Әжі қожа туралы аңыз-әңгімелер

1. Әкеден қалған аманат

Аңызда айтылады: Қожжан қожа қартайған шағында ұлы Әжіге:

«Бізге атақ емес, аманат қалды.
Аманат — елдің жүрегі» депті.

Содан Әжі қожа әкесіндей елге қатты сөз айтпай, тыныш насихат жолын ұстанған екен. Ел ішінде:
«Қожжан — жолды ұстады,
Әжі — сол жолды жұмсартты» деген сөз қалған.

⸻

2. Тасқын су жайындағы хикая

Сыр бойында бір жылы қатты тасқын болып, жұрт үрейленіп жиналған екен. Сонда Әжі қожа судың жиегіне барып:

«Су да Алланың әмірімен ағады,
үреймен емес, сабырмен тоқтайды» деп дұға қылған дейді.

Көп ұзамай су қайтып, ел аман қалған. Осыдан кейін жұрт оны сабыр иесі деп атаған.

⸻

3. Байдың сынағы

Бір бай кісі Әжі қожаның даңқын естіп, сынамақ болыпты. Көп мал алып келіп:
— Мынаны қабыл алсаң, пір екеніңе сенейін, — депті.

Сонда Әжі қожа:

«Пір — малға емес, мінезге сыналады»  деп малын кері қайтарыпты.

Бай ұялып, малын жетім-жесірге үлестірген екен.

⸻

4. Үнсіз уағыз

Әжі қожа көпшілікке ұзақ уағыз айтпаған. Бір жолы жұрт:
— Неге аз сөйлейсіз? — деп сұрағанда, ол:

«Сөз — естілікке жетсе ғана пайдалы,
артық сөз — ойды аздырады» – деген екен.

Бұл сөз Сыр бойында кейін нақылға айналған.

⸻

5. Көрінбей көмектесу

Аңызда айтылады: бір кедей отбасының малы жұтта қырылып, тарығып отырған кезде, түн ішінде белгісіз адам бірер мал қалдырып кетіпті. Кейін ел: – Бұл Әжі қожаның ісі екен, — депті.

Өзі: «Жақсылықтың аты шықса — сауабы кемиді» деп, бұл істі ешқашан мойындамаған екен.

⸻

6. Баласына айтқан өсиет

Әжі қожа өз балаларына:

«Біздің жол — төрде отыру емес, табалдырықта тұру»  деп өсиет қалдырған дейді.

Бұл сөз әулет ішінде әлі күнге айтылып келеді.

⸻

? Аңыздардың ортақ мәні

Әжі қожа туралы хикаяларда:
• кереметтен гөрі сабыр
• сөзден гөрі іс
• атақтан гөрі аманат
алдыңғы орынға шығады.

Ол: жұртқа көрінбеген,
бірақ елге тірек болған
тақуа қожа
ретінде бейнеленеді.

⸻

✨ Қорытынды

Әжі қожа – Диуана Мәді қожадан басталған рухани жолдың сабырмен, жұмсақтықпен жалғасқан
бір буыны.

№ 57 Әжі қожа

Дайындаған Мұхамеджан Мұсахожаев