باسقى بەت / جارىق نۇردىڭ ساۋلەسى

جارىق نۇردىڭ ساۋلەسى

بالىقشى اۋليە

بۇل اۋليەنىڭ مۇردەسى تەرىسكەيدەن تۇركىستانعا اساتىن سۋىندىق دەگەن جەردە. باسىندا  ۇلكەن بۇلاعى بار. بۇلاعىندا شۇپىرلەگەن بالىق. سۋى تاستاي، شيپالىق قاسيەتى ءمالىم. بۇلاق باسى نۋ توعاي-ورمان تال. بالىعىنا ەشكىم تيىسپەيدى، جەم تاستاپ ىرىم قىلادى. ۇستاعان كىسى جامانشىلىققا كەزىگەتىن كورىنەدى. قاسيەتى: جولاۋشىعا اق جول وڭعارادى. تازالىقتىڭ، ادالدىقتىڭ، ىرىس-ىنماقتىڭ دانەكەرى، باتاگوي رۋح. تۇسىنان …

تولىعىراق وقۋ »

ءمۇحامماد مۇستافا ساللۇلاحۋ-عالايھي-ۋاسسالامعا پايعامبارلىق كەلۋى

ول زامان تاۋرات زامانى ەدى. ياعني، پايعامبارلىق كەلگەنشە ناماز، تاعات، عيبادات جوق ەدى. مۇحاممەد ع.س. 40 جاسقا كەلگەنشە حارا تاۋىنىڭ ءبىر ۇڭگىرىندە تۇراتىن ەدى. ءىبراھيم ع.س.-ءنىڭ شاريعاتىمەن عيبادات جاسايتىن ەدى. مۇحاممەد ع.س.-ءنىڭ جانى جۇدەۋ تارتىپ، ءوڭى سارعايىپ، ەرىندەرى كەزەرىپ ءجۇردى. قۇرايىش ۇلكەندەرى: «ءاي، مۇحاممەد! نە ءۇشىن قايعىرىپ جالعىز ءجۇرسىڭ؟ اۋرۋىڭ …

تولىعىراق وقۋ »

پايعامبارىمىز مۇحاممەد ع.س.-ءنىڭ حاديشامەن نەكەلەسۋى

مۇحاممەد ع.س. 18 جاسقا جەتكەندە اتاسىمەن بىرگە تۋعان قانداسى عاتكە ابۋتاليبكە: «ەي، قانداسىم! ءبىزدىڭ مۇحاممەد ازامات بولدى. قىز الىپ، ۇيلەنەر ۋاقىتى جەتتى. سەن قالاي ويلايسىڭ؟» – دەدى. سوندا ءابۋتاليب كوز جاسىن اعىزىپ: «ەي، قىز قانداسىم! مەن كۇندىز-ءتۇنى قايعىدامىن. ءبىر قىز الىپ بەرۋگە كۇشىم جەتپەس. ناشار جەردەن قىز الۋىن تاعى تىلەمەيمىن. …

تولىعىراق وقۋ »

وسپانقوجا اۋليە

وتەيۇلى وسپانقوجا 1862 جىلى تورعاي ۋەزىنىڭ قىزبەل اۋىلىنىڭ شوبان بولىمشەسىندە دۇنيەگە كەلگەن. بالا كەزىنەن باستاپ بابالارىنىڭ سالىپ كەتكەن ءدىن جولىنداعى ىستەرىن جالعاستىرىپ، وسى ۋەزدىڭ يسلام ءدىنىن تاراتۋشىلارىنىڭ ءبىرى بولعان. حالىقتى جيناپ، الداعى بولاتىن تابيعات دۇلەيلەرى مەن قۋاڭشىلىق، مولشىلىق كەزەڭدەرىن كىتاپ كوتەرۋ ارقىلى جەتكىزىپ وتىرعان، كورىپكەل اۋليە ادام. ول ءدىني ساۋاتتىلىقتى …

تولىعىراق وقۋ »

ءپىرۋالي ۇلى اسان قوجا

ءپىرۋالي ۇلى اسان قوجا 17 – 18 عاسىردا ءومىر سۇرگەن، قازاقستاننىڭ اقتوبە وبلىسىنداعى كىشى ءجۇزدىڭ جەتى رۋىنا جاتاتىن تابىن رۋىنىڭ ءپىرى بولعان. شامامەن  18  عاسىردىڭ ورتاسىندا اسان قوجا قايتىس بولادى، ول بالالارىنا –  جۋىندىرىپ وڭ جاققا قويىڭدار – دەيدى، سول كەزدە اق تۇيە جەتەكتەگەن اق كيىمدى، اق سالدە كيگەن ءبىر …

تولىعىراق وقۋ »

سوڭعى ابىز

ۇزىن اققان سارىسۋدى، ءوزىڭ جايلاپ، جاعالا. جۇيرىك پەنەن جورعاڭدى ءوزىڭ ءمىنىپ باعالا، – دەپ قازاقتىڭ جەرى مەنەن بايلىعىن تەك قازاق يەلەنسە دەگەن ويدا زار قاعىپ، «قازاق دالاسىنىڭ تاسى قازاق بالاسىنىڭ جەيدەسىنە تۇيمە بولىپ قادالسىن» ء(اليحان بوكەيحان) دەگەندى ول باستا ارمانداپ كەتكەن ادەبيەتتەگى زار زامان اقىندارىنىڭ باسىندا تۇرعان جىراۋ شورتانباي قانايۇلى …

تولىعىراق وقۋ »

عازيز قاجى ءامىرحانوۆتىڭ ءومىرى مەن قوعامدىق قىزمەتى

عازيز قاجى ءامىرحانوۆ  كيەلى تورعاي جەرىندە جاس ۇرپاققا بىلىممەن تاربيە بەرۋدە جانە يسلام ءدىنىن ەل ومىرىنە قايتا ەنگىزۋدە، ادەبيەتپەن ونەردى، مادەنيەتتى دامىتۋدا، مۇراجايلارمەن مەشىت- مەدرەسە جۇمىستارىن جاڭا زامان تالابىنا ساي جۇرگىزۋدە ەرەسەن ەڭبەك ءسىڭىردى.   عازيز ءامىرحانوۆ 23 اقپان 1927 جىلى قازىرگى قىزبەل اۋىلىنىڭ تەكە وزەنىنىڭ بويىندا مەشىت قونىس ورنىندا،  …

تولىعىراق وقۋ »

عازيز اعاي ءامىرحانوۆ

     «تەز قاسىندا قيسىق اعاش جاتپايدى» دەگەن حالىق ماتەلى ەستەرىڭىزدە شىعار. بۇل جەردە تەز دەپ وتىرعانىم كيىز ءۇيدىڭ ەسىگى مەن كەرەگەسى جاسالاتىن تال-داراقتى تۇزەتەتىن كونە اسپاپ. تابيعاتتا وقتاۋداي ءتۇزۋ اعاش سيرەك كەزدەسەدى، ادامزات دۇنيەسى دە سولاي. «مال الاسى سىرتىندا، ادام الاسى ىشىندە». تەلى-تەنتەك، قيسىق-قىڭىر ەل ىشىندە جەتىپ ارتىلادى. ءۇي  …

تولىعىراق وقۋ »

شۇعاي حالفە كەنەبايۇلى

قۇرانىمىز–كوممۋنيستىك ۋستاۆ، ۇرانامىز–كوممۋنيزم بولعان كەشەگى ءبىر پارىقسىزداۋ زاماندا قاي جاقسىنىڭ قادىرىنە جەتە الدىق. باسقاسىن بىلاي قويعاندا، تىرىسىندە اۋليە اتانعان ءماشھۇر-ءجۇسىپتىڭ زيراتىن ورتاسىنا تۇسىرگەن يمانسىز قوعام ەل ارداقتىسى بولعان تالايلاردىڭ اتتارىن ۇمىتتىردى. ولاردىڭ قايسىبىرىن ەندى ىزدەپ جاتىرمىز، قايسىبىرىنىڭ اتى-جوندەرى ءبىرجولى ۇمىتىلعان. سونداي ادامداردىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى – شۇعاي حالفە كەنەبايۇلى.    …

تولىعىراق وقۋ »

سارمانقوجا جۇنىسقوجاۇلى (1850-1924)

سارمانقوجانىڭ كۇرەسكەنى 1893 جىلدىڭ كۇزى. جارمەڭكەگە تىگىلگەن ۇيلەردىڭ سانى اسا كوپ. قالانىڭ قىرات جەرىندە ورنالاسقان جارمەڭكەنىڭ وڭتۇستىك بەتىندە قوشقار اتا، تەرىسكەيىندەگى قاراتاۋ جاعىندا قىر بۇلاقتى ءمولدىر سۋىن جاعالاپ تىگىلگەن ۇيلەردە پالاۋ باسىلىپ، ەت اسىلىپ، شايلار قايناپ جاتىر. جارمەڭكەگە الىپ كەلگەن ۋاق مال ءبىر بولەك، قارا مال ءبىر بولەك، جىلقى ءبىر …

تولىعىراق وقۋ »