Basqı bet / Sır-swhbat

Sır-swhbat

Qañqasız halıq ömir süre almaydı

 Tarih ğılımdarınıñ doktorı, professor Jambıl Artıqbaev:«Ärbir halıqta, ärbir dwrıs tirşilikke beyim etnosta qañqa boladı. Qañqasız halıq ömir süre almaydı. Qwrıp ketedi ne assimilyaciyağa wşıraydı. Qazaq halqınıñ dästürli etno-äleumettik qañqası öte mıqtı bolğan» degen oyı tamızıq bolıp, tarihşı ağamızdan tarqata aytıp beruin ötingen edik. «Kertolğaularda» ötpeli kezeñniñ körinisi bar – Öz …

Tolığıraq oqu »

Keseneniñ qoldı bolğan jädigerleri jayında

Säulet öneriniñ dara ülgisi retinde Türkistanda ornalasqan  Qoja Ahmet YAsaui kesenesi YUNESKO-nıñ «Älemdik mwra» tizimine alındı. Ğimarattıñ zäulim swlbası qalağa onşaqtı şaqırım qaşıqtıq alğanda-aq körine bastaydı. Türkistannıñ bas eskertkişiniñ alıp jäne asa körikti pişini ziyaratqa kelgen adamdı da, turisti de tänti etedi. Keseneniñ ğajap arhitekturasımen qatar mwnda HİV-HV ğasırlardıñ şeberleri …

Tolığıraq oqu »

Qıs ayı

1969 jıldıñ qıs ayı. Jerde alaqat* etik bası ürlesin qar bar. Kün şıñıltır ayaz. Oquşılar üşin qısqı demalıs uaqıtı, qorada mal jaylap jürgenmin. Säskelikte üyge tört attı kisi kelip tüsti. Sälem berip, qoranıñ auzın aşıp, attarın künşuaq betke, qañtarıp* qoydım. Attarın qattı qinap kelipti. Teri bwrqırap twr… Bayqauımda; «qıstauğa, elge …

Tolığıraq oqu »

Şortanbaydıñ «Jiırma bes» äni

Qazaq äni meni qay jerge, qay qiırğa aparmadı. Äli de… äli de  jol üstindemin. Tağı bir üzik sırdı aytqalı otırmın. Şıñjan qazaqtarınıñ ataqtı änşisi Hamit Isqaqwlı köp tolğandıra beretin-di. Ol Almatığa bir-eki ret keldi. Sol künderde köp şırqağan änniñ biri beymälim «Jiırma bes» äni edi. Al bir küni Almatıda bir …

Tolığıraq oqu »

Şayandağı Qosım işan meşit-medresesiniñ beymälim tarihı

Jazuşı, Wlı Otan soğısınıñ ardageri Ädiham Şilterhanovtıñ qirap jatqan Appaq işan medresesiniñ qalay mädeni mwra retinde memleket qarauına alınğanı jöninde aytıp bergeni E.Ä. – Köke, men juırda sizdiñ kenje balañız Mwrattan kezinde Şayandağı Appaq işannıñ medresesin qalayşa saqtap qalğandarıñız jöninde bir äñgime estip edim, sol jöninde öz auzıñızdan esitkim keledi, bayandap berseñiz. …

Tolığıraq oqu »

Şortanbaydıñ şın atı kim?

Biıl 200 jıldığın atap ötkeli otırğan Şortanbay Qanaywlı şığarmaşılığı turalı akademik İsmet Keñesbaev: «Abay orıstıñ Puşkinin körse, Şortanbay patşanıñ puşkasın kördi» degen sözi jıraudıñ şığarmaşılığınıñ däl bağasın beredi. Jaqında halqınıñ bola­şağına qayğırıp, zamannıñ zarın jetkizgen aqınnıñ qoltañbası qolımızğa tigenin aytqımız keledi. Qasterli twmar-dwğanı saq­tap kelgen Astana qalasınıñ twrğını, bel­gili qoğam …

Tolığıraq oqu »

Mergenniñ on besi jäne Saqıpjamal

Mergen atanıñ kelini 76 jastağı Külän Seyilova: Qazirgi künde birge tuğandardıñ arasında bauırmaldıq azayıp baradı. Osılarğa oy salayın dep, aşarşılıq kezinde atalarımnıñ balalar üyinen 15 balanı asırap alıp, Saqıpjamalday apamdı eki balasımen bauırına basqanı jayında aytıp bereyin. -Men kelin bolıp tüskende enem Wlbala osı jaydı aytıp otıruşı edi. Detdomnan 15 …

Tolığıraq oqu »

Qart Qarataudıñ qazınasın äli aşqanımız joq

Halqımızdıñ jıraulıq dästürin söz ete qalğanda kökirekten qwyılğan jırdıñ ekpinin kömeymen, tañdaymen türlendirip tögetin orındauşılarımız eske tüsedi. Dästürli orındauşılardıñ köşin Sır boyınıñ jırşı-termeşileri bastasa, Batıs, Jetisu jıraulıq dästürin dombıranıñ alğaşqı qağısınan jazbay tanimız. Bizdiñ keyipkerimizdiñ «Qaratau ölkesiniñ qazınasın äli aşqanımız joq» deytinindey bar. Öytkeni Qarataudıñ arğı jağındağı  Alatau, bir jağı …

Tolığıraq oqu »

Din saulığı, til tazalığı, dil beriktigi kerek

Mwrat ağa, biılğı jıl ataulı oqiğalarğa tolı boldı. Alaştıñ 100 jıl­dığına baylanıstı is-şaralar arasında zañğar jazuşı­mız Mwhtar Äuezovtiñ 120 jıldığı da eskerilip, alaştıñ ardaqtı wldarına qwrmetimiz arta tüsti. Osı orayda Sizdiñ oyıñızdı bilgimiz kelip edi. – Alaş tarihına oralıp, onı zerdeleude birqatar şaralar ötip jatır. Ortasında özimiz de jürmiz. Degenmen, …

Tolığıraq oqu »

Ejelgi tarihtıñ tamırşısı

 Şığıstanuşı ğalım, tarih ğılımdarınıñ doktorı, professor Äşirbek Momınov şığarmaşılığınıñ auqımı keñ jäne jan-jaqtı. Ol – jalpı jäne otandıq tarih, tarihnama jäne derektemetanu, arab älemi häm Ortalıq jäne Oñtüstik Aziya elderindegi islam tarihı, onıñ qazirgi damuı boyınşa jwmıstardıñ avtorı jäne redaktorı. Ğalımnıñ keybir jwmıstarı şet tilderine audarılğan. Äsirese, islamtanu mäselelerimen aynalısuşı …

Tolığıraq oqu »