Basqı bet / Jarıq nwrdıñ säulesi / Rabğwzi / TOĞIZINŞI JILI BOLĞAN OQIĞALAR

TOĞIZINŞI JILI BOLĞAN OQIĞALAR

Bwl jılı zeket parız boldı. Mwhammed ğ.s. är rudan zeket alu üşin ğamal, yağni zeket aluşılar jiberdi. Täbrük soğısı osı jılı boldı. Rüm patşası islamğa qarsı soğısqa keledi dep estidi. Payğambar ğ.s. äsker dayındauğa bwyırıp, 30000 äsker men erejep ayında Medineden şıqtı.

Münäfiqtar qaysar, öte quattı bolsa da, bireuler soğısudı bilmeymiz dep, bireuleri isim bar dep Medinede qaldı.

Täbrük degenimiz Şam jerinde bolatın: Medineden 14 kündik jol.

Payğambar ğ.s. äskerimen Täbrükke deyin bardı. Dwşpan tarapınan soğısqa eş dayarlığı joq ekendigin körip, sau-sälämät Medinege qayttı.

Bwlar Täbrük soğısına ketken kezde münäfiqtar Zarar attı meşitti jañadan twrğızğan edi. Maqsattarı: islam arasına petna (petna – yağni bwzıq jolğa tüsuşiler) tüsiru edi.

Payğambar ğ.s. Täbrükten qaytqannan keyin Zarar meşitin özderine ziyan keltiretin etip, münäfiqterdiñ jüregine qasıret tüsirtti.

Är kün top-top adam payğambar ğ.s.-ğa kelip, iman keltirdi. Osı uaqıtta Izäj ä Nasrollahi süresi endi.

Payğambar ğ.s.-niñ qızı hazreti Ğwsmannıñ qatını Ümmi-Gülsim osı jılı opat boldı.

ONINŞI JILI BOLĞAN OQIĞALAR

Payğambar ğ.s. Hadit-bin Uälitti Najren halqın imanğa ündeuge jiberdi. Najren halqı qabıl etip, mwsılman boldı. Osı jılı payğambar ğ.s. hazreti Ğalidı Iemen halqın imanğa ündeu üşin jiberdi.

Barlıq halıq bir künde mwsılman boldı. Iemen taypaları islamdı qabıl etti. Payğambar ğ.s. bwğan şat boldı. Säjde etip şükir qıldı.

Osı 10-şı jılı payğambar ğ.s. qajı qıluğa niet etti. Qwrbandıq alıp, qırıq mıñ qajımenen Zwlqağda ayınıñ besinde Medineden şığıp, Zilhajjanıñ törtinde Mekke Mükärämğa kirdi.

Atıraptan mwsılmandar qajığa kelip jattı. Bwl jılı qajılardıñ sanı jüz mıñğa jetti. Payğambar ğ.s. Arafat tauında qwtba oqıp, äserli uağız nasihat qıldı.

Payğambar ğ.s. ekindi namazın oqıp, Ğazbän esimdi tüyesine mingen edi. Sol arada Jebireyil ğ.s.-nan ayat endi. Tüye ayattıñ mazmwnın bilgendey şökti. Köñilge jaqsılıq tüsti. Saqabalar bwl ayattı estip, barlığı süysindi.

Payğambar ğ.s. Müzdälfäğa bardı. Müzdälfädä twrıp, Haqtağaladan barşa ümbettiñ künäsin ğafu etuin swradı. Haqtağaladan süyiniş habar boldı. Barşa ümbätin jarılqadı.

Rasulalla Müzdälfädän ayt küni Münäğa bardı. Jetpis tüye qwrban qıldı. Alpıs üş tüyeni özi bauızdadı. Qalğanın hazreti Ğaliğa bauızdattı.

Ayt namazınan keyin Rasulalla din islam ükimderin tüsindirip, uağız-nasihat ayttı. Sol kezde saqaba qajılarınıñ köñilderi bosap, közderinen jas ornına qan aqtı. Mwnıñ soñında: «Äy, adamdar! Sizge din islam zañdılığın jetkize aldım ba?!» – dedi. Barşası: «Ärine, jetkizdiñiz!» – dedi. Mwhammed payğambar: «Äy, Rabbım! Kuä bol!» – dedi. Saqabalar payğambar ğ.s.-niñ bwl uağızdarınan keyin onıñ opatınıñ jaqın qalğanın sezdi.

Payğambar ğ.s.-niñ wlı İbrahim osı jılı opat boldı. Hüjrättiñ 11-şi jılınıñ safar ayında payğambar ğ.s. Şam tarapına din islamdı nasihat etu üşin äsker äzirleuge bwyırdı. Äsämä bin Zeydti äsker basşı etti. Osı aydıñ soñında särsenbi küni payğambar ğ.s. auruğa duşar boldı.

Künderdiñ bir küninde minbärğa şığıp, tağı da nasihat ayttı: «Äy, Adamdar! Alla atımen swraymın, eger mende ärbir kisiniñ alatın haqısı bolsa, nemese nahaq soğıp, renjitken bolsam, bügin menen sol qarızdı alsın, qiyametke qaldırmasın», – dedi. Bwl sözdi qaytalap ekinşi ret ayttı. Eşkim jauap bermedi. Üşinşi märtebe tağı qaytalap ayttı: «Haqtağala qiyamet küni eşkimniñ haqın qaldırmas. Eger bireuge jasağan qiyanatım bolsa, wyalmasın, aytsın», – deydi. Sol kezde Ğakäşä esimdi bir qart saqabalar janınan twrıp: «Äy, Rasulalla! Allanıñ esimimen qaytalap swramasañ, aytpas edim, Täbrük soğısında men seniñ janıñda edim. Sen tüyege mingen ediñ, sonda tüyeñdi wrmaq bolğanda mağan qamşıñ tiip ketti», – dedi.

Payğambar ğ.s: «Bärekeldi. Iä, Ğakäşä! Sen jaqsı ayttıñ», – dedi. Hazreti Bilälğa ämir etip: «Tez barıp, qamşını äkel!» – dedi.

Biläl qamşını Rasulallağa alıp kelgende, Rasulalla qamşını Ğakäşäğa berip jatıp: «Äy, Ğakäşä! Men seni qalay soqqan bolsam, sen de meni solay soq», – dedi.

Ğakäşä sonda: «Äy, Rasulalla! Meniñ ol uaqıtta arqam jalañaş edi», – degende Rasulalla mübäräk arqasın aştı. Hazreti Ğali, Äbäbäkir, Ğwmar, Ğwsman, Hasen, Hwsain barşası orındarınan atıp twrıp: «Äy, Ğakäşä! Ket, ne istemeksiñ. Bizden qarızıñdı al, äytpese basıñdı bir-aq şabamız», – dedi. Payğambar ğ.s. bwlarğa: «Sabır etiñizder. Alla tağala sizderdiñ nietteriñizdi biledi. Ğakäşä öziniñ oyın jasasın», – dedi. Payğambar mübäräk arqasın aştı. Näbut mörinen kün wqsas nwr körindi. Ğakeşäniñ közi näbüt mörine tüsti. Sol sät közinen jas ağıp, özinen-özi tağat ete almadı. Payğambar ğ.s.-niñ Näbüd mörin öbip, ayağına jığıldı: «Äy, Rasulalla! Senen kim reniş körsin. Barşamızdı käpir zwlmatınan qwtqarıp, bizge ädep berip, üyretken sensiñ. Meniñ maqsatım sizdi wrmaq emes, özim qartpın, ğwmırdan ötkende tamwqtan qwtılu üşin sizdiñ arqañızdı süydim», – dedi. Rasulalla bwl sözdi estip: «Süyinşi sağan, äy Ğakäşä! Alla tağala seni tamwq otınan araşalaydı. Äy, meniñ ümbetim! Jwmaqqa baratın kisini körgileriñ kelse, Ğakäşäğa qarañdar», – dedi. Osı sebepti saqabalar Ğakäşäğa tağzım etip, onıñ qoldarın süydi.

Ibn Mäsğwt aytadı: «Payğambar ğ.s.-niñ opatı jaqın bolğannan keyin, anamız Ayşa Sıdıqqızınıñ üyine keldi. Mwnan soñ payğambar ğ.s.-niñ mübäräk közi jasaurap: «Sizderden ayırılar uaqıt jaqındadı. Aytar ösietim: meni Ğali juındırsın. Pazilbin Ğabbas su qwysın. Äsemä-bin Zäyd bwlarğa bolıssın. Meni osı kiimimmen, Iemen şaharınan kelgen aq kilemmen kebindeñiz. Juıp, kebindegennen keyin meni tösegime jatqızıp, özderiñiz şığıp twrıñız. Tösegim meniñ qabirimniñ şeti bolar. Ol üşin sizder şığıñız, Haqtağala äueli mağan rahmetin endirer. Mwnan soñ perişteler tobımen Jebireyil ğ.s. janaza namazın oqır.

Mwnan soñ Mikäyil, onan soñ İsräfil, Äzireyil janaza namazın oqıdı. Mwnan soñ sizder kelip, janaza şığarıñız», – dedi.

Payğambar ğ.s. 12 kün auırdı.

Payğambar ğ.s. hüjrättiñ 11-şi jılında Räbiğwl ayınıñ 12-si küni, düysenbide tüs uaqıtında qaytıs boldı.

Payğambar ğ.s. Mekkede 53 jıl ğwmır keşip, Medinede 10 jıl tirşilik etip, 63 jasında dünieden köşti.

Hazreti Ayşa payğambar ğ.s.-niñ qabiri janında jılap: «Äy, jibek kiim kimegen, jwmsaq tösekke jatpağan, arpa tamağımen tamağın toydırmağan, namaz ıqtiyarın qılğan, Rasül-Rabbil-ğalämin», – dep zarlağan edi.

 

Xİİİ ğasırdıñ ayağı men XİV ğasırdıñ basında köne türki tilinde iri tuındılar äkelgen Nasiruddin Bwrhanuddin Rabğwzidiñ «Qissa-sül-änbiyya-i» eñbegin tatarşadan audarğan Roza Mwqanova

Suretti tüsirgen  Swltan Seyit

 

Sonday-aq, oqıñız

Payğambarımız Mwhammed ğ.s.-niñ Hadişamen nekelesui

Mwhammed ğ.s. 18 jasqa jetkende atasımen birge tuğan qandası Ğatke Äbutälibke: «Ey, qandasım! Bizdiñ Mwhammed …

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan