Sır-swhbat

Meniñ qasietti saparım

«Alla aldıña kele jatırmın»

  Osıdan bes jıl bwrın bolğan qajılıq saparım turalı jazu oyımda jürse de qağazğa tüsiru qiınğa soqtı. Oğan sebep, bwl sapardıñ qwpiyalığın, öz basıñnan ötpey senbeytin keremettigi men jürektiñ tübindegi  sırıñdı sözben örgende köñildegidey şıqpaytınınan tartınğanım edi. Sondıqtanda äserlerimdi bes jıl jüregimde saqtadım, eske tüsken sayın sol künder köz aldımda elesetep, quatımen küşeyip, özimdi Qağbanı aynalıp jürgendey sezinuşi edim. Bwl qasietti sapardıñ qwdirettiligi de sol bolar.

Degenmen, wlıq sapardıñ kisige aşa bermeytin qwpiyasın irkip qalıp, köpşilikke tartımdı-au degen twstarın qağazğa tüsirip, özderiñizben bölispekke tırıstım. Qasietti jerge alğaş qadam basatındar üşin qajeti bolsa, sauabınan bolsın.

Mwsılmannıñ bes parızınıñ biri qajılıq saparına ayaq astınan jinaldım deuge bolmas. Jıldap josparlap, oyımnan ketpey jürgen deuge de kelmes. Imanıñ bekem bolıp, oraza-namazıñdı jibermey jürgen künderdiñ küninde osı sapardıñ qalay säti tüskenin bilmey de qalasız.    Qajılıqqa barudı niet etkenderge ädette, bastap aparuşı kompaniyanıñ qızmetkerleri bir aydıñ köleminde dayındıq sabaqtarın ötkizip, Mekkege barğan kezdegi äreketterimizdi tüsindiredi. Sol este qalsa, qajılığıñız qatesiz boladı.

Sodan wlıq sapardıñ uaqıtı jetkende Şımkentke jürip kettim. Qalağa tüsken künniñ tüninde Saudiyağa baratın wşaqqa otırdıq. Şımqalanıñ  äuejayında er-azamattar aq baylanıp, ihram haline kirip, az-maz kütkennen keyin wşaqqa jaylanıp otırdıq. Joldıñ jartısında Arab Ämirlikterinde kelesi wşaqqa auısıp otırdıq. Onıñ jartı jolınan asqannan soñ basqaruşımız «miqattan» ötkenimizdi habarlap, «Tälbiya» aytatın kez keldi dep habarladı. Äyelderge onı dauıstap aytuğa rwqsat joq. Al er-azamattar bir dauıspen: «Läbbayka allahumma läbbäyk. Läbbäykä lä şärikä läkä läbbäyk. Innäl-hämda, uänni'mätä, läkä uäl-mulk. Lä şärikä läk» dep aytqanda bir sätte salonnıñ işi azan-qazan şu boldı da ketti. Sol sätte ğana özimniñ qajılıq saparğa kele jatqannım, «Läbbaykanıñ» «Mine, men Seniñ aldıñdamın!» degen är söziniñ mağınası sanama jetip, däl qazir jaratuşınıñ aldına baratınday, qol-ayağım dirildep qorqıp ta kettim. Beynebir Jaratqannıñ jüzin köretindeymin. Qobaljığan köñilimizdi  quanış basıp, birneşe sekundttardan keyin aldımnan özi şığıp qarsı alatınday tolqıdım. Osılayşa aptıqqan sezimniñ qwşağında otırğanımızda wşaq Jidda qalasınıñ äuejayına kelip toqtağanın ayttı. Tüse salısımen qajılar mingen avtobus ornınan birden qozğalmay azdap kidirip qaldı. Aspannan ot ürlep twrğanday ıstıq aua ökpemizdi qısıp baradı. Ğimaratqa jetpey kidiruimizdiñ sebebin swramadım. Äne-mine dep eleñdep twrğanda ülkenderimizdiñ aldı orındarında qalği bastaptı. Bayqağanım bir jastau jigit Qwranğa üñilip oqıp otır. Dauıstap. Zeyinimiz soğan auıp twrğanda kölik aqırıp qozğalıp, bir ğimarattıñ aldına toqtadı. Köliktiñ esigi aşılıp, topırlap tüsip ülken zalğa kirdik. Salqın jäyda bizderden basqa eşkim joq. Bwl jerde qajılar däretin alıp, asıqpay namazın oqıp aldı. Közimizge alğaş wşırağan Saudiya memleketiniñ eki arabı asıqpay qajılardı aralap qwjatın tekserip rwqsat qağazdarın basıp berip jattı. Sosın jügimizdi alıp, sırtqa bettedik.

Jiddanıñ äuejayın  biraz aynalşıqtadıq. Jolbastauşılarımız asıqpay şäylanıp, demala beruimizge bolatının ayttı. Jolauşılardı tasıp ülgermey jatqan köliktiñ kezegi bizge kelisimen Mekkege attanadı ekenbiz. Meniñ tañqalğanım qajılar osınday demalısqa dayın eken. Dereu, aşıq alañda säki ornatıp saylanıp qoyılğan orındarğa jayğasıp, toqşäynekterin qosıp, sömkelerindegi azığın şığarıp şäydiñ qamına kiristi. Jalpı törteuara bir şäynek alğannıñ ziyanı joq eken. Onı qajılıqta Mina tauında palatada jatqanımızda da qajettigin bayqadıq. Bwl ärine, eger qajılar bir jerdiñ twrğındarı bolıp, tanıs-bilis bolsa ğana. 150-gen tarta qajılardıñ deni oñtüstiktegi Qarabwlaq aulılınıñ özbekteri bolıp şıqtı. Sonımen kölik te kelip, şabadandarımızdı tiep, Mekkeni betke aldıq. Bwl kezde ımırt üyirilip qalğan kez edi. Qanşa uaqıt ötkenin bayqamadım, jolsoqtı bolıp wyıqtap keldim. Kölik jürgizuşi qalanı bilmeytin bolıp şıqtı ma, Mekege kelgenimen biz qonatın qonaqüydi tappay biraz aynaldı. Bir jürgen jerimizdi üş märte aynala bastağanda, jolauşılar mazasızdanıp, qarsı aluşılar tağı bireulermen telefon arqılı söylese bastadı. Aqırı ne kerek, dittegen jerimizge jettik.  Kele sala qajılarğa jatatın bölmeleriniñ kiltin berip ornalastırdı.

Ayta ketetini, täuliktiñ qay uağında kelmesin, Mekege tabanı tiisimen jükterin qoya sala Qağbağa sälem beru tärtibi bar. Oğan köbimizdiñ mwrşamız kelgen joq. Men de wyqığabas qoydım.

Qajılıq sapar şegudi niet etkenderge tağı bir keñesim bar. Eger bwrındarı barıp kelgen tanıstarıñızdıñ aytqanın eskergen jön. Jalpı qajılıq oñay sapar emes. Qaynap twrğan kün de qajılardı diñkeletedi. Ğibadattardı orındaudıñ özi  küşke tüsedi, sol sebepti  qajılıq aldında  tım qwrısa jayau jürip üyrenip, mümkindiginşe densaulıqtı tüzetken jön. Men de qajılıqqa barıp kelgen inimniñ keñesin alıp, sol tañdağan kompaniyamen keldim. Bağası da qımbat emes, üş mezgili asın pisiretin özderimen birge kelgen aspazı men eki därigeri tağı bar.

Sodan ertesine wyqımız qanıp oyanıp, tañ namasın janımızdağı meşitte oqıp,  şäylanıp, sırtqa şıqtım. Jol bastauşımız aytqanday, aqsaqaldarımız ben äjelerimiz köp bolğan sebepti, olar kündiz tınığıp bolğan soñ tüninde ğana Qağbağa baratınımızdı ayttı.

Küni boyı qamalıp otıru qiyanat bolar dep, qasımdağı qariyalarımdı qaldırıp, esik aldına şıqtım. Qarasam, keşe özimmen birge wşaqta qatar jayğasqan apay da esik aldında twr eken. Janında tağı bir azamat bar. Jön swrap edim, aldımen Ayşa anamızdıñ meşitine barıp eki bas namaz oqıp, niet etip, sosın Qağbağa baratının ayttı. Men de qosıla kettim. Biz toqtağan jerden aldımen Haram meşitiniñ qasınan jüretin kölikke minip,  Ayşa meşitine jettik. Mwnda da iin tiresken halıq, Meşitti aynalıp jürgenimde, sapırılısqan adamdardıñ arasınan birge kelgen serikterimnen ajırap qaldım. Ärli-berli izdep edim, közime tüspedi. Bir jaqsısı, eki meşittiñ arasında tolassız kölik qatınaydı. Bir top oñtüstik şığıs Aziyanıñ adamdarı-au dep oyladım, arasında äyelderi köpteu eken, solar mingen kölikke mende otırdım. Haram meşitine kele jatqanımdı bilemin, olar da jol boyı «Läbbaykanı» aytıp keledi. Olar tüsken jerden mende tüsip, izine erdim. Meşittiñ  alañına jetkende  olar da  köpşiliktiñ arasına siñip joq boldı.  Men de aynalamdı bağdarlap ülken esikkke endim. Tağı bir eskertetin jäyt, mümkindigi bolsa osı Bab dep atalatın esikten kirgen sünnet. Esikten engen şaqta keñ meşittiñ eki qaptalında bağanalar közge tüsedi, olardıñ tübinde Qwran kitaptarı jinalıp, aşıq qaltamen orap qoyıptı, arasında su qwyılğan aq böşkeler de körinedi. Aynalama alaqtamay, janarımdı kötermey iştey kübirlep «läbbäykanı» qaytalap kelemin. Bir mezette meşittiñ qoyu köleñkesi sırılıp, kün säulesi jarq ete qaldı da, aşıq alañdağı Qağba körindi…

Qağbanı qaşan körseñde,  Jaratuşınıñ qwdiretinen pana swrap kelgeniñ esiñnen bir sätke şıqpay,  Allanıñ wlıqtığın jüregiñmen sezinip, tiliñmen qaytalay tüsesiñ. Öziñniñ mına tört qwbılası tügel qwdirettiñ qasında şañnıñ tozañınday  da  salmağıñ joq sorlı ekeniñdi wğasıñ. Osı qwdiretti körsetken Allanıñ meyirimine şeksiz razılığıñ köz jasıñmen birge ıtqıp şığadı. Dauısım dirildep esime tüsken dwğamdı sıbırlap aytıp, qara tastıñ twsınan, eki alaqanımızdı qarata «bissimillah, Allahu äkbar» dep, onı mañdayımızğa tiigizip, salem täuabın bastadım. Jwrttar jañılıspasın degen bolar, jasıl şam jağıp, täuabtıñ bastalatın jerin özderi de körsetip qoyıptı.

Aynalıp jürgen adamdardan asıp Qağbanıñ däl irgesine jaqındau oñay emes. Öz oyımmen bolıp, nöpirdiñ arasında teñselip kele jatırmın. Köptiñ arasınan moyın sozıp, kökti oyıp orın alğan Qağbağa qaraymın. Jaqındağan sayın biiktep belgisiz bir küş özine tartıp twrğanday. Bayqağanım osı jerde aspan jerge jaqın siyaqtı. Tünde qarasañızda kökten jwldızdar tögilip, jerge jaqındap qalğanday  körinedi. Tauaptıñ şartı boyınşa da, özimizdiñ de qasietti zattı alaqanımızben sipap täu etetinimiz bar emes pe? Mende qolımmen wstap, ziyarat etkim keldi. Alayda aynalasın toltırıp twrğan özimdey adamdardıñ arasınan Qağbanıñ irgesine jetu arman bolıp qaldı. Moyındı sozıp qarasañ da irgesine köz jetpeydi, täuap etkenderdiñ ortasına tüskende aldıñda bireudiñ jelkesi,  eki jağıñda eki iıq qısıp, mısıq tabandap aqırın adımdaydı. Biraq, Qağbanı qolımmen bir wstamasam qasına jetkenim beker siyaqtı.

Qwdiretti qarasañızşı, kele jatqan qatarımnıñ adamdarı bir mezette birdey irkilip qaldı ma, adamdar arası aşılıp, ekige jarıldı. Oylanbastan Qağbağa qaray entelep, irgesine qolımdı tigizdim. Bwrındarı qazirgi esiginiñ qarsı qabırğasında da esik bolğan eken, qazir izi körinedi. Sol jerdi alaqanımmen sipap öttim. Eki qadam basqannan keyin  aldımda Yemen bwrışı körindi. Qajılardıñ alaqanıınñ tabı tigennen bolar bwrışı jıltırap twr. Tauaptıñ şartı boyınşa bwl bwrışqa da mañday tigizgen abzal. Bilmeytin jwrtqa tüsindire keteyin, Qağbanı aynala perişteler «amin», «amin» dep otıradı deydi. Endi bir hadiste jaratuşı osı bwrışqa 70 perişteni qoyğan dese, endi birinde Jebreyil perişteniñ özi  pendeniñ dwğasın qabıl etip, «ämin» dep aytıp otıradı eken. Osınday sıylıqtan qwr qalam ba, jılıstap bwrışqa jaqın qaldım, bayqaymın bir adam eki qolımen mañdayın tirep jabısıp twr. Men däl qasına jaqındap, kidirdim.  Bwrış bosamay twr. Wzaq twrsam, arqamnan kele jatqan adamdardıñ leginiñ ekpini äp-sätte şetke qaray iirip äketui mümkin. Qwdireti küşti qwday oyımdı bilip qoyğanday. Bir sätte aqsarı kelgen eñgezerdey bir azamat bwrışqa jabısıp twrğandı iığınan ısırıp jiberip mağan  qaradı. Alla… Dwğamdı qabıl ete gör…. Osıdan keyingi ayılatın dwğanı iştey kübirlep kele jatqanımda qağbanıñ qara tası twrğan jerge tireldim. Tireldim deytin sebebim bar aynalañnan adam qısıp twrğanda tek teñselip jüre berseñ bolğanı eki iığıñdı da qısıp twrğan adamdarmen birge sol keñisitikte aynalıp  jüre beresiñ. Qağbanıñ qara tası twrğan büyirinde bir pende betimen qara tas twrğan quıstı basıp, jabısıp twr eken. Tolqığan köñilimdi basıp, jarqırağan kümis jaqtauınan sipap, adamdardıñ ağımına  ilese berdim. Jarqırağan altın esikke köz tastap, bir demimdi alğanda aldımnan Maqam Ibrahim dep atalatın payğambardıñ izi tüsken şağın şını kümbezge tireldim. Alaqınımmen  täu etip, işine üñilip, sulanğan közimmen öbip öttim. Bwl jolı Hijir dualınıñ işine eşkimdi kirgizbey twr eken. Dualdıñ sırtınan sipap dwğa etip täuabımdı jalğastıra berdim.

Qağbanı aynalıp kelemin,  kün besinge jaqındap qızdırıp baradı. Tañnan beri su işpegen basım qattı şöldedim.  Iığıma asulı sömkemde bir bötelke su barın bilemin. Biraq, Qağbanıñ janında bötelkemen su işu men üşin auır künäday körindi. Ne bolsada şıdayın dep, kebersigen ernimdi jıbırlatıp dwğamdı aytıp kele jatırmın. Sol adamnıñ beynesi äli köz aldımnan ketpeydi, oñ jaq twsımnan orta boylı jiñişke kelgen qara tüsti qajı jımiıp kelip su wsındı. Mwnday sıylıqqa tañ qalıp, su qwyılğan jwqa stakandı qolıma aldım. Qağbanıñ tübinde işken zäm-zäm bal tatımay ma, şölip qanıp, äri qaray täuabımdı jalğastırdım. Allanıñ meyirim esikterin aşqanına osılayşa kuä boldım. Mine, men seniñ aldıñdamın… Eki dünieniñ nığmetin bere gör dep kübirledim…

Tünde birge kelgen qajılar jinalıp, Haram meşitin betke aldıq. Jaqınday bere qart äyelderdi ortağa alıp, onı aynala jasamıstarına tapsırıp,  oladıñ sırtın  qarttarımız ben jas jigittermen qorşap  tört bwrıştı top bolıp, Qağbanı aynalıp, Safa – Märua arasında saya jasap, tañ namazımızdı qasietti meşitte oqıp, wlıq saparımızdıñ alğaşqı amaldarın bastadıq.

Aygül UAYSOVA

Bası. jalğası :

Meniñ qasietti saparım

Tañbalar

Wqsas maqalalar

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan