydı min.

Seksen mıñ qalıñ şerik jabılsa da,

Qalıptı bir zamanda on eki-aq mıñ.

 

Düniede kim qwtılar mwnday erden,

Qwdayım, tısqarı qıl qara jerden.

Hal ketti bir zamanda esil erden,

Tänine jara tüsti jetpis jerden.

 

Balağa jetpis jerden jara tüsti,

Wlğayıp barğan sayın boldı küşti.

Täninen aqqan qanı aspanğa atıp,

420     Esil er bir zamanda attan wştı.

 

Balanıñ jalğız özi qaldı talıp,

Adamğa jalğızşılıq qanday ğarip.

Qasında süyenerlik joldası joq,

Qwladı bir zamanda attan barıp.

 

Balanıñ tınışı ketip jata almadı,

Eşkimge bir auız söz qata almadı.

Äşeyin amal qılğan qaylası dep,

Käpirler dändep qalğan bata almadı.

 

Dünieni kezip edim jaz benen küz,

430     Adamdı qayda aparsa däm menen twz.

Balanıñ basın süyep zar qağadı

Bayağı qosta qalğan boyjetken qız.

 

Qız keldi fariad salıp jatqan jerge,

Qayısıp qabırğası esil erge.

Balanıñ basın süyep zar jılaydı,

Til de joq, tım bolmasa, söyleserge.

 

Jamandı jaqsı deseñ qorlanadı,

Aqqan jas qız közinen parlanadı.

“Qwrban qıp mwnıñ üşin özimdi al”, – dep,

440     Qwşaqtap beyşara qız zarlanadı.

 

– Qarağım, mwnday boldı jatqan jeriñ,

Adam dep eskermedi keyingi eliñ.

Qwdayım, mwratıña jetkiz,– dedi,

Qalidan payda bolğan sağım kerim.

 

Qwdayım endi senen qaldırmasın,

Qolında it käpirdiñ zar qılmasın.

Qasında süyenerlik joldası joq,

Dalada qor bop qaldı ğaziz basıñ.

 

Boljausız dünie şirkin öter me edi,

450     Allağa qattı zarım jeter me edi?!

Äuelde qor bolmas dep oylauşı edim,

Qwdayım qwdiretiñe jeter me edi?!

 

Qwday-au, bwl qılğanı Qwdirettiñ,

Üyiñe mıñ da bolsa bügin jettiñ.

Allanıñ habarlağan Haq dostığı,

Bir habar bildirmeydi Qwdiretiñ.

 

Zar jılap qız beyşara fariad saldı,

Dauısı Qwdiretke jetip bardı.

Zarlanğan qız dauısın estigen soñ,

460     Qwdiret raqım oylap köñilge aldı.

 

Jamandı jaqsı deseñ arlanadı,

Aqqan jas qız közinen parlanadı.

“Sabır qıp beyşara qız toqtasın”, – dep,

Elşige Jäbireyildi jiberedi.

 

Sol jerde nwr perişte keldi jetip,

Qalıptı qız beyşara zarlıq etip.

“Habardı Mädinege salamın”, – dep,

Beyşara toqtau saldı sabır etip.

 

– Twrıñız men kelgenşe mwnı bağıp,

470     Estimese ne qıladı olar kelip.

Habardı Mädinege salamın, – dep,

Jöneldi nwr perişte qanat qağıp.

 

Qas-qabaq arasında jetip bardı,

Keldi de Haq Rasulğa habar berdi.

Köl bolıp eki közden aqqan jası,

Meşittiñ qwjırasında otır edi.

 

Keldi de Payğambarğa berdi sälem:

– Japanda zarlıq etti bir jas balañ.

Er Qali janı bolsa, tez jetsin dep,

480     Dosıñız habar ayttı Haq Tağalañ.

 

Jalğannan Qanapiya ötkeli twr,

Basına qaza-ölim jetkeli twr.

Bermese özi järdem Patşa Qwday,

Keudeden ıstıq janı ketkeli twr.

 

Deytwğın kuhi Qaptıñ dalasında,

Seksen mıñ köp şeriktiñ arasında,

Barmasa jartı sağat jazım bolar,

Qalekeñ jete körsin balasına.

 

Esitip Payğambarım talıp qaldı,

490     Köñili bwl bala üşin qattı jarım.

“Qwday-au, öñim be, – dep, – tüsim be”, – dep,

Jinadı sol arada jannıñ bärin.

 

Jıladı estigen soñ jannıñ bäri,

Haq joldas otız üş mıñ ashabtarı.

“Balamdı körip ölsem arman joq”, – dep,

Tün qatıp atqa mindi haziret Qali.

 

Er Qali tünde jatıp tüs köredi,

Tüsinde tañğajayıp is köredi.

Bir tüsti qalğıp ketip körgen eken,

500     Jüruge qwdiretiñiz küş köredi.

 

Sol küni jatqan eken “iä, Qwdaylap”,

Saymannıñ qaru-jaraq bärin saylap.

Attanıp kelse habar beremin dep,

Jolına haq Düldülin qoyğan baylap.

 

Qağınıp tört ayağın Düldül twrdı,

Qılışı qınabına sart-swrt wrdı.

Köp jiger Arıslannan ketti qaynap,

Jüruge “täuekel” dep betin bwrdı.

 

Köp jiger Arıslannan ketti qaynap,

510     Böridey qoyğa şapqan közi jaynap.

“Jazasın käpirlerdiñ bereyin”, – dep,

Düldülge erdi saldı “iä, Qwdaylap”.

 

Aldı-artı jiılğanşa bögeledi,

Qolınan onıñ basqa ne keledi.

Artımnan bir-bir basıp keliñder dep,

Tün qatıp haziret Qali jöneledi.

 

Halıqtıñ bäri keldi wmar-jwmar,

Habarın estigen soñ nağıp şıdar.

Qalidan men de qalmay jetemin dep,

520     Jayaulap o da wştı baba Ğwmar.

 

Ne türli jan jaratqan Haq Tağalañ,

Öziniñ ämirinde barşa ğalam.

Aylıqtı alşañ basqan Düldül attan,

Ketipti sonda ozıp bes jüz qadam.

 

Arıslan Qap tauına jetip bardı,

Sol jerde oylay-oylay  twra qaldı.

“Estise ğarip balam aldansın”, – dep,

Qışqırıp sonda Qali ayğay saldı.

 

Qışqırıp sonda Qali ayğay saldı,

530     Dauısı mıñ künşilik jerge bardı.

“Qwday-au, äkem kelip qalğan ba?!” – dep,

Köterip sonda basın jwlıp aldı.

 

Qalidı Qwday bastap alıp keldi,

Dauısın äkesiniñ tanidı endi.

Qan basıp jalğızsırap jatqan bala,

Ornınan “iä, Qwdaylap” türegeldi.

 

Er Qali balasına jetip keldi,

Düldüldiñ jürisimen kelip jetti.

“Äyteuir, aman bolsa köremin”, – dep,

540     Käpirge baba Ğwmar kirip ketti.

 

Qıradı batır babañ kirip ketip,

Qalıptı käpirlerdiñ hali ketip.

Artınan qanşa jüyrik qusa dağı,

Er babañ wstatpaydı bılq-sılq etip.

 

Käpirdi bara sala qıra berdi,

Qılışpen kez kelgenin wra berdi.

Äyteuir, qaljıratqan osı ğoy, – dep,

Kezine kelgenderin qıra berdi.

 

Er babañ tiisedi bara sala,

550     Boladı jürgen jeri para-para.

Oylaydı qalğandarı qaşamız dep,

Körsetip köresiñdi qılğan isin qara.

 

Twradı Qali taqsır sabır etip,

Balasın körgennen soñ köñili bekip.

“Armanda köre almay qalam ba”, – dep,

Balağa baba Ğwmar keldi jetip.

 

Balanı körgennen soñ jıladı zar,

Dünieni jayau kezgen o da bir sal.

Janı qalmay Mädineniñ kelip qaptı,

560     Bastığı Qwday dosı haq Payğambar.

 

Batırlar twra qaldı älgi jerge,

Ärqaşan beynet dayın talaptı erge.

“Bwl käpirdi öltirip keteyik”, – dep,

Jöneldi biri qalmay käpirlerge.

 

Käpirge öñşeñ batır jetip keldi,

Kelgenin mwsılmannıñ o da bildi.

“Biz endi bwğan qarsı twrmayıq”, – dep,

Käpirdiñ az qalğanı dinge kirdi.

 

Kelipti batır babañ bärin jaylap,

570     Basına bergen baqıt Qwday arnap.

Qarsılaspay käpirler dinge kirdi,

İşinen öz patşasın keldi saylap.

 

Toqtadı Payğambardıñ aqılına,

Bwl sözdiñ qarañızdar aqırına.

Adamın Mädineniñ jiıp alıp,

Qız qalğan endi keldi şatırına.

 

Şatırğa öñşeñ batır jetip keldi,

Kelgenin mwsılmannıñ ol da bildi.

Jolı dep bwrınğınıñ parız aytıp,

580     Iile tağzım birlän sälem qıldı.

 

Äuelgi tırnaqaldı jwptı qıldı,

Balağa qiyametti jwptı qıldı.

Sol qızdı endi qostı neke qiıp,

Aldı-artın älgi arağa jiıp aldı.

 

Biri – ülken, biri – kişi ağaları,

Allağa şın süyikti panaları.

Kep qayttı orta jolğa olar dağı,

Qanipa, Bibätima anaları.

 

Aytadı nasihat qıp: – Jılama, – dep,

Jılasañ bizdi mwnday qıla ma, – dep.

“Beynettiñ tübi – rahat” degen söz bar,

Ümbetim qısqa tilek tileme, – dep.

 

Allağa qabıl boldı qılğan dätim,

Qıladı ne qılsa da Qwdiretim.

Bergen soñ özi järdem Patşa Qwday,

596     Sol jerde toqtau etti Mwhammedim.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sonday-aq, oqıñız

Şortanbaydıñ öler aldında qatın-bala, el-jwrtına arızdasıp aytqanı

Şortanbay aqınnıñ 200 jıldığına Minedi ğadil patşa altın taqqa, Iman bermey qalmaydı  köñili aqqa. Şortanbay …

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan