باسقى بەت / عيبادات

عيبادات

ءرابيا سۇلتان بەگىم كەسەنەسى

حV عاسىردىڭ ساۋلەت ەسكەرتكىشى، قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ ىرگەسىندە، 50-60 مەتردەي جەردە ورىن تەپكەن كوك كۇمبەزدى ءرابيا سۇلتان بەگىم كەسەنەسى – «قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى ورىندارى» رەتىندە ەرەكشە قاستەرلەنەتىن مۇرامىز رەتىندە سارالانىپ وتىر. ونىڭ قۇلپىتاسىنا: «بۇل – قۇدىرەتتى ءامىر تەمىر كورەگەننىڭ ۇلى، ازاپتى اجالدان قازا تاپقان، قۇدىرەتتى ۇلى سۇلتان ۇلىقبەك گۋراگانىڭ …

تولىعىراق وقۋ »

جىراۋدىڭ ءىزى جاتىر جاڭعىرىپ

قاراعاندىدان 130 شاقىرىمدا، استانا-الماتى كۇرە جولىنىڭ بويىنداعى شەت اۋدانىنىڭ ورتالىعى اقسۋ-ايۋلىعا تۇسكە تامان جەتتىك. شورتانباي قانايۇلىنىڭ  200 جىلدىعى قارساڭىندا ءساتى تۇسكەن ساپارىمىزدىڭ باستى ماقساتى – جىراۋدىڭ ەسىمىمەن بايلانىستى جەرلەردە بولىپ، تاريحىنا قانۋ. زار زامان اقىنىنىڭ جامباسى تيگەن جەرىنە زيارات ەتۋ ەدى. توبىمىزدى باستاپ بارعان  كينودوكۋمەنتاليست قاليلا وماروۆ بولسا، قاتارىمىزدى جاس …

تولىعىراق وقۋ »

اۋليە بۇلاعىنىڭ باسىندا

بابالار جولى – دانالىق جولى. ول شەتىمەن، بۇل شەتىنە ۇشسا قۇس قاناتى تالاتىن وسىنداي ۇلان بايتاق دالانى مۇراعا قالدىرىپ،دالاسىن دانالىققا تۇندىرعان بابالار اماناتىنا ادال بولا ءبىلۋ باستى پارىز. دالامىز تۇنعان -تاريح. سويلەتە بىلسەڭ بارلىق سىرىن جايىپ،تاستاعىسى كەلەتىندەي بۇلاقتارى سىبدىرلاپ،جاڭا عانا بۇرشىك اتا باستاعان اعاشتارى، بۇلاق جاعالاي وسكەن قۇراقتارى سامال جەلمەن …

تولىعىراق وقۋ »

ماناپ وتەباەۆ – جەتىمدى جەبەگەن جان

2018 جىلى 14 كوكەك كۇنى وڭتۇستىك قازاقستان ءوڭىرىنىڭ تۋماسى، بەلگىلى قوعام قايراتكەرى، مارقۇم ماناپ وتەباەۆتىڭ تۋعانىنا 80 جىل تولۋىنا وراي شىمكەنت قالاسىندا، ءوزى 29 جىل بويى باسشىلىق ەتكەن شىمكەنت گيدرومەليوراتيۆتىك-قۇرىلىس تەحنيكۋمىندا (قازىرگى جوعارعى جاڭا تەحنولوگيالار كوللەدجى) ونى ەسكە الۋ شارالارى وتكىزىلدى. كوپتەگەن قالا تۇرعىندارى مەن ارنايى شاقىرىلعان جيىن ماناپ اعانىڭ …

تولىعىراق وقۋ »

سايرامنىڭ اۋليەلى جەرلەرى

ورتاعاسىرلىق سايرام قالاسىنىڭ قالدىقتارى قازىرگى  وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ورتالىعى شىمكەنت قالاسىنان شىعىسقا قاراي 10 شاقىرىم جەردەگى وسى اتتاس اۋىلدىڭ اۋماعىندا  جاتىر. ەرتەدەگى دەرەك كوزدەرىندە سايرامنىڭ باسقا اتى – يسپيدجاب ءجيى كەزدەسەدى. ماحمۋد قاشقاري 1047 جىلى قۇراستىرعان ءوزىنىڭ اتاقتى «تۇركى تىلدەرىنىڭ لۇعاتىندا» بىلاي دەپ جازادى: «سايرام – يسپيدجاب دەپ اتالاتىن اق …

تولىعىراق وقۋ »

ازىرەت سۇلتان كەسەنەسى : زيارات ءتارتىبى

اۋليەنىڭ كۇمبەزىنىڭ وڭتۇستىك ەسىگىنەن قازان تۇرعان كۇمبەزگە كىرگەن سوڭ، قۇبىلا جاعى شەتىندە جولبارىس حانعا (ساعد اۋليەگە) زيارات قىلادى. وندا ءمۇيىزدى باستار قويىلعان، ۇستىنە جولبارىس تەرىسى جابىلعان. بۇدان كەيىن ناماز ۇكىمى ورىندالاتىن ورىنعا كىرىپ، بارىنە باس ءيىپ، ەكى باس ناماز وقىپ، ساۋابىن ازىزدەردىڭ رۋحتارىنا باعىشتاپ، باعديزان (ازيزان) اق توپىراق اۋليە تۇرعان سارايعا كىرىپ، كوڭىلگە العان  پارۋارديگارلارعا شىن نيەتىمەن …

تولىعىراق وقۋ »

قاسيەتتى كەسەنەلەر

يبراھيم اتا حاكىم اتا دەگەن اتپەن بەلگىلى سۇلەيمەن باقىرعاني (تۋعان جىلى بەلگىسىز–1186 ج.) ءوزىنىڭ «اقىرزامان» كىتابىندا: ىسقاق باب ۇرىعى، شايقى يبراھيم قۇلىنى،ماشايىقتار ۇلىعىشايقىم قوجا احمەت ياساۋي، – دەپ جىرلاعان ەكەن. ءوزى شاكىرتى بولعان قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ اكەسى – شايقى يبراھيم، اناسى – قاراشاش انا. ولاردىڭ كەسەنەلەرى قازىرگى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى، …

تولىعىراق وقۋ »

اۋليەلەر سۇلتانىنىڭ اسىل سۇيەگى

قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىندە  بۇكىل قۇرىلىستىڭ  ماعىنالىق كىندىگى – جاماعاتحانانىڭ تورىندە ورنالاسقان اۋليەلەردىڭ سۇلتانىنىڭ اسىل سۇيەگىن ارۋلاپ قويعان قابىرحانا بولمەسى بولىپ تابىلادى. قابىرحانانىڭ قابىرعالارىنىڭ ۇزىندىعى 7,15 مەترلىك شارشى بولمە. قابىرعالارىندا ستالاكتيتتەرمەن كومكەرىلگەن تايىزداۋ ويىقتار بار.  قابىرحانانىڭ ءدال ورتاسىندا ءامىر تەمىردىڭ  امىرىمەن ءۇندىستاننان اكەلىنگەن شىمقاي جاسىل نەفريت تەكتەس تاستان اۋليەنىڭ قۇلپىتاسى …

تولىعىراق وقۋ »

لاۋحالى تۋ

ازىرەت سۇلتان مۇراجايى قورىنداعى ورتاعاسىرلىق تاريحي قۇندى مۇراعاتتىڭ ءبىرى ءامىر تەمىر داۋىرىنەن ساقتالعان  لاۋحالى تۋ. تۋدىڭ سابى اعاشتان جاسالىنىپ، جاسىل ءتۇستى بوياۋمەن بويالعان، ونىڭ ۇزىندىعى 8 مەترگە جۋىق، لاۋحاسى، ياعني، ۇشى قولادان قۇيىلعان، بيىكتىگى – 98 سم، سالماعى 5 كگ. «لاۋحا» ءسوزى –جازۋ جازىلعان تاقتاشا ماعىناسىن بەرەدى. لاۋحانىڭ قۇيىلۋى مەن …

تولىعىراق وقۋ »

قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ جادىگەرلەرى. ەسىك

بۇل كەڭ ەسىك ارقاشان دوستارعا – قۇتتى ءھام اشىق، جاۋعا – تار ءارى جابىق بولسىن. جاماعاتحانا بولمەسىنىڭ قاقپا-ەسىگى (ولشەمى–3,7+2,1م) ەكى جاققا اشىلاتىن – عيماراتتىڭ وڭتۇسىتك پورتالىنىڭ تەرڭىنەن ورىن العان نەگىزگى ەسىك.  ول ەكى بەتىنەن اعاش، سۇيەك، التىن، كۇمىس اشەكەي-ورنەكتەرمەن ارلەنگەن. ءارتۇستى اعاش قيىندىلارىمەن جانە ءپىل سۇيەكتەرىمەن جاپسىرىپ اشەكەيلەنگەن ورنەكتەرىنىڭ ءبىرازى …

تولىعىراق وقۋ »