ءبىر سۋرەتتىڭ سىرى

شاھ بۇزۇرىك اۋلەتىنىڭ شەجىرەسى

شەجىرە قر عىلىم اكادەمياسىنىڭ سيرەك قولجازبالار قورىندا (№1691) ساقتاۋلى تۇر.  مەن شەجىرەنى  قىسقارتىپ حازرەتى الي مەن شاھ بۇزۇرىك اۋلەتى اراسىن عانا الدىم.

قر عىلىم اكادەمياسىنىڭ سيرەك قولجازبالار قورىندا 1691-ءشى سانمەن تۇرعان شەجىرەگە شولۋ. (شەجىرەنىڭ باس جاعى ساقتالماعان. العاشقى ءسوز ادام اتا مەن حاۋا انا تۋرالى بولۋى كەرەك).

باستالۋى-ءدۇر، ولاردان ءبىر راۋاياتتا بەس قىز، بەس ۇل دەپتى جانە ءبىر راۋاياتتا قىرىق ەركەك، قىرىق قىز دەپتى جانە ءبىر قاۋلىدا سەكسەن ۇل، سەكسەن قىز تۋىپتى دەپ ايتار. حازىرەتى ادام ع.س. ءبىر ۇلدارىنىڭ اتتارى حازىرەتى شيس ع.س.-ءدۇر. ونىڭ ۇلى انۋش، ونىڭ ۇلى قاينان، ونىڭ ۇلى ماھلايل، ونىڭ ۇلى عابيار (ايار), ونىڭ ۇلى (ماردا، ونىڭ ۇلى يدريس پايان ارالى، تۋر تاۋى), احنۋح قاسى اتالارى حازىرەتى يدريس ع.س. ۇلى (ماحدار), شاھاد ونىڭ ۇلى… مينات… ولاردىڭ ۇلدارى حازىرەتى نۇح ع.س.س. ءتورت ۇلى بار-ءدۇر – سام، حام، يافيس جانە كانفان.

كانفان بالدارى كوپ ادامدارمەن توپاندا عارىق بولىپ كەتىپتى. بۇل دۇنيەدە بولعان كازىرگى ادامداردىڭ بارلىعى حازىرەتى نۇح ع.س.س. ءۇش پەرزەنتىنەن-ءدۇر. «كان ماعان نۇح ع.س.س. في اسفينات ار باعۋنرالانۋا رابفۋان امرات فاللا حارجۋمان ولاردىڭ ۇلدارى سام، حام، يافيس، كاماكال سااد تاعالا ۋا جاعالنا زۋرياتم باقيان فاتۋاد ۋا احراتي كاشير ۋا افاعلاپ ۋا اررادام ۋا فاريپ كاھاريمان،اۋلاد سام ۋا تيش ۋا سناد…» بۇ سوزدەر «بۋستان ال كيش شاحيرحاندا ءدۇر»، بىراق حازىرەتى نۇح ع.س.س. ۇعىلدارى ارفاحشاد (ونىڭ ۇلى سام ونىڭ ۇلى انۋش بين عامر) ونىڭ ۇلى ناح، ونىڭ ۇلى عابر، ونىڭ ۇلى فالىح، ونىڭ ۇلى عۋ، ونىڭ ۇلى سابۋح، ونىڭ ۇلى ناحۋر, (ناحۋردان ەكى بالا، ازار، يبراھيم.  ازاردان بۋعام). (يبراھيم مەن نۇحتىڭ اراسى توعىز اتا). ازاردىڭ ۇلى حازىرەتى يبراھيم ع.س.س. ونىڭ ءبىر قاۋلىدا ءتورت ۇلى بار-ءدۇر جانە ءبىر قاۋلىدا  التى ۇلى جانە ءبىر قاۋلىدا ون ەكى ۇلى بار-ءدۇر. بىراق، ءتورت ۇلىنىڭ اتتارى – حازىرەتى يسماعۋل، يسحاق، مادين جانە ماداين-ءدۇر. بىراق، ء(يبراحيمنىڭ ءبىر ۇلىنىڭ اتى) حازىرەتى سماعۋل ع.س.س.-ءدۇر. ونىڭ ۇلىنىڭ اتى قيزدار، ونىڭ ۇلىنىڭ اتى احميل، ونىڭ ۇلى سابيت، ونىڭ ۇلى سالامان، ونىڭ ۇلى ماسباح، ونىڭ ۇلى ۋادادا، ونىڭ ۇلى ۋددا، ونىڭ ۇلى ھادنان، ونىڭ ۇلى ماحاددا، ونىڭ ۇلى نازار، ونىڭ ۇلى ماسر، ونىڭ ۇلى يلياس، (يلياس پەن ءيبراحيمنىڭ اراسى توعىز اتا) ونىڭ ۇلى مۋدريكا، ونىڭ ۇلى حازيا، ونىڭ ۇلى كنانا، ونىڭ ۇلى نازر، ونىڭ ۇلى مالك، ونىڭ ۇلى فيھر، ونىڭ ۇلى عالىپ، ونىڭ ۇلى نۋي، ونىڭ ۇلى كاھب، ونىڭ ۇلى مۋررا، ونىڭ ۇلى كالب،ونىڭ ۇلى قازي، ونىڭ ۇلى ابدۋل مانناپ، ونىڭ ۇلى حاشيم (حاشيم مەن يلياستىڭ اراسى 13اتا), ونىڭ ۇلى ابدۋل-مۋتتاليب، ونىڭ ون ۇلى، التى قىزدارى بولدى.  ۇلدارىنىڭ اتتارى بۇلار: حاريس، ابۋ تاليب، ابۋ لاھاب، زۋباير، مۋحۋم، زارار، ابدالفازي، ابباس، حامزا، ابدۋللا. ابدۋللانىڭ ۇلى حازىرەتى مۇحامماد مۇستافا (س.ا.ۋ.) پايعامبارىمىز. سول اكرامنىڭ ءتورت ۇل، ءتورت قىزدارى بولىپ-ءدۇر. ۇلدارى قاسىم، تايب، تاھير اتتى ۇلدارى بيبي حاديشاي كابيردەن تۋىلىپتى. يبراھيم دەگەن ۇلى بيبي ماريا حاتۋننان (ۋردۋدىڭ پاتشاسى ءاديا قىلعان) تۋىپتى. ال، ءتورت قىزدارى – اتتارى زەينەپ، رۋحيا، ۇممۋگۋلسۋم، بيبي فاتيما، بۇلار دا بيبي حاديشادان تۋىلىپتىلار. ابدمۋتالىپتىڭ ءبىر ۇلى ابۋ ءتالىپ-ءدۇر. ونىڭ ۇلى كارام اللاوھۋ ۋا جيھي-ءدۇر. حازىرەتى ءاليدىڭ ون سەگىز ۇلى بولىپ-ءدۇر. حازىرەتى يمام حاسان مەن حازىرەتى يمام حۋسەين، مۇحامماد حانافيا، عابباس، ماسۋر دەگەن بەس ۇلدارىنان ناسىل قالىپ-ءدۇر. پايعابارىمىز مۇحامماد مۋستافا (س.ا.ۋ.) بيبي فاتيما (ر.ا.ا.) دەگەن قىزدارىن حازىرەتى الي كارام اللوھۋ جيھيگە بەرىپ-ءدۇر. ودان بيبي فاتيمادان يمام حاسان، يمام حۋسەين دەگەن ەكى ۇل تۋىپ-ءدۇر.

بۇل ناسح «حۋلاسات ال-حايا» رۋين-ءدۇر. ال، يمام حۋسايننىڭ ۇلى يمام زەين ۋل-ابيدين، ونىڭ ۇلى يمام مۇحامماد باكر، ونىڭ ۇلى يمام جاعپار اس-سادىق، ونىڭ ۇلى يمام ؟؟؟، ونىڭ ۇلى مۋسا كازيم، ونىڭ ۇلى مۋسا الي ريزا، ونىڭ ۇلى سايد تاليب، ونىڭ ۇلى سايد ابدۋللا فازىل، ونىڭ ۇلى سايد ابدۋللا، ونىڭ ۇلى سايد احماد، ونىڭ ۇلى سايد شاح حۋساين، ونىڭ ۇلى سايد جالوليددين، ونىڭ ۇلى سايد كامالوددين، (حازىرەتى اليدەن جالوليددين، سايد كاموليددينگە دەيىن ون ءبىر اتا) ونىڭ ۇلى سايد بۇرحونيددين-قىلىش، سايد كاموليددين مادينا مۋناۋارادان شىعىپ قوقان تاراپىنا كەلىپتى. قوقان شاحارىنىڭ پاتشاسى «سۇلتان يلەك مازي عالبى راحىم» دەگەن ەكەن. ءبىر قىزىن سايد كاماليددينگە بەرىپ-ءدۇر. ول قىزدان سايد بۇرحانيددين قىلىش تۋىلىپ-ءدۇر. ال، «سۇلتان يلەك مازي عالبى راحىم» ولگەنەن سوڭ جىعا سايد بۇرحانيددينگە قالىپ، پاتشا بولىپ-ءدۇر. بۇل تاريحي سايد اۋلەتىنىڭ ناسلى وننان قالىپ-ءدۇر. بۇل شەجىرە «ال-ماحاماد» دەگەن كىتاپتان بولار. ال، سايد بۇرحانيددين قىلىشتىڭۇلى ءامىر ديۋانا، ونىڭ ۇلى سايد بۇرحانقوجا،ونىڭ ۇلى سايد بۇرحانيددين، ونىڭ ۇلى سايد جالوليددين، ونىڭ ۇلى ماۋلانا احماد – لاقاپ اتى ماقتۋم اعزام (سايد تاليبتەن حازىرەتى اپپاق قوجاعا دەيىن بەس اتا) ماحمۋدقوجا، شاھقوجا، احماداددينقوجا، اسحاداحمادقوجا، اليكرامقوجا، اليسحاق قوجا، ياحياقوجا، شاحيبقوجا، مۋللوقوجا) بۇل سوزدەر كولدەنەڭ جازىلعان.

ماحبارا شاريفى (قابىر) سامارحاندقا جاقىن داگبەت دەگەن جەردە-ءدۇر. حازىرەتى ماقتۋم اعزامنىڭ ۇلى قوجا يسحاق ءۋالي ونىڭ ۇلى شادىقوجا، ونىڭ ۇلى ابدۋللاقوجا، ونىڭ ۇلى شاعيپقوجا، ونىڭ ۇلى شاھ بۇزۇرىك قوجا. حازىرەتى شاھ بۇزۇرىكقوجانىڭ بەس ۇلى بار بولىپتى. تۇرسىنقوجا، شامشىقوجا، قالدارقوجا، ۋلانقوجا، جيەنقوجا. تۇرسىنقوجانىڭ ۇلى شاريپقوجا، ونىڭ ۇلى حابيقوجا، ونىڭ ۇلى سابىرقوجا، ونىڭ ۇلى قاراباسقوجا، ونىڭ ۇلى تىللاقوجا ەشان، ونىڭ ۇلى يسكاندارقوجا، ونىڭ ۇلى حاساينقوجا، ونىڭ ۇلى نۇرقايىپقوجا (سايد), ءبىر ۇلى حۋالىقوجا-ءدۇر، ونىڭ ۇلى حابدۋللا-ءدۇر، ءبىر ۇلى ماحدۋمقوجا جانە ءبىر ۇلى كاتتاقوجا-ءدۇر، — ونىڭ ۇلى سارىقوجا-ءدۇر. ال، تىللاقوجانىڭ ءتورت ۇلى بار-ءدۇر. ۇلىق ۇلى يسكاندەر قوجا، ونان كەيىن عاليقوجا، وننان كەيىن مانقوجا، ونان كەيىن قالقوجا. يسكاندەرقوجانىڭ ءتورت ۇلى بار – ۇلىق ۇلى حۋساينقوجا، وننان كەيىن جۇسىپقوجا، ونان كەيىن مۇحامماد قوجا، وننان كەيىن نۇر سايدقوجا (جانقوجا), امانقوجادان ۇل جوق-ءدۇر، قىز پەرزەنتى بار. ال، قالقوجانىڭ ءتورت ۇلى بار – ۇلكەن ۇلى سارىقوجا، ونان كەيىن مۇساقوجا، ونان كەيىن ىدىرىسقوجا، سارسەقوجا. ال، عاليقوجادان ءبىر ۇل نۇحۋب-ءدۇر. ونىڭ شاپ اللا ءدۇر. ناجات-ن-كاردۋشى-يۋ.وتىز ءۇش ءدۇر. كامال ايتىپ ءدۇر.

يسحاق قوجا ۋالي – دەگەن جەردىڭ شەتىندەگى اق جولاققا قۇتىپ اد دين – دەپ جازىلعان. وسى قاتارعا كولدەنەڭىنەن – جانە وسى قاتارعا كولدەنەڭىنەن شاريف قوجا ۇلى اپپاققوجا ۇلى يسحاققوجا.  بەدەلقوجا ۇلى مۇحامماد قوجانىڭ بەس ۇلى بولعان – سايد احمادقوجا، سايد مۇحاممادقوجا، قۇربانقوجا، راحمادقوجا، كامالقوجا، جايقوجا. ال، مۇحامادقوجا، سايد مۇحامادقوجا ەشان. ماقسۋم ۇلى قالمۇحامماد، اپپاققوجا) – دەپ جازىلعان.

وسى بەتتىڭ قارسى بەتىندەگى اق جولاققا – حازىرەتى اپپاققوجا – ونىڭ ۇلى قوجا يسحاق. ءتىللا قوجانىڭ بەس ۇلى بار-ءدۇر، يسكاندەرقوجا. تىللاقوجا اتامىزدان شاھبۇزۇرىككە دەيىن بەس اتا. حازىرەتى اپپاققوجادان شاھبۇزىرىككە دەيىن جەتى اتا – دەپ جازىلعان. شەجىرەنىڭ ءون بويىنداعى جاقشا ىشىندەگى سوزدەر قوسىمشا جازىلعان باسقا بىرەۋلەردىڭ پىكىرى.

سەيىتومار ساتتارۇلى

شەجىرە ەكى ءتۇرلى جازۋمەن جازىلعان، باستاۋىنداعى سوزدەر وتە ءىرى، ساۋاتتى ادام جازعان. سوڭىنداعى نۇسقانى جازعان ادام «حۋش حات، اراب گراماتيكاسىن مەڭگەرگەن. بىراق باسىندا بولماسا اياعىندا  شەجىرە قاي ايماقتىڭ حالقىنا ارنالعانى، كىم جازعانى بەلگىسىز، جازىلماعان. شەجىرەنىڭ سوڭىندا ەكى جەرگە ءمور باسىلعان، جازۋلارى كومەسكى، بىرەۋىندە – «(حالفا» دەگەن ءسوز وقىلادى، ەكىنشىسىندە – كومەسكى بولىپ «مۇحامماد قۋلي جانە سايد حاميد قوجا» جازۋلاردىڭ سۇلباسى شىعادى. سىزىقشا قويىلعان جەرلەردى وقىپ-تۇسىنە المادىم.

جاقىندا شاح بۇزىرىك بابا اۋلەتى قىرعى وزگەنتتە باباعا اس بەردى. شارانى ۇيىمداستىرۋعا ات سالىسقان مىنا ازاماتتارعا، ابيبۋللاەۆ يبراگيم ، قىدىربەك باۋىرىمىز بەن مادىقوجاەۆ  جولداسبەك پەن ابسەيىت قوجا، شايحنازاروۆ تالعاتقا اعايىندار اتىنان العىس بىلدىرەمىز.

تاڭبالار

ۇقساس ماقالالار

پىكىر قالدىرۋ

ە-پوشتا مەكەنجايىڭىز جاريالانبايدى. مىندەتتى ورىستەر * تاڭبالانعان