Jarıq nwrdıñ säulesi

Aqqoja baba

Aqqoja baba Qarataudan Arqa öñirine mwsılmandıqtı, Islamdı uağızdau äri wrpaq taratu maqsatında kelgen. Babağa qatıstı el arasında tarağan birqatar añız-äñgimeler barşılıq. Solardıñ bir parasın mınaday:

***

Birde Aqqoja baba el aralap bir üyge tüsedi. Dastarhanda otırğan sätte baba şay qwyıp otırğan sol üydiñ qızın wnatıp, üy iesinen qızın swrağan eken. Üy iesi otırğan ornında aşulanıp, «Köldeneñ kök attığa berer qızım joq», deydi. Sol sätte baba twrıp, «Özin izdep beresiñ», – deydi jürip ketedi. Baba ketkennen keyin älgi üydiñ qızı qattı nauqastanıp auıradı. Üy iesi «Mına adam tegin bolmadı», dep babanı özi izdep şığıp, üşinşi auıldan tabadı. Söytip qızın bergen eken.

***

Aqqoja baba el aralap kele jatıp, bir sudıñ jağasına atın jiberip qoyıp, namazğa jığıladı. Sol uaqıtta bir bay jılqıların şulatıp suğa aydap kelgen eken. Baba namazğa kedergi jasağan bayğa aşulanıp, şapanın silkip qalıp «Attım» depti. Sol sätte baydıñ jılqıları birinen soñ biri swlap tüsip, öle beredi. Bay äreketiniñ ersi bolğanın tüsine qoyıp, babadan bir bilmestik bolğanın aytıp, keşirim swraydı. Baba «Men seni atıp edim. Oq qağarıñ bar eken», dep jürip ketipti.

***

Aqqoja babadan tarağan qız balalar da tegin bolmağan desedi jwrt. Birde Aqqoja babanıñ wrpağınıñ biri bir qız bala köşip ketken jwrtqa kelip, qalıp qoyğan ıdıstı almaq boladı.  Barıp alayın dep atpen şauıp kele jatsa, jwrtta bir ädemi qız otır eken. Qojanıñ qızı twrıp «Äper ana ıdıstı» deydi. Älgi jwrtta qalğan ädemi qız twrıp: «Tüsip öziñ al» deydi. Sol sätte Qojanıñ qızı aqırıp qalıp, «Otırğ käne aldıma» deydi. Älgi qız qorıqqanınan otıra qaladı. Qojanıñ qızı onıñ qız emes, ibilis ekenin bile qoyıp, şaşınan jwlıp qalıp, teñgesin tabanınan salıp qoyadı. Sol sätte älgi «Seniñ jeti wrpağına da jolamaymın» dep qaşqan eken.

***

Qarağandı oblısı, Jañarqa audanı, Aynabwlaq degen auıldı aymaqta Qoja tauı bar. Elde qalğan añız boyınşa, tauğa Qojalar jerlengen. Keñes däuirinde bir top orıs kelip, tauğa elektrlik stanciya salmaq boladı. Auıl twrğındarınıñ «Ol jerge saluğa bolmaydı. Qojalar jatır. Qasietti jer» degen sözin elemegen orıstar stanciya tartıp, jarıq jiberedi. Söytip stanciya salınğannan keyin künde bir orıs öle bergen. Orıstar mwnıñ tegin emes ekendigin tüsinip, qaşıp ketken eken.

***

Aqqoja baba – Qarataudan Arqa öñirine mwsılman dinin uağızdau jäne wrpaq taratu üşin kelgen. Derekter boyınşa Aqqoja Arqa öñirindegi Toqa ruınıñ qojası bolğan. Aqqojanıñ wrpaqtarı büginde Arqa öñirinde naqtıraq aytqanda Qarağandı oblısında meken etude.  Appaqqoja-ma, Aqqojama-ajırata almay otırmın.

 Arğın işinde Toqanıñ  qojaları Jaña Arqa audanında: Aqqoja – Mwratqoja, Qwdaybergen,Töreqoja,Tämenqoja bolıp, äri qaray jalğasa beredi.

Derekterdi keltirgen, şejirelerdi jinastırğan  Saylaubay tegi Sabina Aqtayqızı.

 

 

Tañbalar

Wqsas maqalalar

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan

Жабу