Bilgen Şayır aytadı

Şejire-dastan

Jem-Sağız boyındağı qojalardan kelip tüsken Baqşayış-ata turalı qaraqalpaq dastanı 

(Hoja şejeresi)

Al hasıl bolsın sözim endi tamam,

Mwrtaza wğlınan qullas kalam.

Äueli Ali Haydar Karradin,

Boldılar jeke wğıl Ikrayidan.

Birisidan öngei dür neşe tän,

Barşasini ismini bilgenşa män.

Bildiray arqama-arqa,jaza-jaza,

Mıñda üş jüz jeti jıl kelganşa bizga.

Bir wğlini Imam Mwhammad dir edi,

Ol muddam dinni ğamini ier edi.

Bağdazan tart arqada Abdrahim,

Krboza birla şah Karim.

Qildilar Mansur ,Sokrat han birla,

Qilindi Arslanhan,Ismağul birla.

Rustem han ele şah Bilal,YAkih edi,

Toqqizi er jwrtta bolğan han edi.

Babaları ornı ozıq jwrtın kezdi,

Har biri öz jwrtınan jwrtqa tozip,

Tozuınan säbäbi bul dür ana.

Äuälli Rasul Alla qildi aña dua,

Haqaza sözdarini Allah bilur,

Budan bas tartsa bäd dwğa alur.

Säbäb sol bir-birin körmeske tuşip,

Barşasi din jolinda May işip.

Mas bolıp Mağripqa,Maşriqqa jürip,

Qildilar tağdiri äzäl munday wlıq.

Bilgenin bul uaqıt qala almas anin,

Tarihta ismi bulmasa mälim.

Na uzun deseñ bunı bilmas egem,

Bilgani,bolğani-Hojam-Hojam.

Bul menim aytqan suzim Allah byuilur,

Bilgani Allah üşun molla bolur.

Sonğılari qildilar pirlik talap,

Neçalari boldilar ahli salap.

Äl hasıl twrsın bul jerde sözim,

Pir degeni kimlar ol, körsin közin.

YAdik wğli edi Ahmed Iasauyi,

Nasbimiz äuladin hem äuliya.

Ahiretke,älemge şam boldilar,

Bilmayn, körmayn ani kim qaldilar.

Häm tauakkal bilan,qwtluğ bazisi,

Äm bular pirlik talabinda ketip,

Här biri öz jwrtinan jwrtqa ötip.

Boldilar Hoja Kamal Qoqanda äziz,

Qizmatin kim qilsa oni tapqay yaziz.

Holu,qolin jamiğ etkan pir ekan,

Elu jwrtı pir tutsaq der ekan.

Şah Amir Temur körgani bardilar,

Tapsirip qolın duğasin aldilar.

Uşpu pir boldi medad qolastari,

Şahligin jariya qılğan qoldastari.

Ol Kamal şayhdin boldi Bahşayş,

Ämir-mağrup boldilar ajayıp.

Sayd Ata Husayni qıldı läpäs,

Bul säbäbtan Baqşyğayıp derdi bäs.

Ba karamatol Husayni hoja kelip,

Oşul uğilni äulialiğin bilip.

Süratin körgan zaman umtilip barip,

Äuälidin aqırigaşa qarap.

Äuliya bolur dedi soñkizgaşa,

Niyati qırañ edi,bildi özgaşa.

Soñğıları özderi izdep tabar,

Birlasıp dünienin soñına at şabar.

Köp jauap berip maqama kettilar,

Degeni dek jol maqami jettilar.

Baqşiğayıp Holga kemal pir edi,

Öz ğasrında karamattan er edi.

Ömirini ötkizip din jolında,

Sır boyı Özbek tolı oñ solında.

Daym Alla pikri edi,zikru sana,

Sakiz yuz qırıq altida boldı pana.

YAhir Sayhun sunan surup nasa,

Jüre berdi izinen su ham basa.

Ol huan dariya degen jundan erdi,

Qwdretin Haq jolında jürgen kördi.

Din üşin Haq jolında körip japa,

Eslediler han onı endi jana.

Boldilar perzenti Maulamberdi äziz,

Häm Temir boyında ol baqip tämiz.

Wğli Allahberdi äziz Tok tağında,

Näkär Jayhun suının şap jağında.

 

Hiuaki jwrtından utan tutqan ol er,

Ol Rahimquli äziz ondan öner.

Annan bile tuılğan alti dür,

Rahimquli Täkäş şayh inisi.

Rahimquli şayhdan er Öteş,

Allah dayım qıldı zikrin erte-keş.

Qağbatullah barıp qıldı tauap,

Haj etip Haq jolında tapti sauap.

Dembe-dem qalbı Haq zikri edi,

Ol Öteştin bolğan eken üş uğli.

Ey bradar,bul sözime bol şuğıl,

Hazreti Hojahan şayh birisi,

Mırzahan äziz,Saydhan inisi.

Äueli äziz Hajahan uğlan bilan,

Şayh Attar şayh der namın anın.

Hiuakiy jwrtınada Batır han birlan,

Jüruşi edi paqrlıq jol bilan.

Tärbiyat tatıstı han därqahınan,

Ömirin keltirdi onın barhaınan.

Ol Batur handı hayat qılğan kisi,

Bolsa erurdi anın önbes isi.

Öltitip Batur handı hanımın etti jesir,

Qaptağı malını talan etti kesir.

Äl-hasil uzamain  twrsun sözim,

Bir qiyal birla onı ayttim özim.

Salamat baba,Nwrım,Temir hoja,

Şayh Attar jayınan bolğanı sözim.

 

Hoja Äuezhan bilan Musulmanquli er,

Äm YAratqanquli Salamat wğli der.

Kişisi rahimquli erdi bası,

Laqabı Balqan atadi anasi.

Törtisi erdi olardan bolğani,

Ol Salamat babalardan qalğani.

Uşbulardan edi kişik Balqan hoja,

Köp maşaihlardan alğan bata.

Mağripat wğli YAkup işanğa barip.

Ahli suluktan boldi talim alip.

Köp jasap toqsan üşinde Öttilar,

Bizlarga körganin uağiz ettilar.

 

Sana mıñda eki jüz saksanda dür,

Kuniyaga kelgen izi iaksanda dür.

Sol mwrathoja  bilan Saytkamal,

Inisi işan Kalilulla bihal.

Arabillah erdilar uzlari,

Illari tartip qinaldi tillari.

Emirin tuttiNahiyadan qaştilar,

Jol jüru bilan maqsatin kezdilar.

Bul sıpat bilan bulurlar Äulia,

Etike derler birlata Änbie.

Har birin YAd ettim bilganşa men,

Otız bir arqa menen kelgenda men.

Barisi Haq jolinda janin berip,

Kettilar bul düniyadan nima körip.

Er Äuezhan erdi Balhan ağasi,

Uğli Melek hoja,zahri jağası.

Islamhodja Muzappar taqıri,

Sipatin erdi Melekten mahıri

4-şi bet

Abdqadrwğli erdi Mwstapa,

Abdiğappar birisi ehli opa.

Rahmatullahhodja Absattardan,

Qwdratkani boladı Ğappardan.

Abdmanni wğli Payzulla turur,

Barisini desem oni söz uzayur.

Besinşisi Abdupattah erdi bäs,

Mustapa oni wğli bolğan emas.

Payzulla wğli turur Mağripatullah,

Iliyatullah ham Hidoyatullah.

Nizamiddin,Furhaniddin bolğanı,

Äulattarı jalğastırar qalğani.

 

Salamat babani äulatlari

 

Hoja Äuezhan bilan Musulmanquli er,

Äm YAratqanquli Salamat wğli der.

Kişisi rahimquli erdi bası,

Laqabı Balqan atadi anasi.

Törtisi erdi olardan bolğani,

Ol Salamat babalardan qalğani.

Uşbulardan edi kişik Balqan hoja,

Köp maşaihlardan alğan bata.

Mağripat wğli YAkup işanğa barip.

Ahli suluktan boldi talim alip.

Köp jasap toqsan üşinde Öttilar,

Bizlarga körganin uağiz ettilar.

 

Sana mıñda eki jüz saksanda dür,

Kuniyaga kelgen izi iaksanda dür.

Sol mwrathoja  bilan Saytkamal,

Inisi işan Kalilulla bihal.

Arabillah erdilar uzlari,

Illari tartip qinaldi tillari.

Emirin tuttiNahiyadan qaştilar,

Jol jüru bilan maqsatin kezdilar.

Bul sıpat bilan bulurlar Äulia,

Etike derler birlata Änbie.

Har birin YAd ettim bilganşa men,

Otız bir arqa menen kelgenda men.

Barisi Haq jolinda janin berip,

Kettilar bul düniyadan nima körip.

Er Äuezhan erdi Balhan ağasi,

Uğli Melek hoja,zahri jağası.

Islamhodja Muzappar taqıri,

Sipatin erdi Melekten mahıri

 

Altı ağayın edi bular atalas,

Qazi zahar uälisikelisi has.

Hoja Äuezhan şahar Qonratta edilar,

Töre supidan hanaka jedilar.

Qonrat Hiuali birdiziyaç erdi,

Tahtinda Allaquli han erdi.

Belgili dür jwrtqa Äuezhannin erligi,

Törehan birlan zaman ham serligi.

Al haraz taqdir azal bolip Razah,

Jılqıların hojanın körgen Qazah.

Jılqısın tartıp alıp jatsa ğarıp,

Artınan mäzkür Qazaq añlıp barıp.

Elsizda jazatayım etti şahid,

Mundayın tağdir äzäl boldı näsip.

Hoja Muminqulini wğli dür Jisin,

Abduğappar jäne Abdjappar desin.

Hoja Paluan,Sadırhan bila Ötep,

Dededilan qoja Jisinniñ wğlı dep.

Abdğappar qoja din Remeddin,

Qildilar elde suluk salatin.

Wğli YAratkanqwli Ahun hoja,

Şarig bilan qilgani maqul hoja.

Izmwhammad hoja dür onnan qalğan,

Şayh Kamalga barip pändin alğan.

Uşbu dür perzent Salamat bolğani,

Sorasa berse bilunwr qalğani.

Ol Keyki den erur Hoja Kömek,

Basqani hajet emes ismin demek.

Oquşığa malal kelmes üşin,

Jazbadim bärin tamam,beyis wzun.

Hojahan äzizden uşbu dür bolğanı,

Aytulur äziz Seythan  qalğanı.

 

Temirhojanıñ äuleti

Tört wğıl erdi Samarhan biri,

Ol Qwdayqulnin Zayahan sinlisi.

Qwlihoja birlan Payğambarquli,

Inisi Katta Bwharga ol Uäli.

Hodja Ishaq ,Hakim Luhman bilan,

Talip,Mahmud ila Sapar degan.

Kalmadi wğıl Qwdayquldan dedi.

 

 

Nwrım äziz äuladı.

Sarı hoja ol Qosım,Kutal degan,

Nwrım uğli erdi Haq ämrini tutqan.

Qosımqoja uğli dür Qonli,Bwhor,

Qonlini Mussa degen bir uğli bar.

Hoja Bwhardan boldi Jüsüp,

Alar ham Haq jolında qıldı käsip.

Kutaldan Matekehoja bilan,

Bahauddin,Qızmetmddin qalğan.

Sarı hoja babadin bedi,

Har biridan öngani jondin qili.

 

Baqşayışqoja  Hanhoja äziz,

Wğli dür Piruäliniñ sahip tamiz.

Hojahan  Hanqojaniñ wğli erur,

Halipa, Däruişhoja,Subhanquli,

Atasi edi  onin Rahmanquli.

Ibrahimhoja bilan Ismağuli,

Bahşayhnıñ wğli dür sahıp uäli.

Ol Husanhojadan edi nege kisi,

Sorosa berseñ bilursiz boldı bas,

Boldı köp äuletteri ol babanıñ,

Bärisini aytmaq mahal boldı anin.

 

Tüp nwsqadan köşirgen Sarıqoja äzizdan Hidoyatulla wğli Törehoja wğli

Dastan qoldan qolğa ötip eskirgen,bir neşe bölek-biraq oquğa boladı.

 

Qazaqşağa ıqşamdağan Seyt Omar Sattarwlı

 

 

Tañbalar

Wqsas maqalalar

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan