Basqı bet / Ğalımnıñ hatı

Ğalımnıñ hatı

Orta ğasır ğalımı Nizam ad-din as-Sayrami

 Orta ğasırlarda tegi Orta Aziyadan şıqqan ğalım-filolog Äbu Yakub Siradj ad-din as-Sakkaki (1160-1299) jazğan «äl'-Miftah fi ilm äl'-balaga» şığarmasın äl-Hatıb äl-Kazuini (?-1338) «Talhis äl-miftah fi ilm äl-balaga» attı eñbeginde qısqaşa bayandağan, ol kezinde atağı şığıp, ğalımdardıñ nazarın audarıp, qızıqtırğan. Ğalımdar osı traktatqa jazğan tüsindirmeler (şarhi) men tüsinikterdiñ işinde eñ tanımalısı …

Tolığıraq oqu »

Ğibrattı ğwmır

(Mäulen Balaqaev ömiri men şığarmaşılıq qızmeti jayında) (1907-1995) Bala Mäulen Soğıstan bwrınğı jäne soğıstan keyingi san qwbılğan auır jıldarda mektep körgen qazaq balası tügel Mäulen Balaqaev degen esimdi köñiline toqıp, kökeyine jattap ösken. Olay bolatını bwl adamnıñ bükil sanalı ömiri qasietti qazaq tiline qızmet etudiñ asqan ülgisi ispetti boldı. Ol …

Tolığıraq oqu »

A.L. Kunnıñ qwjattar toptaması

Ataqtı orientalist jäne ölketanuşı Aleksandr Lyudvigoviç Kun 1840 j. mwğalimniñ otbasında düniege kelgen. Bastauış bilimdi Stavropol' guberniyasındağı gimnaziyada alğan, sosın Peterburg universitetiniñ şığıs tilderi fakul'tetine tüsip, onı 1865 j. «arab-parsı-türik toptarı boyınşa» kandidat därejesimen bitirdi. Öz mansap jolın A.L. Kun 1866 j. Orenburg general-gubernatorlığıkeñsesiniñ üstelbastığı bolıp bastadı. 1868 j. 24 qaraşada Türkistan general-gubernatorlığına şeneunik …

Tolığıraq oqu »

Işandıq mektep jayında

Eger biz işanğa anıqtama bere alsaq, qazaqtıñ wlttıq dini wstanımı ayqındala tüsedi. Tipti bizdiñ wlttıq minezimiz de, aşıq-şaşıq körinetin qalpımız da dini wstanımımızğa tikeley baylanıstı. Onıñ negizi – işandıq mektepten bastau aladı. Sonımen, işan dep kimdi aytamız? Bilgen jön, dindardıñ bäri işan bola almaydı. Bügingi dini tüsinik twrğısında saralasaq, işandıq …

Tolığıraq oqu »

Añızğa aynalğan «Atlah»

Alapat şayqastar jañğırığı Adamzat tarihındağı alıp şayqastar tarihın taramdasañız – sol tarih betterinde tañbalanıp, halıq jadında jañğırğan añızdar men äfsanalar jelisinen, kez-kelgen şayqaspen twspa-tws däuirlerdegi imperiyalar wstınınıñ, memleketter märtebesiniñ, zamanalar beynesiniñ, arpalıstarğa alğışart bolğan maqsat-nietterdiñ ayqın suretin köziñizge elestete alasız… Mısalı, ejelgi däuirlerdiñ elesi sanatına aynalğan Korinf şayqası, bizdiñ däuirimzge …

Tolığıraq oqu »

Qazaq qoğamı jäne ruhani damu mäseleleri

Täuelsizdik jıldarı  Babalarımızdıñ eldiñ twtastığın saqtau jäne wlt azattığı jolındağı azamattıq isterin zertteu bağıtında wlan-ğayır jwmıstar atqarıldı, ruhani tarihımızdı  da tiyanaqtau qolğa alına bastağanın aytu läzim. Islamdı qabıldap qana qoymay, onı bayıta tüsken babalarımızdıñ ruhani mwrasın zerdeleu, wlt müddesi twrğısınan nasihattau, ärine, igilikti is.Bwl bizdiñ ötkennen sabaq alıp, keleşegimizdi bağamdap, …

Tolığıraq oqu »

Sır öñirindegi ağartuşılıq dästür

Memleketimizdi qalıptastıru, irgesin bekitu, halıqtıñ ruhani mädenietin, dünietanımın jetildiru, sauattandıru, äleumettik jağdayın köteru jwmıstarımen aynalısqan, otarşılar ıqpalına qarsı küresken, imandılıq pen bilimdilikti nasihattağan, qwndı şığarmalar jazıp, ğajayıp tuındılardı düniege keltirgen ğwlama-ağartuşılar men qayratkerlerdiñ wltımızdı wyıstırudağı röli orasan bolğanı büginde moyındalğan şındıq. Halqımızdıñ san ğasırlar boyı wlı Şığıs örkenietiniñ ayasında damığanı …

Tolığıraq oqu »

Islamdağı wstazdıñ ornı

(nemese Mäşhür Jüsiptiñ «Isabek işan» joqtau jırı turalı) Ärbir adam esi kire bastağannan dünieni tanıp-biluge, üyrenuge talpınadı. Sondıqtan da bwl dünieden habarsız jaña tuğan säbiden eseye kele, älemdi auzına qaratqan danalar men oyşıldar şığadı. Osınau aqılın tolıstırıp, bilimin şıñdau saparında ol bir adamğa erekşe qarızdar ekenin sezinedi. Ol – wstaz. …

Tolığıraq oqu »

Begimısıq äulie turalı tarihi äpsana

Qoja teginen şıqqan, qazaq ortasında esimi elge äygili tarihi twlğalardıñ biri, qazaq şejiresinde Begimısıq äulie laqabımen tanılğan tanımal keyipker – Begimseid  (Begimşayqı) Əbilqadırwlı eken. Begimısıqtı el äulie dep bilgen. Qaz dauıstı  Qazıbektiñ zamandası bolğan Begimısıq, bi-atanıñ pikirles dosı äri keñesşisi  bolğan, özi şamamen 1670-1764 jıldarı ömir sürgen, jasağan oqımıstı, seyit-qoja …

Tolığıraq oqu »

Özimniñ atım Küderi, Er Köşektiñ balası

Küderiqojanıñ sayasi qayratkerligi men şeşendik sözderi El men el, halıq pen halıq, wlt pen wlt, memleket pen memleket arasında bolğan dau-janjal, soğıs mäselelerin til şeşendigi, aqıl zerektegi, jüyrik, aqındığı, tereñ zañgerligi jäne bilimdilik qabiletteri arqılı el tınıştığın saqtap, mämilege keltirip otırğan. Onday biler tört türli därejede bolğan: hannıñ bii, ağaswltan bii, bolıstıñ bii, auılnaydıñ bii degen siyaqtı. Qazaqtıñ osınşama keñ …

Tolığıraq oqu »