باسقى بەت / جارىق نۇردىڭ ساۋلەسى / رابعۇزي / ساقابالاردىڭ سيپاتى

ساقابالاردىڭ سيپاتى

ساقابالار اللا تاعالا تىلەمەگەن ءىستى قىلمادى. بارشا ساقابانىڭ ونەرى ءدىن جولىندا سوعىس جاساماق ەدى.

كۇندىز-ءتۇنى شايتان لاعنەتتىڭ ازعىرۋىنان ساقتانىپ، اللا تاعالاعا عيبادات قىلار ەدى. ىستەرى اللا ۇكىمىنە ريزالىق ەتىپ، سابىر ەتەتىن. تۇندەردە تۇرىپ قۇران وقىپ، ىجداھات ەتۋشى ەدى. تىلەكتەرى ءدىن جولىندا عيبرات قىلىپ، سول جولدا ءشايىت بولۋعا دايىن ەدى.

بارشا ساقابادا 3 فازيلات بار. 1-ءشى: كوڭىلدەرى كۇنادەن پاك. 2-ءشى: عارىپتارعا مارحابات قىلماق. 3-ءشى: قازاعا رازى، بالەگە سابىر.

ابۋباكىر سىدىق-رازيوللاھۋ

عازيفاريوللا ايتتى: بۇل كۇنى ەرتەڭگىلىك نامازىن وقىدىق. راسۋللاعا ۇيىپ، نامازدى ءتامام قىلعاننان كەيىن، پايعامبار ع.س. «ابۋباكىر قايدا؟» – دەدى. ول: «ابۋباكىر دايىن. جانىڭىزدا»، – دەپ جاۋاپ بەردى. سوندا پايعامبار ع.س. ايتتى: «ءيا، ءراcۋلۇللا! سەنىمەن بىرگە كەلگەن ەدىم، ءھام ءبىرىنشى ساپتا ەدىم. سول كەزدە، دارەتىم بۇزىلىپ، قايتا دارەت الماق بولىپ مەشىتتەن شىققانىمدا: «ءاي، ابۋباكىر!» دەگەن داۋىس ەستىدىم. قاراسام ءبىر التىن ىدىس ىشىندە قاردان اق، شەكەردەن ءتاتتى سۋ بار ەكەن. سول ىدىس ۇستىندە; «ءلا ءىللاھا ءىللا للاھ ءمۇحامادۇ ر-ءراسۋلۇللاھ ابۋباكىر سىدىق»، – دەپ جازىلعان. سول ىدىسپەن دارەت الدىم. داستيمالمەن ءجۇزىمدى ءسۇرتىپ، نامازعا كىردىم»، – دەگەندە، پايعامبار ع.س: «ساعان ول سۋدى كەلتىرگەن جەبىرەيىل، ال ءداستيمال قويعان ميكايل ەدى. سەن شىعىپ كەتكەننەن كەيىن، ءبىرىنشى راكاعاتتىڭ قيرا ءاتىن ءتامام قىلعاننان كەيىن يسرايل ع.س. تىزەمدى ۇستادى». «سەن كەلگەنگە دەيىن رۇكۇعى (ەڭكەيە المادىم) قىلا المادىم»، – دەدى. مۇنان سوڭ پايعامبار ع.س. «ابۋباكىر مەنىڭ ۇمبەتتەرىمە شاپاعاتىن تيگىزدى»، – دەدى.

اۋەلى يسلامدا مال سارىپ قىلعان سىدىق ەدى. پايعامبار ع.س.-عا قىزىن بەردى. مەشىتتە عيبادات قىلعان ابۋباكىر سادىق ەدى. حاقتاعالا ابۋباكىردى ءجۇسىپ ع.س. سياقتى قىلدى. ءجۇسىپ ع.س.-عا «سىدىق! – دەسە. ابۋباكىرگە: «ءھام سىدىق»، – دەدى. ءجۇسىپ ع.س.-ءدى ريان پاتشالىعىنا حاليفا قىلسا، ابۋباكىردى مۇحاممەد ع.س.-ءنىڭ حاليفاسى ەتتى. ەكى جاھاتتەن ياھيا پايعامبارعا ۇقساس ەتتى. ابۋباكىر مۇحاممەد ع.س.-عا كوپ ۇقساس ەدى. ابۋباكىردىڭ كەرەمەتى سونداي، ولەرىندە وسيەت قىلىپ: «مەن ولگەننەن كەيىن، كەبىندەپ، جانازا وقىپ، رۋزا ي مۇستاحارعا (مەككەدەگى پايعامبارلار قابىرى) بارىپ: «ءاسسالامۇ عالەيكۇم، ءۋا ءراسۋلۇللا! ابۋباكىردى رۋزا يعە قويارعا رۇقسات بار ما؟» – دەپ سۇراڭىز. ەگەر ءراسۋلۇللا رۇقسات ەتسە، رۋزا ي مۇستاحاراعا كومىڭىز»، – دەگەن.

ابۋباكىر وپات بولعاننان كەيىن، وسيەتى بويىنشا سالەم بەرىپ، رۇقسات سۇرادى. سوندا رۋزا ي اشىلىپ، ءمايىتى قابىل الىندى.

ابۋباكىر-سىدىقتا 72 فازيلات (ەرەكشەلىك) بار ەدى. بۇل قاسيەتتەر ءباني يسرايل جۇرتىنا بەرىلمەدى.

عۇمار-حاتاب-ءرازيوللاھۇ-عانۇھۇ

ءراۋاياتتا: جەبىرەيىل ع.س. پايعامبار ع.س.-عا «ءاي، راسۋلۇللا! عۇمار يمانعا كەلدى. يسلام ءدىنى قۋات تابار»، – دەپ ءسۇينشى ءبىلدىردى.

حيكايات: پايعامبار ع.س. زامانىندا ءبىر ءبيشى قاتىن بار ەدى. سول ايەل سوعىستان قايتىپ كەلگەندە پايعامبار ع.س.-عا «سەن سوعىستان امان قايتساڭ ءبىر بي بيلەپ بەرەمىن دەپ ايتقان ەدىم»، – دەدى. سوندا پايعامبار ع.س: «مەن سوعىستان امان-ەسەن قايتتىم، ايتقانىڭدى جاسا»، – دەدى. سول ساتتە ول ايەل قولىنا بارابانىن تۇتىپ، جىر ايتىپ بەرمەكشى بولدى. عۇمار رازيوللا كىرىپ كەلگەندە، قاتىن بارابانىن تاستاي سالىپ، قاشا جانەلدى. پايعامبار ع.س. جىميىپ كۇلىپ: «مىناۋ شايتان جولىن ۇستاعان زالىم ەكەن عوي»، – دەيدى. عۇمار ءدىن يسلامعا توعىز ءجۇز مەشىت تۇرعىزدى. ءبىر كۇنى ءراسۋللۇللا ساقابالارعا: «مەن عۇماردى سۇيەمىن. سىزدەر دە عۇماردى سۇيىڭىزدەر. عۇمارعا دۇشپاندىق ەتكەندەر اللانىڭ ءھام پايعامباردىڭ دۇشپانى بولادى»، – دەدى.

حاكايات: كۇندەردىڭ ءبىر كۇنىندە، عۇمار حاليفا بولعاننان كەيىن حاسەن، حۇساين ءرازياللاھۇ عانۇھما عۇماردىڭ ماجىلىسىنە بارىپ كىردى. عۇمار ءرازياللاھۇ حاسەن مەن ءحۇسايندى قۇرمەت ەتىپ، جانىنا الىپ ءسۇيدى. حاسەن، حۇساين بۇل عۇماردىڭ سۇيگەنىن اتالارى عاليعا ايتىپ برادى. ول زاماندا حازرەتى عالي جانىندا باسقا دا ساقابالار بار ەدى. حازرەتى عالي: «البەتتە، عۇمار ءسىزدى سۇيەر. مەن پايعامبار ع.س.-نەن ەستىدىم، عۇمار دۇنيەدە ءدىن-يسلام نۇرى – جۇماق شىراعى»، – دەدى. بۇل ءسوزدى حاسەن مەن حۇساين عۇمارعا: «ءاي، حاليفا! ءسىز يسلام – نۇرى، جۇماق – شىراعىسىز»، – دەدى. سوندا حازرەتى عۇمار: «ءاي، راسۋلۇللا ۇرپاقتارى! بۇل ءسوزدى اتاڭىز عاليدان، ول راسۋلۇللادان ەستىگەن بولاتىن»، – دەدى.

بىردە ايشا: «ءبىر كۇنى كوككە قاراسا، جۇلدىزدار ءبىر-بىرىمەن تۇتاسىپ، كوككە تولعان ەكەن. ەي، راسۋلۇللا! ءبىر كىسىنىڭ كوكتەگى جۇلدىزدار سانىنداي جاقسىلىعى بولار ما؟» – دەدى. سوندا راسۋلۇللا: «ارينە، بار! عۇماردىڭ جاقسىلىعى سونداي بولار»، – دەدى. «ەي، راسۋلۇللا، مەن ول جاقسىلىقتى اتامنان ءۇمىت ەتكەن ەدىم»، – دەدى. راسۋلۇللا ع.س: «عۇمار ءوزى ابۋباكىر جاقسىلىعىنان قالعان ءبىر جاقسىلىق»، – دەدى. پايعامبار ع.س. جەبىرەيىل ع.س.-عا: «ءاي، جەبىرەيىل! عۇماردىڭ اللا تاعالا سىيلاعان ەرەكشەلىگىن ايت»، – دەيدى. سوندا، جەبىرەيىل ع.س: «ءاي، راسۋلۇللا! نۇھ پايعامباردىڭ عۇمىرى سياقتى جاسىم بولعان كۇننىڭ وزىندە عۇماردىڭ جاقسىلىعىن ايتىپ بىتىرۋگە جەتپەس ەدى»، – دەيدى.

پايعامبار ع.س. ايتتى: «ۇمبەتىمنەن ابۋباكىر مەن عۇمار جۇلدىزدارعا قاراعاندا كۇن مەن اي سياقتى. ءار اۋرۋدىڭ شيپاسى بار. كوڭىل شيپاسى اللا تاعالانى زىكىر قىلماق. اللا تاعالا زىكىرىنىڭ شيپاسى اباباكىر مەن عۇماردى سۇيمەك. سوندىقتان ۇمبەتىمنىڭ: «ءلا ءىلاھا ءىللا للاھ مۇحاممەدۇر ءراسۋلۇللاھ»، – دەپ ايتۋىن تىلەيمىن، ياعني ابۋباكىر مەن عۇماردى سۇيۋلەرىن تىلەيمىن»، – دەگەن.

عۇسمان-عافان-رازياللا

ءنازھاتۇلمۇجاليس كىتابىندا ايتادى: عۇسمان تابۇك سوعىسىندا 950 تۇيە، 1000 ات اللانىڭ رازىلىعى ءۇشىن بەرىلىپ، ساقابالارىن سوعىسقا كىرگىزدى. عۇسمان رازياللا قۇراندى كۇندىز ءبىر مارتەبە، كەشتە ءبىر مارتەبە قاتىم قىلار ەدى.

حازرەتى عالي ايتادى: «پايعامبار ع.س.-نان سۇرادىم، ءاي، راسۋلاللا! جۇماقتا جاسىن بار ما؟» – دەدىم. راسۋلاللا ايتتى: «ارينە، بار! ارقاشان عۇسمان جۇرگەن جۇماقتا ءجاھۇت ۇقساس جاسىن وتىنىڭ جارىقتىعىنداي نۇر جالتىرار»، – دەدى.

عۇسمان كاپىرلەر قاستىق قىلعاندا: «ءاي، ماشرۇكتەر! اللادان قورقىڭىز، راسۋلاللادان ۇيالىڭىز. مەن راسۋلاللانىڭ 4 دوس ساقاباسىنىڭ ءبىرى بولامىن. مەن ەش زينە قىلمادىم. كىشكەنە كۇنىمنەن باستاپ باليعاتقا تولعاننان بەرى قامىر (ەسىرتكى) ىشپەدىم. ءاسىلى، جالعان سويلەگەن ەمەسپىن. راسۋلۇللا جانىندا تۇكىرمەدىم. ءتانىمدى قاسىمادىم. ءبىر راكاعات نامازدا قۇران اۋداردىم. قاريلار ءۇشىن (قاريلار قۇراندى جاتقا وقيتىن بىلىمدىلەر) قۇراندى ءتارتىپ قىلىپ جيدىم. (دەمەك، قۇران كوكتەن پاراق-پاراق بولىپ تۇسكەندە، سونى رەتتەپ، جيناپ، كىتاپ ەتىپ تۇپتەگەن). ءار ايات قۇرمەتىنە ءبىر قۇل ازات ەتتىم. ءسىز اللادان قورىقپاي، پايعامباردان ۇيالماي ماعان قاستىق قىلاسىز»، – دەيدى.

عالي-ءابۋتاليب ءرازياللاھۇ

حيكاياتتا: ءبىر كۇنى حامزا رازياللامەن بىرگە عابباس رازياللا سوزگە كەلدى. حامزا ايتتى: «مەن سەنەن گورى جاقسىمىن. قاعبانى عيمارات قىلدىم»، – دەيدى. سوندا عابباس: «مەن سەنەن گورى جاقسىمىن. قاجىلارعا سۋ ىشكىزگەن مەنمىن»، – دەدى. ەكەۋى «مەككە الدىنا شىعايىق. كىم كەزدەسسە سودان ەكەۋمىزدىڭ قايسىسىمىزدىڭ جاقسى ەكەنىمىزدى سۇرايىق»، – دەپ دالاعا شىقتى. سول كەزدە عالي ۇشىراستى. ەكەۋى اڭگىمەسىن ايتتى. سوندا عالي ايتتى: «مەن ءسىز ەكەۋىڭىزدەن دە جاقسىمىن. اللانىڭ بىرلىگىنە، پايعامباردىڭ شىندىعىنا سىزدەردەن بۇرىن يمان كەلتىرگەنمىن»، – دەيدى.

پايعامبار ع.س. ايتتى: «ءاي، عالي! سەنى سۇيگەن، سەنى دوس كورگەن ادام – ءمۇمۇن. سەنى دۇشپان كورگەن ادام – مۇنافيق (مۇنافيق – مۇسىلمانشىلىققا ىشتەي سەنبەي، سىرت كوز ءۇشىن مۇسىلمان بولۋشىلار)»، – دەدى. يمان اعزامنان، حازرەتى عاليدىڭ فازيلەتىن سۇرادى. يمان اعزام راحمەتاللاھۇ ع.س. ايتتى: «حاقتاعالا، حازرەتى عاليدى ارىستانىم دەيدى. سوندىقتان دا كوپ حالىق حازرەتى عالي قىلىشىنان قورقىپ، ءدىن يسلامعا بوي ۇسىندى».

حيكاياتتا: حازرەتى عالي ايتادى: «قيامەت كۇنى تۋعاندا مۇحاممەد ع.س.-ءنىڭ كاۋسار كوڭىلىنەن حالىققا سۋ ىشكىز دەپ قولىما نۇردان ءبىر ىدىس بەرىلەر. ءبىر حالىق كوپ زورلىق قىلار. سوندا ولارعا مارحابات قىلىپ، سۋ بەرەرمىن. بىراق ول سۋدى ىشە الماس. سەبەبى، سۋ ۋلى بولار. سول ساتتە عارىشتان ءامىر كەلىپ: «ءاي، عالي! عۇسماندى دۇشپان تۇتقانداردان بەزەرمىن. ول قاۋىم، دوڭىز سۋرەتىنە كىرەر»، – دەدى.

قيامەت كۇنى جۇماقتا ءبىر نۇر كەز بولار. جۇماق يەلەرى نۇرعا ىنتىزار بولار. سوندا ءامىر كەلىپ: «ءاي، قۇلدارىم! بۇل ءتاجى نۇرى ەمەس، جۇزىنە قاراپ كۇلگەن ءپاتيمانىڭ نۇرى»، – دەيدى.

ءاي، حاۋا انانىڭ قىزدارى! دۇنيەدە جۇرگەندە ءپاتيما قۇساپ ەرلەرىڭىزگە بوي ۇسىنىپ، ادەپتى بولىڭىزدار. سوندا قيامەت كۇنى سىزدەرگە، ءپاتيمانىڭ شاپاعاتىنا بولەنىپ، جۇماققا كىرەسىزدەر.

حيكايات: حازرەتى عۇمار حاليفا ۋاقىتىندا ءبىر قاتىن، حازرەتى عۇمارعا كەلىپ: «مىناۋ ەركەك مەنى كۇشتەپ، ءزينا ء(زينا – زورلىق جاساۋ) قىلدى. ءماني سۋى مىنا كيىمىمدە، ءىش كيىمىمدە ءالى كۇنگە شەيىن بار، بىراق بۇل ىسكە كۋا جوق»، – دەيدى. وسى ۋاقىتتا عالي كەلىپ قالادى. حازرەتى عۇمار بولعان اڭگىمەنى حازرەتى عاليعا ايتتى. قاتىننىڭ كيىمىندەگى جۇققان نارسەنى حازرەتى عالي وتقا ۇستادى. وتقا تۇتقاندا ول جۇمىرتقا اعى بولىپ شىقتى. سوندا حازرەتى عالي: «ءماني سۋى بولسا كيىمىڭە سىڭەر ەدى، دەمەك جالعان ايتقانسىڭ»، – دەپ ەر كىسىنى بوساتىپ، قاتىنعا 80 قامشى دۇرە سوقتىرادى. سوندا حازرەتى عۇمار: «ەگەر عالي بولماسا، مەن ۇياتقا قالار ەدىم»، – دەپتى.

ءXىىى عاسىردىڭ اياعى مەن ءXىV عاسىردىڭ باسىندا كونە تۇركى تىلىندە ءىرى تۋىندىلار اكەلگەن ناسيرۋددين بۇرھانۋددين رابعۇزيدىڭ «قيسسا-ءسۇل-ءانبييا-ي» ەڭبەگىن تاتارشادان اۋدارعان روزا مۇقانوۆا

سۋرەتتى تۇسىرگەن  سۇلتان سەيىت

سونداي-اق، وقىڭىز

پايعامبارىمىز مۇحاممەد ع.س.-ءنىڭ حاديشامەن نەكەلەسۋى

مۇحاممەد ع.س. 18 جاسقا جەتكەندە اتاسىمەن بىرگە تۋعان قانداسى عاتكە ابۋتاليبكە: «ەي، قانداسىم! ءبىزدىڭ مۇحاممەد …

پىكىر قالدىرۋ

ە-پوشتا مەكەنجايىڭىز جاريالانبايدى. مىندەتتى ورىستەر * تاڭبالانعان