باسقى بەت / جارىق نۇردىڭ ساۋلەسى

جارىق نۇردىڭ ساۋلەسى

بايمەنقوجا (بايمۇحاممەد)

بايمەنقوجا – 1850 جىلى جاڭاقورعان  اۋدانىنا قاراستى اققورعان ەلدى  مەكەنىندە دۇنيەگە كەلگەن. (قازىرگى تۇگىسكەن كەڭشارى). جاسىنان اكە وسيەتىن تىڭداپ وسكەن زەرەك ءارى اكەدەن ارابشا ساۋات الىپ ءبىلىمىن كەڭەيتەدى، اكەسى نۇرمان دا ءبىلىمدى  كىسى  ەدى. بىردە بايمەن ۇيدەن شىعىپ، قاراڭعى بولسا دا داريا باسىنا كەلەدى. كەلسە قايىقشى كەتىپ قالعان ەكەن. ءبىراز …

تولىعىراق وقۋ »

سايد اتا

زانكي اتانىڭ ەكىنشى حالپەسى. سايد اتانىڭ تولىق ەسىمى – سايد احمەت. ول سايد اتا دەپ تانىلعان. ريۋايات بويىنشا سايد اتا زانكي اتا حازىرەتىنىڭ قىزمەتىندە قانشالىقتى ەڭبەك ەتسە دە كوزدەگەن ماقساتىنا جەتە المادى، ءدىلى ەش اشىلماي قويادى. اقىرى انبار اناعا ءسىزدىڭ ءسوزىڭىزدى اتا حازىرەتى كەرى قاقپايدى، ءسىز حالىقتىڭ جايىنا اراشا ەتكەنىڭىزدەي …

تولىعىراق وقۋ »

ۇزىن حاسان اتا

زانكي اتانىڭ ءبىرىنشى حالپەسى بىلاي اڭگىمەلەيدى: كامىل ءمۇرشيد ىزدەپ تاشكەنت ولكەسىنە كەلگەندە شولدە ءبىر قالىڭ ەرىندى قارا مالشى ءبىر توپ سيىر باعىپ ءجۇر ەدى. بۇل حازىرەتى زانكي اتا ەدى. ايتۋلارىنشا زانكي اتا باستاپقىدا ءوزىن ەلگە تانىتپاي، بالا-شاعاسىن اسىراۋ ءۇشىن تاشكەنت حالقىنىڭ سيىرىن باعىپ تابىس تاباتىن. اتا حازىرەتى شولدە مال باعىپ …

تولىعىراق وقۋ »

زانكي اتا

بۇل زانكي (زەڭگى) بابادان باسقا كىسى. ول حاكىم اتانىڭ ەڭ ۇلى، ءارى ەسكىدەن كەلە جاتقان حالپەسى جانە تاريقات جولى دا بارشاسىنا تۋرا. تۋىپ وسكەن، جەرلەنگەن جەرى شاش ولكەسى. قابىرى دە سول جەردە. ءماۋلانا قازى مۇحاممەد قوجا عۇبايدۋللا (اللا تاعالا قابىرىن نۇرلى ەتسىن) حازىرەتىنەن ريۋايات ەتىلگەن: قوجا حازىرەتى زانكي اتانىڭ قابىرىن …

تولىعىراق وقۋ »

شىن اتى ۇمىت بولعان اۋليە

ەت جەمەس ەشان اتانىڭ تۋىلعانىنا 185 جىل تولدى ازان ايتىپ قويعان ەسىمى ۇمىت بولعان ەت جەمەس ەشان اتا، ءبىر زامانداردا ۇلى ءجۇز قازاقتارىنىڭ استاناسى بولعان تاشكەنت قالاسى ماڭىنداعى، قازاقتار كوپ تۇراتىن «كوكشە» ەلدى مەكەنىندە، سونداعى مەشىت يمامىنىڭ جانۇياسىندا 1833-جىلى دۇنيەگە كەلگەن. جاستايىنان مەشىتكە بارىپ نامازعا قاتىسىپ ءجۇرىپ، ءدىني ساۋاتىن اشقان. …

تولىعىراق وقۋ »

ەت جەمەس ەشان اتانىڭ تاشكەنت ماڭىنان كەلەس دالاسىنا قونىس اۋدارۋى

ونىڭ ەكى سەبەبى بولعان سياقتى. ءبىرىنشىسى دەپ، باسقىنشى ورىس ساياساتىن ايتۋعا بولادى. ورىس شەندىلەرى سوپىلىق جولدى ۇستانعانداردان، اسىرەسە ەشانداردان اياعىن تارتتى. قورىقتى دەسە دە بولادى.سول زاماندا قازىرگى وزبەكستان مەن وڭتۇستىك قازاقستاندا  باسقىنشىلارعا قارسى ەشاندار ۇيىمداستىرعان ۇلكەن كوتەرىلىستەر بولعان. سوعان بايلانىستى ەشاندارعا سەنىمسىزدىك تۋىنداپ، قىسىمدار ءورشي تۇسكەن. سول كەزدە بولسا كەرەك، …

تولىعىراق وقۋ »

ەتجەمەس يشان دەرەكتەرى

بالادان بالاعا جەتكەن اڭگىمەلەردىڭ تالايىن ءبىز دە ەستىدىك.  ەتجەمەس يشان اتا تۋرالى سول زاماندا جازبا دەرەك قالدىرعان ەكى-اق ادام. باسقا دا بولعان بولۋى مۇمكىن، بىراق ونىڭ ءبارىن جازالاۋشى قۇرىلىمداردىڭ ادامدارى جويىپ جىبەرگەن. ءبىرىنشىسى اۋليەنىڭ زامانداسى، سىرلاسى مايلىقوجانىڭ (1835-1898) ۇلى جولبارىس اقىننىڭ ەتجەمەس يشانعا ولەڭمەن جازعان حاتى. ونداعى مىنا جولداردى  وقىساق …

تولىعىراق وقۋ »

ەت جەمەس ەشان اتانىڭ ۇرپاقتارى

وسىنداي ساياساتتىڭ كەزىندە ەت جەمەس ەشان اتانىڭ ۇرپاقتارى دا قۋعىنعا ۇشىرادى. ەشان،مولدالاردى دا بايلارمەن بىرگە جازىقسىز جازالادى.ەشان اتانىڭ ۇلى تورەجاندى ميليتسيا باستىعى جۇمان دەگەن 1929-جىلى تۇتقىنداپ،ۇلكەن ءىستى تىندىرعان بولىپ،ءوزىنىڭ مىقتىلىعىن تۇرنيككە اسىلىپ، ءار ءتۇرلى جاتتىعۋلار كورسەتىپ جاتقانىندا قۇلاپ، ەكى اياعى بىردەي سىنىپ، ويبايلايدى دا قالادى. كۇندە ويناپ جۇرگەن تۇرنيكتەن نەگە …

تولىعىراق وقۋ »

اۋليە ايتقان ءسوز

ەلىمىز ازاتتىققا قولى جەتكەن سوڭ، كەلەس زيالىلارى ەت جەمەس ەشان اتانى حالىققا  قايتا تانىستىرۋ ماقساتىندا بىرنەشە مادەني كوپشىلىك شارالار وتكىزۋگە مۇرىندىق بولدى. 2006-جىلى اباي اۋىلىنداعى اۋداندىق كىتاپحانا وسى تاقىرىپقا وقىرماندار كونفەرەنتسياسىن وتكىزدى. 2014-جىلى جازۋشى ورىنكۇل تاجيەۆانىڭ تاپسىرىسىمەن وسى جولداردىڭ اۆتورى «ەت جەمەس ەشان اتا» دەپ اتالعان تانىمدىق كىتاپ شىعاردى. 2015-جىلى …

تولىعىراق وقۋ »

ساقابالاردىڭ سيپاتى

ساقابالار اللا تاعالا تىلەمەگەن ءىستى قىلمادى. بارشا ساقابانىڭ ونەرى ءدىن جولىندا سوعىس جاساماق ەدى. كۇندىز-ءتۇنى شايتان لاعنەتتىڭ ازعىرۋىنان ساقتانىپ، اللا تاعالاعا عيبادات قىلار ەدى. ىستەرى اللا ۇكىمىنە ريزالىق ەتىپ، سابىر ەتەتىن. تۇندەردە تۇرىپ قۇران وقىپ، ىجداھات ەتۋشى ەدى. تىلەكتەرى ءدىن جولىندا عيبرات قىلىپ، سول جولدا ءشايىت بولۋعا دايىن ەدى. بارشا …

تولىعىراق وقۋ »