Басқы бет / Жарық нұрдың сәулесі / Ілгеріде өткен жақсылар (бет 8)

Ілгеріде өткен жақсылар

Базар қожа

ХҮІІІ ғасырда Хиуалық Ақмешіт маңында Сыр бойындағы Әззер ахунның ауылын шауып мал-жанын айдап кетеді. Солардың ішінде Әззердің 11-12 жастағы ер баласы Ыбырайым да тұтқындалған екен. Көп ұзамай сол бала Қазалы өңірін жайлап отырған қаракесек тайпасының жақау ауылының ұрпағы Шойдың қолына тап болады. Шой баланы қой бағуға қосады. Ыбырайым бір күні …

Толығырақ оқу »

Алтай ишан

Жиырмасыншы  ғасырдың басына дейін бұрынғы Қазалы уезінде (Сыр бойында) ондаған мешіттер жұмыс істеген. Олардың көбісін салдырған және оқу ордасына айналдырған ишандар еді. Ишандар елде беделді рухани көсем болуымен қатар, халыққа діни білім берген. Сыр ишандарының ішіндегі өте ұлағатты-лауазымдылардың бірі – халифа Алтай ишан. Ол 1856 жылы қазіргі Қазалы ауданы Үрмаш Түктібаев …

Толығырақ оқу »

Мәңгілік қарыздармын

Әкемнің көзі тірісінде аманат қылып тапсырған бұл жазбаны баспаға берерде, әкем жайлы естелік жазуды өз борышымдай сезіндім.  Өткені, шын мәнінде рухы жәннатта болғыр әкемнің алдында қарыздармын. Әкемнің тәрбиелік сөздерін, ыстық алақанын сағынғандықтан болар, сол сағынышымды қағаз бетіне түсіргенді жөн көрдім. Әріден бастар болсақ, қайран әкем дүниеге келген жылы атам Әбдіхалықты …

Толығырақ оқу »

Қан

Бала кезімізде» қаны бір ғой», «қаны тартып тұр ғой» деген сөзді жиі естіп өстік. «Қанына тартпағанның қары сынсын», тағы басқа «қан» деген қасиетті ұғымдардың астарында туыстық жақындықтың нышаны жататынын аңғаратын едік. Бірақ қазақ неге осы сөзге тоқтаған? Мұның ғажап құпиясы мен терең мәнін қарапайым ғана қазақ шалы дәлелдегенде халықтың даналық …

Толығырақ оқу »

Cүйегі асыл жақсыларым

Сәдір қожа – Сырдан Арқаға он тоғызыншы ғасырдың бас кезінде келген болуы керек. Негізі біздің қазақ бауырларымыз кейде ойнаса да «аталарыңды пәленше атамыз алып келген» деген қалжың айтып жатады. Тарих өткен жолдарына көз жүгіртіп оймен сараласаң, сегізінші ғасырда орта Азия, Қазақстан жеріне арғы тегі араб халқынан тарайтын ел арасына қожа …

Толығырақ оқу »

Тұрсынай апамның айтқандары

Оңтүстік Қазақстан облысы Жетісай қаласының тұрғыны жетпіс сегіз жасар Тұрсынай Қалиқызының айтқан əңгімелерінен Біздің əулетті Сармолда əулеті деп те атайды. Ол өз заманында ел билеген болыс-билермен үзеңгілес болыпты. Жетім-жесірдің қамын жеп, кедей-кепшіктің ақысын алып берген өте əділетті, өткір болған екен. Шын аты Сүлеймен болса да, Сармолда қожа деп айтатын. Мен …

Толығырақ оқу »

Мақтұмсейіт әулие

Сырдария өзенінің жағасында Шаған  ауылының солтүстік батысында Мақтұмсеит мазараты тұр. Сайд  (сеид) қожаларының 43 ұрпағы шамамен 1590 жылдары дүниеге келіп, Сыр өңірінде қоныстанған. Елмен етене араласып, өмір сүрген. Мақтұмсейт ислам дініне өте сауатты, білікті кісі болыпты. Халыққа имандылықты уағыздап, шапағатты аруақты адам ретінде, дәуренінде бүкіл елдің құрметіне бөленген жан екен. …

Толығырақ оқу »

Әулие әулет

Алтын қожа, Биқожа, Мәзқожа Майқара Диуанақожадан (Мәдіқожа) бастау алады. Жас кезімде бұлардың әулиелігі мен ғалымдығын, сол кездегі  осылардың  қолына су құйып, кебісін қойған үлкендерден ауық-ауық еститін едік. Сенерімізді не сенбейтінімізді білмей жүргенде «атеизм ғылымына» бойлай шомылып, қазақтың 98 пайызы сауатсыз, 2 пайызының  өзі діни схоластикалық молдалар еді» деген ұшқары ойға  …

Толығырақ оқу »

Текті әулеттің тағдыры

Тарихтан тағылым алып өскен әрбір саналы ұрпақ үшін биылғы жылдың өзіндік тарихи ерекшеліктері бар. Атап айтар болсақ, ХХ ғасырда қазақ халқының тарихындағы қасіретті парақтарға айналған 1932-1933 жылдардағы «ашаршылықтың» – 80 жылдығы және 1937-1938 жылдардағы саяси қуғын-сүргіннің – 75 жылдығына республикалық деңгейде дайындық жұмыстары жасалуда. Осы бір қасіретті жылдарда қазақ халқының …

Толығырақ оқу »

Қарақозы әулие

Өмірде болған, есімі, істеген ісі, қадыр-қасиеті ел есінде сақталған адамдар аз емес. Бірақ, солардың кейбірі туралы бір кездерде жазу былай турсын, әңгіме айтудың өзі қорқынышты еді. Өйткені, құдайсыздар қоғамы үстемдік құрып тұрған заманда дін, әруақ, көріпкелдік, сәуегейлік, емшілік тұралы сөз қозғау өзгеге ғана емес, өз басына да бәле тілеп алудың …

Толығырақ оқу »