Basqı bet / Jarıq nwrdıñ säulesi

Jarıq nwrdıñ säulesi

Soñğı Abız

Wzın aqqan Sarısudı, Öziñ jaylap, jağala. Jüyrik penen jorğañdı Öziñ minip bağala, – dep qazaqtıñ jeri menen baylığın tek qazaq ielense degen oyda zar qağıp, «qazaq dalasınıñ tası qazaq balasınıñ jeydesine tüyme bolıp qadalsın» (Älihan Bökeyhan) degendi ol basta armandap ketken ädebiettegi zar zaman aqındarınıñ basında twrğan jırau Şortanbay Qanaywlı …

Tolığıraq oqu »

Ğaziz qajı Ämirhanovtıñ ömiri men qoğamdıq qızmeti

Ğaziz qajı Ämirhanov  kieli Torğay jerinde jas wrpaqqa bilimmen tärbie berude jäne Islam dinin el ömirine qayta engizude, ädebietpen önerdi, mädenietti damıtuda, mwrajaylarmen meşit- medrese jwmıstarın jaña zaman talabına say jürgizude eresen eñbek siñirdi.   Ğaziz Ämirhanov 23 aqpan 1927 jılı qazirgi Qızbel auılınıñ Teke özeniniñ boyında meşit qonıs ornında,  …

Tolığıraq oqu »

Ğaziz ağay Ämirhanov

     «Tez qasında qisıq ağaş jatpaydı» degen halıq mäteli esteriñizde şığar. Bwl jerde tez dep otırğanım kiiz üydiñ esigi men keregesi jasalatın tal-daraqtı tüzetetin köne aspap. Tabiğatta oqtauday tüzu ağaş sirek kezdesedi, Adamzat düniesi de solay. «Mal alası sırtında, adam alası işinde». Teli-tentek, qisıq-qıñır el işinde jetip artıladı. Üy  …

Tolığıraq oqu »

Şwğay halfe Kenebaywlı

Qwranımız–kommunistik ustav, wranamız–kommunizm bolğan keşegi bir parıqsızdau zamanda qay jaqsınıñ qadirine jete aldıq. Basqasın bılay qoyğanda, tirisinde äulie atanğan Mäşhür-Jüsiptiñ ziratın ortasına tüsirgen imansız qoğam el ardaqtısı bolğan talaylardıñ attarın wmıttırdı. Olardıñ qaysıbirin endi izdep jatırmız, qaysıbiriniñ atı-jönderi birjolı wmıtılğan. Sonday adamdardıñ biri de biregeyi – Şwğay halfe Kenebaywlı.    …

Tolığıraq oqu »

Sarmanqoja Jünisqojawlı (1850-1924)

Sarmanqojanıñ küreskeni 1893 jıldıñ küzi. Järmeñkege tigilgen üylerdiñ sanı asa köp. Qalanıñ qırat jerinde ornalasqan järmeñkeniñ oñtüstik betinde Qoşqar ata, teriskeyindegi Qaratau jağında qır bwlaqtı möldir suın jağalap tigilgen üylerde palau basılıp, et asılıp, şaylar qaynap jatır. Järmeñkege alıp kelgen uaq mal bir bölek, qara mal bir bölek, jılqı bir …

Tolığıraq oqu »

Qissa Mwhammed sallwllahü-ğalayhi uässäläm

Ğabbas raziolla Ğanwhma aytadı: «Haqsübihana ua tağala jwmaqtı, tamwqtı, Jer men kökti, ğarış uä kürsini uä häm basqaların jaratqan zamanda Alla tağala öz nwrınan biraz nwr aldı. Sol nwrğa Haqtağala: «Sen habibim, yağni dosım Mwhammed bol», – dedi. Sodan keyin ol nwr Adam ğ.s.-nıñ jaratılğanına deyin 500 jıl boyı ğarışta …

Tolığıraq oqu »

«Raşahat ayn äl-Hayat – Tirşilik köziniñ sır tamşıları»

Qoja Ahmet Iasaui  Qoja Jüsip Hamadanidiñ üşinşi halpesi edi. Tuğan jeri – Iası. Ol Türkistandağı tanımal qala. Qoja hazireti esiminiñ soñındağı laqabı osı qalağa baylanıstı alınğan. Ol kisiniñ  qabiri sonda. Türkistan halqı onı qoja ata Iasaui dep ataydı. «Ata» sözi noğay tilinde «äke» mağınasın bergenimen, onı türkiler şeyhtardıñ wlılarına qoldanadı. …

Tolığıraq oqu »

«Qisasi Rabğuziy» avtorınıñ tuğan jeri – Rabat Oğız qıstağı Şäuildirde

Qazaq ädebieti, jalpı türki ädebieti tarihında «Qisasul änbiya» nemese  «Qisasi Rabğuziy» («Rabğuzi qissaları») attı    şığarmanıñ ornı bölek. Äygili ädebiet zertteuşisi Beysembay Kenjebaev 1969 jılı «Qisasul änbiyağa» arnalğan  maqalasında onıñ Qazan töñkerisine deyin qazaq arasında köp tarağanın, hat tanığan qazaq onı oqığanın, bilgenin aytqan bolatın. Ataqtı «Birjan sal men aqın Saranıñ …

Tolığıraq oqu »

Balta qoja

Qarağandı oblısınıñ Jañaarqa audanındağı Tügisken eldi mekeniniñ tumaları Isqaq äji men Balta qojanı ozsa Qarağandı oblısı, qalsa Jañ-arqa audanınıñ twrğındarı «äulie» dep tanıp,qwrmet twtıp, ol kisilerdiñ «kärämattarın» añız qılıp, atadan balağa aytıp otıru ürdiske aynalğan.    Balta qoja on toğızınşı ğasırdıñ soñında düniege kelip, jiırmasınşı ğasırdıñ qırqınşı jıldarına deyin ömir …

Tolığıraq oqu »

Halıqtı imandılıqqa baulığan

Erterekte köşpeli qazaq halqı «älemdi bir jaratuşı bar» dep kök täñirine senip kelgen. Täñir degen sözdiñ mağınası jaratuşı degen wğımdı bildiredi. Bizdiñ elimizge qojalar kelip islam dinin taratqanda qazaqtardıñ biri Allanıñ barlığın tez qabıldauı özderi sengen täñirge oraylas keluinen deuge boladı. Öytkeni, Alla da älemdeginiñ barlığın jaratuşı ğoy. Al islam …

Tolığıraq oqu »