Rabğwzi

«Qissa-sül-änbiyya-i» kitabı

Roza Mwqanova, jazuşı, dramaturg

Rabğwzi – Xİİİ ğasırdıñ ayağı men XİV ğasırdıñ basında köne türki tilinde iri tuındılar äkelgen twlğalardıñ biri. «Qissa-sül-änbiyya-i» eñbegi 72 payğambar ömiriniñ tarihı jayında. Qissanıñ negizgi mazmwnı Qwran men İnjilden alınğan. Öytkeni är payğambardıñ twsında qanday ayattardıñ tüskenine deyin naqtılı körsetilip otıradı. Äri sol payğambarlar zamanındağı halıqtıñ sana-sezimi qanday därejede bolğandığı häm isläm dinin sol zamandağı halıqqa taratudağı qiındıqtar men soğıstar, sergeldeñ men jeñister jaylı keñ mağlwmat beredi. Qolımızğa tüsken «Qissa-sül-änbiyya-i» moğol-tatar tilinde 1903 jılı Qazan şaharında Kärimovter baspasınan jarıq körgen. Biraq atalmış tärjimada 24 payğambardıñ ğana ömir tarihı söz boladı. YAğni joğarıdağı Rabğwzidıñ qalamınan şıqqan 72 payğambar sanına jetpeydi. Qwranda 24 mıñ payğambar, 33 mıñ saqaba deydi.

1903 jılı jarıq körgen «Qissa-sül-änbiyya-i» audarmasınıñ alğı sözinde:

«Qissa-sül-änbiyya-i» kitabı Rabğwzi jazbalarınan tärjimalanıp otır. Kitapqa enbey qalğan payğambarlar tarihın biz Qazı täpsiri men Jälelin täpsirine mwrajağat qılıp (süyenip), bw eki täpsirde bolmağanın Näzhätülmüjälis kitabınan alıp «Harot ua Marut» qissasın jäne Däuit ğalayhi uässäläm qissasımen moğol tilinen tärjimalap, mümkindigimizşe tolıqtıruğa eñbek ettik».

Isläm Qazan baspasına tapsıruşılar: Mätrjam damolla, Ğabdwlğwlam hazreti, Şarifiddin molla. Kitaptıñ jarıq köruine Peterbor cenzurı tarapınan 1903 jılı 13 mausımda rwqsat berilgen.

Qolımızğa tüsken tüpnüsqadağı keybir qaytalanıp ketken taraular men räuäyattardı ıqşamdap, mağınasın özgertpey, stil' men formasın saqtay otırıp, oqırman nazarına wsınuğa tırıstıq. Qwran Kärimdi oquğa niet qılğan är mwsılman balasına payğambarlar esimi tañsıq bolmau üşin osı eñbekti qazaq tilinde şığarudı niet ettik.

Rabğwzidıñ «Qissa-sül-änbiyya-i» jazbası Qwran Kärim mağınasın tüsinuge, qasietti Qwrannıñ aqiqat ekenine eş şübä keltirmey, isläm dininiñ damuına qızmet etken öz zamanınıñ sübeli düniesi. Bügingi wrpaqqa jetken ruhani qazına.

«Qissa-sül-änbiyya-i» kitabınıñ el işinen tabıluına mwrındıq bolıp, tärjimalau nietine bağıt-bağdar berip üles qosqan Ürjar audandıq dini basqarma keñesiniñ törağası, audandıq mwsılmandar dini basqarmasınıñ bas imamı Bağdatwlı Şärip aqsaqalğa, Qazaqstan oqu isiniñ ozatı, ädebiet zertteuşisi Qajığalım Qajıbaywlına alğıs aytuğa mindettimiz.

MAZMWNI

Qissa Adam ğalayhi-uässäläm

Qwtpa Adam ğalayhi-uässäläm

Qabıl men Äbil qissası

Şiş payğambar

Idırıs Ğalayhi-uässäläm

Nwh ğalayhi-uässäläm

Hüd ğalayhi-uässäläm

Salıq (Salih) ğalayhi-uässäläm

İbrahim ğalayhi-uässäläm

İbrahim häm Smağwl ğ.s. (İsmağil)

Isqaq ğalayhi-uässäläm

Smağwl ğ.s.-nıñ opat boluı

Qissa Lüt ğalayhi-uässäläm

Qissa Jaqıp ğalayhi-uässäläm (YAğqwp)

Qissa Jüsip ğalayhi-uässäläm

Qissa Äyup ğalayhi-uässäläm

Qissa Şwğayıp ğalayhi-uässäläm

Qissa Mwsa ğalayhi-uässäläm

İİ. TÄURAT KİTABINIÑ TARIHI

Qissa Qızır men Mwsa ğalayhi-uässäläm

Qissa Däuit ğalayhi-uässäläm

Süleymen ğalayhi-uässäläm

Jünis ğalayhi-uässäläm

Qissa Qızır İliyas ğalayhi-uässäläm

Jirjis ğalayhi-uässäläm.

Qissa Lwqman-hakim

Qissa Ğwzayır ğalayhi-uässäläm

Qissa Armaya ğalayhi-uässäläm

Qissa Zakariya jäne Mariyam, Ğaysa, ua imratı Ğimran

Qissa Mariyam ua Ğaysa ğalayhi-uässäläm

Qissa YAhiya men Jünis ğalayhi-uässäläm

İİİ. QISSA MWHAMMED SALLWLAHÜ ĞALAYHI-UÄSSÄLÄM.

Payğambarımız Mwhammed ğ.s.-niñ Hadişamen nekelesui

Mwhammed Mwstafa sallwlahu-ğalayhi-uässälämğa payğambarlıq kelui

Hazreti Ğali kärämollahü uäjihanıñ iman keltirgen qissası

Ğwmar raziallağanühiniñ iman keltiru qissası

Saqabalardıñ sipatı

  1. Äbäbäkir Sıdıq-raziollahu
  2. Ğwmar-Hatab-raziallahüğanühü
  3. Ğali-Äbutalib raziallahü
  4. Ğwsman-Ğafan raziallahü

Mwhammed Rasulallah ğ.s.-niñ imanğa boy wsınuı

Qissa miğraj sallwllahw-ğalayhi-uässäläm Payğambardıñ kökke şığuı

(Miğraj – kökke köterilu)

Payğambar ğ.s.-niñ Medine Minäuärädä bolğan ahualı

Hüjrättiñ 3-şi jılında bolğan oqiğa.

Hüjrättiñ 4-şi jılında bolğan oqiğa

Hüjrättiñ 5-şi jılında bolğan oqiğa

Hüjrättiñ 6-şı jılında bolğan oqiğa

Hüjrättiñ 7-şi jılında bolğan oqiğa

Hüjrättiñ 8-şi jılında bolğan oqiğa

Toğızınşı jılı bolğan oqiğalar

Onınşı jılı bolğan oqiğalar

Bwl  kitap saytta tolıq jariyalandı. 

Tañbalar

Wqsas maqalalar

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan