YAsaui mwrası

Arıstan bap jäne Qoja Ahmet YAsaui

An Qaziretimiz salla-l-lahu alayhi ua-sallam, künderdiñ küninde Iraq şaharında ashabtar qwrma jep otırğanda, sol tabaqtağı bir qwrma jarandardıñ qaysısı alsa da, qoldarınan tüsip kete beredi. «Beri äkelşi onı jep qoyayın», dep An Qazreti alıp edi. «Bismillähi» dep auzına sala bergende bwl şariftıñ qolınan domalap tüsip ketipti. An Qaziret tañdanıp, bwl ne ğajayıp oqiğa dep biraz oylanuda boladı. Biraz uaqıt ötpey Djabrail alayhi-s-salam jetip keledi. «YA, Mwhammed, Qwday sizge sälem ayttı. Perişteler de qostap, işarat üşin bildiruge keldim. Hidjratıñızdan tört jüz jıldan keyin Seniñ äuletiñnen bir Qwl Qoja Ahmet attı wl düniege keledi, ümmetteriñe jol basşı boladı. Bwl qwrmanıñ sizderge bwyırmay, auızdarıña kirmey twrğan sebebi, sol erge bwyırğan näsip edi», – deydi. Bwğan An Qaziret, salla-l-lahu alayhi ua-sallam, qayran qalıp aytıptı: «YA,  dostım,  Jabrail, ol zamanğa deyin bwl qwrma qay jerde twrıp şirimey, sasımay, eskirmey qalay oğan näsip boladı», – deydi. Sonda Jebireyil alayhi-s-salam, ayttı: «Siz ıqılas qılıp sahabalarıñızdıñ birine bwyırıñız, bwl amanat qwrmanı auzına saqtap, Ahmet attı balağa tapsır dep jükteñiz. Kimde-kim bwl qwrmanı auzında saqtasa, onıñ ömiri wzaq boladı», – deydi. Qaziretimiz salla-l-ahu alayhi ua-sallam, olay-bwlay qarap, nazarı Salman al-Farisi radi Allah anhuğa tüsipti. Jan-jağın şarlap alıp aytıptı: «YA, Salman Farisi, auzıñdı aş, tiliñniñ astına, tisiñniñ tübine bwl qwrmanı amanat saqta. Meniñ hijratımnan tört jüz jıl ötkennen keyin tañnan twrıp jolğa tüs, kün şığısta Madina al-Bayza attı şahar bolar, onda barıp aytpay tanıp, swramay biletin jeti jasar Ahmet attı er balağa amanattı auzıñnan alıp tapsır. Inşa Alla bwl qwrma şarapatımen seniñ ömiriñ wzaq bolar», – deydi. «Qwldıq, taqsır», – dep Salman al-Farisi radi Allahu anhu qwp twrıp, qwrmanı auzına alıp, til astına saladı.

Tağat ğibadatqa berilip tört jüz jıldı sanap ötkizgennen keyin, kün şığıs jaqqa bet alıp jürip, aytılğan qalağa kelip, eşkimge jönin aytpay, qıdırıp jüredi. Ol zamanda Madina al-Bayza ülken qala edi. Bir jağı Alatauğa şektelgen, ekinşi jağı Qaratauğa aralas edi, At bwlağı degen jerler at bazarı edi. Ol şetten kirip, ol şetten şığıp, Sayram suınıñ jağasına kelip tamaşa qılıp twrsa, üstinde aq jeydesi bar jeti jasar bir bala mektepten şığıp, Kalam Allanı töbesine qoyıp, betin wstazınıñ ornına qaratıp, arqasımen jürip kele jatıp,  Salman al-Farisi radi Allahu anhunıñ jolın tosıp, bir köpir üstinde twrıp älde neni bağıp, közden jası ağıp, ğaşıq şaqpağın şağıp twratın edi. Jeti jasar bala, bas közi wstazı jaqta bolsa da, köñili közi Irannan habardar bolğan köpir üstinde twrğan Zat-i şarifke betin bwrıp qaramastan «As-salamualaykum, Arslan bap, joğıñ bolsa – keşikpey tap»- deydi. Balanıñ qılğan äreketine qayran qalıp, inşa Allah, Said-älem aytqanı osı bolğay dep, sınamaq üşin: «Balam atıñ kim?» – deydi. «Atımdı ne qılasıñ, amanatım qayda?» – deydi. «Balam atıñ Ahmet eken, işiñ tola hikmet eken, aş auzıñdı!» – degende, jeti jasar bala jalt qarap auzın aşqanda, Arslan baptıñ auzındağı qwrma wşıp barıp balanıñ auzına kiredi. Bala wrşıqtay şiratılıp, hikmet ayta bastaydı. Auzınan aq köbik bwrqırap, köpir astındağı suğa ağadı. Sol sudan işken jannıñ bäri jazılıp, közi joqtıñ közi aşıladı. Äulielik mahabbatı bitip, auzınan aqqan aq köbik su tausılıp, ornına nasıra attı zat payda boldı. Sodan ol «Nwr Ata» atandı. «Sayramda bar sansız bab» atanğannıñ mağınası osı. Otırar degen jer – Arslan Babtıñ kümbezi twrğan jer. Sır suınıñ kün şığıs jaq jağasında – mwnda otız äulieniñ şaharı bolğan. Mınaday Haraba erdi, Ämir Temir köregenniñ bay ataqtı sonday erdi ayırdı. Bwl künde şöl bolıp qalğan. Ämir Temir arığınıñ ornı bar, eski arıqtardıñ susız bolıp qalğan arnaları bar. Malik-i Balqiya deytin türkistandıq Abd al-Halimniñ ziyaratı Arslan Babtıñ kümbeziniñ oñtüstiginde. Abd al-Haliq hannıñ ziyaratı da sonda, «Otırarda otız bab» atanğan.

HHHH

Payğambarımız miğarajğa (kökke) şığıp bara jatıp, üş adamnıñ wrqın (janın) körip tañdanıp:

— Bwl säuletti wrıqtar kim boladı? — dep janındağı Jebireyilden swraptı-mıs. Jebireyil bwl sizdiñ ümbetteriñiz: 1) Imam ağızam, 2) Ğausıl ağızam (Qojay pauadın) 3) Qoja Ahmet YAsauiler depti-mis. Qoja Ahmetke tapsırğaysıñ dep, payğambarımız ölerinde Arıstan degen saqabasına bir qwrma berip ketipti (…). Arıstan bes jüz pälen jıl jasap, sol qwrmanı Äziretke  tapsırıptı (…).

HHHH

Qoja Ahmet ölerinde mağan keletin adam eñ aldımen Arıstan babtıñ basına ziyarat etsin dep ösiet qılıptı. “Arıstan babqa tüne, Türkistandağı Äziret Swltannan tile” degen söz sodan qalıptı.

Bolat Qorğanbekov

Tañbalar

Wqsas maqalalar

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan

Sonday-aq, oqıñız

Jabu