سىر-سۇحبات

اتامنىڭ ايتقانى ەدى

اۋدانباي قاجى احمەتجانۇلى

وسى كۇنى مەن قاتارلىلار وتكەن ءومىرىن،  اكەسىن ەسكە العاندا «بۇرىنعى ۋاقىتتا اكەلەرىمىز ناماز وقىعاندا ەسىك-تەرەزەنى قىمتاپ جاۋىپ، تىسقا ءبىزدى كۇزەتكە قويىپ وقيتىن» دەپ باستايدى. مەن سەكسەننەن استىم، ءوزىم ەس بىلگەلى، وتكەن عاسىردىڭ قىرىق ەكىنشى، قىرىق ءۇشىنشى جىلداردان باستاپ ۇرلانىپ ناماز وقىعان ادامدى كورگەنىم جوق. ءبىزدىڭ تۋىستارىمىزدىڭ  ۇلكەندەرىنىڭ ءبارى، ءبىرى قالماي ناماز وقىپ، ورازا ۇستايتىن. سولاردىڭ ەشقايسىسىنىڭ تەرەزەسىن جاۋىپ، ەسىگىن بەكىتىپ، سىرتقا كۇزەت قويىپ ناماز وقىعانى ەسىمدە جوق. سەبەبى، وندايدى كورگەن ەمەسپىن. ەلدىڭ ايتۋىمەن، تىلەۋحان بالاسى قانايا زەينەتكەرلىككە شىققانشا نامازىن جاسىرىپ وقىدى. ول كىسىنىڭ جاتقان جەرى جايلى بولعىر، نامازدى جاسىرىپ وقۋعا سەبەبى دە بار ەدى. ولاي دەۋگە سەبەپ، جاستايىنان جۇمىسقا ارالاسىپ، كوممۋنيستىك پارتياعا مۇشە بولىپ، اۋداننىڭ حالىق سوتىنىڭ توراعاسى، پروكۋرور لاۋازىمىنا دەيىن   جوعارى قىزمەتكە كوتەرىلدى.  ونداي دارەجەلى قىزمەتكە پارتياعا مۇشە بولماسا جىبەرمەيدى. ول كەزدەگى پارتيانىڭ نەگىزگى ۇستانىمى بويىنشا، «كوممۋنيستەر پارتياسىنا مۇشەلىككە ونىڭ جارعىسى مەن العا قويعان ماقساتىنىڭ جوباسىن مويىنداعان ازاماتتار مەن ازاماتشالار باسقا پارتيا مەن ءدىني ۇيىمداردان ءبىرجولا قول ءۇزىپ، ولاردىڭ تانىم-سەنىمدەرىنە ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسى شىعىپ، تەك قانا كوممۋنيستىك سەنىمدى قولداپ، قورعاۋعا مىندەتتى» بولاتىن. سونىڭ ىشىندە، پارتياعا مۇشەلىك پەن ناماز بىرىنە-ءبىرى قاراما-قايشى سەنىم مەن اعىم. ەگەر ول كىسىنىڭ پارتياعا مۇشە بولا تۇرىپ، ناماز وقىپ، اللاعا تاعات-عيبادات قىلعانى پارتيا باسشىلارىنا بەلگىلى بولسا، ونى مىندەتتى تۇردە پارتياعا مۇشەلىكتەن، بارلىق لاۋازىمىنان الاستاپ، جازاعا تارتىلاتىندىعى انىق بولاتىن. مىنە، وسىنداي، ءبىرلى-جارىم پارتياعا مۇشە بولىپ، جوعارعى لاۋازىمدى قىزمەت اتقارعانداردىڭ نامازدى جاسىرىپ وقىعاندارى شىندىققا سايادى. مىنە نامازدى جاسىرىپ وقيتىندار وسىلار عانا. مارقۇم، كاكەڭنىڭ تىلەگىن اللا قابىل قىلعان شىعار، ونىڭ بالا-شاعالارىنىڭ بارلىعى، قانداي قىزمەتتە بولسا دا، قانداي كاسىپپەن شۇعىلدانسا دا اللاعا قۇلشىلىعىنان جاڭىلماعاندار. ۇلكەن ۇلى مۇحامەتجان داۋلەسكەر كۇيشى، ودان كەيىنگى ۇلى رامازان كەڭەس ۇكىمەتى كەزىندە گەنەرالدىق شەنگە يە بولعان ازداعان قازاق ازاماتتارىنىڭ ءبىرى بولسا، كەنجەسى بەكبولات مەملەكەت جانە مادەنيەت قايراتكەرى، اتى الەمگە بەلگىلى جەزتاڭداي ءانشى، كومپوزيتور. باسقا بالالارى دا ەلدىڭ قۇرمەتىنە بولەنگەن ازاماتتار. قازاقتىڭ الماتى مەملەكەتتىك پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ ۇستازى، الەمگە اتى ايگىلى تەحنيكا عىلىمىنىڭ دوكتورى، يسلام ءدىنىنىڭ بىلگىرى، الەمدە ەكىنشى ۇستاز اتالعان ءال ءفارابيدى تاريحتىڭ تەرەڭىنەن الىپ شىعىپ الەمگە، اسىرەسە قازاق حالقىنا قايتارعان اقجان ماشانوۆ ەشبىر پارتياعا مۇشە دە بولماعان، ورازا، نامازىن ەشقاشان ەشكىمنەن جاسىرماي وقىپ، قازا قىلماعان. سوندىقتان، ماقتان ءۇشىن بە، الدە ءسوزدىڭ بوياۋىن قانىقتىرۋ ءۇشىن بە، پارتياعا مۇشە ەمەس، ساياساتپەن اينالىسپايتىن، قاراپايىم ەڭبەككەرلەردىڭ بارلىعى اشىق نامازىن وقىپ، ورازاسىن ۇستاي المادى دەپ وتكەنگە توپىراق شاشۋ شىندىققا قيانات بولار دەيمىن. مىنە، اتام ورازا-نامازىن، تاعات-عيباداتىن جاريا ورىنداپ، قازا قىلماعان جانە كەيبىرەۋلەر سياقتى موللالىقتى كاسىپ قىلىپ تابىس كوزىنە دە اينالدىرماعان، شاماسى جەتكەنىنشە قۇلشىلىعىن اللاھتىڭ ىرزالىعى ءۇشىن اتقارعان ادام. نۇرباي ەلىنىڭ موللاسى سەردالى، سەيتكامال دەگەن كىسىلەر اتاممەن جاستارى قاتار كىسىلەر بولاتىن. بىردە ەل جينالعان جەردە اتى اتالعان موللاەكەڭدەردىڭ بىرەۋى ەلگە ءدىني ۋاعىز ايتىپ وتارعاندا، «ءاي، سەن وسى ەلدىڭ موللاسىسىڭ عوي، بىلسەڭ ايتشى، اۋىزدىڭ نەشە جەرىنەن اراب ءالىپبيى شىعادى» دەپ سۇراپتى. مۇنداي سۇراقتىڭ تۋىنا انىق نەنىڭ سەبەپ بولعانىن بىلمەيمىن. وسى جاعدايدى قاعاز بەتىنە تۇسىرەم-اۋ دەگەن ول كەزدە ماقسات بولماعاندىقتان شىعار، ايتۋشى كىسىدەن ونى سۇراماپپىن. بىراق ءوز پايىمداۋىمشا، انىعىن اللاھ بىلەدى، ءسوز اراسىندا اراپ سوزدەرىن پايدالاندى ما الدە، قۇراننان ايات وقىعاندا موللاەكەڭ ءبىر ءارىپتىڭ ايتىلۋىن ءتيىستى ماحراجىنان ء(ارىپتىڭ اۋىزدان شىعاتىن ورنى) شىعارماي قاتە جىبەردى مە، قايدام؟ موللەكەڭ جوپپەلدەمەدە قويىلعان ساۋالعا جاۋاپ تاپپاي، توسىلىپ قالىپتى. بۇل سۇراقتى موللا بىلمەيدى ەكەن دەگەن جاعىمسىز ويدان موللانى قۇتقارۋ ءۇشىن، موللاعا جاقىن وتىرعان مىرزاقوجا اكەمىز، «وي، اۋكە، ويماقتاي اۋىزدىڭ ون جەتى جەرىنەن دىبىس قالاي شىعادى دەڭىز» دەپ موللاعا سىبىرلاپتى. مىنە، وسى ءبىر مىسالدىڭ ءوزى اتامنىڭ ءتاجۋيد (قۇران كارىمدى دۇرىس وقۋ ەرەجەسى) عىلىمىن جاقسى مەڭگەرگەنىنىڭ ءبىر كورىنىسى.

تاڭبالار

ۇقساس ماقالالار

پىكىر قالدىرۋ

ە-پوشتا مەكەنجايىڭىز جاريالانبايدى. مىندەتتى ورىستەر * تاڭبالانعان

Жабу