Maylıqoja

Jaña jinaq jarıq kördi

Maylıqoja Swltanqojawlınıñ tolıq şığarmaları jinağınıñ twsau keser räsimi ötti

QAZAQSTAN RESPUBLIKASI BİLİM JÄNE ĞILIM MINISTRLİGİ ĞILIM KOMITETİ «ĞILIM ORDASI» RMK ORTALIQ ĞILIMI KİTAPHANADA                                                                                       «Maylıqoja Swltanqojawlı. Tolıq şığarmalar jinağı» attı kitaptıñ twsau keser räsimin ötkizdi.

«Ğılım ordası» RMK Ortalıq ğılımi kitaphanasınıñ kitap qorında 6 millionğa juıq qwjat bar, onıñ işinde sirek basılımdar men qoljazbalar erekşe orın aladı. Asa ruhani, materialdıq qwndılıqqa ie bwl kitabi eskertkişterdiñ tarihi, ğılımi, mädeni mağınası asa zor.

OĞK qızmetkerleri osı qordağı materialdardı saqtap, nasihattap, oqırmanğa jetkizude qolda bar mümkindikterdi qoldanuda. Soñğı jıldarda  Sirek basılımdardı zerttep, ğılımi aynalımğa tüsiru jwmısı jandana tüsti. Sonıñ bir ayğağı belgili qoljazba jinauşı, şejiretanuşı ğalım Seyitomar Sattarovtıñ wsınısı boyınşa birlesip jasalğan eñbek Maylıqoja Swltanqojawlınıñ şığarmalarınıñ jinağı.

«MAYLIQOJA SWLTANQOJAWLI. Tolıq şığarmalar jinağı /  Eski qoljazbalardan audarıp, qwrastırıp, ğılımi tüsinikterin jazğandar: S. Sattarov, N. Elesbay; Jauaptı red.: T. Älbekov. – Almatı: «Ğılım ordası», 2019. – 550 b.

Jinaqqa HİH ğasır ädebietiniñ alıbı, Oñtüstik Qazaqstan, Sırdıñ orta ağısı men Qarataudıñ küngeyindegi aqındıq mektebiniñ ozıq ülgisin jasağan Maylıqoja Swltanqojawlınıñ «Ğılım ordası» RMK Ortalıq ğılımi kitaphanasınıñ, M.O. Äuezov atındağı Ädebiet jäne öner institutınıñ, Türkistan Q.A. YAsaui atındağı HQTU Türkologiya ĞZI qorlarında saqtalğan qoljazba mwraları, Mırzaşöl, Sarıağaş, Otırar, Ordabası audandarınan tabılğan qoljazbaları, olardıñ nwsqaları men versiyaları tekstologiyalıq saraptaulardan ötkizilip jäne är kezeñde jarıq körgen kitaptarı negizinde wsınıldı. Kitap qalıñ oqırman qauımğa, ädebiettanuşı ğalımdarğa, joğarğı oqu orındarınıñ studentteri men magistranttarına, doktoranttarına (PhD) arnalğan

Twsaukeser räsimin aşıp, alğaşqı bolıp söz söylegen M.O. Äuezov atın. Ädebiet jäne öner institutı, «Qoljazba jäne tekstologiya» ğılımi-innovaciya böliminiñ meñgeruşisi, filol.ğ.k. Älbekov Toqtar Kesimwlı boldı.

Sonımen qatar, twsaukeserde: zertteuşi, şejireşi, kitaptı şığaruşı – Sattarov Seyitomar, QR BĞM ĞK «Ğılım ordası» RMK Bas direktorı Töltaev Bauırjan Töltaywlı, QR BĞM ĞK «Ğılım ordası» RMK Ortalıq ğılımi kitaphanasınıñ meñgeruşisi Qaymaqbaeva Qarlığaş Eskendirqızı,

M.O.Äuezov atındağı Ädebiet jäne öner institutı Qoljazba böliminiñ ğılımi qızmetkeri,    Elesbay NwrjwmaMaylıqoja aqınnıñ şığarmaları bwrın Ä.Ospanwlı qwrastırğan «Maylıqoja» (Almatı, – 2005) jäne Şımkent qalasında şıqqan «Maylıqoja» (Şımkent. – 2009) jinağı, sonday-aq «Maylıqoja Swltanqojawlı» – Terme-Tolğau (Atamwra: – 2010) siyaqtı jinaqtarında jarıq körgen.

Bügingi twsauı kesilip otırğan «Maylıqoja Swltanqoja wlınıñ tolıq şığarmalar» jinağı joğarı da atalğan jinaqtarda şıqqan mätinderge tekstologiyalıq saraptaular, salıstırular jasalıp, köbi tüpnwsqa qoljazbalardan tike audarlıp berildi. Sonday-aq bwrın-soñdı baspa betin körmegen üş jüz betke juıq matrialdarmen tolıqtırılıp dayındaldı. Mäselen, sonıñ bir däleli retinde: «Zarqwm» qissasınıñ Maylıqoja jırlağan nwsqası Ä.Ospanwlı qwrastırğan «Maylıqoja» (Almatı: 2005. – 864 b.) jinağında jarıq kördi. Osı şığarmanı Qalqojawlı Jüsipqoja jazıp qaldırğan nwsqamen salsıtırğanımızda mätindegi söz-söylemderdiñ qoldanısı jağınan bolsın, kölemi jağınan bolsın köp özgeşelikterdiñ bolğanı anıqtaldı. Mäselen, bwrınğı «Zarqwm» qissasına qarağanda, Jüsipqoja wlınıñ nwqsası qırıq betke artığıraq. Mwnı äuelgi asıl nwsqa dep tanu orındı. Sebebi, Jüsipqoja Türkistan oblısı Sarıağaş audanında tuıp-ösken.  Jüsipqoja Qoqan biligi kezinde Datqalıqqa saylanğan Abbas (Appaz) qojanıñ hatşısı bolğan. Öz zamanında Maylıqojamen zamandas, birge jürgen adam bolğandıqtan Jüsipqoja jazıp qaldırğan Maylıqoja öleñderi tüpnwsqağa jaqın dep sanauğa negiz bar. Jinaqqa Jüsipqoja jazıp qaldırğan aqınnıñ öleñderi derliktey engizildi.

Sonımen birge Maylıqoja jetkizgen halıq mwraları, sonıñ işinde Maylı aytqan jwmbaqtar alğaş ret baspa betin körip otır. Jäne bir ülken jañalığı Ortalıq ğılımi kitaphananıñ 337-bumasında arab ärpinde jazılıp, saqtalğan Äbubäkir Divaev jazıp, jinağan «Jas kezinde şığarğan öleñi», «Jiırma bes», «Naurızbay bidiñ äyeli turalı», «At jaqsı arğımaqtan şabıs bolsa» qatarlı öleñderi enigizildi. Sonımen qatar Twrsınäli Aynabekov, Asan molda Äsilbekwlı qoljazbalarınan da köp şığarmaları tike audarılıp berildi.

 

QR BĞM ĞK «Ğılım ordası» RMK Ortalıq ğılımi kitaphanasınıñ meñgeruşisi Qaymaqbaeva Qarlığaş Eskendirqızı, söz söylep, Maylıqoja Swltanqojawlınıñ şığarmalar jinağı turalı öz oyların bildirdi. Jinaqtıñ twsaukeserine kelgen qonaqtar men oqırmandar qauımı jinaq turalı oñ bağa berdi.

Maylıqoja Swltanqojawlı (1835-1898) XIX ğasırda ömir sürgen aqın-jıraulardıñ işinde özindik ornı erekşe, artına mol mwra qaldırıp, halıqtıñ ıqılasına bölengen aqın. Jambıl aqın Maylıqojanıñ aqındığına, ğibratı mol öleñ-termelerine «Maylıqoja, Qwlınşaq, pirim edi siınğan» dep bağasın  bergen eken. Maylıqoja Swltanqojawlı öleñderin auızşa şığarğan, özi jazıp qaldırğan mwraları da kezdesedi. Maylıqojanıñ ädebi mwrasın janrı men mazmwnına qaray birneşe taqırıptarğa böluge boladı: ğibrat, naqıldar («Er kögerer dwğamen», «Joldas bolsañ jaqsımen», «Jaqsı adam qartaysa»), arnau öleñder («Ahmet törege», «Twrlıbekke», tağı basqalar), dastan-mısaldar («Qasqır», «Totınama», «Añqau men qu», «Şora batır», «Üş jigit»), aytıstar. Maylıqoja aqınnıñ Süyinbay, Mädelqoja Jüsipqojawlı, Küderiqoja, Qwlınşaq, Ayman-Gülhanım, Wlbike, qırğız aqını Janıstarmen söz sayıstıruı aqın atamızdıñ tereñ oylı şındıqtı tu etken bilimdi şayır ekenine köz jetkizemiz.

MAYLIQOJA SWLTANQOJAWLI. Tolıq şığarmalar jinağı /  Eski qoljazbalardan audarıp, qwrastırıp, ğılımi tüsinikterin jazğandar: S. Sattarov, N. Elesbay; Jauaptı red.: T. Älbekov. – Almatı: «Ğılım ordası», 2019. – 550 b.

33,5 baspa tabaq .  Taralımı 100 dana.  Sandıq formatta OĞK saytında wsınılıp otır.

 

Jinaqqa HİH ğasır ädebietiniñ alıbı, Oñtüstik Qazaqstan, Sırdıñ orta ağısı men Qarataudıñ küngeyindegi aqındıq mektebiniñ ozıq ülgisin jasağan Maylıqoja Swltanqojawlınıñ «Ğılım ordası» RMK Ortalıq ğılımi kitaphanasınıñ, M.O. Äuezov atındağı Ädebiet jäne öner institutınıñ, Türkistan Q.A. YAsaui atındağı HQTU Türkologiya ĞZI qorlarında saqtalğan qoljazba mwraları, Mırzaşöl, Sarıağaş, Otırar, Ordabası audandarınan tabılğan qoljazbaları, olardıñ nwsqaları men versiyaları tekstologiyalıq saraptaulardan ötkizilip jäne är kezeñde jarıq körgen kitaptarı negizinde wsınıldı.

Bwl jinaq belgili qoljazba jinauşı, şejiretanuşı ğalım Seyitomar Sattarovtıñ wsınısı boyınşa jäne köp jıldar jinağan qoljazbaları negizinde birlesip jasalğan eñbek. Seyitomar Sattarwlınıñ jinağan Maylıqoja aqınğa qatıstı qoljazba köşirmeleri Ortalıq ğılımi kitaphana qorına ötkizildi.

Tañbalar

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan