Bilgen Şayır aytadı

Kenjeqoja men Barmaq aqınnıñ jazba aytısı

 Barmaq aqın men Kenjeqoja aqınnıñ aytısu haqındağı mäsele bılay bolğan eken. Kenjeqoja aqın öz wlısında tuıp ösip, sol elden qız alıp, täuir jigittermen söz jarıstırıp  jürgen eken. Bir küni Omar degen Dulattıñ bir bii kätte as qwdayı berip, sol asqa bäyge qılğan eken. Sol bäygege Kenjeqoja bir baydıñ atın köp pwlğa jaldap alıp, bir küngi şabısına qosqan eken. Ol qosıp twrğan köp halıq Dulattıñ täuir kisileri, är Qojaqan, molla Jaqsıbay degen kisiler  toy bası bolıp Kenjeqojanı mazaqtağan eken. Özi küyeu bolğan soñ, Kenjeqoja sonda Dulattıñ arasında Qondıbay deytin bayı bar eken, sonıñ Märiya swlu degen on segiz jasqa kelgen, bası bazarlı, beti ajarlı bolğan bir täuir qızı bar eken.

Kenje osı atım bäygeden kelip qalsa, osı qızdı mağan beresiñder me degen şart jasadı. Sonda Dulattıñ täuir jigitteri:- Qoja atıñ ozıp kelse bereyik, atıñ ozbasa sen qayteseñ degende: Men eki qızdıñ qalıñ malın aybıma töleyin degen şart jasasadı. Onımen attı qosıp jibergende Kenjeqoja  qosqan at bäygeden kelip,  aqırı qızdı olar bermey, Keneqoja  aqın jırğa qosıp, sır aytıp jeñge saldı. Jeñge salıp jürip, ozdı degen jüyrigimen Märiya degen qızdı alıp qaşıp ketken eken. Ol özi Märiya degen qız Alşın Tamada Böribay degen bolıstıñ qandı bastı jesiri eken. Böribay bolıs esitip, bir küni tartıp äketip aqırı Kärimbay Bwralqınıñ balası sonıñ aulınıñ qojası eken, Kenjeqojağa ol barıp, qaytadan äkelip berip, osınday bolıp bitisken.

Sonda Kenjeqoja aqınnıñ sırtınan Barmaq degen aqın, ol eldiñ aqını men, mına qojanıñ mwnısı qalay, özi bizge qojalıq qılıp, moldalıq qılıp şariğat aytuşı edi. Bireumen bireu, qwda tüsip, qwyrıq bauır jese, sol nikä boladı deytin edi. Özi bireudiñ qandı bastı jesirin alıp qaşıptı ğoy. Osığan men bir söz jazayın dep Barmaq aqınnıñ Keneqoja aqınğa jazıp otırğan sözi edi.

Barmaq:

Kemeñger Kenjeqoja sizge bir hat,

Aman ba, uaqtıñ hoş ba, sau-salamat.

Sebeppen hat jüzinde habarlastım

Baruğa auıl alıs bop sizge qabat

Bwrınğı pir zadanıñ jönimenen,

Är qanday jarasadı-au qılsa qwrmät.

Babañdı babam sıylap, öziñdi-özim,

Elşilik jarasadı türli qiyat.

Köldeneñ külli Dulat nazım qılıp,

Mäpelep bergen jwrtqa köp tärbiyat.

Aşta toq, toqta tuğan degen mısal,

Jauıña janay şauıp boldıñ mwyat.

Jalayır, Qaraqaralı, är Almatı,

Jetisu, Alban-Suan qalıñ Dulat.

Köp twrıp qızmetine qusırıp qol,

Saldı ma jüregiñe särdä düllät,

Sonşalıq qadirlegen bwl halqıña

Nelikten tastap jürsiñ bwlay zwlmat.

Añ ketip jittiktiñ jelkemine,

Aruaqtıñ aynasına jwqpasın daq.

Bireudiñ aqısına qol swğıpsıñ,

Mwnıñdı mümkin deydi qay şariğat.

Qasqır da joldasına qas qılmaydı.

Bwl isiñ bek halqıña ülken wyat

Ökimder wlı joldıñ tarauı ediñ,

Bwl sözdiñ auır jeñil parqın ajırat.

Arasın eki oyazdıñ ılaylama,

Ağañnan jası ülken sağan ğıbrat.

Jay jürseñ jauharıñdı jan baspaydı,

Qoy, qoja quanış emes bwl bir qwsmat.

Dana dep dañq qıp jürgen bir qwrdasıñ,

Aytarlıq adasqanğa aqıl ösiyat.

Halqıñdı qabındırıp alıp jürme.

Babañnıñ qırınan şığıp, isiñ ağat.

Qoja dep, jolıñ ülken jänäbine.

Barmaqtan bara dür hat bardı äbjad.

Sonda Kenje aqın Barmaq aqınnıñ sözin oqıp, esitip, bwğan qaytarıp jatqan jauabınıñ mazmwnı mına siyaqtı eken.

Kenjeqoja:

Bahadür Barmaq aqın hatıñdı aldım.

Añğardım amandığın ahualdıñ.

Eki adam ğizat aylap eski aruaqqa.

Twruşı ed söylemesten aqılı bardıñ.

Iras söz qoja, Dulat bir kisi bop

Jolımen jürgen edik tatulardıñ.

Sıpayı sıylasqanğa degen mısal

Bwrınğı aytımı bar naqıldardıñ.

Babamdı bir siz emes üş jüz sıylap,

Swrağan  jol jobasın aqındardıñ

Şapağat Mahşar küni bola ma dep,

Rasuldiñ jadı ayladı bir sağil narqın.

Bir sözdi däräjäli qıldım depsiz.

Sözi emes ol aytarlıq asıldardıñ.

Baq, däräjä Dulattıñ erkinde emes,

Bekerge paydasız söz sapırmağın.

Adamzat här künäni tilden tabar

Sauğasın swrasañız ah wradı.

Ekinşi halqıñ mağan ökpe aytqanday,

Qay türli qıppın isin qatulardıñ.

Men kimniñ nekesine swğıppın qol,

İrgesin suırıppın şatırlardıñ.

Qızıñdı özi kelgen almaysıñ ba,

Mingen soñ sauınşığa at wrladıñ.

Qoy, Barmaq bwl künäñdi qobaljıtpay,

Sala ber sandarına maqwldardıñ,

Qorqaudı barımtağa üyretkendey

Dediñ be qoja nege qasına aldıñ

Tän siya kişiliktiñ tamırımen,

Baqsınıñ özin wrar şaqırğan jın.

Jauabın kelgen sözdiñ dedik solay,

Jazuşı Keneqoja atı mağwlwm.

Añğarsañ asıl sözin jazğan hattıñ,

Ey, Barmaq şäkirtiñdi qaydan taptıñ.

Näñkirdi, Müñkirmenen  bizge üyretip

Bop qapsıñ taquası şariğattıñ.

Qağudı qarşığağa üyretipti.

İlgeri bir sorttısı japalaqtıñ.

Twrjağun jaña keldi degen eken,

Bwrında bir moldası sol taraptıñ.

Közi bop bal bwlaqtıñ köringennen

Qandıma su kiimi şwqanaqtıñ.

Jauabın kelgen sözdiñ dedik solay,

Endigi erki sizde maslihattıñ.

 

Sonda Barmaq aqın Kenjeqoja aqınnıñ sözin oqıp körip, qaytarıp jatqan jauabı:

Barmaq:

Jauabıñ Kenjeqoja tidi kelip,

Mänisin jiılğan halıq bildi körip.

Sınağa bes bolıs el sınğa berdik

İşiñde söz barma dep ıldi, örlik.

Söz parqın biletinde bağalasın,

Sau emes seni qoja jındı dedik.

Añırıñdap aqıl aytsa ap qaşıpsıñ,

Äy, qoja isiñ emes bwl bilerlik.

Jazığıñ jauhetli qwlın jay dedik,

Qapa bop qaldım sağan şın küñirenip.

Qızımdı aramdıqpen aldap alıp,

Soñınan süyip depsiñ ketti erip.

Bireudiñ aqısı aram degen sözim

Böribayğa atastırğan Qızıl Börik.

Jegen soñ qwda tüsip qwyrıq- bauır,

Sol nikäh dep aytıp eñ şäri körip.

Men emes onı  aytqan da öziñ qoja,

Qor boldı au taqsır sağan halqım senip.

Onı aytsam japalaq pen sotanaq dep,

Şeşeni teksertipsiñ teris kerip.

Käzzäpsiñ qarnıñ toyğan, el emessiñ

Qojeke qosqanıñdı ketseñ bölip.

Bwl Dulatqa, asa jeri joq qajeti,

Şırağım, qalsa-dağı sensiz sönip.

Qarnı aşqan qaşqarlıqtan işirtki almay-aq

Qazağıma asılma jatqan ölip.

Köksiñe köterilgen kekse bozşa

Söyleysiñ qalay-qalay, tönip tönip

Toyıp ap şapşañ pisken tüynegine

Ketesiñ mwnşa nege telin-telip.

Alsam aruaq sıylap oy aptığınıñ

Qoy qoja meni demdep bolğın serik.

Ardaqtı atıñ bolsa jwrtqa mälim,

Ber jauap, qisañdamay jönge şegip.

Işarat, sıpayı sözge tüsinbediñ,

Tülenip tülek qwstay tüsirlediñ.

Jayqalğan en toğayğa twzaq qoyıp,

Qwdıqqa suın tatqan tükirmegen,

İzetken el-jwrtıñ men bolğın desem,

Menimen isip şögip pikirlendiñ,

Qağınıp är sözbenen qağıtpalap,

Degendey här söziñ bar sekem menen.

Qojanı qol baylığı qodaraytqan.

Ey, aynalayın, qojeke şükir dedim

Ayuptıñ tänin jegen qwrtınday-aq

Qaldıñ ba saldarına küpirlerdiñ,

Qıp jürgen sağan ıhılas äsil qazaq,

Berdi-au dep aqıl-esi böten eldiñ.

Zat bolsañ berer bağa dälel sözge

Tabanda bolsañ berer kişigerdiñ.

Al, tübinde bwl minezden bolmaysıñ tek

Qwrmetin qolğa alıp jür kütip eldiñ.

Äuleti payğambardıñ qoja ğoy dep,

Artıñnan bir jaqsılıq kütip edim.

 

Sonda Kenjeqoja aqınğa Barmaqtıñ bwl sözi kelgennen keyin, Baraq  aqınnıñ sözin oqıp körip, Kenjeniñ qaytarıp jatqan jauabınıñ mazmwnı mına sekildi.

Kenjeqoja:

Hat keldi qayta qaru aqın Barmaq,

Hat jazğan esil qolım sağan arnap.

Sanaña säl bir seniñ kirer me eken,

Bop ketti köriseyik joba joldap.

Añqıldap ağıp ketip bara jatsıñ,

Näjik söz bar jatsam mayrampazdan.

Mazañnıñ maydasına tamaşa ettim,

Baladay şalşıq suğa salğan qarmaq.

Qwlannıñ äñgisindey däñgirlemey,

Päs söyle bağa bilseñ añlap-añlap.

Şın twlapar az jayılıp, köp jusaydı,

Az sözdiñ tazasın ayt taldap-taldap.

Qarañğı, qanağatsız ketken jansıñ,

Moynıñdı bwlqınbağın bosqa tolğap.

Jwlınıp moyın omırtqañ ketip jürer,

Menimen neğılasıñ oynap jañğaq.

Sen emes tentekterdi tekseretin,

Alıp jür öz artıñnıñ basın oñdap

Elge men şığısqanday ne qılıppın,

Är sözdiñ maqwldama basın qarmap.

Böribaydıñ ayttırğan jesirin alsam,

Sebebin men aytayın bilseñ tıñdap.

Dwğa ğıp zorlıqpenen alıppın ba,

Swraşı bilgenderden mwnı qolğa ap.

Toyına şaşuı Omardıñ at qosqanda,

At qostı küreñ Şalbas qoja jaldap.

Ümitpen nege qoja qostı eken dep,

Dulattar külmep pe edi özin pañdap.

Egerde Şalbas kelse bwl bäygeden,

May bolar demeppe edi qatqan toñğaq.

Orazdıñ or auızdı Qojaqanı,

Qaljıñdap qılmap pa edi qılıp qıljaq.

Jaqsıbay jäne twrıp bılay degen,

Kimdiki mına  Şalbas tarlan-tarbaq.

Bwl kelse Qondıbaydıñ Märiyasın

Uäde etken bereyik dep osı jerde-aq

Qol berip Qoja-Dulat jer tebisip,

Auzına almap pa edi qwday-aruaq.

Solay dep twrğanında Şalbas kelip,

Şuıldap qalğan joqpa jwrtıñ sorlap.

Bwl sözdi Märiyam swlu estiken soñ,

Quanğan üyde otırıp, a, qwdaylap.

Keşinde bir adamnan habarlasıp,

İlesip qaşpap pe edi atqa jaydaq.

Bäygege basın tikken qızdarıñdı,

Wrdı ma seni qwday qayta daulap.

Bwrınğı boyamanıñ bözine wqsap.

Ekensiñ endi bilsem anıq oñğaq.

Qojağa qoşqarın ber degenderdiñ,

Söz bop pa däleli men nağız dämdi-aq

Auırsañ mazañ ketip, şığıp esiñ,

Oybaylap döñbekşisiñ tumay tolğaq.

K…  qattıraq boq şığıp ketse,

Wrdı dep qoja bizdi twrsıñ joldap

Nauayı, Hızır Iliyas, Bahauddin

Türkistan, Şımkent, Sayram deysiñ qarmap.

Qwlboldı, Qwltay, Qosım, Ayğoja işan,

Sasqanda jat qılasıñ bärin sarnap.

Qwdayğa qoyıñ tügil, öziñdi aytıp,

Jılaysıñ jaman küñdey janın jaldap.

Täuir bop alğannan soñ, täñir alğır,

Qoşqarıñ tüsedi esiñe jürgen mañırap.

Qoyıñdı qwdayğa aytqan quam deysiñ.

Baspasın bir bäleket basıña ornap.

Jın-şaytan yaki peri soğıp ketse,

Seniki dep jürmegin mal jan da baq.

Üyrenip isläm dinin tanığan soñ,

Oyıñ bar öz aldıña audan bolmaq.

Basımnıñ qojalığı ende twrsa

Kete ber jwlıp alıp onan aulaq

Añ körmey, aydala asqan qwstay,

Dälelsiz dauıñ bolsa qayda qonbaq?

 

Kenje aqınnıñ bwl sözi Barmaq aqınğa keldi.

Barmaq aqınnıñ auılında Orazbay degen qariya sol küni toy jasap, oğan Barmaq aqın toy basşılıq bolıp saylanğan eken. Bir käriya kelip:-Qarağım, qojamen aytısıp qalğan ekensiñ, bügin toydı ötkizip jiber, söziñ bolsa sonan keyin jazarsıñ. Osı toyğa Kenjeqojanı da şaqırıp alsaq kerek. Toydıñ üstinde qojağa bir närse demey-aq qoy- deydi. Kejeqoja barsa üy tigilip, toy bastalıp qalğan eken. Är jerdiñ sıy meymandarı men Kenjeqoja da kelgen eken. Jır aytıp otırğan Kenjeniñ dausın esitip, Barmaqtıñ arqası qozıp ketip, bağanağı käriyanıñ aytqan nasihatı esinen şığıp mına sözdi jazıp Kenjege joldaptı.

 

Barmaq:

Seni jwrt, Kenjeqoja aqın deydi,

Bir taban qiyal sözge jaqın deydi.

İlgeri Maylı men Küderiden,

Sözge wsta şayırlığı basım deydi.

Qolğa alıp äsil-näsilin süristirsek,

Belgili Namangannan sartı deydi.

Sälem de Kenjekeñe dausın sozğan,

Jüyriksiñ toptı körseñ arqañ qozğan.

Äuleti payğambardıñ qoja bolsañ.

Jolıñmen jürmeysiñ be şirkin, jazğan.

Esi joq, asılıq ben eserlenip,

Sen boldıñ nağız boz at joldan azğan.

Tüsingin qağazdı oqıp toñdı qoja,

Beresiñ oqığan soñ qoldı qoja.

Sälemdi izdep barıp bere almadıq,

Kezegi osılayşa boldı qoja.

Bwl elge müsäpir bop kelseñ-dağı.

Art jağın körinedi qondı qoja.

Dep jatır bireu bılay, bireu bılay,

Bireuler dep aytadı oñdı qoja.

Qojanıñ Sırda jatqan bireu üşin,

Atañnıñ aruağı qondı qoja.

Bwl elge aqın bolıp kelip qapsıñ,

Qwdayım qwttı qılsın joldı qoja.

Osınşa qaqsağanmen aqın bolıp,

Kimegen şekpen tauıp sorlı qoja.

Al, sonda Barmaq aqınnıñ jazğan sözi Kenjege kelip, onı oqıp körip, qaytarıp aytqan jauabınıñ mazmwnı:

Kenjeqoja:

Bwl toyğa kelip edim şaqırğanda,

Kelmegim şaqırğan soñ maqwldar ma

Jigitter aqın emes äñgimeşil,

Bayağı jetu qayda aqındarğa.

Sıylamas tanımasın degendey-aq,

Şoğınday tal otınıñ şatırlama.

Kisige kelmey jatıp adırañdaysıñ,

Ala almay jurgen mende aqıñ bar ma ?

Qazaqpın qazaq deseñ, sart deseñ sart,

Qız assa jiırma besten boladı qart.

Äuletin payğambardıñ sart dep aytıp,

Obalın osı sözdiñ moynıña art.

Jäne de sart dep aytqan sözben twrmay,

Äuletin Payğambardıñ depsiñ mürtät

Kitaptıñ aytqan sözi ras bolsa,

Köriñe jauar endi seniñ lağnat.

Al endi qwlaq salıp tıñdap twrğın.

Bereyin söziñe de bolsın twhbat.

 

***

Osınşanıñ işinde

Tüsti me köziñ toñdığa.

Müsäpirlikti eske alıp,

Bermedim jaqsı qoldı da.

Pış-pış aytıp söylesin

Eldegi naşar sorlığa.

Täkappar boldı äzäzil

Aqırı onıñ oñdı ma?

Müsäpir boldı payğambar,

Sonımen jaman boldı ma?

Aqıldı boldı Aplaton,

Ajaldan aman qaldı ma?

Ibrahimdi Namrud otqa attı,

Onımen otqa jandı ma?

Otız wldı Däuitti

Tüsirdi jahan aldına,

Bir sälämda sap qılıp

Wşırattı jüdä tañdı da.

Qarın baydı jer jwttı,

Eşbir jan nazar saldı ma?

Şarpuıñ tiip jat soylep,

Dünieniñ jüzin şañ qılma,

Solarday bir kün bolarsıñ

Saltanat qwrıp sän qılma.

Adamğa wstın bolğanday.

Öziñdi öziñ dañ qılma.

Örneksiz sözdi köp söylep,

Ilağıp bosqa qañğıma.

Alkesek bolğan qwlanday,

Ildidan örge qarğıma

Şükirlik qılıp söylegin,

Joq qılar qwday, bardı da.

 

Kenjeqoja bwl sözdi jazıp edi, Kenjeniñ bwl sözi Barmaqqa keldi. Barmaq aqın esitip Kenjeqojağa qaytarıp jatqan jauabınıñ mağınası mına sekildi edi.

Barmaq:

Alla wrsın, wyat jibertpey qızmet üşin.

Jaray ma tegin qızmet mindet üşin.

Ey, mereke jaqsılardıñ mirastarı,

Jarasar qılsa qızmet qwrmet üşin

Är jerde atasınıñ mirası bar,

Jas äulet qasiettiñ sünet üşin.

Äy, qoja, sabır-nazar bwl sözge baq,

Salıptı-au bir auız söz köñiliñe daq.

Bar şığar qaşannan-aq habarı keñ,

Bilseñ boldı kim eken säruär haq.

Iassaui qwl Qoja Ahmet, qwttı jahan,

Köz jasın gunäh üşin ketken bwlap,

Babañız ilgeri ötken er duana,

Künädan ğaziz basın sağan jıraq.

Basqa wrğan bwl panadan bası jayğa

İstemey dünie jüzin  ol häm twraq.

Sol aytqan joğarı ötken äzizderdiñ

Jolı eken qaysısınıñ jırau bolmaq,

Esi joq eser  sözge eserlenip,

Atañnıñ küyelediñ jolın attap.

Qolğa alıp osı sözdi salıstırsam,

Oylañız qaysımızğa wyat qalad.

Jaraspas  Qoja nasır degen sözge,

Köñiliñdi qaptaptı aşu, twtıp qaymaq.

Bäriñmen din qarındas bolğannan soñ,

Tek qana jan aşır ğıp jazdım bir hat.

Arqaña dombırañdı mıqtap baylap,

Jol tüze mağan deseñ, diniñdi sat.

Näletti hat jazğanğa keler bolsañ,

Mineki jazdı hatın aqın Barmaq.

Sonda Barmaq aqın bwl sözdi jazdı, hat Kenje aqınğa  Barmaqtıñ sözin oqıp qaytarıp twrğan jauabınıñ mazmwnı mına sekildi:

Kenjeqoja:

Äy, Barmaq, teris emes qimağanıñ,

Näpsimdi qaydan bildiñ tıymağanın,

Atqarsañ köziñ körip bwl qızmetti.

Sonda ras bolar edi sıylağanın.

Men bilsem Orazbaydıñ jwrt şaqırıp,

Köñiliñ qalmadı-au jinağanın.

Käri jas üyinen şırqap tolıp keñes,

Öziñ de körip twrdıñ bwrmağanın.

Ortağa köp alğan soñ wyğarısıp

Dwrıspa aytpay öner wrlağanıñ

Moldalar teris emes dep aytadı,

Jay kelse momın köñilin aulağanın.

Oñaşa aulaq uyge kiripsiñ de,

Bwl künde men bolıppın añdığanıñ.

Törteudiñ Dulattağı bireuisiñ,

Maqwl ğoy ne aytsañ da ımdağanıñ.

Äy, qañğırğan osı qoja degiler dep,

Qojanı arı-beri ırğağanıñ.

Orınsız körinip twr mwnıñ mağan,

Kümispen däneker ğıp şırmağanıñ.

Ey, Barmaq alsam habar sizdiñ hattan,

Tän sahat jürgendeysiñ sälämättan.

Al sağan qaytarayın men de jauap,

Bilip jat bala-şağa bau-şarbaqtan.

Närseden bolar bolmas qayau tauıp,

Bar mindi körinesiñ moynıña artqan.

Epsiz söz payda bermes bolsa-dağı

Jiberdik bilgendi aytıp bizde tapqan.

Al, bolmadı mümkinşilik twruğa jay.

Köñildi senen şoşıp jabırqatqan.

Arağa arlı-berli ermek boldı,

Qağazdı eki-üş paraq jalbıratqan.

Näsildiñ men de jürmin twqımı dep,

Naq sendey bolmasa da oza şapqan.

Sözge söz ayta berse tabılmay ma,

Ajdaha-darbaza auız epsiz aşsañ.

Söziñdi arlı-berli körseñ bayqap.

Keledi sözdiñ aulı käri qaptap.

Men äulet, qoja bolsam, sen moldasıñ,

Bolsa eger nağız ayıp öleñ aytqan.

Jel sözben bwl qojanı aqsatam dep,

Sen nanden, bola almaysıñ qandı qaqpan.

Sart jandı, şäñgi jigit körinesiñ

Qwyrığın jılanday-aq baspay şaqqan.

Sirattıñ köpirinen ar jaqqa ötip,

Qalğanda sekildisiñ wyat artqan.

Ar jaqqa özi ötip alsa kisi,

Jarasar sonda qolın bılğaqtatqan.

Tiisip qojağa da, qara qazaq,

Qorıqpaytın jaratuşı jalğız haqtan.

Nesibesin härkim özi terip jep jür,

Tağdırda bastan bar jazu haqtan.

Kim tozaqta, kim peyişte qwday biler,

Bar miniñ osı bolsa mağan taqqan.

Bola ma bahat sözge molda qwmar,

Şın pikir habarlardı ğara satqan.

Oylasañ bwl qwdadan aldım pikir,

Jaqpaydı sağan eşkim ualäyaattan

Sen tiri otbasında jatqanıñda

Bahat söz bolar ma edi mwnşa dastan.

Esiñ joq eser sözge eserlenip,

Tiistiñ eşkim jönin swramastan.

 

*        *        *

Al, Keneqojanıñ bwl sözi Barmaq aqınğa keldi.

Barmaq aqın hat jazayın dep jatqanda, Janasbay deytin sol eldiñ täuir jigiti bar edi. Üstine kelip:

«Ey, sorlı Barmaq, Kenjemen aytısqan neñdi alğan. Bwl aqın qoja edi, tört ayağı teñ jorğa edi ğoy. Mwnı sen qara sözben jeñe almaysıñ» dedi. Sonda Barmaq: «Bwda bolsa bir qızıq bolsın dep jazıp jatır em» – depti.  «Qanı birgeniñ janı birge» degen şıday almay keldim. Bwl qojanıñ bir oñbağan mini bar, osını aytsañ qoja qwrır edi. Men ayttı demeseñ aytar edim» deydi. Barmaq aqın: «Oybay, aynalayın aytşı» dedi. Sondağı tapqan mini mınau edi. Kenjege Boztay degen özen bar. Sonıñ jağasında Tañıl degen el bar, Qoja sol jılı bizge qoñsı bolıp edi. Jetpis törtke kelgen äkesin kördim. Äkesi Kenesarı degen kisi edi, äulie adam bolatın, Sol jılı jañbır köp bolıp, Boztay özeniniñ suına eldiñ bäri egin egip edi. Sonda jetpis törtke kelgen kisi ketpen şauıp män taba ma dep otıra berdi. Keneqoja: Qwday wrğan qaqpas, egis bolsa ötip bara jatır, auqat bolsa dem almay-aq işer eñ ğoy. YA şappaysıñ, ya qoymaysıñ dep aqırdı.

E, jügirmek, arqa etim arşa, bauır etim borşa bop seni asırap ösirgendegi esitken sözim osı bolsa, ölip tınayın dep äkesi twra wmtılıp edi. Äkesinen bwrın twrıp barıp, itermelep bir şwqırğa jığıp, şeşesin bir bwrışqa wrıp öltireyin dep jatqan jerinde «Oybay, öldim»- degen dausımen eki-üş adam egin seuip jatqan zoğa ajıratıp aldı.

Sonda äkesi qwbılağa qarap, alaqanın teris jayıp twrıp «Aq qıldım» dep tüñilip bata berdi. Osını ayt ta «qoja, qoyıñız»- degin. Sol sözbenen Barmaqtıñ tebirentip Kenjege jazıp tastağan sözi edi:

Barmaq:

Ey, Qoja  janbıña jazıldı hat.

Jauabın kelgen sözdiñ beşin şırat

Äy, bilmekke habarıma bolsañ qajet

Şükir-aq dähähinde talım şahat.

Mağan da körinip twr mağan maqwl,

Degeniñ jigittikte bir ğanimat.

Qimaymın seni bwğan degen sözge,

Bar ğoy dep basımızda taj oramat,

Ökpeñnen körinip twr atqan oqtay,

Qarğıdıñ qılıp qahar, ordañ qamap.

Mwqatıp bizden bwrın ayttıñ köşe,

Toqtar dep bolsa nağız äulie äuleti

Aldıña äldeneşe tarttım kese

Bilseñ ol degen qwrhän äjdirat.

Hämmadan rasulim bwrın ötip,

Etkenim er, ekensiñ ğoy qwttı azat.

Däuläkilär mahalätlü äpläk dep

Basına kidiripti täj päki sauap.

Has jolın ajilerdiñ bir qwl almay,

Qızuın ğwleräliktiñ kördiñ qımbat.

Äy, qwlqıña bos aytıldı qazaq- qazaq,

Köñilime jarı boldı piri kimät.

Zamanda ilgeri ötken Şağal degen.

Toğayda jüredi eken bir hayuanat.

Tün bolsa şahar işin kezip jürip.

Tağamdı etedi eken adam auqat.

Bir küni boyaşınıñ sauıtına tüsip,

Ol bolğan eken türli sipat.

Tañ atıp toğaydağı kördi bäri,

Körmegen bir maqwlıq ey, ğajayıp.

Arısta, ayu, qabılan jön swradı,

Kimsiñ dep – keyin twrıp ey maqlwqat.

Bolğan soñ haqtan färmän tüstim jerge,

Jer menen kökteginiñ bärin jinap.

Eken dep tahir mınau zatı şahi,

Planı qıldı tüzu, qıldı qımbat.

Bwl sırın eşbir mahlwq bilmegen soñ,

Wlıq bop qıldı däuren neşe müddät.

Bir küni näpsi şağal qayda barsın,

Ün salıp wli berdi añ men alap.

Bwl sırdan,Toğaydağı habardar bop.

Şağaldıñ sırı aşıldı osı zamat,

Şağaldı şärmändä etip halaq qıldı,

Körsetip jäbir-japa häm maşaqat.

Här närse men osındaymın degenmenen,

Tübinde qaytpaqşı eken äsili zamat.

Külli şayhin, yasi illä aştıfi» dep

Aytılğan kitablarda bar maslihat.

Deuşi edi zahildiktiñ jayı qalay,

Bayqasam bar eken ğoy tağı hikmet.

Qaytıp sen adal qızmet ete alasıñ,

Tabılğan tabısıñdı qıl nasihat.

Maqlwqqa at kütpey senbes bolsa,

Ataña neşik saldıñ renju zwlmat.

Özektiñ Boztay degen jağasında,

Qañlıda bir jıl qoñsı boldıñ näubät.

Atañız Kenesarı momın adam,

Zäredey köñilinde joq aram-ayla,

Bir küni beyşarağa berdiñ sögis,

Jetpediñ artıq şalğı qılıp izet.

Söyledi atalığı eske tüsip,

Tigen soñ ergen sögis bek qabağat,

Şalqadan şapşañ jigit sekildenip,

Barasıñ basqa wrıp ey, lağnat.

Öldik dep ayqay salğan dausımenen,

Alıptı zorğa ayırıp eki-üş jändet.

Halıq berer, ata berer häm payğambar,

Ot tüsken ortasınan tu bäleket.

Dozaqqa jamıratıp jayıp jatır,

Senimen kitap qospaydı boluğa wlpat.

Duana-au babañızdıñ nahabisni

Äsildiñ näsili ğoy Nwrlu hämmat.

Aldiyar qos jamannan degen üşin,

Tier dep qaşıp edim bir zälälät.

Bir mıñda toğız jüz jiırmanşı jıl esebinde

Jiırmanşı may çisloda barsın abiyat.

 

Hoş, bwl sözdi Barmaq aqın jazdı. Hat Kenje aqınğa bardı. Kenje aqın oqıp körip twrıp edi. Bağanağı Janaspay qwday wrğır, Kenjeniñ jırın tıñlap twrıp edi. Kenje hattı oqıp bolğanda, Kenjege beri kelip ketiñizşi-dedi. Dalağa Kenje dalağa şıqannan keyin jetektep barıp anaday jerge otırğızdı. Sorlı qoja k…. qısıp qarap jürmeysiñ be, tört ayağı teñ Barmaqpen aytısqan neñdi alğan- dedi. Keneqoja Janaspayjan-au özi ğoy qoymaytın. Bas kespek bolsa da,  til kespek joq qoy, qalıñ sözge söz aytpasa bola ma, jaña bir söz jazıptı. Osığan jauap qaytarmasa mümkin be? dep edi.

Baypay, aynalayın taqsır-ay, babañ Äziretäli ğoy. Sonıñ twqımısıñ ğoy. Är jağıñdı bermeysiñ ğoy. Sağan daua joq qoy. Ata-babañnıñ  aruağına tapsırdım, endi ayağıñdı mekem bas!  Boz qwyın Barmaqtıñ özi oñbağan bir päle edi. Qwşri şeber edi. Mwnı qara sözben toqtata almaysıñ. Meni ayttı demeseñ bir oñbağan mini bar sonı aytayın. Sonı aytsañ Barmaq qwridı ğoy dedi.

Oybay ayt! –dedi Sonda onıñ aytıp atqan mini: Osı elge bir Erimbet degen aqın kelip edi. Sonımen aytısıp Barmaq tiıştıq körmep edi. Erimbet öte zor aqın eken.Barmaqtıñ aldına qiın-qiın saual tasap edi. Barmaq şeşe almay, sorpası moynınan qwyılıp, bir jeñilip edi. Osı künderi tağı jan biteyin degen bilem, sizge de ıñırsıptı ğoy. Jelke tamırın üzip, şaynap jiberiñiz. Mına taudıñ ar jağında Qar Manaş degen el bar edi. Sonda bir at sabar bäygege Barmaqtı şaqırıptı. Jekjattıq jayı bar eken. Barmaq bir tüyege bes-altı qatınmen mingesip wştasıp barsa kerek. Tünde toy bastalıp, dombıra tartılıp, öleñ-jır aytıldı. Toyhananıñ qatınınıñ bir som pwlı bar eken, bäleket basıp sonı joğaltıp alıptı. Barmaqqa erip barğan qatınğa sen aldıñ dedi.-Men alğanım joq dep eki qatın jwlısıp qaldı. Sonda Barmaq ekeuiniñ arasına kirip, seniñ pwlıñdı bwl alğan joq dep itermelep edi. Toyhananıñ qatını Barmaqtıñ jağasınan alıp: «Qarañ qalğır, äyeldiñ basında neñ bar, erkek basıñmenen. Osınşama şi köbek bolasıñ,sen osığan seriksiñ ğoy. Bolmasa osınıñ almağanına janıñdı beresiñ be?» deydi.

Men bereminşi, beremin dep  qoymastan bes märtebe janın bergen samsağan sarı qoldıñ işinde dedi.Osını aytsañ Barmaq qwridı, men ayttı deme depti.

Maqwl dep – Kenje aqın bwdan sırdı esitip alıp, bir minuttıñ işinde Barmaqqa qaytarğan jauabınıñ mazmwnı mına sekildi eken:

Kenjeqoja:

Al-Barmaq, janabıña joldandı hat,

Bolğaysıñ oqığan soñ köñiliñ şat.

Sırtıñnan anıq habar isti qıldıñ,

Danışpan degendeyin bir azamat,

Erimbet aqınmenen söz jazısıp

Şamañdı bayqatıpsıñ şın aqiqat.

Sauabın izdi-izimen şeşkeniñe

Sırtıñnan ayttıq sağan köp rahmat.

Sonan soñ menimenen tağı egestiñ,

Jetilgen käsibiñ ed tauıp sauab.

Öleñde tobıñ sınar degen söziñ

Bwl söziñ zorlı  qılad eldi qwzap.

Qojağa ügit bergen sebebiñnen,

Keyinnen kelşi aytayın bir-eki mat.

Zamanda ilgeri ötken Düriya swlu,

Bolıptı kämil patşa bir azamat.

Bar eken Sahıp-Jamal jalğız wlı,

Bi assar, artıq bilim, zor kamalat

Bir küni sol balası keseldenip,

Dos-jarmen qapalandı jwrt-jamağat.

Jinadı şähärdegi tabiblardı.

Wlınıñ keseline etpey tahat.

Kördi de kitäp aşıp moldaları,

Keñinen berdi jauap osı zamat.

Wlınıñ üsti bası jwlma merez,

Qwrma jep jüredi eken eki manat

Jegenin jem tükirip toqtatpasañ,

Düniyadan öter balañ dedi-au lağnat.

Bar eken Rahmatolla degen işan,

Otırğan tonın zorlap här zalamat.

Balama barıp qwrma jegizbe dep,

Şariğa patşa arızın ayttı au qarap.

Barmadı bir aytqanda üşke deyin,

Paydasın dwrıs körip iske hamat.

Bolğanda törtinşi kün twrdı ornınan.

Ötken soñ boyındağı osal müddät.

Ölersiñ jastığıñda dedi au balam,

Qwrmañdı kidirtpeseñ, ey, jigärdän.

Al toqtatıp twra berdi şayhı bergen bwl maslihat,

Tüzeldi bwrınğıday qalıbınşa,

Üstinen köterilip köp jaraqat.

Işandı aldı patşa hwzırına,

Ämirimen etpediñ dep päni uädät.

Barmadıñ men barğanda üşke deyin

Otır em jwmısıñdı körip wyat.

Uä, läkin, men aytpastan öziñ bardıñ,

Köziñe tüsti-au şayhım, qay qiyanat.

Balamdı tilimdi alıp jazğanıñda,

Üstiñde sarpayı da, mingizip at.

Sonda işan patşağa ayttı «şayhı- uali,

Atıñdı üstimizge ber qiyanat,

Qwrmasın qoy, qwzırım degenimde,

Bar edi-au öz basıñda sonşa ğwrbat.

Qwrma jep ol şarbaqta otır edim,

Beruge jaramadı ay mağan bir at,

Toqtatıp qwrma jeudi qoyıp edim,

Onan soñ barıp berdim bir maslihat.

Degendey sen otır da özim jeyin,

Bolama dep oyladım bek qiyanat.»

Patşağa bwl sözdi aytıp şayhı-uali.

Qwtaldı-au qaharınan saq-sälämät.

Aytasıñ nege Barmaq öziñ qara öleñdi,

Jel sözge bolma deysiñ, mağan wlpat.

Sen aytpa qara öleñdi men aytayın,

Degendey körinip twr mağan işarat.

Ekinşi mağan sırttan jala jauıp,

Sırtımnan taqtıñ mağan mağan bir sın-aq,

Atasın Keneqoja wrıptı dep,

Osı elden eki, auılnay tapsañ sıpat.

Imandı kümän joyar degen bolsa,

Häm iman, häm diniñdi wrdıñ barlap.

Elinde Qaramanastıñ eki qatın

Talasıp bir som pwlğa salğan gülpät,

Al, kirisip balasına janıñ berip

Atandıñ jan beruşi halaqqa zwlmat.

Bir somğa bes märtebe janıñ berdiñ,

Bar edi sol arada qanşa millät.

Esi joq eser sözge eserlenip,

Äuelden bilgizbegen ne eken qwdiret.

Bir mıñda toğız jüz jiırmanşı jıl esebinde,

Jiırmanşı çisloda barsın bwl hat.

Keneqoja Barmaqqa bwl sözdi jazdı. Sonda el ekige bölinipti, Dulat bolğan jer Keneqojanı qolğa alıp, Tama menen Alşın Barmaq aqındı qolğa alıp, Bir üydi tigip, tört bidi şığarıp eki aqınnıñ sözin sınaqqa salıp edi. Dulattan şıqqan eki bi Qojanıñ sözin maqwl dep, Barmaqtıñ sözin sözin Alşın, Tamanıñ bileri maqwl dep tört bi kelispey qaldı. Al, bwlar büytip jatqanda halıqtıñ kärieleri sasıp edi. Sonda Balmwhammed maqswm deytin işanı bar eken, seksen tört jasqa kelgen hämmägä birdey  bir jaqsı körinedi, Şaqırğan soñ toyğa kelgen eken. Taqsır, ilimdi-bilimdi bir kisimiz ediñiz jaqsı keldiñiz, eki aqınnıñ sözin tört bi sınaqqa salıp jatır edi. Kelispey jatır Endi siz kelip osılardıñ janjalın basıp eki aqınnıñ söziniñ auır-jeñilin ajıratıp beriñiz dep işandı üyge kirgizedi. Işan kirip körip, sözdi esitip, öz älinşe işinde oylap Barmaqtıñ sözi basım eken-au dep Barmaqqa astırtın adam jiberdi.

Şırağım sen söziñdi toqtat, sebebi seniñ söziñ basımdau edi dep bağa berdik- dep Barmaqqa astırtın bir hat jazıp, Barmaqtı toqtatıp qoydı.

Mınau tört bi kelispey öz sözin özi öñdep, aqırı kelispey tarqadı. Eki aqınnıñ sözin jiberdik. Kejeniñ sözi Baramaqqa barğannan keyin, endi Barmaq ne aytar eken bwğan degen köpşiliktiñ isnägi pikir tanılatın boldı. Aytpayın dese Barmaq osınday ispätqa qalatın boldı. Aytayın dese işan hat jazba degen. Ne qılasıñ bile almay nede bolsa Kenjeniñ ayıl añdısın, qılıq qıluasın  aytıp işanğa  wlıqsat swrap bir hatjatqan jeri edi.

Barmaq:

Ey, taqsır, Balmağanbet oşba uaqıtıñ,

Malı-jan, qwl ornıñda izet baqtıñ.

Ey, atıñna pälen nämät keldi au bir hat

Bitirgen eki betin bir pıraqtıñ.

Är kimge atıñ şeyit sır aşqanday,

Şaşqan isin gül şarbaqtıñ.

Artqanıña däräjäñiz tilektespiz.

Öziñdey ğaibanada mät qwşaqtıñ.

Ne derimdi Ey taqsır, bilmey twrmın.

Qalğanday qarauına bir sınaqtıñ.

Hadiste anıq habar bolğan eken,

Bwlayşa bwyrıq qılıp säruar haqtıñ,

Boladı bir-birine körmey dwşpan.

Adamı degen eken ahır uaqtıñ.

Äy, solayşa swm dünieniñ jadı şığar,

Qara men ajıramadı arası aqtıñ

Aq jolın atasınıñ küyelegen,

Bwydasın jetelepsiñ bir bätpahtıñ

Kenjedey öleñ aytıp nan jep jürsem,

Ökpem joq kidir tonın qojalaqtıñ,

Kenjeniñ bastan sırın men bilemin,

Mahabbat maydanınan köñili aulaqtıñ.

Nasihattı mağan aytqanşa oğan aytıp

Tezirek sındar moynın aqımaqtıñ.

Esi bar jön biletin erler bolsa,

Kem twrsa hasirä suın ol bir attıñ

Jazuşı aqın Barmaq qolıñdı qoy

Süyenip fazılına jabbar haqtıñ.

 

Al, bwl sözdi işanğa alıp keldi. Işan oqıp körip: «Aqiqat dür tuğan azamat eken, şaqırıp keliñder» dep Baramaqtı şaqırtıp aldı. Sonda Barmaqtıñ jiırma bir jasar küni eken.

Bir adamdı jberip Kenjeni şaqırtıp aldı. Kenjeniñ jiırma eki jasar küni eken. Ekeuin eki jaqqa otırğızıp, köpşilikten tiledi:

Äy, jaqsılar, eki düldül halıq üşin tuğan, bwl ekeui bir sözge kelispey qalğan eken. Osılardıñ arasındağı künäsin aqqa salatın, köpşiliktiñ atınan mağan beriñder. Men qiyametke arqalap keteyin. Aqır ketetin kisi men ğoy- dedi. Sonda halıq bwğan ne aytarın bilmey twrğanda, bağanağı qu Janaspay daladan söz añdıp twrğan eken. Bwza-jara esikten kirip kelip:-Äy taqsır bir azğana rwqsat etiñiz, men sizden bir närse swrayın dep kirdim-dedi. Rwqsat alıp, sondağı işanğa aytqan sözi:

Taqsır, keşe Bramaqqa bir hat jazıpsız, Sonda jazğan hatıñızda bılay depsiz:

-«Barmaq, twqımıñ qwrıp ketedi. Moyıñda noqtañ üzilip ketedi. Aruaqqa şek bop, joq bop ketesiñ» depsiz taqsır. Sizdiñ söziñiz tentek deuge bizde ne hal bar, biraq Kenjeqojanıñ qojalığı ras. Qoja bolğanımen işimizdi birge tuıp, pise qaynağan qoja edi. Mınau twrğan Barmaq pen ekeui jastı. Osılardıñ şaq esebi jattıq sözine bola aruaq aşulanıp, tentek bop pa, üytip aldamañız, taqsır, bizdi – dedi.

Endigi äñgime mınau: eki aqın bir jıldan beri aytısıp jür. Osı jerge jwrt jinaldı. Siz kelgen soñ jinaldı. Ekinşi osı eki aqınnıñ sözin osı otırğan körgen köz tügel, estimekşi ne aytqanın bilmeydi. Qoja bolmasaq, Işan bolmasaq, molda bolmasaq, bi bolıs bolmasaq, taqsır- deydi.

Biler, bolıstar aladı da özi oqidı da qaltasına tığadı da qoyadı. Endi mümkini bolsa, osı ekeuinen sizdiñ bahrañız ben kezdesip qaldıq. Bir az aytıssın, halıq estisin. Bwlar iman swrap otırğan joq. Imandı qwdaydan swraydı ğoy, taqsır. Pändege pände iman bere me-deydi.

Sol uaqıtta köpşilik şuıldap ketti. «Rwqsat, rwqsat»-dep. Hayır, hayır bolmasa rwqsat boldı- deydi işan. Eki jaqqa jwrt bölisip, endi eki aqınğa bes minöttan srok berilip, är kim aqındardıñ sözine qızbalıq qılsa malı talauda, bası qanauda bolsın degen qarar şığardı. Sonımen eki aqındıq näubetke otırğızıp qoyıp, endi eki aqınnıñ sözin tıñdauğa jwrt poryadkege aldı. Köpşilik işinen bir jigit işanğa bilinbey kelip Barmaqtıñ basına jatıp sıbırlap jatır edi. Sonda sıbırlağan sözi:

«Qwday wrğan qu Barmaq, näubetti sağan uperek. Bwl qoja jüyrik qoja. Mwnı toqtata almaysıñ. Bir qiın saualdı aldına tasta. Qabattap wr, esep-pesebimen. Tise bes, timese on bes bolğanı» dedi.

Sonda jiırma bir jasar Barmaqtıñ dombıranı qolğa alıp, äpjılanday tolğanıp, qojalardıñ aldına bir tastap wrğan saualı edi:

Barmaq:

Qwlaq sal sözge qojalar,

Aytayın bir söz naqıldap.

Tört jüz qırıq tört nar qorjın

Bir jerde bäri bağılğan.

Birine-biri köşeuli,

Jezden bwyda tağılğan.

Üş jüz alpıs jippenen,

Sırtınan qabu qabılğan.

Bir bwlbwl bar işinde.

Tillädän qazıq qağılğan.

Bwlbwlğa serik ol qozı,

Qararsız qasqır qağınğan.

Ayta bersem bwl saual,

Aqıldı janğa tabılğan.

Äy, aqılı joq jamandar,

Taba almay mwnı jañılğan.

Qwrmetli Qırım- şähärdiñ

Ortasında qırıq qonaq,

Alpıs qasqır analıq

Jetpis qasqır balalı.

Mwttağası bäriniñ

Jinalıp kelip qoy qırmaq.

Töskeyden bedeu toqtattım,

Bwğalıq sap qwt-qwrlap.

Bäybişeni bayğa toqtattım,

Ötiniş aytıp twr-twrlap.

Barsam tiri edim,

Bestende otız sır-sırlap.

Toqsan torğay, toğız qaz,

Qonbayınşa qañqıldap.

Eki laşın, bir swñqar

Onı aynalar sañqıldap.

Bwl sözimdi şeşen şeş,

Şeşe almasañ qojalar,

Köp basımdı auırtıp,

Almaşı mazamdı qañqıldap.

Sonda bes minut sroktiñ işinde, jiırma eki jasar Kenje Barmaqtıñ aytqan saualın birme-bir şeşip jauap berip twrğan jeri edi:

Kenjeqoja:

Ey, Barmaq keldi saual sen taraptan.

Söylediñ aşıp habar är bir zattan,

Äy, qadımiyan eki aqın söz aytıspaq,

Bwrınnan qazulı or kele jatqan.

Taradı tabır taraptı täuir jerge

Auırtıp är jwrttıñ azamatın.

Jaqsı aqın Azamatın tañırqatqan

Mendağı bahär alıp söyleyin söz

Bolarsıñ iä wnatpay, iä wnatqan,

Ädepti saualıñnıñ jauabına,

Şamamşa şarqım osı abaylatqan,

Ey bağulı tört jüz qırıq tört nar körseñiz

Bwl söziñ tabılmayma adamzattan.

Süyegi adamzattıñ tört jüz qırıq tört

Esi joq körmeppe ediñ ädebiättan.

Tamır bar üş jüz alpıs altı sırttan jäne

Ağzañdı häm işinen qalap jatqan.

Degeniñ alpıs qasqır asaulığın

Äbzäldi äli işiñnen qamam jatqan.

Degeniñ jepis qasqır näpsiñ şığar,

Här türli pikir salğın qiyanattan,

Bes jas pen otız jastıñ arasında,

Tısırlap baqañdı alıp ajarlatqan.

Toğız ben toqsan jastıñ arasında,

Bwl quat bedeu keter ahualattan.

Qız eken Qırım attı şahäriñiz,

Här jwrttıñ bwyrıq bolsa dämin tatqan.

Keledi jigit atı üş ärippen,

Swñqar sol eki laşın qanat qaqqan,

Osımen bwl söziñdi şeştim Barmaq,

Jılındıq öz otına söziñ jaqqan.

 

Bwl jauaptı esitip, Barmaqtıñ ekinşi ret qojağa tastap twrğan saualınıñ mazmwnı mınau edi:

Äy, bastaldı endi qojam sözdiñ bası,

Pendesi Alla dese bolmaydı ası.

Zeyiniñmen bwl sözdi tıñda qoja,

Köñiliñniñ sözde bolsa bir atası.

Äy aytqan sözge kemengerge kelispese,

Ketpey me kem oylınıñ kemip bası.

Äy, joğarğı tömendegiden kitap körip,

Kenjeniñ swraytwğın joq mollası.

Meke men Mısır degen bir tarap dep añğartıpsıñ.

Şegi ğoy mwsılmannıñ sol qwblası.

Äy, sın degen bir alıp bar Samarqandıq,

Manaptıñ sın men twrar neşe anası.

Jükti söz bir qwdaydıñ özi şığar,

Adamnıñ önegesiz mıñ padişası.

Degeniñ bes duadaq bes namazdür,

Qwdaydıñ bizge salğan iri atası.

Degeniñ otız üyrek bosın tağı

Bir jıldıñ qılatwğın orazası,

Degeniñ qırıq balapan qırıq parız ğry,

Bwl sözge eşbir jannıñ joq jalası.

Taptım dep tamsanbaymın Barmaq aqın,

Kenjeniñ ayta salğan sol şaması,

Qayımdap qara öleñ men jwmbaq qıpsıñ,

Osıma sasqanıñnıñ nışanası.

Barşasın jiıp-terip üyiñe apar,

Sol bolsa jiılğannıñ erkek atı.

***

Äy, söyledi Kenje aqın ırğalaqtap,

Auzına kelgen sözdi nıqtap, nıqtap.

Jinalğan eki jaqtıñ adamdarı,

Tıñdadı sözderin köp şama-şaqtap,

Kenjekeñ bärekeldi azamat dep,

Köpşilik bağa berdi ıntımaqtan.

Aytıstı sol ortada eki seri

Tıñdadı er Dulat pen Tama eli,

Bir qwday o basında artıq qılğan,

Öleñge dür bop tuğan kemeñgeri.

Eregis eki talay jerler bolsa

Jaraydı şın şabısqa erdiñ eri,

Aytısıp sonımenen Barmaq aqın

Solay dep Kenjekeñniñ kelgen jeri.

 

El auzınan dayındağan Seyt Omar Sattarwlı

 

 

 

 

 

Tañbalar

Wqsas maqalalar

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan