باسقى بەت / عيبادات

عيبادات

قارناقتا بابالار رۋحىنا اس بەرىلىپ، القالى جيىن وتەدى

تۇركىس­تان قالاسىنىڭ سول­تۇس­تىك-باتىسىنا قاراي 25 شاقىرىم جەردە، قاراتاۋ بوكتەرىندە قارناق اتالاتىن كونە قالاشىق ور­نالاس­قان. زەرتتەۋشىلەردىڭ پىكىرىنشە بۇل مەكەن  ەجەلدەن وقۋ-اعارتۋ ورتالىعى، يسلام مادەنيەتىنىڭ قاستەرلى وشاعى بولىپ ەسەپتەلىنگەن. وسىندا كەڭەس زامانىنا دەيىن ءىرى ءتورت مەدرەسە جۇمىس ىستەپ تۇرعان.      جاقىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قولداۋىمەن قارناقتاي،  قاسيەتتى مەكەندە وتكەن ءىلىمدى الىمداردىڭ رۋحىن …

تولىعىراق وقۋ »

ماناپ وتەباەۆ – جەتىمدى جەبەگەن جان

2018 جىلى 14 كوكەك كۇنى وڭتۇستىك قازاقستان ءوڭىرىنىڭ تۋماسى، بەلگىلى قوعام قايراتكەرى، مارقۇم ماناپ وتەباەۆتىڭ تۋعانىنا 80 جىل تولۋىنا وراي شىمكەنت قالاسىندا، ءوزى 29 جىل بويى باسشىلىق ەتكەن شىمكەنت گيدرومەليوراتيۆتىك-قۇرىلىس تەحنيكۋمىندا (قازىرگى جوعارعى جاڭا تەحنولوگيالار كوللەدجى) ونى ەسكە الۋ شارالارى وتكىزىلدى. كوپتەگەن قالا تۇرعىندارى مەن ارنايى شاقىرىلعان جيىن ماناپ اعانىڭ …

تولىعىراق وقۋ »

سايرامنىڭ اۋليەلى جەرلەرى

ورتاعاسىرلىق سايرام قالاسىنىڭ قالدىقتارى قازىرگى  وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ورتالىعى شىمكەنت قالاسىنان شىعىسقا قاراي 10 شاقىرىم جەردەگى وسى اتتاس اۋىلدىڭ اۋماعىندا  جاتىر. ەرتەدەگى دەرەك كوزدەرىندە سايرامنىڭ باسقا اتى – يسپيدجاب ءجيى كەزدەسەدى. ماحمۋد قاشقاري 1047 جىلى قۇراستىرعان ءوزىنىڭ اتاقتى «تۇركى تىلدەرىنىڭ لۇعاتىندا» بىلاي دەپ جازادى: «سايرام – يسپيدجاب دەپ اتالاتىن اق …

تولىعىراق وقۋ »

ازىرەت سۇلتان كەسەنەسى : زيارات ءتارتىبى

اۋليەنىڭ كۇمبەزىنىڭ وڭتۇستىك ەسىگىنەن قازان تۇرعان كۇمبەزگە كىرگەن سوڭ، قۇبىلا جاعى شەتىندە جولبارىس حانعا (ساعد اۋليەگە) زيارات قىلادى. وندا ءمۇيىزدى باستار قويىلعان، ۇستىنە جولبارىس تەرىسى جابىلعان. بۇدان كەيىن ناماز ۇكىمى ورىندالاتىن ورىنعا كىرىپ، بارىنە باس ءيىپ، ەكى باس ناماز وقىپ، ساۋابىن ازىزدەردىڭ رۋحتارىنا باعىشتاپ، باعديزان (ازيزان) اق توپىراق اۋليە تۇرعان سارايعا كىرىپ، كوڭىلگە العان  پارۋارديگارلارعا شىن نيەتىمەن …

تولىعىراق وقۋ »

قاسيەتتى كەسەنەلەر

يبراھيم اتا حاكىم اتا دەگەن اتپەن بەلگىلى سۇلەيمەن باقىرعاني (تۋعان جىلى بەلگىسىز–1186 ج.) ءوزىنىڭ «اقىرزامان» كىتابىندا: ىسقاق باب ۇرىعى، شايقى يبراھيم قۇلىنى،ماشايىقتار ۇلىعىشايقىم قوجا احمەت ياساۋي، – دەپ جىرلاعان ەكەن. ءوزى شاكىرتى بولعان قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ اكەسى – شايقى يبراھيم، اناسى – قاراشاش انا. ولاردىڭ كەسەنەلەرى قازىرگى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى، …

تولىعىراق وقۋ »

اۋليەلەر سۇلتانىنىڭ اسىل سۇيەگى

قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىندە  بۇكىل قۇرىلىستىڭ  ماعىنالىق كىندىگى – جاماعاتحانانىڭ تورىندە ورنالاسقان اۋليەلەردىڭ سۇلتانىنىڭ اسىل سۇيەگىن ارۋلاپ قويعان قابىرحانا بولمەسى بولىپ تابىلادى. قابىرحانانىڭ قابىرعالارىنىڭ ۇزىندىعى 7,15 مەترلىك شارشى بولمە. قابىرعالارىندا ستالاكتيتتەرمەن كومكەرىلگەن تايىزداۋ ويىقتار بار.  قابىرحانانىڭ ءدال ورتاسىندا ءامىر تەمىردىڭ  امىرىمەن ءۇندىستاننان اكەلىنگەن شىمقاي جاسىل نەفريت تەكتەس تاستان اۋليەنىڭ قۇلپىتاسى …

تولىعىراق وقۋ »

لاۋحالى تۋ

ازىرەت سۇلتان مۇراجايى قورىنداعى ورتاعاسىرلىق تاريحي قۇندى مۇراعاتتىڭ ءبىرى ءامىر تەمىر داۋىرىنەن ساقتالعان  لاۋحالى تۋ. تۋدىڭ سابى اعاشتان جاسالىنىپ، جاسىل ءتۇستى بوياۋمەن بويالعان، ونىڭ ۇزىندىعى 8 مەترگە جۋىق، لاۋحاسى، ياعني، ۇشى قولادان قۇيىلعان، بيىكتىگى – 98 سم، سالماعى 5 كگ. «لاۋحا» ءسوزى –جازۋ جازىلعان تاقتاشا ماعىناسىن بەرەدى. لاۋحانىڭ قۇيىلۋى مەن …

تولىعىراق وقۋ »

قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ جادىگەرلەرى. ەسىك

بۇل كەڭ ەسىك ارقاشان دوستارعا – قۇتتى ءھام اشىق، جاۋعا – تار ءارى جابىق بولسىن. جاماعاتحانا بولمەسىنىڭ قاقپا-ەسىگى (ولشەمى–3,7+2,1م) ەكى جاققا اشىلاتىن – عيماراتتىڭ وڭتۇسىتك پورتالىنىڭ تەرڭىنەن ورىن العان نەگىزگى ەسىك.  ول ەكى بەتىنەن اعاش، سۇيەك، التىن، كۇمىس اشەكەي-ورنەكتەرمەن ارلەنگەن. ءارتۇستى اعاش قيىندىلارىمەن جانە ءپىل سۇيەكتەرىمەن جاپسىرىپ اشەكەيلەنگەن ورنەكتەرىنىڭ ءبىرازى …

تولىعىراق وقۋ »

تايقازان

قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ جادىگەرلەرى تۇركىستانداعى قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىندە كورەگەن ءامىر تەمىر  زامانىنان قالعان قۇندى جادىگەرلەردىڭ بىرەگەيى قازاندىق بولمەسىندە تۇرعان  قاسيەتتى تايقازان.  بۇل قازان 1399 جىلى 25 ماۋسىمدا (حيجرا 801 جىل، 20 شاۋال), تۇركىستان قالاسىنىڭ باتىسىندا،  27 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان قارناق ەلدى مەكەنىندە، سيرەك  كەزدەسەتىن جەتى ءتۇرلى اسىل مەتالدىڭ …

تولىعىراق وقۋ »

اۋليە ۇڭگىر

باياناۋىلداعى قوڭىر اۋليە عاجايىپ ۇڭگىرى ەلىمىزدىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى ورىندارى رەتىندە ەرەكشە باعالاناتىن تابيعي مۇرا ەسكەرتكىشتەرى قاتارىنا ەنگىزىلدى. قوڭىر اۋليە ۇڭگىرى باياناۋىل مەملەكەتتىك ۇلتتىق پاركى اۋماعىنداعى جامباقى جوتاسىنان سولتۇستىك-باتىسىنا قاراي جاسىباي كولىنەن ءۇش شاقىرىمداي جەردە ورنالاسقان. ۇڭگىردىڭ ۇزىندىعى – 30 مەتر، ەنى 1,8-2,5 مەتردەي، بيىكتىگى 5-7 مەتر كەلگەن ەنى تار قۋىس. …

تولىعىراق وقۋ »