Бір суреттің сыры

Киiз үй туралы мақалдар мен мәтелдер

Дайындаған Сайын Назарбекұлы

Киiз үй халықтың дәстүрлi наным-сенiмiнде

Түндігіне қарылғаш ұя салған үй – қасиетті үй.

Үйге дәуіт кірсе – үйге құт, береке орнайды.

Қазанның күйесі жанса қой басы өседі.

Ошақтағы отты үрлеп сөндіру – өз үмітін өшіру.

Бас киімді босағаға ілу – басыңның бағасын кетіру.

Аяқ киіммен төрге шығу – үй иесін менсінбеу.

Қонақтан бұрын астан ауыз тиіу – үй иесінің міндеті.

Киiз үй туралы мақалдар мен мәтелдер

  • Келіні жақсы үйдің – керегесі алтыннан.
  • Есіктен орын тапсаң төрге ұмтылма.
  • Ергенек кетсе, есіктен береке кетер.
  • Есік көргенді алма, Бесік көргенді ал.
  • Баланың тентек болмағы үйінен, жігіттің тентек болмағы биінен.
  • Салқын үй – салулы төсек.
  • Ұлы жол үйiңнiң табалдырығынан басталады.
  • Кiлемге бергiсiз алаша бар, Ханға бергiсiз қараша бар.
  • Балалы үй – базар, Баласыз үй – мазар.
  • Үйде оңбаған, Түзде де оңбайды.
  • Астың дәмiн тұз келтiрер, Ауыл сәнiн қыз келтiрер.
  • Атыңнан айрылсаң да, Ер-тоқымыңнан айырылма.
  • Қатыныңнан айырылсаң да, Қазан-ошағыңнан айырылма.
  • Қазан-ошағыңнан айырылсаң да, Халқыңнан айырылма.
  • Үйде шешен – дауға жоқ, Үйде батыр – жауға жоқ.
  • Үйің жаман болса, күйің жаман.
  • Босағаң төрдей болсын.
  • Сыйырға су көрсетпе, Жаманға сый көрсетпе.
  • Жыртық үйдi жел табар, Өтiрiк сөздi шын табар.
  • Тату үйдiң бақыты тасыр, Жанжалды үйдiң ырысы қашар.
  • Төрде отырып теріс сөйлегеннен без, Есікте отырып керіс сөйлегеннен без.
  • Кедейді тер қысса, Керегесін арқалап тауға шығады.
  • Қуыс үйден құр шықпа.
  • Бұраудың да сұрауы бар.
  • Тар бесік, тар босаға.
  • Азансыз молда болса да, Қазансыз қатын болмайды.
  • Жауға барса ат ойнатқан Есет, Үйге келсе құрт қайнатқан Есет.
  • Жаман үйден қосым артық, Ақсақ ошақтан мосым артық.
  • Орман аралаған үйші болар, Ел аралаған сыншы болар.
  • Ағаш бесіктен шыққан, жер бесікке түспей қоймайды.
  • Көршiң қолайлы болса, қораң кең.

·        Көршiңмен ұрыспай айырылыссаң, Ұялмай табысарсың.

  • Жақсының күнде бiр үйi кеңидi, Жаманның күнде бiр үйi кемидi.
  • Аталастан ауылдас жақын.
  • Үйге кiрген жыланға да ақ құйып шығарады.
  • Жақсы қатын үй дәулеті, Жақсы шапан той дәулеті
  • Жақсы көршi тапқаның – Мол олжаға батқаның.
  • Қонағын сыйлаған төрге шық дер.
  • Қазаннан қара нәрсе жоқ, Ассаң қарын тойдырар.

Қардан аппақ нәрсе жоқ, Ұстаса қолды тоңдырар.

  • Бiреудiң үйiн жыға бiлгенмен тiге бiлмейсiң.
  • Қонағын сыйламаған – Не баласын ұрады, Не үйiн сыпырады.
  • Киіз үйдің жақсы болмағы ағашынан, Ер жігіттің жақсы болмағы нағашыдан.
  • Қазаннан қақпақ кетсе, Иттен ұят кетедi.
  • Жауда да бiр үйiң болсын.
  • Қонағым өз үйiңдi де ойлай отыр.
  • Үйдiң жылы-суығын, Қыс түскенде бiлерсiң.

Кiмнiң алыс-жақынын, Iс түскенде бiлерсiң.

  • Ерте тұрған әйелдiң Бiр iсi артық.

Ерте тұрған еркектiң Ырысы артық.

  • Үй болғанда көсеу де керек.
  • Үзіксіз үй болмас.
  • Қазанға түскен қайтып қапқа түспейдi.
  • Арық атқа қамшы жау, Жыртық үйге тамшы жау.
  • Ит арық болса ауылдың намысы.
  • Қонақ келсе ет пiсер, ет пiспесе бет пiсер.
  • Ошақ сәнi – сыйластық, Достық сәнi – қимастық.
  • Үйi жаманның күйi жаман.
  • Үйдiң көркi – әйел.
  • Алғашқы қонақ соңғы қонаққа орын босатар.
  • Қонаққа кел демек бар, кет демек жоқ.
  • Өнерлi қонақ босағада қалмас.
  • Жаман үйдiң қонағы билейдi.
  • Құдайым би қылмасаңда би түсетiн үй қыл.
  • Бүлiнген ауылдан бүлдiргi алма.
  • Көсеу ұзын болса қол күймес.
  • Жолға шықпас бұрын серiгiңдi дайында,

Қонбас бұрын көршiңдi ойла.

  • От жағылмаған үй – қора, Кiсi келмеген үй – мола.
  • Үй менiкi демеңiз, Үй артында бiреу бар.
  • Ақ жаулықсыз үй – жетiм үй.
  • Атасыз үй – батасыз, Анасыз үй – панасыз.
  • Балапан ұяда не көрсе, ұшқанда соны iледi.
  • Келгенше қонақ үялар, Келгесiн үй иесi ұялар.
  • Құс жеткен жерiне қонады, Қонақ қалаған үйiне қонады.
  • Тату үйдiң тамағы тәттi.
  • Қазан қайнап тұрса, ақыл сайрап тұрады.
  • Асы бар аяқ әдемi.
  • Құр аяққа бата жүрмес.
  • Кiсi кiрмеген үй көрмен тең, Iшiлмеген ас умен тең.
  • Тоқпағы күштi болса киiз қазық жерге кiрер.
  • Қайтып кiрер есiктi қатты жаппа.
  • Қонақ ырзығымен.
  • Көрпеңе қарай көсiл.
  • Есiктен орын тапсаң, төрге озба.
  • Өз үйiнде ою оймаған, Кiсi үйiнде сызу сызады.
  • Жаман өз үйiне өзi қонақ.
  • Көрмегенге көсеу таң.
  • Баласы атқа шапса, Анасы үйiнде отырып тақымын қысады.

Сайын Назарбекұлының «Қазақтың киіз үйі» (2005 жылы Елорда) атты кітабынан алынған киіз үйге байланысты ұғымдар кітабынан

 

Метки

Похожие статьи

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Кнопка вернуться наверх
Закрыть