Sır-swhbat

Ala ögizdiñ oqiğası

Audanbay qajı Ahmetjanwlı

Atama dalada Smayıl degen qwrdası jolığıp, esen-saulıq swrasqannan keyin, «Äuesqan, sen ala ögizdiñ qızmetin bilesiñ be?» degen swrağına müdirmesten «iä, bilem» depti. Smekeñ: «bilseñ ayta qoyşı» degende, «jaraydı, sen bilmeseñ, men sağan aytıp bilgizeyin: «ala ögizdiñ qızmeti senderdi süzip öltiru» dep jauap qayırıptı. «Qoy, sen bizge jala jauıp twrsıñ, bizdiñ elde ögizdiñ süzgeninen opat bolğan eşkim joq» degen Sımekeñniñ qarsı jauabına, «jaraydı, sen qazir moyındamay twrsıñ ğoy, mümkin bilmeytin de şığarsıñ. Qazir auılıña jetisimen, üyiñe soqpay Jwmaş ağañnıñ üyine barıp sodan swra. Eger ağañ «öy, onday jağday bizdiñ elde bolğan joq, Äuesqan qate aytadı» dese, sonan soñ söylesermiz» degennen keyin Sımekeñ bwl taqırıpqa keyin jolamaptı.

Qazaq halqında «baylıq mwrat emes, joqtıq wyat emes» degen qanattı wlağattı söz jii aytılğanımen, osığan säykes amal jasalınbaydı. Aşığın aytsaq, söz bir türli, kündelikti is pen amal basqa türli.

Jiırmasınşı ğasırdıñ jiırmasınşı jıldarınıñ basında bir apamızdıñ jastay ayttırğan adamı kenetten qaytıs bolıp, qwdalar jağı qızdarıñdı alıp bere qoyatın bası bos balamız joq. Ölgen küyeu balalarıñnıñ ağasına, qatın üstine beriñder dep söz salıptı. Äyel üstine baruğa apamız kelispegen soñ, qızın jılatıp beruge dätteri barmay, qwdalardıñ wsınısınan bas tartıp, balaların äyel üstine bermeytindigin aytsa, qwda jağı bergen qalıñ maldı qaytaruın talap etipti. Kim bilsin, baylıqqa wmtılmağandığınan ba, qoja äuletinde baylar köp bolmağan, kündelikti tarşılıq körmey ömir süruine ğana jetkilikti malınan basqa, bası artıq malı bolmağan otbasına bwrın alıp jwmsalıp ketken qalıñ maldı qaytara salu asa oñaylıqqa soqpaydı.

Degenmen, qwdalarğa alğan qalıñ malın qaytarıp bergennen soñ sol jılı miner atqa zärulik körip, ülkenderimizdiñ biri, el arasına ögiz mingen uaqıtı bolğan siyaqtı. Sımekeñ «ala ögizdiñ qızmetin bilesiñ be» degende  jaqındarımızdıñ biriniñ ögiz mingendigin betine baspaq oymen aytqanı ğoy. Biraq, erterekte Sımekeñniñ ağayındarınıñ qıstauın jazğıtwrı kürt erigen qar suı basıp qalıptı. Üyleri su astında qalğandar jan-därmen jeñil-jelpi dünieleri men wsaq maldarın qwrğaq jerge şığarıp äketkende qorada baqanda baylaulı ögiz qalıptı. Ögiz iesi basqa maldarın qwrğaqqa şığarıp, qayta kelip ögizdi alıp şığu üşin bas jibin şeşip jatqan sätinde suıq sudıñ işinde wzaq twrıp qalğan aşulı ögiz müyizin şayqap qalğanda iesine bata tiip beyşaranıñ ajalına ögiz sebep bolğan jağdayı bolğan. Onı Atam biletindikten, Sımekeñe osı jağdaydı twspaldap «ala ögizdiñ qızmeti senderdi süzip öltiru» depti. Bizdiñ halıqtıñ tüsiniginde ögiz süzip öltirudi masqaraşılıq sanaytındıqtan Sımekeñ bwl taqırıpqa qayta aynalıp soqpaptı.

Smekeñniñ jieni, apasınıñ balası Baltabaymen orta mektepte birge oqimız. Ol jıldarı barlıq üy birli jarım siır wstap sonıñ sütimen qorektenedi. Baltabaydıñ äkesi Süleymen şarğı jüdeu adam bolatın. Öristen qaytqan siırdı baylamaqşı bolğan Sülekeñdi, siır müyizimen jasqap qwlatıp, äyeli barsa swlap jatıptı. Bwnı körgen jwbayı «Jalğız balağa at baylap kettiñ» dep  dauıs qoyıp jılasın. Bwnı estigen men mına kisiniñ  «Jalğız balağa at baylap kettiñ» degeni nesi, jwbayın joqtap jalamay» dep tañ qaldım. Alla saqtap Sülekeñ tiri eken, birazdan soñ esin jidı. «Allahtı bir, payğambar «s.ğ.s» haq, jaqsılıq ta, jamanşılıq ta – bir Alladan» dep iman keltire twrıp, «baylıq mwrat emes, kedeylik wyat emes» dep wrpağına wlağattı söz tastay twrıp, adam ömirinde jañağıday keleñsiz jäytter kezdesse, mwndaydı «Allanıñ aq bwyrığı osılay bolıp, bayğwstıñ peşenesine osını jazğan ğoy» dep tüsinudiñ ornına, ülken bir masqaraşılıq, wyattı jağday retinde tüsinip, soğan qorlanuınıñ sebebin osı künge deyin tüsine  almadım.

Nwrmwhammed babamızdan tarağan er wrpaqtarınıñ ülkeni Atam inilerine aytqanın istetetin. Rımqoja äkemiz öziniñ qızday alğan äyelin tastap bayı ölgen, soñında jas qızı bar äyeldi alamın degende, «qoy, öziñniñ qızday qosılğan qosağıñnan ayrılma» degenine  könbediñ dep ağamızdı baqanmen wrıp, basın jarıp qoyıptı. Wlı Otan soğısınan qaytpağan inisin sağınıp,  «Basın jarğanımda da aldımnan şıqpadı ğoy» dep, keyin közine jas alıp otıratın. Allah näsip etse, bwl jäytke de alda tolığıraq toqtalamın ğoy dep oylaymın.

jalğası,

Bası: http://kozhalar.kz/20197450-omirding-kejbir-kezengderi

Tañbalar

Wqsas maqalalar

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan

Жабу