Басқы бет / Жарық нұрдың сәулесі / Ілгеріде өткен жақсылар (бет 3)

Ілгеріде өткен жақсылар

Қосдаулеттің рухани дәулеті

Қосдәулет Байғожин ХIХ ғасырдың аяқ шенінде қазақ ішінде ең бірінші болып медресе салып, оқу шығынын көтерген, бала оқытқан молдалардың еңбек ақысын төлеп, жатын орын, киім-кешекпен қамтамасыз еткен Қосдәулет Байғожин еді. Ол сол кездегі ұлт ісіне қызу араласып, саудадан тапқан пайдасын оқу-ағарту саласына жұмсады. Қосдаулет салған медреседен жадит оқуын оқып шыққан …

Толығырақ оқу »

Әулиенің бірі  – Өтеген қожа

Қожалардың арғы тегі Мұхаммед пайғамбардан (с.ғ.с) бастау алады. Бізді пайғамбардың қызы Фатимадан таратады. Өз ата-тегімізден таратсақ, Халауаит қожа, оның баласы Өтеген қожа. Өтегеннен төрт ұл: Қасым, Тұрсын, Данияр, Даданқожа (Сапарүмбет) туады. Өтеген қожа Қараменде (1720-1818)  бимен қатар өскен, халық «әулие» деп атап кеткен қасиетті адам болған. Кіндіктінің  қожалары Дуанши бойын …

Толығырақ оқу »

Абылай ханның қырғыз ханы Садырмен жауласуы

Абылай ханның қырғыз ханы Садырмен жауласуы немесе қазақ ішіне қырғыздың келуі тарихынан  Абылай 1771 жылы таққа отырғаннан кейін көп ұзамай қырғыздың Садыр ханының қолы келіп, қазақ ауылдарын шауып алады. Мал-мүлкін тонап, адамдарын байлап әкетеді. Болған жайт Абылай ханға мәлім болады. Абылай биі мен ақсақалдарын, батырларын шақырады. «Қырғыздың жері де үлкен, қолы …

Толығырақ оқу »

Қалдыбайдан қалған сөз

Халық ауыз әдебиетінің көрнекті өкілдерінің бірі – Қалдыбай даланың әйгілі шонжарлары Алшынбай, Баймұрын, Құнанбай, Мұса, Тәттімбет заманында ғұмыр кешкен екен. Есімі Мұхтар Әуезов пен Сәбит Мұқановтың жазбаларында, ауызекі әдебиет жайлы ой-пікірлерінде ұшырасып қалатын Қалдыбай жайлы бүгінгі зерттеушілердің білетіні мардымсыз. Қатардағы көп оқырман, тіпті, ештеңе сезбейді десе де болады. Осы тұрғыдан …

Толығырақ оқу »

Әке туралы ойлар

Ақтоғайдағы мешіттің бітуіне аз уақыт қалған. Жұмабек Жөкенұлы, Қуаныш Болатұлы, Жақсылық Жәкенайұлы, Сансызбай Әкімбекұлы, Михаил Сербин Ақкөлге келіп, әкеммен кездесіп, бейнекамераға түсіріп, бірсыпыра әңгімелескен болатын. Соның біріне тоқтала кетейін. – ­Ата, Ақтоғайда мешіт бітуге жақын. Халықтың ниеті – оған сіздің атыңызды беруді қалайды,- деді олар. – Жұмабек, Қуаныш, қарақтарым. Ол …

Толығырақ оқу »

Балақаевтың келіні

Әбіләкім  Ахметжан баласы Келін болып түскен кезім. Ертемен тұрып, ауланы сыпырып жүр едім, үйдің жанынан өтіп бара жатқан егде әйел сәл кідіріп тұрды да, «әкеңнің аты кім еді? Тілімнің  ұшында тұр» деп қадалып сұрады. Мен:«Жетісай жақтан келдім, әкелерімді танымайтын шығарсыз» десем де, қоймаған соң әкемнің атын айтып едім, «Ей, айналайын, …

Толығырақ оқу »

Қосым қожа

Қосым қожаның азан шақырып қойылған аты– Хошмұхаммед. Ол кезде балаларына ниетпен пайғамбарлар есімі берілсе, оларды басқа қосалқы есімдермен атаған. Бабамыз Мүсірәлі (Мусафир Әли) кенже баласын «Менің пірлік жолымды, қосынымды жегуші, жалғастырушы ізбасарым, Қосымым» деп атап кеткен. Мүсірәлі қожа Софы Әзиз бабамыздың алты баласының кенжесі. Шамамен 1685-1762 жылдары өмірден өткен. Жас …

Толығырақ оқу »

Исабек ишанды ұлықтайық

18 тамыз күні екібастұздықтарға таныс Совет қажы телефон арқылы: «Сүйінші, алдымыздағы қыркүйек айының 8-де Ақкөлде нағашың Жандарбек әулиенің туғанына 100 жыл толуына арналған үлкен той болғалы жатыр», – деді қуанышты лебізбен. Осы хабарды естіп, мен де қатты қуанып қалдым. Расында, қалайша қуанбасқа, өйткені менің анам Үміттің атасы Смағұл қожамен Жандарбек …

Толығырақ оқу »

Тәуіптік қасиетін көрген едім

Қадым сөздің қадірін білетін қарттар таусылып, жастар жағы әркім өз кәсібі, тіршілігімен кетіп, «заман әркімнің өзінікі емес пе» деп, өзімді-өзім уатар заманда туып, ержетіп, өстік. Алдымыздағы ақсақалдардың ұлағатты сөздерін, шежіреші қарттардың білгенін санаға түйіп, кешегі ағаш шегемен ұстатып етік, мәсі тігетін шеберлікті, ұсталық (білезік, сақина, сырға, т.б.), балташылық (киіз үй …

Толығырақ оқу »

Алашқа адал қызмет еткен арда азамат

Алаш қайраткері, атақты дәрігер Асылбек Сейітов туралы үзік сыр Кеңес өкіметінің 1937-38 жылдарда жүргізген репрессия салдарынан талай боздақтарымыз қынадай қырылып, жазықсыздан-жазықсыз атылғаны мәлім. Бұл – халқымыздың тарихындағы ең ауыр да қайғылы кезең болып есте сақталары сөзсіз. Сол замандағы озбыр саясаттың аяусыз қорлығына ұшыраған ұлт зиялыларының есімдерін ардақтап, рухтарына құрмет көрсету …

Толығырақ оқу »