Sır-swhbat

Eñkeymegen ekeu

(Äsilhan Ospanwlı men Qaltay (Qaliolla) Mwhamedjanovtıñ ömirleriniñ keybir wqsas sätteri)

Qazaqstannıñ halıq jazuşısı, dramaturg Qaltay (Qaliolla) Mwhamedjanov 70-jasqa tolğan mereytoyın ötkizuge Şımkent arqılı  – Qızılordağa kelgende (1999 j.) bizderge:  – Esiñde bolsın, Şımkentte wstaz-ğalım, jornalşı, audarmaşı Äsilhan Ospanwlı esimdi ağañ bar. Ol sanalı ğwmırın zar zaman aqındarınıñ mwraların qazirgi jastarımızğa jetkizgen ülken twlğa, turaşıl, qazirgi zamannıñ «ättegenayların» elden bwrın sezingen, oyın aşıq aytqan, degeninen qaytpaytın, äm eñbekşil, pendeşiliginen azamattığı mol, sol ağañmen etene tanısudı esiñde saqta, degen-di. Keyinirek onıñ wlı – suretşi, jazuşı, etnograf, zertteuşi  Eralı Äsilhanwlı Ospanovtı bilgennen keyin, Qaltay ağamızdıñ tapsırması jadımızda qayta jañğırıp, Äsilhan ağanıñ qiın da qızğılıqtı, tartısqa tolı, nätijeleri köbine tabıspen ayaqtalatın isterine köz jetkizip, Qaltay ağamızdıñ ömir tarihına wqsaytın köptegen jäytterdi zerdeley bastadıq. Ekeuiniñ de ömirnaması qazirgi jastarımız tamsana, twşına, tañırqap oqitın dünieler eken.

 

Äsilhan Ospanwlı 1934 jılı Oñtüstik Qazaqstan oblısı, bwrınğı Arıs audanınıñ Kömeşbwlaq aulında düniege kelgen. Babası Twrlıqoja eskişe dini sauattı, qajılıqqa barğan, meşit imamı bolğandıqtan, äkesi Ospanqoja da quğın-sürgin zardabın köp körgen. Bwl rette Qaltay ağanıñ äkesi aqın, dindar Mwhamedjannıñ (Qaramoldanıñ) halıq jauı degen jalğan jalamen atılıp ketkeni (1937j) Qaltaydıñ studenttik kezi men keyingi jazuşı dramaturg bolıp qalıptasqan uaqıtındada Keñestik kezenniñ sayasi şeñberine simağan äke şığarmaşılığı aldın talay kes-kestey bergeni eske tüsedi.

Soğıs jıldarı (1942-1944 jj.) Şımkent mwğalimder institutın, keyin (1948-1955 jj.) QazMU-niñ (qazirgi äl-Farabi atındağı QazWU) filologiya fakul'tetiniñ jurnalistik bölimin tämamdağan ağanıñ bala kezinen oyanğan qwştarlıq sezimi onı ğılımi jolğa jeteleydi. Akademiya prezidenti Q.Satpaevqa jazğan sansız ötinişterinen keyin 5 perzentin, qart äke-şeşesin qaldırıp, 1959 jılı Qazaqstan Ğılım Akademiyasınıñ aspiranturasına qabıldanıp, «HİH ğasırdıñ ekinşi jartısındağı qazaq ädebieti tarihınıñ mäseleleri (Mädeliqoja, Maylıqoja, Qwlınşaq, Molda Mwsa, Nwralı, Ergöbek aqındardıñ şığarmaşılıq qızmeti negizinde» degen taqırıpta dissertaciya jazadı. Wlı Mwhtar Äuezovtiñ ğılımi jetekşiligimen bastalğan jwmıs, ol kisi ömirden ozğannan keyin köptegen qiındıqtar men kedergilerge kezdesedi.

 

Qaltay ağanıñ Qızılorda pedinstitutınıñ 2 kursın tastap, Taşkenttiñ Öner institutınıñ bir kursın bitirip, aqırı Mäskeudiñ A.V.Lunaçarskiy atındağı (GITIS) teatr öneri institutın tämamdap, kezinde şeginşektep oqığanı oyğa oraladı.

Äsilhan-ağa aspiranturanı bitirgennen keyin 2 jıldan soñ, 1964 jılı 14 qañtarda dissertaciyalıq jwmısın qorğap, (akademikter Qajım Jwmaliev pen Säbit Mwqanovtar qarsı boladı) filologiya ğılımdarınıñ kandidatı ğılımi därejesin aladı. Söytip qazaq ädebieti tarihında alğaş ret joğarıda atalğan altı aqınnıñ şığarmaları ğılımi aynalımğa tüsip, tuğan halqımen qauışadı. Keyin bwl saladağı ğılımi izdenisteriniñ nätijesin jinaqtap   20-dan asa kitap bastırıp şığaradı.

Zar zaman aqındarınıñ birde-bireui orta mektep oqulığına engizilmegendikten, Äsilhan ağa osı bağıtta tınımsız eñbek etti. Joğarı biliktegilerge birneşe ret hat joldaydı. Qazirgi Sır eliniñ basşısı, halıqtıñ qwrmetine bölenip otırğan Qırımbek Köşerbaevtıñ Ministr kezinde Maylıqoja şığarmaları alğaş ret mektep oqulığına engizildi. Sondıqtan Äsilhan ağanıñ Qırımbek inisine degen alğısı şeksiz bolıptı. Janı jaqsılıqtan jaralğan isker basşı Qırımbekke degen Qaltay ağanıñ da, ağayın-tuıstarınıñ da rizaşılığı wşan-teñiz. Öñir basşısı özi tikeley aralasıp qazaqtıñ Qaltayınıñ bay kitaphanasın Qızılordağa aldırıp, oblıstıq Ä.Täjibaev atındağı ämbebap kitaphanasınan arnayı oqu zalın aştırdı. Söytip Qaltaydıñ bay qazınası tuğan elimen qauıştı.

Qazir qoğam qayratkeri degen jauaptı, qasietti, märtebeli, mändi wğımnıñ därejesin tüsirip jiberdik. Ol kündelikti kim bolsa sonı madaqtaudıñ qwralına aynalıp ketti. Äsilhan men Qaltay ağalardıñ ömirbayandarımen jete tanısıp, oqıp bilip, jüregimizge tereñ qabıldağannan keyin – eki twlğanı da, nağız qoğam qayratkerleri qatarına jatqızar edik. Sözimizdi däleldeyik.

Şın mağınasındağı qoğam qayratkeri özi ömir sürip otırğan qoğamnıñ qwlı emes, onıñ qozğauşı küşi boluı tiis. Qoğam qayratkeri özi bel ortasında jürgen qoğamdı keri tartatın tüytkilderin bilip, sezinip, onıñ sebepterin twşınıp, tığırıqtan şığaratın joldarın köpşilik sahnasına şığarıp otıru kerek. Qaltay ağanıñ kez kelgen şığarmaların alsañız şındıqqa negizdelgen uıttı külki men ötken qoğamnıñ keleşeksiz, kertartpa kezeñderine meñzep otıradı.

Al Äsilhan ağa 1986 jılğı aqpan ayında, yağni jeltoqsan oqiğasına deyin M.S.Gorbaçevke, onda qazaqtardıñ wlttıq tilinen ayırıla bastağanın, orıstanu sayasatınıñ şwğıl jürip bara jatqanın, qazaq halqınıñ wlttıq bolaşağına qauip tönip twrğanın, qazaqtardıñ da wltşıldıq namısı bar ekenin däleldep hat joldaydı. 10 aydan keyin köpke mälim Almatıdağı L.Brejnev alañında Qazaq jastarınıñ bas köterui jazıqsız jastardıñ qantögisimen ayaqtalıp, 1987 jılı OK arnayı qaulısımen qazaq wltına «wltşıl» degen jala japtı. Oqu ornında, mekemelerde osı qwjattı qoldauğa şaqıratın arnayı jinalıstar ötkizilip, atalğan şara Şımkent pedinstitutında da ötedi. Partbiletti ötirik qalqan etkender jastardı ayıptap söz söylegende, Äsilhan ağa şıdamay minbege şığıp bir jıl bwrın Qazaqstandağı jağday jaylı M.S.Gorbaçevke hat jazıp, jedelhat joldağanın aytpaqşı bolğanda, institut rektorı, Ä.Omarov: «Jeltoqsanda alañğa jastardı osınday docentter bastap şıqqan», – dep jala jauıp söyletpeydi. Jastardıñ äreketterin jaqtağanı üşin oğan qatañ sögis berilip, jiırma jıldan asa wstazdıq etip, mıñdağan şäkirtter dayındağan ağa jwmıstan quıladı. Jinalıs barısında N.Ahmetov siyaqtı azamattar men kommunist studentter süyikti wstazın qanşalıqtı qoldağanmen, rektordıñ tegeurindi şeşimi olardı basıp tastaydı. Şındıqtıñ saltanat qwruı wzaq process ekeni tarihi şındıq. Üş jıldan keyin Äsilhan ağanıñ  «Oñtüstik Qazaqstan» gazetinde (13 qazan, 1990 j.) «Men qalay «wltşıl» atandım» degen maqalası jarıq körgennen keyin, Şımkenttegi Oljabay Süyerqwlov t.b. köptegen azamattardan, şäkirtterinen  ädilettilikti jaqtağan hattar aladı.

Al Qalağaña kelsek, 1986j. 18-jeltoqsanında öner, mädeniet qayratkerleri R.Bağlanova, E.Serkebaev, Ä.Kekilbaev, Ş.Mwrtaza, E.Rahmadiev, T.Äbdikovtermen alañğa kelip jastardı aqılğa keluge şaqırğanmen,  bwlardı  tıñdamağan,  jazıqsız jastardıñ qanı tögilgeni belgili.

Älemdi dür silkindirgen osı bir kezeñde Qaltay ağadan artıq zäbir körgender sanaulı-aq şığar. Qalağañnıñ jalğız wlı – Altay Mwhamedjanov (İşki ister Ministrliginiñ naşaqorlarmen küres bölimi bastığınıñ kapitan şenindegi orınbasarı) rejisser, halıq qalaulısı, KSRO Joğarğı Keñesiniñ deputatı Ä.Mämbetovti 17 jeltoqsan küni ölimnen qwtqarıp qalğanı üşin jauapqa tartıladı. Türmege jabılıp, atası Mwhamedjannıñ abaqtıda körgen azabınıñ dämin tatadı. Üş jıldan asa uaqıtta 6 ret isi sotta qaralıp, eşqanday qılmıstıq dälelderi tabılmay, aqtalıp, qızmetine qayta alınıp, polkovnik şeninde zeynetke şığadı. Jalğız wlınıñ jazıqsızdan jazıqsız isti boluın Qaltay ağa men anası Farida jeñgemizdiñ qanaşalıqtı qinala kötergenin sözben jetkizu qiın.

Al Äsilhan ağa bolsa öz principşildiginiñ, adaldığınıñ eskertkişi bolsın dep ädiletsiz jazanı aluğa ötiniş te jasamaptı. Aldağını köregendikpen boljaytın ağa täuelsizdik tañınıñ da qaşıq emes ekenin sezinse kerek! Jamandıq degen wğımnıñ jaqsılıq wğımımen qatar jüretinin eskersek, qaysar minezdi Äsilhan ağa instituttan ketkennen keyin qol qusırıp otırmay, bwğan deyin jariyalağan 8 kitabınan basqa, tağı da 3 kitap jazıp, baspağa tapsıradı.

Äsilhan ağa 1986 jılğı Qazaqstan emes bükil Odaqtı dür silkindirgen qazaq jastarınıñ äreketin jaqtağanı üşin jwmıstan quılsa, Qaltay-ağa 1987 j. «Pravda» gazetine basılğan «Boysya ravnoduşnıh» degen maqalası üşin işten şalatın jağımpazdardıñ jalasına wşıradı. Ol jaylı Qalağañ: «Kelesi jılı oktyabr' ayında «Pravda» gazetiniñ tilşisi T.Esilbaevtıñ ötinişimen Jeltoqsannıñ tuu sebepteri turalı 20 bettik maqala jazdım. Onda Qazaqstannıñ oqu orındarında halqımızdıñ ötken tarihı, ruhani mwrası oqılmaytındığın, el basındağılardıñ onımen isi bolmağanın bayandadım. … Al «Pravda» gazeti Marks pen Leninnen basqa kim jazsa da, öz sayasatına jügindirip jariyalaytının jurnalister bılay twrsın, kez kelgen sauattı adam bilse kerek, – dep jazıptı. Osı maqala avtorları Qalağañnıñ maşinkağa basılğan 20 bettik «Boysya ravnoduşie» degen maqalasın 1987 jılğı 6 qazanda «Pravda» gazetinde jariyalanğan «Boysya ravnoduşnıh» degen nwsqamen salıstırıp şıqtıq. Gazet Qaltay ağanıñ köp oyların bwrmalap, taqırıbın da özgertip basqan. Kezinde osı maqala üşin Qaltay Mwhamedjanovtı jazğıruşılardıñ biri Äljappar ağa Äbişevtiñ özi maqalanıñ tüp nwsqasımen tanısqannan keyin, Qalağañmen tabısıp, ağalı-inili bolıp ketken. Maqalada köterilgen köp mäseleler Äsilhan ağanıñ bwğan deyingi M.S.Gorbaçevke jazğan hatında aytıladı. Sol kezdegi eñ bedeldi basılımdardıñ biri «Sovetskaya kul'tura» gazeti (24 jeltoqsan, 1987j) bir nömerinde «Dramaturgiya Rozova, Salınskogo, Makaenko, Muhamedjanova, Kolomiyca otkrıto i strastno vıstupila protiv takih massovıh yavleniy v zastoynıy period kak zloupotreblenie vlast'yu, kar'erizm, korrupciya, çvansto, grajdanskaya passivnost'» – dep jazıptı. Älemge äygili joğarıda atalğan orıs dramaturgterimen Qalağañnıñ qatar twruı, onıñ şığarmasınıñ şındığın moyındağandıq. Qoğamdağı keleñsizdikterdi ärtürli därejedegi basşılardıñ «köñilderine qaramay şıjğıra» aytudan Äsağañ da, Qalağañ da tayğan emes. Sondıqtan bolar, ekeui de köre almauşılıqtıñ talay kesapat-kesirin köp tarttı.

Wltım degende eşteñeden ayanıp qalmaytın Äsilhan ağanıñ aytpasqa bolmaytın wltjandılıq bir erligi – Özbekstanda oqıp, bilim alıp, äsker qatarına qabıldanıp, Wlı Otan soğısı jıldarı General-mayor äskeri lauazımı men Keñes Odağınıñ Batırı atağın alğan Sabır Rahimovtıñ qazaq ekendigin däleldegendigi. Şıñırauda qala jazdağan şındıqtı şığaru üşin köp izdenip, baspasöz arqılı mäseleni halıq talqısına salıp, qazirgi Qazığwrt audanındağı tuıstarımen kezdesip, qwjattar jinap Qazaqstan, Özbekstan ükimetteriniñ aldına mäsele qoyıp, Sabır Rahimovtıñ qazaq ekendigin jankeştilikpen däleldep, 1972 jıldıñ                            9-mamırında «Oñtüstik Qazaqstan» gazetinde, «Leninşil jas» gazetiniñ                     6-mausım küngi sandarında S.Rahimovtıñ äkesi qazaq ekenin elge jariya etti. Generaldıñ maydandas dosı, äri jarı Qwralay Älibiqızı Natullaevamen baylanısıp, tuıstasıp ketti. Ağa eñbeginiñ tağı bir jemisi – Şımkent qalasındağı äskeri kolledjge Sabır Rahimovtıñ esimin beruge belsendi atsalısuı. Bwl rette de qazaqtıñ ayağına twsau bop jabısatın pendeşilik perdesi Äsilhan ağanı da aynalıp ketpepti. Egemendikten esi ketken öziniñ keybir şäkirtteriniñ baspasöz betinde Sabır Rahimovtıñ qazaq ekenin däleldeude «ayanbay» eñbek etkenderin jariyalauı, atalmış oqu ornınıñ 30 jıldıq mereytoyına qwrmetti qonaq retinde şaqırılğan Äsilhan ağanıñ jasağan eseli eñbekteriniñ oqu ornınıñ basşısına telinuiniñ kuäsi bolğanı qanday ayanıştı deseñizşi !

Äsilhan ağanıñ wltjandılığın aytqanda, öziniñ qwjatın ädeyi 3 ret örtep, sonşa ret 100 somnan ayıppwl tölep, Ospanwlı degen familiyamen tölqwjat alğanınıñ özi ne twradı. Batır Bauırjan ağamız birde sol kezdegi «Jwldız» jurnalınıñ bas redaktorı Äbden Satıbaldievke Äsilhan ağanı nwsqap: – Sen mına kisini bilesin be? – degende, ol: – Iya jerlesimiz, jas ğalım, – depti. Onıñ jauabına qanağattanbağan Baukeñ közinen ot şaştıra: – Sen onı bilmeydi ekensiñ. Men – Bauırjan Momışwlımın, ol – Äsilhan Ospanwlı, al – Sen Satıbaldievsiñ», – depti. Osı bir üş auız söz batır Bauırjannıñ Äsilhan ağağa riyasız köñiliniñ körinisi ispettes.

Äsilhan Ospanwlı körkem audarma salasında da köp eñbek siñirgen. Atap aytsaq, Özbek (A.Qahhar), Türikpen, Äzerbayjan, Ärmän, Gruzin, Venger, Rumın, Bolgar, Ağılşın, Şotland halıqtarı jazuşılarınıñ şığarmaların qazaq, orıs tilderinde söyletip «Anar» jäne «Tartu» attı wjımdıq jinaq şığarğan. Al Qalağañ bolsa, şetel, qırğız, özbek, orıs avtorlarınıñ öleñderi men ädebi äm dramalıq şığarmaların söyletkeni tarihi şındıq.

Qoğamdağı keleñsizdikterdi ärtürli därejedegi basşılardıñ köñilderine qaramay şıjğıra aytudan Äsilhan-ağa da, Qalağañ da tayğan emes. Sondıqtan da bolar körealmauşılıqtıñ, qızğanıştıñ talay kesapattarın körgen qos twlğa qayıspay, eñkeymey, qaqtığıstıñ qayrağımen jigerlerin jana tüsken sıñaylı.

Eñkeymegen ekeudi joğarıda qoğam qayratkeri dep atap öttik. Sol oyımızdı tolıqtıra tüseyik. Ötken ğasırdıñ 70-jıldarı Aral problemasınıñ şieliniskeni sonşalıq, ol jerden  halıqtı köşiru jaylı mäsele köterilgende Äsilhan-ağa, bir-eki otbasına jağday jasaytındığın jariya etti. Qazaqstannıñ birşama jerleriniñ Özbekstanğa ötkenine öziniñ däleldi, däyekti qarsılığın da bildirdi. Leningradtağı ermitaj direktorı Piotrovskiyge hat jazıp, qasietti Tayqazandı Türkistanğka qaytaru mäselesin alğaş ret kötergende Äsilhan-ağa! «Igor' polki jaylı sözdi» audarğan I.Şklyarovskiyge «Dalalıqtardı (bizderdi) jabayı» dep surettegeni üşin «Pravda» gazeti arqılı narazılıq pikirin jetkizip, qatelikterin moyındattı. Şımkenttegi Rubenşteyn köşesine A.Baytwrsınovtıñ esimin beru kezindegi eresen eñbegi tağı bar. Äsilhan-ağa özinen göri wltınıñ joğın joqtağan, qiındıqtarğa qayıspağan, turaşıldığımen twğırın biiktetken qaysar twlğa edi.

Al Qaltay ağağa kelsek, onıñ kez kelgen dramaturgiyalıq şığarmaları qoğamdağı kezdesetin keleñsizdikterdi aşı külkimen kelemejdegendikten, joğarğı deñgeydegi basşılardıñ köñilinen şıqpaytını belgili. Kezinde ekonomikası qarıştap damığan Türik elimen tikeley baylanısqa şığıp halıqaralıq «Zaman –  Qazaqstan» gazetin, täuelsizdik jıldarında «Türkistan» gazetterin aşuı, onıñ qoğam qayratkerliginiñ bir körinisi bolsa, tuğan auılı «Şirkeylidegi» orta mektepke jerlesi, aqın Äbiraş Jämişovtiñ esimin aluğa atsalısqanı, tuğan jerge degen şeksiz süyispenşiligin däleldese kerek.

Eñkeymegen ekeuler wlı Mwhtardı wstaz twtqan twlğalar. Äsilhan ağanıñ Qazaqstan küngeyinde  ädebiet tarihına engiziluin kütip jatqan Mädeliqoja, Maylıqoja, Qwlınşaq, Mwsabek, Nwralı aqındardıñ şığarmaların zertteuge arnalğan dissertaciyalıq jwmısınıñ ğılımi jetekşisi de Mwhtar Äuezov bolğan.

Älişer Nauaydıñ 500 jıldıq merekesine (1949 j.) qwramında S.Mwqanov, Ä.Täjibaev, A.Toqmağanbetov, Ğ.Ormanov, Ğ.Slanovtar engen Qazaq delegaciyasın Taşkentke M.Äuezov basqarıp keledi. 14 jasında Mwhañnıñ latın ärpimen 1935 jılı jarıq körgen «Tas tülek» attı p'esalar men äñgimeler jinağınan bastap, keyingi şığarmalarımen de  tanıs Qaltay-studenttiñ Mwhañmen bwl jolı tikeley sälemdesuine jüregi daualamaptı. Ataqtarı jer jaratın jazuşılardıñ işinen jerlesi äri ağası Asqar Toqmağanbetov Hamza teatrında ötetin merekelik şarağa student Qaltayğa bilet berip, soğan qatısu mümkindigine ie bolıptı. Biraq öz sözimen aytsaq: «Ol kezdegi özime layıq moda-gimnasterka, galife-şalbar, soldat bäteñkemen teatr parteriniñ ekinşi qatarında ülde men büldege oranğandardıñ ortasında (Qwday basıña salmasın) kirpişeşenniñ üstinde jalañaş otırğanday, qaşan saltanattı keş ötkenşe äbden berekem qaştı» – dep jazadı. Wlı Mwhtardıñ tüpsiz tereñ bilimi men tapqırlığınıñ kuäsi bolıp jiınğa qatısqan Qaltay student: «Mwhañ sözi mağan bärinen asıp tüskendey äser etti. Öz ornına kele bergende Osman YUsupov wşıp twrıp,  Mwhañnıñ sözine riza bolğanı sonşa ayqara qwşaqtap alıp betinen qayta-qayta süygeni äli köz aldımda….. Sonımen ol saparda Mwhaña qol berip sälemdesuge däti barmay didarın körip, sözin tıñdağanımdı mol däulet, zor qanağat sanap qaytqan sol kezdegi «Sorpaq bayıñ» men bolamın»- dep jazıptı.

Qalekeñniñ wlı Mwhtarmen ekinşi ret kezdesuine Moskvanıñ A.V.Lunaçarskiy atındağı teatr-öner institutınıñ 5-kursında oqıp jürgende (1953 j.) säti tüsipti. Ol kezde Mwhañ MGU-dıñ professorı bolıp ornalasıp, filologiya fakul'tetine wlttar ädebietinen däris oqıp jürgen kez eken. Kafedra meñgeruşisi G.I.Goyannıñ wsınısımen M.Äuezovtiñ dramaturgiyası jaylı diplom jwmısın jazuğa rwqsat swrau üşin «Moskva» qonaq üyine izdep baradı. Bwl uaqıt «Socialistik Qazaqstan» gazetine «Professor Mwhtar Äuezov eski qatelikteriniñ şırmauında» degen ülken maqala «Pravdadan» bastap ortalıq gazetterdiñ birsıpırasında boy körsetip jatqan kez edi. Qalağañ bwlardan habardar bolsa da, Mwhañ dramaturgiyasınan diplom jazğısı keletinin aytqanda: «Şırağım olay bolsa jas bala ekensin, diplom degenge kez-kelgen taqırıp jaray beredi, qazir men turalı jazıp abıroy alu qiın, zaman jöndelse köre jatarsıñdar» – dep şığarıp saladı. Zamannıñ ottı jalını laulap twrğanda student Qaltay Äuezov şığarmaşılığı jaylı jwmıs jazğanda ne boların aldın-ala boljağan wlı Mwhtarğa Qalağañ ömir baqi rizaşılığın bildirumen ötti. Sol uaqıttağı alasapıran sapırılıstar kezinde «halıq jauı» retinde äkesi atılıp äli aqtalmağan jas bozbala Qalağañdı Mwhañ bir «ajaldan» alıp qaladı.

Mwhañ tarapınan äkelik, wstazdıq qamqorlığın Qalağañ üşinşi ret 1959 jılı aqpan ayında qoyılğan «Böltirik börik astında» spektakli töñiregindegi aytıs-tartıs, dau-damaylar kezinde erekşe sezinedi. Bwl turalı Qalağañ: – «Eki-üş künnen keyin osı spektakl'ge arnalğan körermender konferenciyasınıñ qortındısı jariyalanğan «Leninşil jas» gazetiniñ arnaulı beti Mwhañnıñ «Bwl külkige dän rizamız» degen maqalasımen aşıldı. Dualı auızdan şıqqan wlı wstazdıñ kieli batası äli künge deyin meniñ öner jolımdağı qwbılnama bolıp keledi», – dep jazıptı.

Sonımen Wlı wstaz Mwhtar Äuezovten däris aluı, onıñ wlılıqtan bastau alatın qoldauın körui, wlınıñ wlılığın wlıqtauı ömirden eñkeymey ötken ekeuge tän qasiet bolatın.

Sözimizdiñ soñında aytarımız Qaltay-ağa közi tirisinde eñbeginiñ nätijesin körip, talay marapattarğa ie boldı. Onıñ ruhın wlıqtau äli de jalğasın tabuda. Al Äsilhan ağa ötken ömirinde tek tös belgilermen keudesin kömkeripti. Ağanıñ iske asırğan igi isteri marapattıñ barlıq türine keletinin eskerip, ölşeusiz eñbegin keyingi jastarğa ülgi etu üşin, atın mäñgilikke wlıqtau maqsatındağı is-şaralardı wyımdastırudı Oñtüstik Qazaqstan oblısı men Şımkent qalası basşılarınıñ ülesine qaldırdıq. Bwl wsınımızdıñ oñ şeşim tabatınınada senimimiz mol.

Maqalamızda atı älem şarlağan Qalağañdı Äsilhan ağadan keyin qoyıp nege bayandağan degen saualğa aytarımız: Qalağañnıñ özi közi tirisinde: «Anau Äsilhan ağa twrğanda bizdiñ törde otıruımızğa jol bolsın», – degen iltipatın ömir boyı wstanımınan şığarmay ötkendiginiñ kuäsimiz. Sondıqtan bizder de eñkeymey ötken ekeudiñ silastığı men sırlastığına şübä keltirmeudi jön sanadıq. Ağa men ini osınday aq bolsın!

 

    Qazbay Qwdaybergenwlı – Qorqıt ata atındağı  QMU professorı,

    Künimjan Qwdaybergenova – «Qorqıttanu jäne ölke tarihı»

                            ğılımi-zertteu institutınıñ ğılımi qızmetkeri

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tañbalar

Wqsas maqalalar

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan

Sonday-aq, oqıñız

Jabu