رابعۇزي

توعىزىنشى جىلى بولعان وقيعالار

بۇل جىلى زەكەت پارىز بولدى. مۇحاممەد ع.س. ءار رۋدان زەكەت الۋ ءۇشىن عامال، ياعني زەكەت الۋشىلار جىبەردى. تابرۇك سوعىسى وسى جىلى بولدى. ءرۇم پاتشاسى يسلامعا قارسى سوعىسقا كەلەدى دەپ ەستىدى. پايعامبار ع.س. اسكەر دايىنداۋعا بۇيىرىپ، 30000 اسكەر مەن ەرەجەپ ايىندا مەدينەدەن شىقتى.

مۇنافيقتار قايسار، وتە قۋاتتى بولسا دا، بىرەۋلەر سوعىسۋدى بىلمەيمىز دەپ، بىرەۋلەرى ءىسىم بار دەپ مەدينەدە قالدى.

تابرۇك دەگەنىمىز شام جەرىندە بولاتىن: مەدينەدەن 14 كۇندىك جول.

پايعامبار ع.س. اسكەرىمەن تابرۇككە دەيىن باردى. دۇشپان تاراپىنان سوعىسقا ەش دايارلىعى جوق ەكەندىگىن كورىپ، ساۋ-ءسالامات مەدينەگە قايتتى.

بۇلار تابرۇك سوعىسىنا كەتكەن كەزدە مۇنافيقتار زارار اتتى مەشىتتى جاڭادان تۇرعىزعان ەدى. ماقساتتارى: يسلام اراسىنا پەتنا (پەتنا – ياعني بۇزىق جولعا تۇسۋشىلەر) ءتۇسىرۋ ەدى.

پايعامبار ع.س. تابرۇكتەن قايتقاننان كەيىن زارار مەشىتىن وزدەرىنە زيان كەلتىرەتىن ەتىپ، مۇنافيقتەردىڭ جۇرەگىنە قاسىرەت ءتۇسىرتتى.

ءار كۇن توپ-توپ ادام پايعامبار ع.س.-عا كەلىپ، يمان كەلتىردى. وسى ۋاقىتتا ءيزاج ءا ناسروللاھي سۇرەسى ەندى.

پايعامبار ع.س.-ءنىڭ قىزى حازرەتى عۇسماننىڭ قاتىنى ءۇممى-گۇلسىم وسى جىلى وپات بولدى.

ونىنشى جىلى بولعان وقيعالار

پايعامبار ع.س. حاديت-بين ءۋاليتتى ناجرەن حالقىن يمانعا ۇندەۋگە جىبەردى. ناجرەن حالقى قابىل ەتىپ، مۇسىلمان بولدى. وسى جىلى پايعامبار ع.س. حازرەتى عاليدى يەمەن حالقىن يمانعا ۇندەۋ ءۇشىن جىبەردى.

بارلىق حالىق ءبىر كۇندە مۇسىلمان بولدى. يەمەن تايپالارى يسلامدى قابىل ەتتى. پايعامبار ع.س. بۇعان شات بولدى. ساجدە ەتىپ شۇكىر قىلدى.

وسى 10-شى جىلى پايعامبار ع.س. قاجى قىلۋعا نيەت ەتتى. قۇرباندىق الىپ، قىرىق مىڭ قاجىمەنەن زۇلقاعدا ايىنىڭ بەسىندە مەدينەدەن شىعىپ، ءزىلحاججانىڭ تورتىندە مەككە مۇكارامعا كىردى.

اتىراپتان مۇسىلماندار قاجىعا كەلىپ جاتتى. بۇل جىلى قاجىلاردىڭ سانى ءجۇز مىڭعا جەتتى. پايعامبار ع.س. ارافات تاۋىندا قۇتبا وقىپ، اسەرلى ۋاعىز ناسيحات قىلدى.

پايعامبار ع.س. ەكىندى نامازىن وقىپ، عازبان ەسىمدى تۇيەسىنە مىنگەن ەدى. سول ارادا جەبىرەيىل ع.س.-نان ايات ەندى. تۇيە اياتتىڭ مازمۇنىن بىلگەندەي شوكتى. كوڭىلگە جاقسىلىق ءتۇستى. ساقابالار بۇل اياتتى ەستىپ، بارلىعى ءسۇيسىندى.

پايعامبار ع.س. مۇزدالفاعا باردى. ءمۇزدالفادا تۇرىپ، حاقتاعالادان بارشا ۇمبەتتىڭ كۇناسىن عافۋ ەتۋىن سۇرادى. حاقتاعالادان ءسۇيىنىش حابار بولدى. بارشا ءۇمباتىن جارىلقادى.

راسۋلاللا ءمۇزدالفادان ايت كۇنى مۇناعا باردى. جەتپىس تۇيە قۇربان قىلدى. الپىس ءۇش تۇيەنى ءوزى باۋىزدادى. قالعانىن حازرەتى عاليعا باۋىزداتتى.

ايت نامازىنان كەيىن راسۋلاللا ءدىن يسلام ۇكىمدەرىن ءتۇسىندىرىپ، ۋاعىز-ناسيحات ايتتى. سول كەزدە ساقابا قاجىلارىنىڭ كوڭىلدەرى بوساپ، كوزدەرىنەن جاس ورنىنا قان اقتى. مۇنىڭ سوڭىندا: «ءاي، ادامدار! سىزگە ءدىن يسلام زاڭدىلىعىن جەتكىزە الدىم با؟!» – دەدى. بارشاسى: «ارينە، جەتكىزدىڭىز!» – دەدى. مۇحاممەد پايعامبار: «ءاي، راببىم! كۋا بول!» – دەدى. ساقابالار پايعامبار ع.س.-ءنىڭ بۇل ۋاعىزدارىنان كەيىن ونىڭ وپاتىنىڭ جاقىن قالعانىن سەزدى.

پايعامبار ع.س.-ءنىڭ ۇلى ءىبراھيم وسى جىلى وپات بولدى. ءحۇجراتتىڭ 11-ءشى جىلىنىڭ سافار ايىندا پايعامبار ع.س. شام تاراپىنا ءدىن يسلامدى ناسيحات ەتۋ ءۇشىن اسكەر ازىرلەۋگە بۇيىردى. ءاساما بين زەيدتى اسكەر باسشى ەتتى. وسى ايدىڭ سوڭىندا سارسەنبى كۇنى پايعامبار ع.س. اۋرۋعا دۋشار بولدى.

كۇندەردىڭ ءبىر كۇنىندە مىنبارعا شىعىپ، تاعى دا ناسيحات ايتتى: «ءاي، ادامدار! اللا اتىمەن سۇرايمىن، ەگەر مەندە ءاربىر كىسىنىڭ الاتىن حاقىسى بولسا، نەمەسە ناحاق سوعىپ، رەنجىتكەن بولسام، بۇگىن مەنەن سول قارىزدى السىن، قيامەتكە قالدىرماسىن»، – دەدى. بۇل ءسوزدى قايتالاپ ەكىنشى رەت ايتتى. ەشكىم جاۋاپ بەرمەدى. ءۇشىنشى مارتەبە تاعى قايتالاپ ايتتى: «حاقتاعالا قيامەت كۇنى ەشكىمنىڭ حاقىن قالدىرماس. ەگەر بىرەۋگە جاساعان قياناتىم بولسا، ۇيالماسىن، ايتسىن»، – دەيدى. سول كەزدە عاكاشا ەسىمدى ءبىر قارت ساقابالار جانىنان تۇرىپ: «ءاي، راسۋلاللا! اللانىڭ ەسىمىمەن قايتالاپ سۇراماساڭ، ايتپاس ەدىم، تابرۇك سوعىسىندا مەن سەنىڭ جانىڭدا ەدىم. سەن تۇيەگە مىنگەن ەدىڭ، سوندا تۇيەڭدى ۇرماق بولعاندا ماعان قامشىڭ ءتيىپ كەتتى»، – دەدى.

پايعامبار ع.س: «بارەكەلدى. ءيا، عاكاشا! سەن جاقسى ايتتىڭ»، – دەدى. حازرەتى بىلالعا ءامىر ەتىپ: «تەز بارىپ، قامشىنى اكەل!» – دەدى.

ءبىلال قامشىنى راسۋلاللاعا الىپ كەلگەندە، راسۋلاللا قامشىنى عاكاشاعا بەرىپ جاتىپ: «ءاي، عاكاشا! مەن سەنى قالاي سوققان بولسام، سەن دە مەنى سولاي سوق»، – دەدى.

عاكاشا سوندا: «ءاي، راسۋلاللا! مەنىڭ ول ۋاقىتتا ارقام جالاڭاش ەدى»، – دەگەندە راسۋلاللا مۇباراك ارقاسىن اشتى. حازرەتى عالي، اباباكىر، عۇمار، عۇسمان، حاسەن، حۇساين بارشاسى ورىندارىنان اتىپ تۇرىپ: «ءاي، عاكاشا! كەت، نە ىستەمەكسىڭ. بىزدەن قارىزىڭدى ال، ايتپەسە باسىڭدى ءبىر-اق شابامىز»، – دەدى. پايعامبار ع.س. بۇلارعا: «سابىر ەتىڭىزدەر. اللا تاعالا سىزدەردىڭ نيەتتەرىڭىزدى بىلەدى. عاكاشا ءوزىنىڭ ويىن جاساسىن»، – دەدى. پايعامبار مۇباراك ارقاسىن اشتى. ءنابۋت مورىنەن كۇن ۇقساس نۇر كورىندى. عاكەشانىڭ كوزى ءنابۇت مورىنە ءتۇستى. سول ءسات كوزىنەن جاس اعىپ، وزىنەن-ءوزى تاعات ەتە المادى. پايعامبار ع.س.-ءنىڭ ءنابۇد ءمورىن ءوبىپ، اياعىنا جىعىلدى: «ءاي، راسۋلاللا! سەنەن كىم رەنىش كورسىن. بارشامىزدى كاپىر زۇلماتىنان قۇتقارىپ، بىزگە ادەپ بەرىپ، ۇيرەتكەن سەنسىڭ. مەنىڭ ماقساتىم ءسىزدى ۇرماق ەمەس، ءوزىم قارتپىن، عۇمىردان وتكەندە تامۇقتان قۇتىلۋ ءۇشىن ءسىزدىڭ ارقاڭىزدى ءسۇيدىم»، – دەدى. راسۋلاللا بۇل ءسوزدى ەستىپ: «ءسۇيىنشى ساعان، ءاي عاكاشا! اللا تاعالا سەنى تامۇق وتىنان اراشالايدى. ءاي، مەنىڭ ۇمبەتىم! جۇماققا باراتىن كىسىنى كورگىلەرىڭ كەلسە، عاكاشاعا قاراڭدار»، – دەدى. وسى سەبەپتى ساقابالار عاكاشاعا تاعزىم ەتىپ، ونىڭ قولدارىن ءسۇيدى.

يبن ماسعۇت ايتادى: «پايعامبار ع.س.-ءنىڭ وپاتى جاقىن بولعاننان كەيىن، انامىز ايشا سىدىققىزىنىڭ ۇيىنە كەلدى. مۇنان سوڭ پايعامبار ع.س.-ءنىڭ مۇباراك كوزى جاساۋراپ: «سىزدەردەن ايىرىلار ۋاقىت جاقىندادى. ايتار وسيەتىم: مەنى عالي جۋىندىرسىن. پازيلبين عابباس سۋ قۇيسىن. اسەما-بين ءزايد بۇلارعا بولىسسىن. مەنى وسى كيىمىممەن، يەمەن شاھارىنان كەلگەن اق كىلەممەن كەبىندەڭىز. جۋىپ، كەبىندەگەننەن كەيىن مەنى توسەگىمە جاتقىزىپ، وزدەرىڭىز شىعىپ تۇرىڭىز. توسەگىم مەنىڭ قابىرىمنىڭ شەتى بولار. ول ءۇشىن سىزدەر شىعىڭىز، حاقتاعالا اۋەلى ماعان راحمەتىن ەندىرەر. مۇنان سوڭ پەرىشتەلەر توبىمەن جەبىرەيىل ع.س. جانازا نامازىن وقىر.

مۇنان سوڭ مىكايىل، ونان سوڭ ءىسرافىل، ازىرەيىل جانازا نامازىن وقىدى. مۇنان سوڭ سىزدەر كەلىپ، جانازا شىعارىڭىز»، – دەدى.

پايعامبار ع.س. 12 كۇن اۋىردى.

پايعامبار ع.س. ءحۇجراتتىڭ 11-ءشى جىلىندا رابيعۇل ايىنىڭ 12-ءسى كۇنى، دۇيسەنبىدە ءتۇس ۋاقىتىندا قايتىس بولدى.

پايعامبار ع.س. مەككەدە 53 جىل عۇمىر كەشىپ، مەدينەدە 10 جىل تىرشىلىك ەتىپ، 63 جاسىندا دۇنيەدەن كوشتى.

حازرەتى ايشا پايعامبار ع.س.-ءنىڭ قابىرى جانىندا جىلاپ: «ءاي، جىبەك كيىم كيمەگەن، جۇمساق توسەككە جاتپاعان، ارپا تاماعىمەن تاماعىن تويدىرماعان، ناماز ىقتيارىن قىلعان، ءراسۇل-ءراببىل-عالامىن»، – دەپ زارلاعان ەدى.

 

ءXىىى عاسىردىڭ اياعى مەن ءXىV عاسىردىڭ باسىندا كونە تۇركى تىلىندە ءىرى تۋىندىلار اكەلگەن ناسيرۋددين بۇرھانۋددين رابعۇزيدىڭ «قيسسا-ءسۇل-ءانبييا-ي» ەڭبەگىن تاتارشادان اۋدارعان روزا مۇقانوۆا

سۋرەتتى تۇسىرگەن  سۇلتان سەيىت

تاڭبالار

ۇقساس ماقالالار

پىكىر قالدىرۋ

ە-پوشتا مەكەنجايىڭىز جاريالانبايدى. مىندەتتى ورىستەر * تاڭبالانعان