Басқы бет / Білген Шайыр айтады (бет 4)

Білген Шайыр айтады

Қатардан артық туған аға едің

Мырзастағы жыраулар мектебін ашқан, әйгілі Нұртуған Кенжеғұлұлы ақынның ұстазы Сұлтан Рахымовпен менің атам Ералы қожаның арабша қаріптерімен жазған хаттарының аудармасы. Арал ауданы Ақшатау елді мекені. Хат 1932-35 жылдары жазылған. Ол кезде Сұлтан Рахымов қудалауда жүрген, Әкімұлы Ералы балық колхозының басқарма төрағасы болып жұмыс атқарған. Сұлтан Рахымов 1937 жылы 23 қарашада …

Толығырақ оқу »

Майлықожа мен Гүлханым айтысы

Майлықожа Гүлханым, Сіз болмасаң келеміз бе, Көңілді жамандарға береміз бе. Сөзіңіз қорғасындай балқытады, Жадырап жан жайылды денемізге.   Гүлханым Тақсыр-ау, әр сөзіңіз науатпен тең, Болар ма мұндай даңғыл, кеудеңіз кең. Сымбатың сының менен бәрі тегіс, Ақылы шат көреді қандай жан кем.   Майлықожа Екі асыл жарасады дүр тасындай, Көпестің сөзің …

Толығырақ оқу »

Мәделіқожа мен Айым қыздың сөз жұмбағы

Мәделіқожа: Бірінші жаман не жаман, Екінші жаман не жаман. Үшінші жаман не жаман, Төртінші жаман не жаман. Бесінші жаман не жаман, Алтыншы жаман не жаман. Жетінші жаман не жаман, Сегізінші жаман не жаман. Тоғызыншы жаман не жаман, Оныншы жаман не жаман. Он бірінші жаман не жаман, Он екінші жаман не …

Толығырақ оқу »

Майлықожа мен Айман қыздың айтысы

Майлықожа: Ақбұлақ, біздің ауыл Бадамдарда, Сөз айтпа ақпа құлақ надандарға, Түркістанның келемін шаһарынан, Біздермен айтысқандай адам бар ма?   Айман қыз: Арық ат семірмейді жабу жаппай, Семіз ат арымайды көкпар шаппай, Үйімде сөйлескендей адамым жоқ, Келдің бе сөйлесуге адам таппай   Майлықожа: Ақ жаулық, кім қарайды орамалға, Жігіт те әуес …

Толығырақ оқу »

Өзiм де әдiлет үшiн қызмет еттiм

Қоқан әкiмдерi  Мәделіқожа Жүсіпқожаұлыны (1816-1888)  ұстауды Шардара өңiрiнiң беделдi адамы Өтетiлеу датқаға тапсырады. Көп қолмен аттанған Өтетiлеу ақынды ұстаудың ұрымтал жағдайын келтiредi. Осы кезде Мәделiқожа қасындағы он жетi жiгiтiмен бiр үйде отырған екен. Қуғыншылар қоршап келiп қалғанын естiгенде батыр: «Өтетiлеу өлтiре алмас, өлтiрсе де көме алмас» деп жiгiттерiне басу айтып, аттарына …

Толығырақ оқу »

Жүсіпбекқожаның қыз-Шөкеймен айтысқаны

 Шайқысламұлы Жүсіпбек, Жүсіпбек қожа (1857, Отырар ауданы Қожатоғай мекені – 1937, Шыңжан өлкесі, Ілек Қазақ автономиялы облысы Текес ауданы Шиеліөзек ауылы) – ақын, аудармашы, қазақ ауыз әдебиеті мұраларын жинаушы, насихаттаушы, жыршы. Ауыл молдасынан оқып, кейін медреседе білімін жетілдірген. Араб, парсы, шағатай, түрік тілдерін толық меңгерген. Оқуын аяқтаған соң ақындық, серілік жолға түсіп, ел аралайды. Сыр сүлейлері …

Толығырақ оқу »

Әзірет Әлидің соғысы

Жазайын назым қылып бір хикаят, Өтірік-жалғаны жоқ, шын хикаят. Имам Әли тақсырдың бір дұғасы, Анық сөз кітаптағы бұл хикаят.   Қаламды тебірендірдім өз жағыма, Қаламды тартсам, түседі сөзім шынға. Өтірік деген кісі айта берсін, Бұл сөзді жүргіздім өзім шынға.   Хикаятын сөйлейін Шорман молда, Жүреді жазылған сөз қолдан-қолға. Бұхардан ғылым …

Толығырақ оқу »

Өсиет

Бисмиллаһир – рахмани – рахим! Ойлансын дос-жараның, дұшпаның да, Әбеке қимылдай бер күш барында. «Сексеннің серіктікке септігі жоқ» Деген сөз сол баяғы ұстанымда. (Дәкәкки қартайғанда шәкірт болған, Сексеннің сеңгіріне шыққанында). Шабыт кеп шапқа түртіп шыдатпайды Шайырдың «Кәрі жыны» ұстарында. «Өнермен көңіл әсте қартаймайды», Дегенін бұрынғылар ұқпадың ба? Кеткенде тілден дәрмен, …

Толығырақ оқу »

ҰЛБИКЕ МЕН МӘДЕЛІҚОЖА АЙТЫСЫ

Айтыс Түркілер арасында ғана емес, жалпы адамзаттың барлығында бар. Әр кімде өз ой жүйесін әсемдеп жеткізгісі келеді. Бірақ, сыпыра айтыс, мерекелік айтыс, яғни мереке, той-думанда көпшілік жиылған жерде кең түрде  айтысу Қазақтың ғана маңдайына жазылған деп айтсақ ақиқаттан онша ұзап кете қоймаймыз. Айтыс Қазақ мәдениетінің биік бір шоқысы. Ал шоқыға …

Толығырақ оқу »

Ұмсын қыз бен Заман қожаның айтысы

Ұлы жүздің ішінен шыққан ақын Ұмсын қызбен Заман қожаның айтысқаны   Қыз айтыпты: «Бұл қожадан үш түрлі сұрау сөз сұраймын, екеуіне жауап берерде біреуіне келгенде қайраңдар,тоқталар. Тоқтаса, шын қожа болғаны. Онда ол пірлікке жарайды. Менмендікке салып тіл мен жағына сүйенсе, шын қожа болмағаны. Көп жиылған аһли сүннаттың ішінде қыз айтысады деген ойында …

Толығырақ оқу »