باسقى بەت / عيبادات / لاۋحالى تۋ

لاۋحالى تۋ

ازىرەت سۇلتان مۇراجايى قورىنداعى ورتاعاسىرلىق تاريحي قۇندى مۇراعاتتىڭ ءبىرى ءامىر تەمىر داۋىرىنەن ساقتالعان  لاۋحالى تۋ. تۋدىڭ سابى اعاشتان جاسالىنىپ، جاسىل ءتۇستى بوياۋمەن بويالعان، ونىڭ ۇزىندىعى 8 مەترگە جۋىق، لاۋحاسى، ياعني، ۇشى قولادان قۇيىلعان، بيىكتىگى – 98 سم، سالماعى 5 كگ. «لاۋحا» ءسوزى –جازۋ جازىلعان تاقتاشا ماعىناسىن بەرەدى.

لاۋحانىڭ قۇيىلۋى مەن ويۋلارىنان، ورنەكتەلىپ جازىلعان اراب، پارسى جازۋلارىنان كەسەنەدەگى ورتاعاسىرلىق قولا بۇيىمداردىڭ قۇيىلۋ تەحنولوگياسىنا ءتان ورتاق تاقىرىپتىق، يدەيالىق، سيمۆولدىق بىرتۇتاستىقتى، ۇقساستىقتى كورەمىز. ماسەلەن لاۋحانىڭ مويىندىعىنىڭ قۇرىلىمدىق پىشىمىندە شىراعاندانمەن ۇقساستىق ايقىن كورىنسە، سۇيىرلەنگەن جاپىراققا ۇقساس نەگىزگى بولىگىنىڭ ءپىشىنى جانە قوشقار ءمۇيىز ويۋلارىمەن اياقتالۋى ەسىك القاسى مەن تايقازاننىڭ تۇتقاسىنا ۇقسايدى. لاۋحانىڭ ۇشىنداعى ۇلكەن ويۋدىڭ ۇشتاسقان ۇزىن ۇشتارىنىڭ ورتاسىندا ەكى جاعىنان بىردەي وقىلاتىنداي ەتىپ «اللا» ءسوزى ويىلىپ جازىلعان.

وسى «اللا» ءسوزىن جيەكتەگەن ەكى قوشقار ءمۇيىز ويۋدىڭ ۇزىن ۇشتىقتارىنىڭ ا بەتىنە «كاليما ءشاحادات» پەن اللا تاعالانىڭ ەسىمى جازىلعان.  لاۋحانىڭ ۇشىنداعى قوشقار ءمۇيىز ويۋدىڭ ەكى جاققا شيىرىلعان ۇشتارىنىڭ ەكى بەتىندە ءتورت حاليفانىڭ اتتارى جازىلعان. ا بەتىندە: ابۋباكىر سىددىق، ومار فارۋق. ب بەتىندە: وسمان اففان، ءالي ءال-مۇرتازا.

نەگىزگى بولىكتىڭ ورتاسىنان سيممەتريالى تۇردە ەكىگە ءبولىپ، ەكى بەتىنەن دە وقۋعا بولاتىنداي ويىلىپ، وسىمدىك تەكتەس ورنەكپەن اشەكەيلەنىپ سۋلس قولتاڭباسىمەن بىلاي دەپ جازىلعان: «قازاق تىلىندەگى ماعىناسى) – مۇحاممەد، ءالي اللانىڭ نىعمەتى!

دۇنيەگە شاپاعاتشى، ءارى ءىلىمنىڭ كەنى، قالاسى بولىپ كەلگەن پايعامبار مەن سول ءىلىمنىڭ قاقپاسى – ازىرەت ءالىنى قۇدايدىڭ بەرگەن نىعمەتى دەپ تۇسىندىرەدى. سونىمەن قاتار بۇل جازۋدى  ءىلىمنىڭ  وسكەلەڭ رۋحىن، شاپاعات ەتەر نۇرىن پاش ەتىپ، ەكى دۇنيەدە دە باقىتقا باستار قاسيەتىنە يشارالايتىنداي وسىمدىك تەكتەس ورنەكپەن ايشىقتاپ، ەكى جاقتان وقىلاتىنداي ويىپ جازىلعان اشىق كورىنىسىمەن ايقىنداپ، سيممەتريالىق ۇيلەسىممەن بەينەلەيدى. نەگىزگى بولىكتىڭ ۇشتالا بىرىككەن جالپاق جيەكتەرىنىنىڭ ا بەتىندە: (قازاق تىلىندەگى  ماعىناسى):

ءيا، اللا! مۇحاممەد مۇستاپاعا، ءالي ءال-مۇرتازاعا، جانە حاسان ءال-مۇجتاباعا، كەربالادا شەيىت بولعان حۋسايىنعا، ءالي زاين ال-ابيدينگە، مۇحاممەد ءال-باقىرعا، جاعىپار ءاس-سادىققا، مۇسا ءال-كازىمعا، ءالي ءار- ريزاعا،  مۇحاممەد ءات-تاقيعا، ءالي ءان (ناقيعا), ءال-جاۋاد حاسان ءال-اسكاريگە،  مۇحاممەد ءال-ماحديگە يگىلىك بەر! جانە نابيلەردىڭ ەڭ سوڭعىسى، ءارى پايعامبارلاردىڭ باسشىسى، بارلىق الەمدى جاراتقان اللانىڭ ەلشىسى، مۇحاممەدكە يگىلىك بولسىن!

پايعامبار اۋلەتتەرىنىڭ  ەسىمدەرى مۇحاممەد (س.ع.س) پايعامبار مەن ازىرەت ءالى  ەسىمدەرى ايشىقتالعان نەگىزگى ورنەكتى كومكەرە جيەكتەي جازىلعان. ولاردى قۇرمەتتەۋ، ۇلگى-ونەگە تۇتتى، عيبراتتى ءومىر مەن ىستەرىن ناسيحاتتاپ جىر، حيكمەتكە قوسىپ حالىققا جەتكىزۋ، ولارعا سالاۋات جولداپ، دۇعا تىلەۋ داستۇرىمىزدە ۇزىلمەي جالعاستىق تاپقان، بۇگىنگە جەتكەن يگىلىكتى سالتىمىز.

لاۋحانىڭ نەگىزگى بولىگىنىڭ ب بەتىندەگى و جاقتاۋداعى جازۋ: ءماتىن پارسى تىلىندە قازاقشا ماعىناسى: «… بۇل الەمدەگى شايحتاردىڭ باسشىسى، حازرات حاقتىڭ (اللا تاعالانىڭ ) دوسى، الاۋي (ازىرەت الىدەن تاراعان ۇرپاق) شايح احمەت ءياساۋيدىڭ حاناكاسىنىڭ تۋى!» تۋ ۇشىنىڭ اعاش ساپقا بەكىتىلگەن مويىندىعىندا كەسەنەدەگى شىراعدانداردىڭ  جازۋلارىنا ۇقساس اراب جازۋى بار. ولار وسىمدىك تەكتەس ويۋمەن ورنەكتەلىپ، 18 سم ۇزىندىقتا سۋلس قولتاڭباسىمەن بەدەرلەنگەن جازۋ. «قۇرمەتتى سۇلتان، پاتشا، عالىم، سوزىنە ءىسى ساي، ادىلەتتى ءامىر تەمىر كورەگەن.

ءماتىندى دايىنداعاندار: سادۋاقاسوۆ د. مەيىرمانوۆ ا. اراب، پارسى تىلىندەگى جازۋلارادى وقىپ، تارجىمالاعان: موللاقاناعاتۇلى س.

 

سونداي-اق، وقىڭىز

ازىرەت سۇلتان كەسەنەسى : زيارات ءتارتىبى

اۋليەنىڭ كۇمبەزىنىڭ وڭتۇستىك ەسىگىنەن قازان تۇرعان كۇمبەزگە كىرگەن سوڭ، قۇبىلا جاعى شەتىندە جولبارىس حانعا (ساعد اۋليەگە) زيارات …

پىكىر قالدىرۋ

ە-پوشتا مەكەنجايىڭىز جاريالانبايدى. مىندەتتى ورىستەر * تاڭبالانعان