Sır-swhbat

Meniñ qasietti saparım

Qajılıqtıñ birinşi küni - Minada

(Qajılıq kezinde suretke tüsirudi jön körmedim sol sebepti suretsiz jariyalap otırmız) 

Tañğı üşte Qajılıq parızımızdı öteuge niet etip, Mekkeden Minağa keldik. Bwl alğaşqı qajılıq qadamımızdıñ bastalatın jeri. Mina atauı qwrbandıqqa şalınğan maldıñ qanımen baylanıstı wğımdı bildiredi deydi. Mwnda şalınğan maldıñ qanı jerge tigenşe pendeniñ künäsi de tögiledi eken. Bir qızığı, Mekkede mayda qara şıbın bolsa da, milliondap mal soyılıp, qanı ağıp jatqan jerge üymelegen şıbındı körmedik. Qızıl josa qanğa qanğa qws ta joq. Bwl da Allanıñ ämirimen bolıp jatqanğa wqsaydı. Qwrbandıqqa şalınatın toqtılar üş qatarlı torğa toğıtılıp ülken mäşinelarmen alıp kelip jattı.

Sonımen Minadağı qaz-qatar tizilgen palatkalardıñ şetinen bizdiñ elden kelgenderge de jay belgilegen eken. Ol biik bökterdiñ däl eteginde, palatkalar men taudıñ arasın şağın köşe bölip twr. Bastauşılarımız ärqaysımızğa 50 sm orın belgilep, qatar ornalastıq. Basımızğa Mekkeden ala şıqqan şağın sömkemizdi jastandıq. Mağan bwyırğan jer jeldetkiştiñ astı eken, onşa jaqtırmasam da ündemesten, säl-päl mızğıp almaq boldım. Biraz uaqıt ötken joq, etjeñdileu kelgen bir kelinşek, «sizben orın auıstıruğa boladı ma, mağan jeldetkiş bolmasa, demalısım qiındau bolıp twr» dedi. Quana kelisip, kelinşekpen orın auıstırıp, jetpisterdegi bir apanıñ janına bardım. Qalada jürgende köp qajılardıñ arasınan kezdespegen ekenmin, jılıwşırap söylestik. Botan dep özin tanıstırğan apamız oñtüstikten kelgenin ayttı. Bas jağında elektr şäynegi twr eken, «eşkim alıp ketpesin, qarap qoy» dep özi wyqığa ketti. Ülken kisiniñ sözine jımiıp, aqırın ornımnan twrıp sırtqa şıqtım. Jan-jağıma qarap, palatkanıñ bir şetine şüberek baylap (adasıp ketpes üşin belgim ğoy) qorşaudan asıp, şağın taudı betke aldım. Aqırındap örlep kelip, ortan beline jetkende bir tastı tasalap, jaylasıp, palatkalar qalaşığına köz saldım.

Keremet! Keremet! Aytuğa söz joq deytindey! Bükil älemnen kelgen qajılar ağı, qarası sarısı bar, barlığı mına Mina tauınıñ baurayına ülken bir merekege jinalğanday. Däl osı köñil-küy ärkimde de bar. Keşe keşkisin biz tüsken qonaqüydiñ iesi, meşittiñ imamı jäne qonaqüy ornalasqan köşeniñ aqsaqaldarı men şeyhtarı jinalıp bizderge qonaqası bergen edi.

«Sizder Allanıñ qonağısızdar. Mekke sizderdiñ ekinşi otandarıñız», öz üyleriñizge, öz bauırlarıñızğa keldiñizder» dep, ıqılastarın bildirgen-di. Jayşılıqta «ekinşi otan» degen sözge köp kümänim bolatın. Bwl rette öte orındı aytılğanday. Iä, bizder ruhani Otanımızğa kelippiz. Ülken dastarhan basında jinalıp, qoldıñ basınday ğana et salınğan arabtardıñ asılğan kürişin jedik. Dastarhan üstinde bizdiñ jaqtıñ adamdarı swraqtarın qoydı. «Nege basımızdı qwbılağa berip wyıqtaymız?», «eki keştiñ arasında nege wyıqtamau kerek?» tağısın tağılar. Şeyhtar sözinen jañılıp, swraqtıñ mänin tüsinbedi de. Biraq osınıñ aldında uağızda aytılğan jayttardı qaytalap swrap, onıñ jauabın alıp otırıstıñ sänin bwzbadı. Bwl jerde eldiñ salt-dästürin islamğa teligen bizdiñ jaqtıñ adamdarı qatelesken sıñaylı. Tağı bir tartınıp qalğanım, köşege kilem tösep tastap, dastarhandı jayğan arabtardıñ qonaqjaylığına kümänmen qaradım.  Öytkeni  bizder qonaq kelse meyramhanadan bir-aq şığarar edik, bwlar olay etpey, köşeni qolayladı. Eger özderi de kilemniñ üstinde şıntaqtap jatsa, teñindey körgeni, äri europalıq mädeniet jetpegeni der edim. Biraq şeyhtarımız kresloğa jayğasıp, dastarhan basında tizilgen bizderge töbeden qarap otırdı. Bwl ärine, qonaq az otırıp köp sınaydınıñ keri ğoy.

Mekkeniñ qapırığınan tınısımız tarılğanday boluşı edi. Minanıñ  qoñır salqını, arasında üp etken samalı bar eken. Qwmırsqanıñ ileuindey jıbırlap jürgen adamdarğa qarap bir oyğa ketesiz. Birin-biri bilmeytin mıñ san adamdar näsip bwyırıp,  bir taudıñ eteginde jartı metr jerge twmsığın tıqqanına dän rizalıqpen  Alladan ümit kütip jür. Qalay tüsindirersiñ. Ärqaysısı Allanıñ süyikti  qwlı özi ekenin sezinip, qwlşılığımen jaqınday tüsedi. Osınşama nöpirdiñ ortasında jürip te, Allanıñ aldına kelgen jalğız öziñdey swhbattasasıñ. Bökterdiñ bir qaltarısına  tize bügip, aynalaña köziñ salıp otırğanda köñil tolqıp közge jas keledi. Jer ortasına jetken bizderdiñ joqtaytın närselerimiz köp bolsa kerek-ti, osındayda o dünielik bolğandar köz aldımızğa elestep, tilge kelgendey. Eşkimge aytılmağan bar sırıñ köz jasımen şığıp, pendelik qateleriñ jürekke tiken bolıp qadaladı eken. Jüregiñdi köz jasıñmen aqtarıp bolıp, äli de qwdaydan ümitiñ üzilmey janıñda jürgenderdiñ ömirine şuaq swraysıñ. Köñil sarayıñ köz jasımen tazarıp, bir Allağa degen qwlşılıqqa ğana orın qalğan siyaqtı.

Oyımdı «Allahu akbar» dep, taudı tebirenten top bölip jiberdi. Qarası mol türikter eken. Ayşıqtı qızıl tuın jelbiretip, jerdi jarıp jiberetindey ekpindi. Bizdiñ elden kelgenderdiñ de az emes şığar. Biraq şoğırlanıp, bayrağın jelbiretip jürgenin bayqamadım. Momın peyiline qaray bolar, bar-joğı sezilmey, şaşırap jüredi. Bayqamın tauğa örmelegender köbeyip keledi. Kün köterilip arqamdı qızdıra bastadı. Mende ädemi otırğan jerimdi tastap, Allanıñ ämirimen jayılğan aq şatırıma barayın dep şeştim. Bizdiñ palatkalar Avstraliya, Europa, Türkiya mwsılmandarına arnalıp tigilgen tizbektiñ arasında  twr. Şeşen, Täjikstan, Qırğızstan respublikalarınıñ tuları jelbirep, qatar qonğanın körsetip twr.

Arafatta ağılğan köz jası

Minada künimen bolıp, bir tünep, ertesine Arafatqa jettik. Mwnda kün batqanğa deyin bolu şart. Bwl qwlşılıq küni. Arafatqa tabanımız tiisimen  tik twrıp, dwğa-tilekterimizdi aytıp, köpke deyin tize bükpedik. Bwl jerde twrıp, künäm keşirilmeydi dep oylaudıñ özi künä delinedi. Rasında da, eñ jaqsı dwğa, Arafatta aytılğan dwğa. Payğambarımızdıñ özi (s.ğ.s) «Qajılıq-Arafatta twru» dep aytqan eken. Endeşe alıs elden taban tozdırıp kelgendegi bar dwğamız osı jerde Arafat jazığında aytıladı, osı jerde aytılğan dwğa qabıl etiledi.

Arafat jazığı qwmdauıttı kelgen, Minadağıday emes bwl jerde arakidik ağaş ösken. Qajılardı temir qorşaulı orındarğa, äyelder jağın künnen qalqa ilingen, taza jerge töseniş jayılğan aşıq jerge jayğastırdı. Jaydı oylap otırğan eşkim joq. Ärqaysısı özderimen özderi bolıp, qwlşılıqtarın jalğastıruda. Bir mezette «köptiñ tilegi qabıl boladı degen, osınday da osınday jağday edi, bärimiz birigip qwlşılıq jasayıq» degen ötinişter şığa bastadı. Barlığımız jabılıp aytqan adam üşin de Jaratqannan dwğa tiledik. Bwl künde qayır-sadaqa beru kerektigi aytılğan. Sonı biledi me, qayırşılar arlap ötkende qolımızdağı jemispen qosa aqşa qıstırıp rizaladıq. Negizi aqşa beruge tiım salınğan nwsqaudı alğan bolatınbız. Biraq tamaq beruge rwqsat. Bizderdiñ jemiske aqşa qıstırğanımız sol jerdiñ zañına tompaq kelmey, sadaqamızdı da bergendegimiz edi.

Küni boyı bir Allanıñ rizalığına bağıştağan dwğa-tilekterin, näpil namazdarın oqıp bolıp, aynalamdağı jwrt entigin basqanday boldı. Käsibi qızğuşılıq mwnda da tınım taptırmadı. Toqtağan jerimizden wzañqırap, aynalamızda ne bar eken degendey bir şolıp keluge bel bayladım. Resey mwsılmandarıñ qosını men mwndalap twr. Olardıñ jayı bizge qarağanda abattılau körindi. Şaşlıq jasaytın  da jaylasıp otıratın  jayı da  bar eken.

Endi säl wzasam Rahman tauı degen töbe twr, oğan da örmelep jatqan jwrtşılıq. Biraq bizder oğan şığudı maqsat etpedik. Bar küşimizdi sarqımayıq dep tüsten keyingi köpşilikke arnalğan dwğada boludı qaladıq. Sonımen  jol bastap kelgen imamdarımız bärimizdi jinap, dwğa oqıldı. Qasietti künniñ sipatın tağı eske saldı.

Mağan äsirese, künniñ qızarıp, batıp bara jatqan säti erekşe körindi. Keybir qajılardıñ bası keudesine salbırap, saqaldarınan jas tamşılap,  eki iığı selkildep eñirep otır. Eki qolın kökke jayıp, eki közden aqqan jası betterin juıp jatqanın kördim. Äyelderge qarağanda er-azamattar bostau eken degen oyğa keldim. Qızarıp, wyasına qonğan kündi közimizben wzatıp salıp, Mwzdalifağa attandıq.

Mwzdalifa. Jer-Ananıñ jatırında jatqanday

Tünemelikke Mwzdalifağa keldik. Taudıñ biik jalğız şoqısınıñ baurayına barlıq qajılar jinaldı. Aşıq aspannıñ astında bastarın qwbılağa berip, jantayğan qajılarğa qarap oyğa berilesiñ. Küni boyı boyıñdağı barlıq küş te, köz jası da sarqılıp, tek qana dittegen jerge jetip, demalu ğana qalğanday. Eki namazdı qosıp oqıp bolğan soñ, ertesine şaytanğa atatın tastı da osı jerde jinau kerek. Onı izdeudiñ qajetti az, jeri mayda qiırşıqtı tastı. Onıñ arqamızğa batqanın qolımızben sıpırıp tazalap alıp, keregin sanap, qaltamızğa tüyip salıp qoydıq. Aspan aşıq, jwldızdar samsırap twr. Mekke de qol sozımday jerde, jarıq ayı alıstan körinedi. Dürsin-dürsin avtobustan tögilgen qajılarğa qarap biraz uaqıt ötkizdik. «Läbbayka», «Allahu akbar» dep  dauıstağan qajılar öz eliniñ tuın jelbiretin kelip, köptiñ arasına  enip joq bolıp ketedi. Qatarımız köbeyip, ine şanşar orın qalmağanda jwldızdı aspandı jamılğı etip  tınım tabuğa tırıstıq. Bir qızığı, mwnday janıñda jürgen jandı elemeysiñ. Aynalañdağı şu, adamdardıñ  ärli-berli qozğalısına eleñ etpeysiñ. Jer ananıñ qwrsağında jatqanday qamsız, eş qorqınışsız jüregimiz tınıştalıp, tañnın atqanın küttik.

Ülken jamarattıñ auır jolı

Tañ namazınan keyin Mwzdalifadan Minağa qayta oraldıq. Bügin ülken jamaratqa tas atatın kün. Qwrban ayttıñ birinşi küni. Jönbasşımız bizden habar kelmeyinşe kütiñizder degen soñ, şaytanğa atatın tasımızdı saylap otırmız. Bir kezde «qwrbandıqtarıñız şalındı, jolğa şığamız» degen habar jetti.  Jol boyında işermiz degen sudı alıp sırtqa şığa bergenimde mennen erterek jetken Botan apamdı kezdestirdim. Sudı qaydan aldıñ dep swradı. Men palatağa qayta oralıp, bir bötelkeni Botan apağa wstattım. Ülken köşeniñ boyında basqaları jinalğanşa kütip twrmız. Meniñ janımda twrğan kelinşektiñ küyeui ayağıma qarap: «mınauıñız jaramaydı, bar bolsa basqasın kiiñiz, Ayağıñız isip jüre almay qalasız» dedi äyeliniñ ayağındağısın körsetip, Onday suğa kietin süyretpem bar bolatın, jügirip barıp auıstırıp keldim. Sändi, aldı-artı jabıq topıliımdi şeşip qoydım. Jol wzaq, eki tunnelden ötemiz dep etkertti. Qalıñ nöpirde bir-biriñizden ajırap qalmañızdar dep tağı ayttı. Allahu akbar dep  jamaratqa qaray bet aldıq. Bir büyirimde Botan apam. Apam  kişkentay torğayday bir wşıp, bir qonıp jürgendey  körindi. Ayağın jıldam basıp tınbastan «läbbaykanı» dauıstap aytıp keledi. Apama:«Läbbaykanı işiñizden aytıñız, şarşap qalasız» deymin janım aşıp. Apam adımın tejep, biraz kübirlep kelip, qaytadan dauıstap ketedi. Sirä tolqığan bolar. Onı da tüsinuge boladı. «Läbbayka» aspanda jañğırıp twr. Eriksiz qosılıp ketesiñ. Bir kezde artımızdan eki-üş tanıs äyel quıp jetti. Apamız arasınan tanısın körip, jürisin jıldamdatıp eruge talaptandı. Äp-sätte apamız arqasın berip, nöpirdiñ arasında joq boldı da ketti. Men alıs jolda şarşamayın dep ayañday basıp kelemin. Qısqa tunnel'den öttik, ekinşisine endik. Aua joq, adamdar lıqa tolğan tar jolda jüregiñ qısıp, lıqsıp ketedi eken. Jan-jağıma jaltaqtap kelemin, arqamda qırğızdıñ qızıl jalauı jelbireydi. Qajılardıñ arasında reseydiñ kökalajolağı bar. Europa elderiniñ şağın belgileri jelbireydi. Alğa qaray wmtılsamda biraz jürip tağı da arqama qaraylaymın. Adamdardıñ töbesinde tek jalaular jelbirep keledi. Qajılar: «Allahu äkbar, Allahu akbar, Allahu akbar, Lä ilähä illallahu, Allahu akbar,  Allahu akbar, uä lillähil-hamd» dep täkpirletkende tau titirkenip, tunneldi twndırıp jiberdi. Osı söz bärimizge quat bergendey tar joldan lıqsıp sırtqa şıqtıq. Keudeni toltırıp dem alıp, adımızdı jıldamdattıq.

Qwran boyınşa, qwrbandıq şalu öziniñ bastauın Allanıñ Ibrahimge jibergen sınağınan keyin payda bolğanın aytadı. Payğambar, 86 jasına deyin bala süymegen körinedi, tek 86 jasqa kelgende ğana Ismail düniege keledi. Bir küni Ibrahim tüsinde Allanı köredi, ol oğan jalğız wlın qwrbandıqqa şaludı aytadı. Jaratuşınıñ ötinişine qarsı kele almağan Payğambar balasın ertip, arqan men pışaq alıp osı jerge keledi. Balası ekeui kele jatsa, ibilis aqsaqalğa aynalıp, «äkeñniñ qayda alıp bara jatqanın bilesiñ ba?» dep bala men äkesin nietinen taydırmaqqa äreket etedi. Sonda ibilisti qumaqşı bolıp tas laqtırğan eken. Endi  bir aynalıp ibilis orta jastağı adamnıñ keypine kelip te bala bolıp ta aldınan şığadı. Qazir birinşisi jamarattıñ ülkenine tas atpaqpız.

Osı äpsana esime tüsip, Ibrahim payğambardıñ Allanıñ ükimin orındauğa tırısqan äreketine kedergi keltirmek bolğan şaytanğa tas atqalı kele jatqan jayımdı oyladım. Neşe ğasırlardan üzilmey jalğasın tapqan bwl äreket mwsılmannıñ biri meni Allağa jaqındatqanday. Mwnıñ Allanıñ ükimin qoldau ğana emes, şaytanğa tas atu arqılı öziñniñ de zor künäñdi laqtırıp tastağanıñ. Qiyamet qayımda laqtırğan tastarıñ  Jaratuşınıñ aldına  barğanda janıñda jatadı deydi bir hadiste. Osı oylar alıs joldı qısqartıp, ülken jamaratqa jaqındap keldik. Twtasıp teñselip kele jatqan jwrt Allanı kömekke şaqırğanday: «Allahu akbar….» Jügire basıp Ülken jamaratqa jettik. Tasır-twsır. Qwlaqtıñ tübinen zuıldap ötip jatır. Men de uısımdağı tastı şwñqırlı qabırğağa däldep atıp, jamarattan wzay berdim. Qaytar jolımızda irkilmedik. Äldeneden qaşqanday palatalar qalaşığına jetkenimde aldımnan Botan apamnan ärirek ornalasqan äyel qarsı şıqtı. «Seni izdep jatır edik. Jürşi» dep basqa  palatağa alıp keldi.

-Tanisıñ ba, Botan apa osı ma, bäri seni tanidı dep jatır dedi. Palatanıñ törinde bir taramıs denesi selkildep bireu jatır. Bir äyel basına sulı oramal basıp, ekinşi ayaq-qolın wstap otır. Es-tüssiz jatqannıñ üstine töngender abdırap mağan qaraydı. Eki-üş kün körşi bolğan adamınıñ  türin este saqtaysızdar ma? Botan apanı tanımay qaldım, onsızda arıq eti tartılıp jağı quşiıp, mwrın zorayıp ketken. Özim de qorqıp ketip, sol deuge tilim barmadı. Köylegin janına şeşip qoyğan eken: -Eger mına köylekti osı kisiden şeşseñizder, onda Botan apa osı, – dedim dauısım dirildep. Bir kezde özimizdiñ däriger keldi. Esime aldındağı eki künde  twmauatıp otırğan  soñ, paracetamol bergenim esime tüsip, däri işkenin ayttım. Oğan däriger eleñ etpedi. Entelegen äyelderge auanı tarıltpañdar degen soñ, basqaları apanıñ janında eki äyeldi ğana qaldırdı. Endi jedel järdem kütip otırmız. Odan ärige jüregim daulamay sırtqı şığıp kettim.

Änşeyinde «qajılıqta qaytıs boldı, Mekkede öldi» dep jatamız ğoy. Atalarınıñ osında ölgenin maqtanışpen aytatındar da bar. Beytanıs jandardıñ aldında jan tapsırğannıñ jaqsılığı joğın sezinip, Mekkedegi ölim osı ma degendey qinalıp kettim. Şının aytayın, ajaldıñ däl osılya kelgenin qalamadım. Közime jas twnıp, äl üstinde jatqan apağa da qayırım bolmay, sırtqa bezip ketkim keldi. Şığar esikke jaqınday berip edim, «qajı, qajı» degen dauısqa qaradım. Palatkalarımızdıñ qorşauın aynala   afrikalıq äyelder birdeñe satıp otıratın. Olardıñ  şarbaqtıñ işine kiruine rwqsat joq. Dauıs şıqqan jaqqa qarasam esikte bir aqsaqal twr. Sonı körsetip, qara qızdar şulap twr eken. Ündi kösemi Mahatma Gandidiñ suretin körgeniñiz bar ma? Däl sonday, eki büktelgen, qolında tayağı bar bir qariya. Jaqındap kelip, swrap edim, Özbekstannan kelgen eken. Adasıp qaldım deydi. Men bos twrğan erlerdiñ bir palatasına apardım. Onıñ adamdarı kelesi böliginde jinalğan-au, eşkim körinbeydi. Qariyağa su berip, jatqızıp, özim özbekstannıñ palatasındağılarğa habar beretin adamdı izdep kettim. Jaqsı jeri, astanalıq özbekter qoğamınıñ törağası Şerzod Pulatovtı kezdestirip edim. Sonı tauıp alıp, jağdaydı aytıp edim, özbekterge adam jibertti. Özim aqsaqaldı küzetip sırtta twrmın. Qariya şarşağan eken, aqırın tınıstap jatır. Sol eki arada ölip qaladı ma dep te qorıqtım. Botan apanıñ halin körgendegi sözderimdi  qaytıp alıp, mına toqsanğa jetken qariyanıñ mına haline qızıqtım. Osı jasqa kelip, Mekkeni niet etip, parızın orındağan mına aqsaqaldıñ imanınıñ beriktigine, nietiniñ mıqtılığına tañ qaldım. Aldında ğaan jılt etken küpirligimnen qısılıp: «Allam,  keşire gör, osı jasqa kelip, osınday asıl senimmen aldıña kelsem, ala ber» dep qaytaladım. Allanıñ ükimine qarsı şığıp, asılıq aytqanımdı tüsinip, şın jüregimnen keşirim swradım. Qwdaydıñ qalauına qarsı kelgenimdi tüsindim. Bir kezde qol arbanı süyretip qajılıqtıñ qızmetkeri keldi. Atanı twrğızıp, arbağa süyemeldep otırğızdıq. Qariyanıñ alğısın alıp, köşege şıqpaq oyımnan qaytıp palatama keldim. Kelsem, mana aldımnan şıqqan äyel ürpeyip otır. Qolında apamızdıñ telefonı. On şaqtı ret zvondağan siyaqtı. «Şuka ğoy, balası» dedi. Esime apanıñ şäy işip otırğandağı aytqan sözderi tüsti. «Jarmaymın-au dep edim, Şukağa, qoyıñız jaraysız dep jiberdi. Nemerem men keterde tas qılıp qwşaqtap, «onda ölip qalasız ğoy» dep jılap edi». Ne isteymiz? Täuekel dep telefonnıñ tetigin bastım. «Apamız auırıp qaldı» dedim, aytpaq oyımnan qaytıp. Ar jaqtan:«Astağfirullah!»  Balası şoşıp ketti. «Ol kisini basqa jerge jatqızdı, al telefonı qalıp qoydı»-dedim. Körşi kelinşekke qaraymın. Qazir habar aytsaq, viza alıp, şeşesiniñ süyegin alıp ketuge jağdayı jete me? Skorıy alıp ketti, biraq ne bolğanın bilmeymiz ğoy. Birjağınan şındıqtı aytpay aldağanday körindik. Birer sağat ötkennen keyin, apadan bir habar bolmağan soñ, telefondı jolbasşığa ötkizdik.

Ülken jamaratqa tas atqan küni osılayşa auır ötti. Osı küni bayqağanım, adamdardıñ bäri sapırılısıp, terilerine sıymay ketkendey. Kezdesken jerde dauırığıp, qattı dauıstap söylep, sözge kelip qalğandar da boldı.  Barlığınıñ közderi şatınap, beynebir momın mwsılmandardı qolmen auıstırıp qoyğanday. Keyinirek swrastırıp edim, alğaşqı şaytanğa tas atqan küni  keybir qajılar osılayşa teñselip ketedi eken.

Kelesi küni ekinşi jamaratqa tas atamız. Tosınnan bwyrıq keldi. Endi qart kisiler men äyelder tas atuğa barmaytın boldı. Onı imamnan berip jiberip,  räsimdi solar atqaratın boldı. Men bwl şeşimge kelispey jolğa şıqtım. Bayqaymın jalğız men emes, birsıprası özi barudı qalaptı. Bwl küni bäri tınış ötti. Bara jatıp, qağaz qoraptardıñ birin jırtıp alıp, qoltığıma qıstırıp ala şıqtım. Ondağı oyım qattı karton  jelpuiş bolar degenim. Bara jatqanımızda bir äyeldiñ qwlap jatqanın körip, twsınan ötip bara jatıp, serigine jelpuişti wstatıp kettim. Indoneziyalıqtar da şüpirlep qızıl mayların wstatıp jatır. Qinalğanğa qol wşın bergenimiz osı ğana. Nöpirdiñ astında qalamız, qayırılıp qaraytın şama joq. Qağbanı aynalıp jürgende de körgenim bar. Qwlap tüsken adamdı jastıqşa süyretip, adamnıñ ayağınıñ astınan suırıp alıp şığıp jatadı. Endigi mwnday jayttarğa közimiz de üyreneyin dedi.

Üşinşi küni jamaratqa qaray şığar aldında avtobus kelip, ülken-kişileri  minip aldı. 150-ge tarta jwrttan 20 şaqtımız ğana şaytanğa öz qolımızben tas atuğa täuekel ettik. Men barmın, eki qazaq apa bar. Jügimizdi berip jiberip özimiz Mekkege jayau qaytatın boldıq. Taudan tüsip qalağa baramız ğoy dep, süyretpemdi şeşip jöni dwrıs topıliimdi kiip aldım. (Aqılı qısqa äyel emespiz ba).

Kölik tosatın jerge kelisimen, tosa twrıñdar dep keri qaytardı. Sömkemizdi arqalap palatamızğa qayta keldik. Köp wzamay şığıñdar dep tağı şaqırdı. Palatanıñ aldına şığıp, ayaq kiimimdi izdep edim tappadım. Ärli-beri qaraymın körinbeydi. Kölik kütip twra ma, dereu süyretpemdi kiip alıp, sömkemdi kölikke tiep, az toppen jolğa şıqtıq. Palatalar qalaşığı Minadan Jamaratqa deyin, odan keyin Mekkege deyin wzaq jol eken. Kök bayrağımızdı jelbiretken tobımız bwzılmay jürip kelemiz. Tasımızdı atıp, dwğamızdı jasap Mekkege bet aldıq. Qajılıqtıñ kelesi şartı boyınşa Qağbanı aynaluımız kerek.  Jol jetkizer emes. Kün ıstıq.

Qalanıñ şetine kirdik. Köşe tolı qajılar. Kölik jürmeydi. Ayağımızdıñ astında bauı üzilip qalğan ayaq kiimder şaşılıp jatır. Qaltamızdağı auız suımız qaynap ketti. Jaqsısı jolay su taratatın furalar qoyılğan eken. Istıqtan auızdarın baqaday aşqan üymelegen qajılarğa bötelkelep laqtıradı. Qolımızğa tigeninşe dereu qağıp alıp, işip jatırmız. Furadağı ülkenderge kömektesip jürgen jügermekter bötelkeni tesip, odan atqılağan sudı bizge şaşadı. Änşeyinde ne der edik, qazir sol bürikken sudıñ astında üymeleymiz. Mına şöl taudan tüskenderdi de taqtan tüskenderdi de birdey müsäpir etip qoydı.

Istıq kündegi sudıñ qadiri osılayşa ötti. 16 şaqırım jerdi jayau jürip, eki ayağımız küp bolıp isip ketip, Mekeniñ ekinşi şetindegi qonaqüyimizge  jettik. Qajılıqtıñ endigi şartı Qağbanı aynalu. Qağbağa adam sıymay, uaqıtşa jabıldı degen habar keldi.

Minadan jayau jetkenime quandım. Äri ayaq kiimimniñ taban astında joğalğanına tañ qaldım. Eger sol  kiimmen şıqsam  Mekkege jete almay, jolda qaladı ekenmin. Bwl da qwdaydıñ qarasıp, qajılığımdı qabıl alğanı şığar, Allah wlıq dep köñilimdi birledim.

Aygül UAYSOVA

jalğası.  Bası:

Meniñ qasietti saparım

Meniñ qasietti saparım

 

Tañbalar

Wqsas maqalalar

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan

Sonday-aq, oqıñız

Jabu