باسقى بەت / بىلگەن شايىر ايتادى

بىلگەن شايىر ايتادى

ءتۇرسىنالى اينابەكۇلى

ءبىسسىمىللا، دەپ ءسوز باستايىن، جۇرەكتەن شىققان ءسوزىمدى ورتاعا جايىپ تاستايىن. جاراتقان يەم قۇدىرەت اق جولىڭدى ءناسىپ ەت، بويىما قۋات دارىتىپ تىلەگىمدى قابىل ەت. اقيقاتقا جول نۇسقاپ تيەگىن اشىپ ءتىلىمنىڭ، مىناۋ بەيباق قۇلىڭنىڭ ايتقان ءسوزىن اسىل ەت. قولداۋشى بولسىن دوسىڭىز راسۋل-اللا مۇحاممەد، پايعامباردىڭ دوستارى ءتورت شاديار اتانعان، ابۋباكىر، ومار مەن وسمان، …

تولىعىراق وقۋ »

سەكسەن كۇن كەسەل بولعاندا

مايلىقوجانىڭ تۋىلعانىنا 185-جىلدىعى قارساڭىنا  «قىستىڭ كۇن سەكسەن كۇندەي كەسەل بولىپ، قالدى دەپ قۋانىپ ەك ەسەن بولىپ، بادام كەلىپ ءتۇسىپتى بۇل احۋالعا، تاپپاي قالدىم ارتىنان كورسەم كەلىپ» -دەپ جولبارىس اقىن جوقتاۋ جازعانىنداي مايلىقوجا 1897-ءشى جىلى قاتتى كەسەل بولىپ قينالادى. ەل اراسىنان ەمشى ىزدەپ، بولماعان سوڭ شىنازعا كەلىپ سالىح احۋن دەگەن عۇلاما …

تولىعىراق وقۋ »

مايلىقوجانىڭ قوشتاسۋ جىرى

مايلىقوجانىڭ تۋىلعانىنا 185-جىلدىعى قارساڭىنا كوڭلىم ازار دۇنيەنىڭ بەزەرىنەن، اجال وعىن نۇسقاپ تۇر كەزەنىمەن، دۇنيە كوشە ءجۇزى كونە ساراي، ءوتىپ جاتقان كەرۋەنبىز كەزەگىمەن.   جالىندىم جالبارىندىم جانى ءدىل مەن، ماقلۋحات ساعان ءزارلى ەد ءبارى بىردەن، ادام بوپ دۇنيەگە كەلىپ ەدىم، اقيقات پاتشا ءتاڭرىم امىرىڭمەن.   كوڭىلگە سالما اقىرەت قۇسالىقتى، ازالداعى تاعدىردىڭ …

تولىعىراق وقۋ »

سەيىتجاپپار تورەگە حات

 مايلىقوجانىڭ تۋىلعانىنا 185-جىلدىعى قارساڭىنا  مايلى قوجانىڭ ءبىر سايلاۋدىڭ سارساڭى جايلى مىرزاحمەت بابانىڭ تۋعان بولەسى قاسىمحاننىڭ قىزىنان تۋعان نەمەرەسى سەيىتجاپپار تورەگە جازعان حاتى: تىلەۋلەس سىزگە قوجامىز، ولەڭگە سالساڭ وزامىز. كارىلىك قالدى قامالاپ، ماتاداي ءبىر كۇن توزامىز. وسى ءسوزدىڭ اياعىن ءوزىڭىز ويلاپ بولجاڭىز. امان-ەسەن كورىسپەك ابىروي، قىزىق ولجامىز. اينانىڭ باقساق جۇزىنە، بارادى …

تولىعىراق وقۋ »

مايلىنىڭ تۇرلىبەك داتقاعا ايتقاندارى

ەل اكىمدەرىنىڭ ءبىرى تۇرلىبەك دەگەن داتقا بىردە ءوز بۋىنا ءوزى ماس بولىپ وتىرىپ، مايلىقوجاعا «مەنى جامانداڭىز» دەپتى. قاسىندا شولاق مولدا، ساعات سوقىر دەگەن اتارمان-شابارماندارى بار ەكەن اقىن سوندا بۇلارعا قاراپ بىلاي دەپتى: ءبىرىڭ كور، ءبىرىڭ شولاق، ءبىرىڭ بۇكىش، ىشىڭدە ءبىر ساۋىڭ جوق وڭكەي ىلكىش. اق شەڭگەل، قارا شەڭگەل، جيدە تىكەن، …

تولىعىراق وقۋ »

مايلىقوجا اتىنىڭ ارىز-شاعىمى

اتى ارىقتاپ مىنۋگە جاراماي قالعاندا تىنىقسىن دەپ مايلىقوجا ونى سارىاعاش ماڭىنداعى جارتوبە دەگەن جەردەگى اعايىندارىنا تاستاپ كەتەدى. قايتا اينالىپ سوقسا، اتى بۇرىنعىدان بەتتەر بوپ كەتىپتى. سوندا اقىن اتىنىڭ اتىنان بىلاي دەپ ارىز-شاعىم ايتىپتى: – توعايدىڭ قاراۋىلى ومار ەدى، و دا مەنى مىنۋگە قۇمار ەدى. كۇنىمەن كوكپار شاۋىپ سابىلدىرتىپ، تۇنىمەن تاقىم، …

تولىعىراق وقۋ »

«جاقسى اسىڭدى جات جەسىن»

ارتىندا ۇشان-تەڭىز ءسوز قالدىرعان مايلىقوجا سۇلتانقوجاۇلىنىڭ سوڭعى كەزدە تابىلعان ءاز تولەنىڭ ۇرپاعى مومىنبەك داتقانىڭ بايبىشەسىنە ارناعان ولەڭىندە ءبىراز تاريحتىڭ، شەجىرەنىڭ باسىن شالىپ وتكەن ەكەن. قولعا تۇسكەن جادىگەرلىكتى حالىققا ۇسىنىپ وتىرمىز. سونى مەن قاتار مايلىقوجا تەرمە (ۇلتتىق ءپالساپانىڭ) ونەرىن جەتىك مەڭگەرگەن اقىن دەپ ءبىر تەرمەسىندە جىبەرىپ وتىرمىن. كۇرەسكەر اقىن – باۋىرجان، زامانىمنىڭ …

تولىعىراق وقۋ »

اسان اقىن مايلىقوجا ۇلى  (1864-1921)

مايلىقوجانىڭ جولبارىس، اسان، ءالىمحان، يسابەك دەگەن ءتورت ۇلى بولعان. جولبارىس، اسان، يسابەك ۇشەۋى اتا جولىن قۋىپ اقىندىق ولەڭ شىعارىپ ارتىندا ءوز بەدەلدەرىنە لايىقتى ءىز قالدىرعان جاندار. تومەندە مايلىقوجا ۇلى اسان اقىننىڭ ءبىر ولەڭىن جاريالاپ وتىرمىز.  قوناق قوندىرۋ تۋرالى اللادان نيدا كەلدى يبراھىمعا، جاماعات قۇلاق سالىپ، ءسوزدى تىڭدا. «جاسىڭنىڭ جارىمىنا بايلىق بەردىم، …

تولىعىراق وقۋ »

«ءۇي باسى بولدى بەلسەندى» مايلىقوجاۇلى يسابەك اقىننىڭ ولەڭى

ءبىسسىمىللا دەپ باستايىن. ءبىر اللا ءسوز باسىن. ءراھىم ەتىپ قورعاي كور، پەندەنىڭ كورىپ كوز جاسىن. ءتىرى پەندە تەرىپ جەر، شاشىلعان ءناسىپ-ولجاسىن. ءوتىپ جاتىر نە كۇندەر، قايسىبىرىن ادام بولجاسىن؟! اتاسى باقپاي بالاعا، قىزى باقپاي  اناعا، قورعاۋدا اركىم ءوز باسىن. الدى-الدىنا توزدى جۇرت، اقىرىن قۇداي وڭداسىن. قۇلاق سالىپ تىڭداڭىز، قىزىل ءتىلىم سايراسىن. …

تولىعىراق وقۋ »

مايلىقوجاۇلى يسابەك اقىننىڭ ەلتاي ەرنازاروۆقا حاتى

1930 جىلى سارىاعاشقا قازاق اسسر ورتالىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەلتاي ەرنازاروۆ كەلەدى. اشىققان، تارىققان، تورىققان حالىق ەلتايدان سالىقتى ازايتۋدى، اشىققان حالىققا قايتا كومەكتەسۋ كەرەكتىگىن ايتادى. ال، بەلسەندىلەر حالىقتىڭ تۇرمىسى ءتاۋىر، سالىق جيانۋدى جالعاستىرا بەرۋ كەرەك دەگەن كورىنەدى، سوعان يلانعان ەلتاي قايتا ءۇي باسىنا جينايتىن سالىقتارىنىڭ مولشەرىن كوبەيتىپتى. بۇل شەشىمگە نارازى …

تولىعىراق وقۋ »