Басқы бет / Ғалымның хаты

Ғалымның хаты

Орта ғасыр ғалымы Низам ад-дин ас-Сайрами

 Орта ғасырларда тегі Орта Азиядан шыққан ғалым-филолог Әбу Йакуб Сирадж ад-дин ас-Саккаки (1160-1299) жазған «әль-Мифтах фи илм әль-балага» шығармасын әл-Хатыб әл-Казуини (?-1338) «Талхис әл-мифтах фи илм әл-балага» атты еңбегінде қысқаша баяндаған, ол кезінде атағы шығып, ғалымдардың назарын аударып, қызықтырған. Ғалымдар осы трактатқа жазған түсіндірмелер (шархи) мен түсініктердің ішінде ең танымалысы …

Толығырақ оқу »

Ғибратты ғұмыр

(Мәулен Балақаев өмірі мен шығармашылық қызметі жайында) (1907-1995) Бала Мәулен Соғыстан бұрынғы және соғыстан кейінгі сан құбылған ауыр жылдарда мектеп көрген қазақ баласы түгел Мәулен Балақаев деген есімді көңіліне тоқып, көкейіне жаттап өскен. Олай болатыны бұл адамның бүкіл саналы өмірі қасиетті қазақ тіліне қызмет етудің асқан үлгісі іспетті болды. Ол …

Толығырақ оқу »

А.Л. Кунның құжаттар топтамасы

Атақты ориенталист және өлкетанушы Александр Людвигович Кун 1840 ж. мұғалімнің отбасында дүниеге келген. Бастауыш білімді Ставрополь губерниясындағы гимназияда алған, сосын Петербург университетінің шығыс тілдері факультетіне түсіп, оны 1865 ж. «араб-парсы-түрік топтары бойынша» кандидат дәрежесімен бітірді. Өз мансап жолын А.Л. Кун 1866 ж. Оренбург генерал-губернаторлығыкеңсесінің үстелбастығы болып бастады. 1868 ж. 24 қарашада Түркістан генерал-губернаторлығына шенеунік …

Толығырақ оқу »

Ишандық мектеп жайында

Егер біз ишанға анықтама бере алсақ, қазақтың ұлттық діни ұстанымы айқындала түседі. Тіпті біздің ұлттық мінезіміз де, ашық-шашық көрінетін қалпымыз да діни ұстанымымызға тікелей байланысты. Оның негізі – ишандық мектептен бастау алады. Сонымен, ишан деп кімді айтамыз? Білген жөн, діндардың бәрі ишан бола алмайды. Бүгінгі діни түсінік тұрғысында сараласақ, ишандық …

Толығырақ оқу »

Аңызға айналған «Атлах»

Алапат шайқастар жаңғырығы Адамзат тарихындағы алып шайқастар тарихын тарамдасаңыз – сол тарих беттерінде таңбаланып, халық жадында жаңғырған аңыздар мен әфсаналар желісінен, кез-келген шайқаспен тұспа-тұс дәуірлердегі империялар ұстынының, мемлекеттер мәртебесінің, заманалар бейнесінің, арпалыстарға алғышарт болған мақсат-ниеттердің айқын суретін көзіңізге елестете аласыз… Мысалы, ежелгі дәуірлердің елесі санатына айналған Коринф шайқасы, біздің дәуірімзге …

Толығырақ оқу »

Қазақ қоғамы және рухани даму мәселелері

Тәуелсіздік жылдары  Бабаларымыздың елдің тұтастығын сақтау және ұлт азаттығы жолындағы азаматтық істерін зерттеу бағытында ұлан-ғайыр жұмыстар атқарылды, рухани тарихымызды  да тиянақтау қолға алына бастағанын айту ләзім. Исламды қабылдап қана қоймай, оны байыта түскен бабаларымыздың рухани мұрасын зерделеу, ұлт мүддесі тұрғысынан насихаттау, әрине, игілікті іс.Бұл біздің өткеннен сабақ алып, келешегімізді бағамдап, …

Толығырақ оқу »

Сыр өңіріндегі ағартушылық дәстүр

Мемлекетімізді қалыптастыру, іргесін бекіту, халықтың рухани мәдениетін, дүниетанымын жетілдіру, сауаттандыру, әлеуметтік жағдайын көтеру жұмыстарымен айналысқан, отаршылар ықпалына қарсы күрескен, имандылық пен білімділікті насихаттаған, құнды шығармалар жазып, ғажайып туындыларды дүниеге келтірген ғұлама-ағартушылар мен қайраткерлердің ұлтымызды ұйыстырудағы рөлі орасан болғаны бүгінде мойындалған шындық. Халқымыздың сан ғасырлар бойы ұлы Шығыс өркениетінің аясында дамығаны …

Толығырақ оқу »

Исламдағы ұстаздың орны

(немесе Мәшһүр Жүсіптің «Исабек ишан» жоқтау жыры туралы) Әрбір адам есі кіре бастағаннан дүниені танып-білуге, үйренуге талпынады. Сондықтан да бұл дүниеден хабарсыз жаңа туған сәбиден есейе келе, әлемді аузына қаратқан даналар мен ойшылдар шығады. Осынау ақылын толыстырып, білімін шыңдау сапарында ол бір адамға ерекше қарыздар екенін сезінеді. Ол – ұстаз. …

Толығырақ оқу »

Бегімысық әулие туралы тарихи әпсана

Қожа тегінен шыққан, қазақ ортасында есімі елге әйгілі тарихи тұлғалардың бірі, қазақ шежіресінде Бегімысық әулие лақабымен танылған танымал кейіпкер – Бегімсеид  (Бегімшайқы) Əбілқадырұлы екен. Бегімысықты ел әулие деп білген. Қаз дауысты  Қазыбектің замандасы болған Бегімысық, би-атаның пікірлес досы әрі кеңесшісі  болған, өзі шамамен 1670-1764 жылдары өмір сүрген, жасаған оқымысты, сейіт-қожа …

Толығырақ оқу »

Өзімнің атым Күдері, Ер Көшектің баласы

Күдеріқожаның саяси қайраткерлігі мен шешендік сөздері Ел мен ел, халық пен халық, ұлт пен ұлт, мемлекет пен мемлекет арасында болған дау-жанжал, соғыс мәселелерін тіл шешендігі, ақыл зеректегі, жүйрік, ақындығы, терең заңгерлігі және білімділік қабілеттері арқылы ел тыныштығын сақтап, мәмілеге келтіріп отырған. Ондай билер төрт түрлі дәрежеде болған: ханның биі, ағасұлтан биі, болыстың биі, ауылнайдың биі деген сияқты. Қазақтың осыншама кең …

Толығырақ оқу »