Basqı bet / Ğalımnıñ hatı

Ğalımnıñ hatı

Şortanbay jırau mwrasındağı wlttıq ideya

«Şortanbay wlı darın… qoğam qayratkeri, iri ideolog.» Twrsınbek Käkişev.          HİH ğasırda Resey otarşıldığınıñ qatıgez sayasatına qarsı qazaq halqınıñ müddesin qorğap, wlt bolaşağı üşin jantalasıp, elininiñ sözin söylegen dualı auız aqın – jırauı, abızı Şortanbay jırau edi. Bar ğwmırın tuğan halqınıñ özindik qaytalanbas bolmıs – bitimin saqtauğa arnap, eliniñ joğın …

Tolığıraq oqu »

Qanay datqağa aytqan öleñniñ soñğı tabılğan nwsqası

Qazaq handığınıñ tarihında Ordabası tauınıñ alatın orını erekşe ekeni belgili. Öytkeni bwl jerde Aqtaban şwbırındı-Alqaköl swlama tragediyasın basınan ötkergen halqımızdıñ betke wstarları 1726 jılı bir tudıñ astında bas qosıp, tize biriktirip joñğar şapqınşılarına qarsı attanuğa ant işken. Sol jolğı jiınnıñ bastı jemisi – el basına kün tuğanda qazaqtardıñ jüzge, ru-ruğa …

Tolığıraq oqu »

«Äkeñ – südir, sen – oraq, Mämedäli Sodan-aq körmeysiñ be kemdigiñdi»

2007 jılı jarıq körgen «Mädeliqoja» kitabında batırdıñ bwrın talay märte jariyalanğan 12 şumaqtan twratın Maylıqoja aqın ekeuiniñ arasında bolğan aytıstıñ bwrın kem tarağan tağı 4 şumağı alğaş ret basılğan bolatın. Ol şumaqtardıñ alğaşqı eki ekeui bwrınnan belgili nwsqasındağı söz joldarımen ündes kelgenimen, soñğı eki şumağında bar tıñ derekter biraz oy …

Tolığıraq oqu »

Mädeliqojanıñ möri

Mädeliqoja Jüsipqojawlınıñ ömirine qatıstı soñğı jıldarı jariya körgen mälimetterdiñ işinde eñ eleulisi dep batırdıñ jeke möri basılğan qwjattı aytsa boladı. Bwl sirek dokument «Qazaq wlt-azattıq qozğalısı» toptamasınıñ tek Kenesarı hannıñ äuletine qatıstı qwjattar men türli derekközder jinaqtalğan 5-tomında basılğan. Meniñ qolıma bwl kitaptıñ PDF-formatındağı nwsqası bir tanısım arqılı tüsken bolatın …

Tolığıraq oqu »

Mwhamedjan – Qaramolda atıldı ma?

Qazaqtıñ «Tektiden tekti tua­dı, tek­tilik twqım quadı» – degen maqalı beker aytılmağan. Onı biıl tiri bolğanda 90 jasqa tolatın qazaqtıñ Qaltayı (Qaliolla) Mw­hamedjanovtıñ babalarınıñ ömir jolı arqılı däleldeuge boladı. Qaltaydıñ törtinşi atası Qız ben jigit aytısınıñ jwmbaq aralas keletin köne türiniñ negizin qalağan Küderiqoja Köşekwlı (1820-1858 jj.). Onıñ Ülbike Jankeldiqızımen …

Tolığıraq oqu »

Orta ğasır ğalımı Nizam ad-din as-Sayrami

 Orta ğasırlarda tegi Orta Aziyadan şıqqan ğalım-filolog Äbu Yakub Siradj ad-din as-Sakkaki (1160-1299) jazğan «äl'-Miftah fi ilm äl'-balaga» şığarmasın äl-Hatıb äl-Kazuini (?-1338) «Talhis äl-miftah fi ilm äl-balaga» attı eñbeginde qısqaşa bayandağan, ol kezinde atağı şığıp, ğalımdardıñ nazarın audarıp, qızıqtırğan. Ğalımdar osı traktatqa jazğan tüsindirmeler (şarhi) men tüsinikterdiñ işinde eñ tanımalısı …

Tolığıraq oqu »

Ğibrattı ğwmır

(Mäulen Balaqaev ömiri men şığarmaşılıq qızmeti jayında) (1907-1995) Bala Mäulen Soğıstan bwrınğı jäne soğıstan keyingi san qwbılğan auır jıldarda mektep körgen qazaq balası tügel Mäulen Balaqaev degen esimdi köñiline toqıp, kökeyine jattap ösken. Olay bolatını bwl adamnıñ bükil sanalı ömiri qasietti qazaq tiline qızmet etudiñ asqan ülgisi ispetti boldı. Ol …

Tolığıraq oqu »

A.L. Kunnıñ qwjattar toptaması

Ataqtı orientalist jäne ölketanuşı Aleksandr Lyudvigoviç Kun 1840 j. mwğalimniñ otbasında düniege kelgen. Bastauış bilimdi Stavropol' guberniyasındağı gimnaziyada alğan, sosın Peterburg universitetiniñ şığıs tilderi fakul'tetine tüsip, onı 1865 j. «arab-parsı-türik toptarı boyınşa» kandidat därejesimen bitirdi. Öz mansap jolın A.L. Kun 1866 j. Orenburg general-gubernatorlığıkeñsesiniñ üstelbastığı bolıp bastadı. 1868 j. 24 qaraşada Türkistan general-gubernatorlığına şeneunik …

Tolığıraq oqu »

Işandıq mektep jayında

Eger biz işanğa anıqtama bere alsaq, qazaqtıñ wlttıq dini wstanımı ayqındala tüsedi. Tipti bizdiñ wlttıq minezimiz de, aşıq-şaşıq körinetin qalpımız da dini wstanımımızğa tikeley baylanıstı. Onıñ negizi – işandıq mektepten bastau aladı. Sonımen, işan dep kimdi aytamız? Bilgen jön, dindardıñ bäri işan bola almaydı. Bügingi dini tüsinik twrğısında saralasaq, işandıq …

Tolığıraq oqu »

Añızğa aynalğan «Atlah»

Alapat şayqastar jañğırığı Adamzat tarihındağı alıp şayqastar tarihın taramdasañız – sol tarih betterinde tañbalanıp, halıq jadında jañğırğan añızdar men äfsanalar jelisinen, kez-kelgen şayqaspen twspa-tws däuirlerdegi imperiyalar wstınınıñ, memleketter märtebesiniñ, zamanalar beynesiniñ, arpalıstarğa alğışart bolğan maqsat-nietterdiñ ayqın suretin köziñizge elestete alasız… Mısalı, ejelgi däuirlerdiñ elesi sanatına aynalğan Korinf şayqası, bizdiñ däuirimzge …

Tolığıraq oqu »