رابعۇزي

ءحۇجراتتىڭ 3-ءشى جىلىندا بولعان وقيعا

راسۋلاللا ع.س. رابيعۇل ايىندا حازرەتى عۇسمانعا ءھام ءۇممۇ-گۇلسىم قىزىن تاعى دا نەكەلىككە بەردى.

پايعامبار ع.س. شاعبان ايىندا حازرەتى عۇماردىڭ تۇل قىزى حافيسانى نەكەلىككە الدى. ءۇممۇلمۇ-ساكين زەينەپتى نەكەلىككە جانە الدى. ەكى ايدان كەيىن زەينەپ وپات بولدى.

قاعبي بين ءاشراپ ەسىمدى ياھۋدي مۇسىلمانداردى تىلدەپ، رەنجىتكەنى ءۇشىن پايعامبار ع.س.-ءنىڭ امىرىمەن ءولتىرىلدى جانە ءسالام اتتى ياھۋدي ءولتىرىلدى. بۇل اتاقتى احاد سوعىسى ەدى.

ءبادۇر سوعىسىنان قايتقانان كەيىن، ماشرۇكتەر جيىلىپ، ءابۋسافيان بين حارفتىڭ جانىنا بارىپ، «مۇحاممەد ءبىزدىڭ ۇلكەندەرىمىزدى ءولتىردى. دەمەك، ءوش الۋىمىز كەرەك. ءتۇرلى رۋلاردان اسكەر جيىپ، كوپ اسكەر جاساقتاساق، مۇحاممەدتى جەڭەمىز»، – دەدى. بۇل سوزگە ءابۋسافيان كەلىسىپ، مالدارىن ساتا باستادى.

ءتورت كىسىنى مەككە ماڭايىنداعى ماشرۇكتەردى سوعىسقا شاقىرۋعا جىبەردى. بۇل ءتورت كىسى ماشرۇكتەردى شاقىرىپ، ءارى ءتۇرلى رۋدان 2000 ەسكەر جيىپ اكەلدى. مەككەنىڭ وزىنەن 1000 اسكەر جاساقتالىپ، بارلىعى 3000 اسكەر بولىپ مەككەدەن شىقتى.

حازرەتى عابباس بۇل ۋاقىت مەككەدە ەدى. ءبىر ادامدى تەزىرەك تاۋىپ، سول ارقىلى پايعامبار ع.س.-عا حابار بەرگىزدى. حازرەتى عابباستىڭ مۇسىلمان بولعانى مەككە حالقىنا ءالى ماعلۇم ەمەس ەدى.

پايعامبار ع.س.-عا حابار كەلگەندە، حابيب يبن ءمۇنزار ەسىمدى ساقابانى جىبەردى. حاباب ماشرۇكتەردىڭ احاد تاۋىنىڭ جانىندا عاينين دەگەن ورىنعا كەلگەندىگىنەن حاباردار ەتتى.

پايعامبار ع.س. ساقابالارىمەن كەڭەس وتكىزدى. كەيبىرەۋلەر: «مەدينەدەن شىقپاي سوعىسامىز»، – دەدى. حازرەتى حامزا «مەدينەدەن شىعىپ سوعىسامىز. ايتپەسە بىزگە نامىس»، – دەدى. سوندا پايعامبار ع.س. حامزانىڭ ايتقانىنا كەلىستى.

بارشا ساقابالار ازىرلەنىپ، 1000 كىسى بولىپ احاد تاۋىنا شىقتى.

ياھۋديلەر باسشىسى مۇنافيق عابدوللا بين ءابيسالول 300 اداممەن پايعامبار ع.س.-عا ەرىپ شىققان ەدى. احادقا كەلگەنەن كەيىن كەرى قايتىپ كەتتى. يسلام اسكەرىنىڭ 700-ءى عانا قالدى.

ەكى جاقتىڭ اسكەرى ءبىر-بىرىنە قارسى كەلىپ، ساپارىن ءتىزدى. يسلام اسكەرى احاد تاۋىن سوڭدارىنا تاستاپ، مەدينەنى قورعادى. پايعامبار ع.س. ەلۋ كىسىگە ءامىر ەتىپ: «مەنەن رۇقسات بولماي وسى جەردەن كەتپەڭدەر»، – دەدى.

پايعامبار ع.س. قولىنا قىلىش ۇستاپ: «مىنا قىلىشتى كىم الار؟» – دەپ سۇرادى. سول كەزدە، مەن الامىن دەۋشىلەر كوپ بولسا دا پايعامبار ع.س. تاعى دا ايتتى، سول ءسات ءابۋدجانا ەسىمدى ساقابا: «ءاي، راسۋلۇللا! ول قىلىشتىڭ قۇنى نە نارسە؟» – دەدى. سوندا پايعامبار ع.س. «مۇنىڭ قۇنى ماشرۇكتەردىڭ تىلسىم جانى قالعانشا سوعىسۋ»، – دەدى. بۇل سوزدەن سوڭ ءابۋدجانا «مەن قابىل ەتتىم. ينشاللا»، – دەپ قىلىشتى الدى.

ءابۋدجانا اسقان باتىر بولعانىمەن پاقىرلىقتان قولىنا وتكىر قىلىش ءتۇسىپ كورمەپ ەدى. سوندىقتان پايعامبار ع.س. وتكىر قىلىشىن سوعان بەردى.

ماشرۇكتەردىڭ جالاۋىن ۇستاپ شىققان تالحا اسكەر الدىنا كەلدى. وعان حازرەتى عالي قارسى شىعىپ، باسىن قىلىشپەن قيىپ، جانىن جاھاننامعا جىبەردى. وسىلايشا جەتى كىسى ءولتىرىلىپ، ەكى جاق اسكەر سوعىسقا كىرىستى. حازرەتى حامزا ءبىر جاقتان ارىستانداي اقىرىپ، جاۋعا قويىپ كەتتى. ءابۋدجانا قىلىشىمەن سوعىسقا كىرىپ، وڭ جاعى مەن سول جاعىنداعى ماشرۇكتەردىڭ پارا-پاراسىن شىعاردى.

ءسويتىپ ولار سوعىسا-سوعىسا ماشرۇكتەردىڭ ايەلدەرىنە كەلىپ جەتتى. ايەلدەر ىشىندە ءابۋسافيان قاتىنى ءھيدىنى ولتىرمەكشى بولعاندا، «پايعامبار قىلىشىمەن ايەل ادامدى ءولتىرۋ كىسىلىككە جاتپاس»، – دەپ كەرى قايتتى.

ماشرۇكتەر ءبادۇر سوعىسى كەزىندە حامزانىڭ باتىر ەكەنىن بىلگەن ەدى. سوندىقتان حامزانى قولعا تۇسىرسەك، يسلام جۇرتى جەڭىلەر دەگەن. ال احاد سوعىسىندا ءابۋدجانانىڭ باتىرلىعىن كورگەندە جانىنان تۇڭىلە باستادى.

ماشرۇكتەر شەگىنىپ جەڭىلە باستاعان سوڭ، يسلام اسكەرى ماشرۇكتەردەن قالعان مالداردى عانيمەتكە بولىسپەك بولدى. سول كەزدە پايعامبار ع.س. قويىپ كەتكەن ەلۋ كىسى دە: «ءبىزدىڭ دە ۇلەس سوندا بولار. ۇلەسىمىزدى الايىق»، – دەپ ورىندارىنان قوزعالدى. عابدوللانىڭ: «راسۋلۇللانىڭ رۇقساتىمەن عانا كەتۋ كەرەك»، – دەگەن ءسوزىن ەلۋ ادام تىڭدامادى. ولاردان جىرىلىپ 8 كىسى عانا قالدى. ەلۋ كىسى ورنىنان كەتكەندە، جاۋلار سول جەرگە كەلىپ كىردى دە، عابدوللا مەن 8 كىسىنى ءولتىرىپ كەتتى. مۇنان كەيىن يسلام اسكەرىنىڭ سوڭىنا ءتۇسىپ، سوعىسۋعا جانە كىرىستى. بۇل ىستەن مۇسىلماندار شوشىپ: «كاپىرلەر ءبىزدى جەڭەر»، – دەپ وزدەرى ءبىرىن-ءبىرى قىرا باستادى. حازرەتى حامزا، حازرەتى عالي، ءابۋدجانا نەشە رەت قايراتتانسا دا ماشرۇكتەر قۋاتتانا ءتۇستى. يسلام اسكەرى جەڭىلىسكە ۇشىراپ، تاراي باستادى.

ماشرۇكتەر حازرەتى حامزانىڭ نامازعا جىعىلاتىن ۋاقىتىن اڭدىپ تۇرىپ، عيبادات ەتەتىن كەزىندە تاسپەن اتىپ ءولتىردى.

پايعامبار ع.س. ساقابالارمەن تۇرعان جەرىندە ماشرۇكتەردى جولاتپاي حازرەتى عاليدى قورعاپ تۇرعان. ونىڭ قۋاتى ازايىپ كەتتى. سول ساتتە ماشرۇكتەردىڭ ءبىرى پايعامبار ع.س.-عا تاس اتىپ، ەرنىن جارالاپ، ءبىر ءتىسىن سىندىردى.

ماشرۇك مالعۇن بين قامتيا عابدوللا: «مۇحاممەدتى كورسەتىڭىز. ولتىرەمىن»، – دەپ بارىپ، ماسعاب بين عامىردى ءشايىت قىلدى.

ماسعاب بين عامىر سوعىس كيىمىن كيگەندە پايعامبار ع.س.-عا ۇقسايتىن ەدى. مالعۇن قاميا ماسعابتى راسۋلۇللا دەپ تانىپ، ابۋسافيانعا بارىپ: «مۇحاممەدتى ءولتىردىم»، – دەپ حابار بەردى. سول كەزدە ءىبلىس مالعۇن «مۇحاممەد ءولدى» دەپ شىڭعىرعان ەدى.

ءىبىلىستىڭ ماقساتى يسلامدى جويۋ ەدى. مۇسىلماندار: «پايعامبار ءولدى. ەندى بىزدە ەشتەڭە قالمادى»، – دەپ تاراي باستادى. كەيبىرەۋى: «راسۋلاللا پايعامبار ولسە، اللا بار»، – دەپ سوعىستى.

حازرەتى ابۋباكىر عۇمار، عابدراحمان، حازرەتى عالي، ءابۋدجانا جانە 15 ساقابا بار ەدى. ماشرۇكتەردى حازرەتى عالي مەن ءابۋدجانا پارا-پاراسىن شىعاردى. كەلگەن وققا تاس قارسى تۇرىپ، ساقابالارعا پەردە بولدى.

حازرەتى ساعات بين وقاس كوپ كاپىردى ءولتىردى. سول كەزدە قاعاب بين مالىك پايعامبار ع.س.-ءدى تاۋ باسىنا كوتەرىپ، ماڭايىنداعى مۇسىلماندارعا: «راسۋلاللا امان ەكەن»، – دەپ ايقايلادى.

مۇسىلمان جىگىتتەرى دەرەۋ جيىلىپ كەلىپ، راسۋلاللانىڭ جانىندا قايراتتانىپ، سوعىسقا كىرىستى. ماشرۇكتەر قاشا باستادى. وسى كەزدە ءابۋسافيان تاۋ باسىنا شىعىپ، اسكەرلەرگە «اراڭىزدا پايعامبار ع.س. بار ما؟» – دەدى. پايعامبار ع.س: «ەشكىمىڭىز ۇندەمەڭىز، جاۋاپ بەرمەڭىز»، – دەگەن. سول كەزدە ءابۋسافيان ەكىنشى رەت ايقايلاپ سۇرادى.

ەشكىم ۇندەمەدى. سونان سوڭ: «ابۋباكىر، عۇمار بار ما؟» – دەپ سۇرادى. بۇلاردىڭ ەشقايسىسىنان جاۋاپ بولماعاننان كەيىن، ءابۋسافيان بۇلاردىڭ بارلىعان دا ولگەن ەكەن دەپ حابارلايدى. حازرەتى عۇمار سوزگە كىرىسىپ: «ءاي، اللانىڭ دۇشپانى! سەن جالعان سويلەپ تۇرسىڭ. سۇراعاندارىڭنىڭ ءبارى دە ءتىرى» – دەيدى.

ءابۋسافيان: «ءاي، عۇمار! سوعىستا جەڭۋ وڭاي ەمەس ەكەن. بۇل سوعىس ءبادۇر سوعىسىمەن تەڭ بولدى»، – دەدى. حازرەتى عۇمار ايتتى: «سوعىس تەڭ بولسا دا، ولىكتەر تەڭ ەمەس. بىزدەن ولگەن ادامدار جۇماقتا دا، سەنىڭ ادامدارىڭ تامۇقتا»، – دەدى. ءابۋسافيان ايتتى: «ءاي، عۇمار! تۋراسىن ايت، ءبىز مۇحاممەدتى ولتىردىك پە، جوق پا؟» – دەگەندە، حازرەتى عۇمار: «ولتىرگەن جوقسىڭ. سويلەگەن سوزدەرىڭنىڭ ءبارىن ءوزى ەستىپ تۇر»، – دەدى. سوندا ءابۋسافيان: «عۇمار جالعان ايتپاس، مۇحاممەد ءتىرى بولار. ەندى بىزگە مەككەگە قايتۋدان باسقا امال جوق»، – دەپ بارلىعى مەككەگە قايتتى.

پايعامبار ع.س. ءشايىت بولعانداردى تەكسەرىپ، حازرەتى حامزانى ىزدەدى. ءتانى پارا-پارا، مۇرنى، قۇلاعى كەسىلگەن ەكەن. بۇل ءحالدى كورىپ، پايعامبار ع.س. حازرەتى حامزا ءۇشىن قاتتى قايعىردى. ەشقاشان ءدال وسىنداي قايعىرماعان ەدى. حازرەتى حامزانىڭ مۇرنىن، قۇلاعىن ءابۋسافيان قاتىنى كەستىرگەن ەكەن. بۇل سوعىستا يسلام ءدىنىن ۇستاعان 70 ادام ءشايىت بولدى.

راسۋلاللا ءبارىن ناماز وقىپ، قابىرگە قويدىردى. حازرەتى حامزانى عابدوللا بين جاحىشپەن بىرگە قابىرگە جەرلەدى. ماشرۇكتەردىڭ ولگەنى 30-عا جاقىن ەدى.

ءXىىى عاسىردىڭ اياعى مەن ءXىV عاسىردىڭ باسىندا كونە تۇركى تىلىندە ءىرى تۋىندىلار اكەلگەن ناسيرۋددين بۇرھانۋددين رابعۇزيدىڭ «قيسسا-ءسۇل-ءانبييا-ي» ەڭبەگىن تاتارشادان اۋدارعان روزا مۇقانوۆا

 

 

 

ۇقساس ماقالالار

پىكىر قالدىرۋ

ە-پوشتا مەكەنجايىڭىز جاريالانبايدى. مىندەتتى ورىستەر * تاڭبالانعان

سونداي-اق، وقىڭىز

جابۋ