Насабнама (Тұрсынай апа)

Келесі насаб нама Жетісайлық Тұрсынай Қалиева апаның отбасында сақтаулы тұр.

Аса қамқор, ерекше мейірімді Алланың атымен бастаймын

إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا

Расында Алла, Пайғамбарға рахмет етеді. Және періштелер салауат айтады. Әй Мүміндер! Оған салауат және ықыласпен сәлем келтіріңдер. Ахзаб сүресі (56)

Бұл Алла Тағаланың алдағы жеңісі және жақын арада жеңісі¹.

(Бұл Меккенің жаулап алуы. Бұл оқиға хижраның сегізінші жылында болған. Мекке халқы қарулы қақтығыссыз өз еркімен Исламды қабылдады).

Инналлаха уа малаикатаху иусаллуна алан наби иа айиухаллазина аману саллу алайхи уа саллиму таслима. Насрун миналлахи уа фатхун қариб.

уа қала расулуллахи саллаллаху алайхи уа саллам насабу куллу набиин мин сулбихи (деп жазған) уа насаби мин сулби Али ибн Абиталиб уа қала расулуллах саллаллаху алайхи уа саллам хиа (деп жазған хуа болуы керек) би манзилати Харун би Муса амма бағд аз дуруд уа саиид аулади Адам уа алам фахри Мухаммад Мустафа саллаллаху алайхи уа саллам тақи ол пишуаии аулиа ол маржиғи атқиа ол муршиди машайых Асадуллах ал ғалиб Али ибн Абиталиб разиаллаху анхуниң оғлы

Асадуллаһы  Әли ибн Әбу Талиб  (р.а) ұғлы Имам Мұхаммед-Ханафияның екі ұлы бар еді. Бірінің аты Шаһ Абд ал-Маннан, бірісінің аты Шаһ Абд ал-Фаттах. Абд ал-Маннан ұлы Баттал Ғазы еді. Ол Рум тарсаларымен бірге азат қылды. Тарсалар қолында шаһит болды.

Абд ал-Фаттахтың  ұлы  Абд әл-Жалил. Оның ұлы Абд ал-Жаббар. Абд ал- Жаббардың  ұлы Абд ал-Қаххар. Абд ал-Қаххардың екі ұлы бар еді. Бірінің аты Абд ар-Рахман және біреуінің аты Абд ар-Рахим. Абд ар-Рахманның екі ұлы бар еді, біреуінің аты – Ысқақ баб  және біреуінің аты Абд ал-Жалил баб.

Қожа Ахмет Ясауи (р.а) осы Ысқақ бабтың нәсілі дүр!

Исмаил ата ибн Ибраһим ата, Абд ал-Жалил бабтың нәсілі тұрар.

Абд ар-Рахман баб Шам шаһарының патшасы еді. Қарындасы  (бауыр дегенді білдіреді, ауд.) Абд ар-Рахим баб Шамат патшасы еді. Абд ар-Рахман баб опат болды.  Сонда Ысқақ баб атасы орнына патша болды. Қарындасы (бауыры) Абд ал-Жалил де бір елге падишаһ болды.

Абд ар-Рахим дағуат қылды, Ысқақ бабты және Абд ал-Жалил бабты ұйыстырған Ысқақ баб еді. Үшеуі бір жерде жиналды. Ысқақ баб айтты:

-Әй, туысым, Абд ар-Рахим менің менің көңілімде бір сөзім бар, айтайын деді. Абд ар-Рахим айтқыл деді.  Ысқақ баб айтты:

-Әбу Бәкір Сыдық рахметолла ғаниһы заманында Халид  ибн Уәлиттің баласы Абд ар-Рахман он екі мың сахабаларды бастап Өзгент, Ферғана елдеріне барған екен. Сонда барып ислам үшін соғысып, шаһид болған екен. Ғалы Мұртазаны Халифатында разиаллоһы ғаниһы  Кусам ибн Аббас (р.а) және  Мұхаммед ибн Абджалил отыз мың табийндерді бастап Өзгент, Ферғана, Шаш және Истиджад елдеріне барған. Муғ тарсалармен бірге соғыс қылды, Олар шаһид болды.

Он сегіз мың ғаламды жаратқан уәзәл жәләлді, Кәрман және патшалықты ғата қылдылар, рахым мен қуат берді. Фарик және себеп берді.

Бабам бауырлары да хақ тағала разылығы жолында аянбады. Өзгентте және Ферғанада Муғтарсалармен бірге соғыстарда дін жеткізу үшін қылыш ұрсақ, иманға дағуат қылсақ еді деп Абд ар-Рахим айтты:

–  Осы жолда жақсы кеңес бар. Бұл маслихатта бұларды қайткенде жүздерін идіру үшін, яғни жаратқанның хақ дініне кіргізуге күш салынды.

Осы жерде Ысқақ баб сауал қойды, айтты:

– Әй, туысым, Абд ар-Рахим, Сіздің неше ғаскеріңіз бар?-деді.

-Алпыс мың,- деп жауап берді, оған Абд ар-Рахим. Осынша шерігім бар,- деді ол Ысқақ бабқа. «Өзіңіздің қанша ғаскеріңіз бар?» деп сұрады.

-Менде мың түгіл одан да аз әскер,- деді және Абд ал-Жалил бабқа айтты: «Сіздің неше мың шерігіңіз бар? деп. Ол айтты:

-Қырық мың шерігім бар. Осыдан кейін бұл үш падишах келісім қылды. Осы фарикті растау қылғаннан соң, бұлар Исфаханға келді. Одан кейін Тебризға келді. Одан кейін Мазандаранға келді. Одан кейін Самарқанға келді. Одан кейін Шашқа келді. Одан кейін Термезге келдилар. Ол жерден Бұхараға келді. Одан Самарқандқа келді. Бұдан кейін үш Баб Хорасанға келді. Елдерді Ислам шәкилдерімен мұсылманшылыққа шақырды. Мұсылмандық ашылды.

Өзгент пен Ферғана елдерінде екі мұғ бар еді. (мәжуси болуы керек, ауд.) Біреуінің аты Карванбаст, және біреуінің аты Хушият еді. Олар бірігіп соғыс қылды. Оларды өлтіртті, қырық мың мұғы өлді. Осы соғыста сегіз мың мұсылман шаһид болды.

 Радиаллаху анху.  Инна лиЛләхи, уа иннә иләйхи раджиун.

Мұсылманшылық тарады. Одан кейін бұлар Шашқа асыға келді.  Ысқақ бабтың қасында өзімен бірге табийндар бар еді. Олардың біреуінің аты Шайх Бәкіраддин Қаффал еді. Шайх Бәкіраддин Қаффалды Шашқа әлім қылды. Ол ғалым, хүкіматты өзгертті.

Халайықларға, одан кейін Шаш әліміне үшке бөлінді. Ташкент еліне Абд ар-Рахим Ислам апарды. Ысқақ баб Сайрам, Қарғалық, Суткан Тара (фи)ға барды. Абд ал-Жалил баб Чинға барды. Ғабдырахим онан кейін Қашқарға барды, онда бір тырсақан бар еді. Аты Мыңкозылық Нәфрахан еді. Онымен бірге соғыс қылды. Алпыс мың кафир өлді. Бұлардан он екі мың мұсылман шаһид болды. Мұсылманшылық ашылды.

Абд ар-Рахим отыз жыл патша болды. Азиғылық Ықырахан атанды. Алмалық, Ханбалық елдерін иманға дағуат қылдырды. Мұсылманшылық ашылды. Онан келіп Тоғыз балықта Қылышханы Қарахан еді.

Оның ұлы Сарих балық Әкипар, Бұзық хан оның ұлы. Отырарға келіп әулие Қарақан атанды. Оның ұлы Сайрамға келіп Мансұрхан атанды. Қырық үш пар шаһылық қылғандар еді!

Оның ұлы Жағыфар Тәкин хан Сайрамда отыз бес жыл патшалық қылды.

Жағыфар Тәкин ұлы Қылыш Арсылан Қарахан Отырарға келіп қырық жыл патша болды. Оның ұлы Исмаилхан, оның ұлы Ілиясхан оның ұлы Ахмедхан, оның ұлы Ақарсылан хан, оның ұлы Мұхамедхан, лахабы Білгехан Отырарға әлім боп отырды.

Одан соң Білге ханды, Өзбек сұлтанды Қайызхан өлтірді. Онан кейін Отырарда Қайырханды өлтірді. Қайырханның асылы Қаңлы еді. Онан кейін Отырар билігіне отырған қауымдар залымдар болды. Сондықтан Ысқақ баб Сайрамға барды. Онда бір падишаһ бар еді, аты Битаддин Тәжі еді. Сол кезде Сайрам жүз алпыс мың үйлік еді. Үш жүз Түркістан бар еді. Барлығы тарса еді, Ысқақ баб Битаддинді  иманға дағуат қылды.

Көбісі иман келтірмеді.  Айттым ғой, алпыс атамнан бері тарса тұрар, менің дінім хақ тұрар. Битаддин үш күн, үш түн соғыс қылды. Жиырма мың кәпір өлді. Бір мың мұсылман  шахид болды. Ол  табиғ табийндардың арасынан  және бірінің аты Абдулазиз ғалым да бар- ді. Ысқақ баб ғалымдарының бірі еді. Сайрам елі шаһид болды, битаддиншілер қашты. Суалханға барды. Табиғ табийнді Сайрамға қойды.  Оның аты Чинарлық шайх еді. Сайрам еліне ғылым, хүкімат орнатты. Бұдан кейін Ысқақ баб Битаддин Суалханға қуа барды. Анда соғыс қылды. Отыз мың кәпір өлді. Жеті мың мұсылман шаһид болды.  Битаддинді Суалханда Ысқақ баб өлтірді. Ислам әшкер болды. Одан Қарғалыққа келді. Дауат қылды ислам ашылды. Үш қат қорғаны бар еді. Сол елде елу жыл патшалық құрды. Ислам асылдарының бәрі әшкере болып дін нығайта халыққа үнемі дағуат етіп отырды.

Онан кейін Абджалил баб Өзкентке барды. Баршасы тарса еді. Сондағы бір Қылышхан падишаһ бар еді. Онымен бір соғыс қылды. Қылышханның бір ұлы бар еді. Сары тонды Өтеміш мың ерге қарсы тұрар еді.

Олардың басшысы Өтемішті иманға дағуат қылды, бұл бірақ оған ұнамады. Үш күн соғыс қылды. 150 мың тарса өлді. Жүз мың мұсылман шаһид болды. Онан кейін Абд ал-Жалил Өтеміштің елінде шаһид болды.  Оны Жәнди өзенінің астынан тереңнен қазып арулап жерледі, Қарақұмда зираты болды.

Онан кейін Ысқақ баб, (р.а) отыз мың әскермен Жәндиге барды. Қылышханмен бірге соғыс қылды. Қылыш ханның ұлын осы соғыста қолға түсіріп зынданға салды, иманға дағуат қыл деді. Бірақ ол бас тартты, зынданға салды. Бір жыл отырды. Иман келтірмеді. Ол өлтірілді. Бұдан кейін Ысқақ баб Қағбаға барды. Қайтарында Қағбаның мешітін өлшеп, Сайрамға барып Чуба мешітін салдырды. Үш мың бес жүз алтын фрәж қылды.

Ысқақ бабтың жанында бір топ табийындар бар еді. Біреуінің аты Мәуләна Бекаддин Фағал еді. Және біреуінің аты Қожа Хамур Билғаффар еді. Бұлар Ғабдылғазиздың жанында болатын. Шайх Қожа Тәкин, және біреуінің аты Хан Дәслинәр болатын.  Бірінің аты Жошылағур Илеуіш баб еді.Фазыл аллоһы ғаниһым!

Рәкин  шариғат уа тахит шайх Ахмед Ясауи рахметолла ғалайһы силкилт хаким әмир әл мүрсалин!

Насабномаи Шайх қутб салотин рукн шариат ва тариқат Шайх Аҳмад Яссавий раҳматуллоҳи алайҳ.

Ғалы Мұртаза кәрималлоһы оның ұлы ағам Мұхаммед-Ханафияның ұлы Ғабдул Фаттах, оның ұлы Ғабдулфаттах, оның ұлы Ғабдул Жаббар, оның ұлы Абдулқаххар, оның ұлы Ғабдурахман, оның ұлы Ысқақ баб, оның ұлы Харун шайх, оның ұлы Жунус шайх, оның ұлы Муса шайх, оның ұлы Исмаил шайх,  оның ұлы Хасан шайх, оның ұлы Ғұсман шайх, оның ұлы Ғомар шайх, оның ұлы Ифтиқар шайх, оның ұлы Махмуд шайх, оның ұлы Ибраһим шайх, оның Шайх Ахмед Ясауи рахметолла алайһым!

Оның ұстазы Хызыр ата тұрар және Шайх Шахабиддин Сухравардий, оның шайхы Хасан Баср, оның шайхы хазіреті шейх Ғалы Мұртазаның оның шейхы хазірет Әли каррамаллаху уәжхаһу, оның шейхы Мұхаммед Расулуллоның нәсіліне хатим қылған!

Әулие Исмаил ата ибн Ибрахимнің Алла рахматына алсын,

насаб-намасы

Білуімізше, Хазірет Әли каррамаллаху уәжхаһу ұлы Имам Мұхаммед Ханифа, оның ұлы Абдул Фаттах және Абдуманнан.

Хазіреті Ғалы кәрималлоның ұлы имам Мұхаммед Ханафияның ұлы Ғабдыл фаттах және Ғабдығосман, және Ғабдылфаттахтың ұлы Ғабдыжаффардың ұлы Ғабдыл қаһар, оның ұлы Ғабдырахим, Ғабдырахман оның ұлы Ғабдыжалил, оның ұлы Ибраһим софы, оның ұлы Микайл софы, оның ұлы Исрафил софы, оның ұлы Айна софы, оның ұлы Мұхаммед софы, оның ұлы Махмуд софы, оның ұлы Бадр атаның ұлы Бали ата, оның ұлы Сүйіндік ата, оның ұлы Күйіндік ата, оның ұлы Исмаил ибн Ағзам ата.

Қожа Ысқақ  анасы Нұр бибі қайтыс болғаннан кейін Барот Шейхзаданың анасы Қазақ Бибі мен Бибі Ана осы үш апалы-сіңлілісін бір ғасыр бойы қабылдады. Одан  кейін олар Оғұлшақ бибіні алды. Қазақ бибінің қазасынан соң Даулет бибіні алды. Ол қайтыс болғаннан кейін олар Захра Бибіні алды.

Әкесі Исмаилдың 18 ұлы болған. Ол бірінші Ысқақ қожа, екінші Қара шайх, үшінші Барат шайх, төртінші Һама шайх, бесінші Махмуд шайх, алтыншы Қожа Махмуд шайх, жетінші Күйіндік шайх, сегізінші Әмин шайх, тоғызыншы Қажы шайх, оныншы Ғабдолла шайх, он бірінші Шәриф шайх,  шайх, он екінші Әшәр шайх, он үшінші Мұстафа шайх, он төртінші Ғалы шайх, он бесінші Ғабдырахман шайх, он алтыншы Ғабдықожа, он жетінші Сүйіндік шайх, он сегізінші Ғабдол мәлік шайх.

Исмаил атадан  Аввал Парса бише, 2. Айыныч бише, 3. Абу Чок бише, 4. Хитай бише, 5. Айина бише, 6. Иқбал бише, 7. Ашур бише, 8. Суюнчак бише, 9. Хадиша бише, 10. Аиша бише, 11. Туғай бише, 12. Қамар бише, 13. Гауһар бише, 14. Рабия бише, ва ла боқий ло маълум валлоҳу аълам.

Исмаил атаның он сегізінші ұлы Ғабдымәлік шайх. Ғабдымәліктің ұлы Мәһди қожа, оның лақаб аты Диуана  қожа, оның ұлы Қожжан қожа (Қожа Жаһан) Қылыш қожа және Ғабдығаффар қожа.  Қожжан қожаның ұлы Қожа, Кәлен қожа, Нияз қожа, Заман қожа, Сүлеймен қожа, Хилуат қожа, және Қажы қожа, Болат қожа. (Қазіргі шежіреге сәйкес, Қожжан қожаның тоғыз ұлы болған: Олар – Қожакәлән, Заман,Сүлеймен, Қылует, Нияз, Әжіқожа, Болат, Бақмұхаммед және Сайдмұхаммед).

Қажы қожаның (Әжіқожа) екі ұлы бар: Пашаһ қожа, (Батша) оның екі ұлы бар: Құлмұхаммед қожа, және Алтай қожа. Және Байторы қожаның төрт ұлы бар. Күнқожа, Жанқожа, Аманқожа, Ғиас қожа. Оның ұлы Жүніс қожа, және Жүсіп қожа және Сыдық қожа, және Садық қожа және Рза қожа, және Мырзақожа Ғабдысаттар қожа!

(Қазіргі шежіреге сәйкес Қажымұхаммед (Әжіқожа) Қажы қожаның (Әжіқожа) екі ұлы бар: Батша, Байторы. Байторыдан – Күнқожа, Қиғаш. Қиғаш – Жүнісқожа, Садық, Сыздық, Ырза, Мырзақожа)

Қасым шайыққа ғизат, рахмат, олардың әр ишан ахундардан ғизат, өздерінің пірі ишан Ғабдырахим шейхте, олардың пірі ишан Хасан шейхте ғазиз!

Олардың пірі ишан Мирғали шейхте ғизатте! Олардың пірі хазіреті Ибраһимге Қоқонда, олардың пірі хазірет ишан Пирим шайхте, олардың пірі ишан шейх Бағдади шейх ғизатте!  Олардың пірі шейх Ғамаладдин, олардың пірі хазіреті шейх Мағруф шейхте, олардың пірі хазіреті Еламан баба де!

Олардың пірі хазіреті Садыр баба де!  Олардың пірі хазіреті Айқожа лақаб аты Нұркен баба!  Олардың пірі хазіреті Хаким ата де, олардың пірі хазіреті ишан Сұлтан қожа!

Ахмед ясауи рахметолла ғалайһы пірі ишан қожа Юсуф Хамадани де!

Пір ишан хазіреті Әбу Хасан Фархани де!  Пір ишан хазіреті шейх Бани бастамир, пірі ишан  Сулейман Фарси рахметолла ғалайһы! Пірі ишан хазірет әбу Бәкір Сыдық разиаллоһы ғаниһы!  Пірі Расул әкірам салли аллоһы ғалайһы салам! Бұлардың бәріне Аллоһының сәлемі және рахматы болсын де! Дұға қылғай!  Аллоһы ағламы…!

Шейх Мохандар мәслихат қылған. Шейх Қызай ер және балаларды қадірледі.

Шейх Жалайыр Әли және Диярқұл Толым шейх Дүрмен әйелдердің бабалары түгіл!  Шатты, ғизатты, мінәуәт ер және әйелдер жас махаббат  ер және әйелдер хазіреті қожа Бақа уәлиді көреміз дейтін. Жағыфар ата болғаны өте жақсы болған.

Ата Аяман Бабырдан еді. Мүсірғалы шейх әл Қиян әмір болып еді. Ахунд ғазизат, крат еді. Ергендер шайх қаған ер бір дұрыс іс қылу керек еді.Шейх Қарақалпақ ерді.Шейх Молуа, шейх Қоңырат соңдарына ерді. Сәлир Аулишун ерді. Қорқыт ата Сіркәлі ерді. Ямғұр Қаратауи рәке ерді. Яғражар ата Ысқақ баптың шейхы еді. Асылы Найман еді. Аты Тонлұқ ата еді. Ол да ерді. Ақтайлақ ата жүз едилар! Жамаладдин шейх Арғын еді, құдай тағала шейх қылып еді.

Неғылаған ата Кәрәй еді.

Иөнсіз ата  -Қытай еді.

Қожа ата айтады екен, жұрағатым –Исмағил ата рахматуллаһы- екі баста екеуміз –Шейх Шаһаддин Басым ата да қырық кісімен бірге бардық. Намазда жамағатпен бірге оқыған едік. Артынан зікір айттық. Имам Жебірейіл шейх заде еді. Осында Ибраһим ата да бар еді. Ғылымзарлар, шаһидалар – таһаратты тезірек алысып, ақшамға күн батуға жақындағанға үлгерісіп жатты. Әлқисса намазға тұрмаған әлдекімдер бар секілді. Бархим ата өзімен бірге отыз кісіні шаһид қылды.  Исмағил ата да тафриқ болып медеткер болып сөйлесе бәріне күш біткендей болушы еді.

Күна туралы мұсылманшылыққа уағыз көп оқылды. Алдал-Ғалы Киркафе оның артынан Харзум келді. Ол хазіреті Харзум шейхпен бірге күнәләрдің үлкен кішілігі жөнінде тамаша уағыздар айтты.Андан соң Бұхар ғарыпыне тоқталды.  Хан Ыдырыс бұрын Синайда екі жыл ғылым тахсил қылған. Машайықтар бір Мүрсалмен сұқбат құрған екен.

Бұдан соң Шамырхат келді. Ол да шейхтармен бірге машайықтар сұқбатында болдылар. Шейх Шарифәддин еді. Бұл кезінде Самарханнан келген бір кісі еді.  Осыған Исмағил болысушы еді. Енді шейхтық дәрежеге жетіп еді. Шейх-захудылыққа тұратын іс қылып еді.

Исмағил ата енді: -Әй қожа, шайықлық перзент сүймекпен тең тұрар , деді. Шайықзадалық жемек, ішпек сыяқты, әлқисса бұл онысын айтса шейх маслихатында бисұқбат болған болар еді, делінді.  Айтты: Бүгін бой тарқатулар болса екен.  Осы кезде Исмағил ата кіріп келді сәлем қылды, жауап айтылды. Мәрхия қылды онан кейін шейх маслихаты басталып кетті. Әр кімнің пікірін сынау жөнінде Исмағил ата айтты: Хазыреттік тат-Ибраһимның ұлы Исмағыл қожамен тең болар деді.  Шейх маслихаты дирхал –ғират күні біле бақты.  Фусул-мәрмашилар айтты: мұнда уақытым хош болды, рәсімдері өте әдемі болды. Шаш кенті үлкен екен десіп отырды.  Енді Бұхарай-шәрифке барар едім, пір атам, Исмағил ата де! Айтты, қырық жастан өткенше көпті бастан өткеріп, бір жарықты кешкендеймін. Бар еді, әлқисса шейх маслихаты  махабатта тұрар.  Бір күні шейх маслихаты еді. Исмағил қожа айтты, атамның қай орынға барып қайым-мақам болғаны, дағуаны Әлидің қирағатымен айту  бірнеше рет ғафыл қылдық. Енді бұларды хақ жолына дағуат қыламыз деді. Болды, анда Манду шейх соғыс қылды. Әлқисса неше күннен бері Манду шейх айтты, Әй, Исмағил шейх-Жебірейл шейх наданның бабасы. Басыр қылар болсаң дұрыс. Исмағил атаның қылышын бекерге ұрмағыл дедім. Күн баба қылышқа кірді. Әйтпесе аштан қатырайық деді. Қынына алып барып, Ғиратыммен бірге  қыратыма ғади берсе қайттық. Тоз болды. Манду шейх айтты, Әй Исмағил қожа, бұ Мәнду және сенің Қызырға шейін қостыңыз, бұ турасында ұрыс мәтығаның қырға шейін қиынға солай тез болмас. Торыны торға ұрмақ болсаң тез болар.

Исмағил ата рахметолла ғалайһы, Жағыфар-Рәсім атаның маңғылар, жоңғыралық  Тәбер ғалие ислам ғир уаланиям қылыш тұтуына неше күн қариеде мирас тоқытты. Мәсжидта ия, үйде отырды. Исмағил барса неше күн жол көрер еді. Екеуі жапа болды.

Бірі Ибраһим Халиолла, бір Мұса Калимолла айтты, жерде саған кім. –Әй Исмағұл қожа саған қайым, маған не ғата қылды. Сардар саған айтар, қандай кім болса ол кісі менің ұжданыма көлеңке түсірсе, лә иллаһа ил аллоһы Мұхаммада расул Аллоны айтса, немесе садақа берсе, айып және мағлағаты ұшып кетеді.  Ықыласы пәк болумен бірге саған мақбу болса, қиямат күні сауал және жауап  және ғазап қылмайды.

Бағыштадым, таспихат келді, қиналғаным, жан құлағы бірге себептерге, аналарымызға , қатын алып көңіліме келіп, салып бұл екі мүрсил нығыматларды қабылдадық. Үміт қылдым. Көк ғаламға наза қылдым.  Ерте шапақ атқан кезде, ғазамат көрініс болады.  Жерден жануарлар ауладық. Үстінде бір пара нұрым сақта.  Отырғандар бұлар кім түйсінбедім, тақсыр пәрменімен ауқатталар болар.  Сиыр, зибр суретін қарап отырғандар.  Анда істейтін жұмыстар бар. Бұларды жануарларды аулауға жібереді.  Сол заман машрихтан баяу дыбыс білінді.  Ол Мұхаммад Расул Аллоһы тұрар!

Және кім бұлар, көпшілік болар. Бір-де бір күні падат-ешкімнен қалса, той, тамаша қылынады. Оған ұлықтар да келетін болады. Бұл Хақ тағала ған жеті бірдей әулиелерін жіберген. Хатаб, машайық затымды әулие қылды.  Ибраһим Халиолла айтып еді, Әй, Исмағил, сен неге бұл кереметке мәз болдың, бұлар шейхтарым, бұлар тәриф айтқандар. Аллаһы жолына пида болдым, хұтба тахрир қылдым. Намаз қылуға оңтайлы орынға бардым.Сонда Манду шайх отырған еді.  Сәлем қылдым. Микайл, Исмағил қожа айтты, кім сәлем берген уақытта тасмиені –нияз, мәнділіқ қылдым.  Ол падишаһты оқытқандардан еді. Және бір ханға қабағына жеттік. Сонда Мәнду шах айтар еді, шейхзадамды, ұлы Дәке ұғылан көрдім.Бір бал хатаб қылғаннан шейх болғаны белгілі болды. Мен шыдамадым, сатқатта хатиб кім болар, Суксук Ахмет аллоһы ғалайһыге Исмағил нәрсиде ерік алып, үйларына Суксук Ахмет айтты,

Әй ұғлан, Ибраһим жолына түсіп иман келтір, енді Исмағил салип атамирасы болып тұрарсың және және Тәбрит ата үшін біз бұл баланы екі назарда, есінде Исмағил қожа хатиб-шейх болған соң –ирадатқа тағрис себептермен Ибраһим ата, Исмағил қожа-ирадатқа себеп болар еді.  Біз мүридтің өзіне сәлем еттік. Сенде сәлем бергейсің деді. Тасуксуктің мүридтары үш жүз еді.

Ибраһим атаның мүридтері төрт-бесеу еді. Сонда да болса мүридтермен сабақ жүргізу маңызды еді. Себебі, олардың сенімі азайса еңбек рия болар еді.Мүридтер сабақ оқығанда өздерін терең мұхиттың ішінде жүргендей сезінуі тиіс. Әдәттің орнын пида қылса басқасы бүлінеді. Сонан соң Исмағил атаның қолы етік тігуден шаршайтын. Өйткені мүридтерге сондай қызметті де үйрету керек болатын.

Исмағил кейде орман даланы да аралайтын. Әулиеліктің қырлары көп болатын.  Исмағил ата-бақия-ғалие еді. Бабадан үйренген мүритдердің көбі қазыр қартая бастаған еді. Олар шейхлық дағуасын қылып, қиямат күні машайықтар сафында отыруға дайындық жүргізуге тиіс болатын.Әулие тұрар, отырғасын мұнда дедім.

Сонда Ибраһим атаның Дүбір ата-Суксук дүбірге, софы Мұхамед данышпанға, Қожа Мұхамед данышпан-Қожа Ахмет Ясауиге, пір етем және оны хазіреті Әмир-Әмин Ғалыге, хазіреті Әмир мұғалы-хазыреті салли аллоһы ғалайһы сәлам Бәдрге, хазіреті жанат қылды. Айтты, Әй барсафаяс , білерсің Исмағил отырса-фәни тұрар. Олар Ғалыға, олар хазыреті Мұхаммад Мұстафа салли аллоһы ғалайһы саламға өтінді. Және Мұхаммад Расул Аллоһы аманат қылды. Тез деген мүридтерге әр күнде кәр болар. Оларды ұзаққа айтуға болар. Маған хатим-әулия болмақшы. Мүридтер, шейхтар фәнда ұят және дағуат тұрар.

Аллоһы тағала айтты, -Ия Мұхаммад хабибым, әркім бір ақсадир мүрид болып махаббат хакирмен мақсатқа жетсе, сол Исмағил тәритімен атаңның сол жағында болса, сұраққа келер деді.

Қожа Ахмед Ясауиге айтты, Қожы Яхмед Ясауи софы-Мұхамед Данышманға  олар атасы Суксукке, ата Суксук –Ибраһим атаға, Ибраһим ата Исмағил атаға айтты: -Әй, бабаларым, сендердің дәргөйларыңа –менің сендерге көңілімде сендердің нұрларың жарқырап тұрғандай көрінді деді.  Сонда  хазыретті Би Ниязға қарыз қылды. Маған берді, маған тағы бір сөз айтты. Сөйтсе тағы бір атаны Суксукке  софы Мұхаммед ишанға Аллоһы разылығы болсын.  Ахмед Ясауига, олар Ғалыға, олар Хазыреті Мұхаммад Мұстафа салли Аллоһы ғалайһы саламға өтінді. Және Мұхаммад расулаллоһы аманат қылды.  Айтты: Әй, Мирдияс, барлық шорсынға білім алса –оқыған тұрар. Сіз кімнің құлы, Исмағилге Субхана қылғаны әмір қылды.

-Әй, Хабиб бабам, бергіл, хақ тағала заманымен бірге хатибты деді. Жасылды фардие де!  Фәрдан Ғалыге берді.  Ол Ахмед Ясауиге берді.  Ол софы Мұхаммед Әшімге берді. Олар ата-Суксукқа берді. Олар Ибраһим атаға,, олар Исмағил атаға берді. Атам айтты назар салып қоржынға салып қойдым. Қашан пайдалы болса ол назар бойымда тұрар. Және әулетке айттым: Сіздердің азаттық хатыңыз-мына қоржынның ішінде тұрар деді.

Қала Аллоһы ғалайһы салам!

Төрт бап ирадатының бейнесі тұрар. Сарай табарака уа тағала бенделерінің хақында барлық хұкім ирадат етті.  Фарыз тұрар, кім анда намаз оқыса, ораза, зекет фарыз тұрар. Қала аллоһы табаракаь уа тағалаоны туклат ғала аллоһы рабби.

Кім жаманды таба алар, дұғалармен аяттың мағырысы бола тұрар. Кім-Әй, бенделерім, маған тірек болыңыздар, ясат және махаббатта бірдей болыңыздар. Кәріме душар болмаңдар. Маған не қылса сол алдынан шығады. Бірігіңіздер, кім сіздерге ерсе Қожа Ахмет Ясауидың, -Исмағил ата де!

Бұған айт: кафір ия ирадатпен  бірге алды. Ғалы Аллоһу Бәдр соғысында мен кім үшін соғыстым деген. Мен пәрудәгерім: сенің пәрудәгерің тұрар! Мұны елемейтін шейх жоқ-дүр! Менің жолым олардыкідей болмағай!

Әй адам перзентілері!  Сіздер өз ықтиярларыңызбен шейхтарға ирадат біздің-кім Раббилағалатарафынан мағфир болды.  Кім құдай тағала бұйрығына және бұл аятта ағдишм бар тұрар. Несие алмақ-муаз алды. Сөйтсе уақытта да Мәуләнә Мансұр де!  Және һәм қожа Ғатариның хакімдеріне саф қылып, Түркістанға келді. Қорлыға уа жағала ләкум Аллоһы уа ләрза көңілдері жайланды. Отырмын оның ішінде –сирек-сирек қиылдыңдар, бағды молла Мәуләнә де!

Сауал қылды: кім ата ирадат не құмғана. Оларға Сират рахметолла ғалайһы айтты: Бұл аятпенен бірге құлға не төгіледі, Ғала Аллоһу рабби!

Кімде кім мұқиым және құдай тағалаға құлшылық шегінде Мәуләна Мансұр еді. Хадис-кәләк аты рахметоллаһы ғалие еді. Хадис бар, қала нәби ғалайһы сәлам!

Қул тағала инна әлләзи ия лағинука әбә лиғун Аллоһу уә ағзима аллоһу рахим!

Не сәруалғар фир!

Ирадатта пайда қылсаң –әдһал  жүзің Аллоһы тағаланың икрамы Ибраһим ата рахметолланы, ұстаз хазірет ата тұрар.

Шейх Шаһаддин-екіншісі Басраның шейхы  – Хазіреті Ғалы Мұртаза кәримоллаһы, және Басраның шейхы – Мұхаммад Расул Аллоның нисабына хатим қылған-әулие Исмағил ата ибн Ибраһим ата рахметаллоһы. Силкит хакім хазіреті Ғалы кәрималлоһы – Өженің ұлы Имам Мұхаммед Ханафияның  ұлы Ғабдыл Фаттах жәнежәне ғабдыл – Машан және ғабдыл-Фатттахтың ұлы Ғабды-Жаппар – оның ұлы Ғабдылқатар-оның ұлы Ғабды-Рахим, Ғабдырахманның ұлы Ғабдыжалил оның ұлы Ибраһим софы, оның ұлы Микайл софы, оның ұлы Исрафил софы, оның ұлы Әйне софы, оның ұлы Махмуд софы, оның ұлы Мұхаммед софы, оның ұлы-Бадр ата, оның ұлы Бәли ата, оның ұлы Сүйіндік ата, оның ұлы Күйіндік ата, оның ұлы Исмағил ата ибн Ибрахим ата де!

Қолжазбаныаударған шығыстанушы, гуманитарлық ғылымдар профессоры, Қазақстанның Мәдениет қайраткері, ҚР Құрметті журналисі, ҚР Еңбек сіңірген қызметкері, Ерен еңбегі үшін медалы иегері, Мұхамедқали БАЙМҰХАНОВ.