ياساۋي مۇراسى

ارىستان باپ جانە قوجا احمەت ياساۋي

ان قازىرەتىمىز ساللا-ل-لاحۋ الايھي ۋا-ساللام، كۇندەردىڭ كۇنىندە يراق شاھارىندا اسحابتار قۇرما جەپ وتىرعاندا، سول تاباقتاعى ءبىر قۇرما جارانداردىڭ قايسىسى السا دا، قولدارىنان ءتۇسىپ كەتە بەرەدى. «بەرى اكەلشى ونى جەپ قويايىن»، دەپ ان قازرەتى الىپ ەدى. «ءبيسميللاھي» دەپ اۋزىنا سالا بەرگەندە بۇل شاريفتىڭ قولىنان دومالاپ ءتۇسىپ كەتىپتى. ان قازىرەت تاڭدانىپ، بۇل نە عاجايىپ وقيعا دەپ ءبىراز ويلانۋدا بولادى. ءبىراز ۋاقىت وتپەي دجابرايل الايھي-س-سالام جەتىپ كەلەدى. «يا، مۇحاممەد، قۇداي سىزگە سالەم ايتتى. پەرىشتەلەر دە قوستاپ، يشارات ءۇشىن بىلدىرۋگە كەلدىم. حيدجراتىڭىزدان ءتورت ءجۇز جىلدان كەيىن سەنىڭ اۋلەتىڭنەن ءبىر قۇل قوجا احمەت اتتى ۇل دۇنيەگە كەلەدى، ۇممەتتەرىڭە جول باسشى بولادى. بۇل قۇرمانىڭ سىزدەرگە بۇيىرماي، اۋىزدارىڭا كىرمەي تۇرعان سەبەبى، سول ەرگە بۇيىرعان ءناسىپ ەدى»، – دەيدى. بۇعان ان قازىرەت، ساللا-ل-لاحۋ الايحي ۋا-ساللام، قايران قالىپ ايتىپتى: «يا،  دوستىم،  جابرايل، ول زامانعا دەيىن بۇل قۇرما قاي جەردە تۇرىپ شىرىمەي، ساسىماي، ەسكىرمەي قالاي وعان ءناسىپ بولادى»، – دەيدى. سوندا جەبىرەيىل الايھي-س-سالام، ايتتى: «ءسىز ىقىلاس قىلىپ ساحابالارىڭىزدىڭ بىرىنە بۇيىرىڭىز، بۇل امانات قۇرمانى اۋزىنا ساقتاپ، احمەت اتتى بالاعا تاپسىر دەپ جۇكتەڭىز. كىمدە-كىم بۇل قۇرمانى اۋزىندا ساقتاسا، ونىڭ ءومىرى ۇزاق بولادى»، – دەيدى. قازىرەتىمىز ساللا-ل-احۋ الايھي ۋا-ساللام، ولاي-بۇلاي قاراپ، نازارى سالمان ال-فاريسي رادي اللاح انھۋعا ءتۇسىپتى. جان-جاعىن شارلاپ الىپ ايتىپتى: «يا، سالمان فاريسي، اۋزىڭدى اش، ءتىلىڭنىڭ استىنا، ءتىسىڭنىڭ تۇبىنە بۇل قۇرمانى امانات ساقتا. مەنىڭ حيجراتىمنان ءتورت ءجۇز جىل وتكەننەن كەيىن تاڭنان تۇرىپ جولعا ءتۇس، كۇن شىعىستا مادينا ال-بايزا اتتى شاھار بولار، وندا بارىپ ايتپاي تانىپ، سۇراماي بىلەتىن جەتى جاسار احمەت اتتى ەر بالاعا اماناتتى اۋزىڭنان الىپ تاپسىر. ينشا اللا بۇل قۇرما شاراپاتىمەن سەنىڭ ءومىرىڭ ۇزاق بولار»، – دەيدى. «قۇلدىق، تاقسىر»، – دەپ سالمان ال-فاريسي رادي اللاھۋ انھۋ قۇپ تۇرىپ، قۇرمانى اۋزىنا الىپ، ءتىل استىنا سالادى.

تاعات عيباداتقا بەرىلىپ ءتورت ءجۇز جىلدى ساناپ وتكىزگەننەن كەيىن، كۇن شىعىس جاققا بەت الىپ ءجۇرىپ، ايتىلعان قالاعا كەلىپ، ەشكىمگە ءجونىن ايتپاي، قىدىرىپ جۇرەدى. ول زاماندا مادينا ال-بايزا ۇلكەن قالا ەدى. ءبىر جاعى الاتاۋعا شەكتەلگەن، ەكىنشى جاعى قاراتاۋعا ارالاس ەدى، ات بۇلاعى دەگەن جەرلەر ات بازارى ەدى. ول شەتتەن كىرىپ، ول شەتتەن شىعىپ، سايرام سۋىنىڭ جاعاسىنا كەلىپ تاماشا قىلىپ تۇرسا، ۇستىندە اق جەيدەسى بار جەتى جاسار ءبىر بالا مەكتەپتەن شىعىپ، كالام اللانى توبەسىنە قويىپ، بەتىن ۇستازىنىڭ ورنىنا قاراتىپ، ارقاسىمەن ءجۇرىپ كەلە جاتىپ،  سالمان ال-فاريسي رادي اللاحۋ انھۋنىڭ جولىن توسىپ، ءبىر كوپىر ۇستىندە تۇرىپ الدە نەنى باعىپ، كوزدەن جاسى اعىپ، عاشىق شاقپاعىن شاعىپ تۇراتىن ەدى. جەتى جاسار بالا، باس كوزى ۇستازى جاقتا بولسا دا، كوڭىلى كوزى يراننان حاباردار بولعان كوپىر ۇستىندە تۇرعان زات-ي شاريفكە بەتىن بۇرىپ قاراماستان «اس-سالامۋالايكۋم، ارسلان باپ، جوعىڭ بولسا – كەشىكپەي تاپ»- دەيدى. بالانىڭ قىلعان ارەكەتىنە قايران قالىپ، ينشا اللاح، سايد-الەم ايتقانى وسى بولعاي دەپ، سىناماق ءۇشىن: «بالام اتىڭ كىم؟» – دەيدى. «اتىمدى نە قىلاسىڭ، اماناتىم قايدا؟» – دەيدى. «بالام اتىڭ احمەت ەكەن، ءىشىڭ تولا حيكمەت ەكەن، اش اۋزىڭدى!» – دەگەندە، جەتى جاسار بالا جالت قاراپ اۋزىن اشقاندا، ارسلان باپتىڭ اۋزىنداعى قۇرما ۇشىپ بارىپ بالانىڭ اۋزىنا كىرەدى. بالا ۇرشىقتاي شيراتىلىپ، حيكمەت ايتا باستايدى. اۋزىنان اق كوبىك بۇرقىراپ، كوپىر استىنداعى سۋعا اعادى. سول سۋدان ىشكەن جاننىڭ ءبارى جازىلىپ، كوزى جوقتىڭ كوزى اشىلادى. اۋليەلىك ماحابباتى ءبىتىپ، اۋزىنان اققان اق كوبىك سۋ تاۋسىلىپ، ورنىنا ناسىرا اتتى زات پايدا بولدى. سودان ول «نۇر اتا» اتاندى. «سايرامدا بار سانسىز باب» اتانعاننىڭ ماعىناسى وسى. وتىرار دەگەن جەر – ارسلان بابتىڭ كۇمبەزى تۇرعان جەر. سىر سۋىنىڭ كۇن شىعىس جاق جاعاسىندا – مۇندا وتىز اۋليەنىڭ شاھارى بولعان. مىناداي حارابا ەردى، ءامىر تەمىر كورەگەننىڭ باي اتاقتى سونداي ەردى ايىردى. بۇل كۇندە ءشول بولىپ قالعان. ءامىر تەمىر ارىعىنىڭ ورنى بار، ەسكى ارىقتاردىڭ سۋسىز بولىپ قالعان ارنالارى بار. ماليك-ي بالقيا دەيتىن تۇركىستاندىق ابد ال-ءحاليمنىڭ زياراتى ارسلان بابتىڭ كۇمبەزىنىڭ وڭتۇستىگىندە. ابد ال-حاليق حاننىڭ زياراتى دا سوندا، «وتىراردا وتىز باب» اتانعان.

حححح

پايعامبارىمىز ميعاراجعا (كوككە) شىعىپ بارا جاتىپ، ءۇش ادامنىڭ ۇرقىن (جانىن) كورىپ تاڭدانىپ:

— بۇل ساۋلەتتى ۇرىقتار كىم بولادى؟ — دەپ جانىنداعى جەبىرەيىلدەن سۇراپتى-مىس. جەبىرەيىل بۇل ءسىزدىڭ ۇمبەتتەرىڭىز: 1) يمام اعىزام، 2) عاۋسىل اعىزام (قوجاي پاۋادىن) 3) قوجا احمەت ياساۋيلەر دەپتى-ءمىس. قوجا احمەتكە تاپسىرعايسىڭ دەپ، پايعامبارىمىز ولەرىندە ارىستان دەگەن ساقاباسىنا ءبىر قۇرما بەرىپ كەتىپتى (…). ارىستان بەس ءجۇز پالەن جىل جاساپ، سول قۇرمانى ازىرەتكە  تاپسىرىپتى (…).

حححح

قوجا احمەت ولەرىندە ماعان كەلەتىن ادام ەڭ الدىمەن ارىستان بابتىڭ باسىنا زيارات ەتسىن دەپ وسيەت قىلىپتى. “ارىستان بابقا تۇنە، تۇركىستانداعى ازىرەت سۇلتاننان تىلە” دەگەن ءسوز سودان قالىپتى.

بولات قورعانبەكوۆ

تاڭبالار

ۇقساس ماقالالار

پىكىر قالدىرۋ

ە-پوشتا مەكەنجايىڭىز جاريالانبايدى. مىندەتتى ورىستەر * تاڭبالانعان