Басқы бет / Білген Шайыр айтады (бет 6)

Білген Шайыр айтады

Өзiм де әдiлет үшiн қызмет еттiм

Қоқан әкiмдерi  Мәделіқожа Жүсіпқожаұлыны (1816-1888)  ұстауды Шардара өңiрiнiң беделдi адамы Өтетiлеу датқаға тапсырады. Көп қолмен аттанған Өтетiлеу ақынды ұстаудың ұрымтал жағдайын келтiредi. Осы кезде Мәделiқожа қасындағы он жетi жiгiтiмен бiр үйде отырған екен. Қуғыншылар қоршап келiп қалғанын естiгенде батыр: «Өтетiлеу өлтiре алмас, өлтiрсе де көме алмас» деп жiгiттерiне басу айтып, аттарына …

Толығырақ оқу »

Жүсіпбекқожаның қыз-Шөкеймен айтысқаны

 Шайқысламұлы Жүсіпбек, Жүсіпбек қожа (1857, Отырар ауданы Қожатоғай мекені – 1937, Шыңжан өлкесі, Ілек Қазақ автономиялы облысы Текес ауданы Шиеліөзек ауылы) – ақын, аудармашы, қазақ ауыз әдебиеті мұраларын жинаушы, насихаттаушы, жыршы. Ауыл молдасынан оқып, кейін медреседе білімін жетілдірген. Араб, парсы, шағатай, түрік тілдерін толық меңгерген. Оқуын аяқтаған соң ақындық, серілік жолға түсіп, ел аралайды. Сыр сүлейлері …

Толығырақ оқу »

Әзірет Әлидің соғысы

Жазайын назым қылып бір хикаят, Өтірік-жалғаны жоқ, шын хикаят. Имам Әли тақсырдың бір дұғасы, Анық сөз кітаптағы бұл хикаят.   Қаламды тебірендірдім өз жағыма, Қаламды тартсам, түседі сөзім шынға. Өтірік деген кісі айта берсін, Бұл сөзді жүргіздім өзім шынға.   Хикаятын сөйлейін Шорман молда, Жүреді жазылған сөз қолдан-қолға. Бұхардан ғылым …

Толығырақ оқу »

Өсиет

Бисмиллаһир – рахмани – рахим! Ойлансын дос-жараның, дұшпаның да, Әбеке қимылдай бер күш барында. «Сексеннің серіктікке септігі жоқ» Деген сөз сол баяғы ұстанымда. (Дәкәкки қартайғанда шәкірт болған, Сексеннің сеңгіріне шыққанында). Шабыт кеп шапқа түртіп шыдатпайды Шайырдың «Кәрі жыны» ұстарында. «Өнермен көңіл әсте қартаймайды», Дегенін бұрынғылар ұқпадың ба? Кеткенде тілден дәрмен, …

Толығырақ оқу »

ҰЛБИКЕ МЕН МӘДЕЛІҚОЖА АЙТЫСЫ

Айтыс Түркілер арасында ғана емес, жалпы адамзаттың барлығында бар. Әр кімде өз ой жүйесін әсемдеп жеткізгісі келеді. Бірақ, сыпыра айтыс, мерекелік айтыс, яғни мереке, той-думанда көпшілік жиылған жерде кең түрде  айтысу Қазақтың ғана маңдайына жазылған деп айтсақ ақиқаттан онша ұзап кете қоймаймыз. Айтыс Қазақ мәдениетінің биік бір шоқысы. Ал шоқыға …

Толығырақ оқу »

Ұмсын қыз бен Заман қожаның айтысы

Ұлы жүздің ішінен шыққан ақын Ұмсын қызбен Заман қожаның айтысқаны   Қыз айтыпты: «Бұл қожадан үш түрлі сұрау сөз сұраймын, екеуіне жауап берерде біреуіне келгенде қайраңдар,тоқталар. Тоқтаса, шын қожа болғаны. Онда ол пірлікке жарайды. Менмендікке салып тіл мен жағына сүйенсе, шын қожа болмағаны. Көп жиылған аһли сүннаттың ішінде қыз айтысады деген ойында …

Толығырақ оқу »

ҚИУА ЖОРЫҒЫ ТУРАЛЫ ЖЫР

   МӘДЕЛІҚОЖА ЖҮСІПҚОЖАҰЛЫ Жазылды өлеңменен бұл бiр нұсқа, Айта берсем бұл сөзiм емес қысқа, Гүбiрнатiр Қиуаны алған жылы Мәлiм болсын күнбатыстан күншығысқа.   Ерлiгi ол сапарда баршаға аян, Даңқы асқан айтуым болды мейман, Екi қолы қызыл қан қылыштасқан Онда қылған ерлiгiн қылдым баян.   Дүниеде жақсылардың аты қалған, Осындай жазылып …

Толығырақ оқу »

ЕЛ НАМЫСЫ – ЕР НАМЫСЫ (тарихи драма)

Нұрлан ҚАМИ ЕЛ НАМЫСЫ – ЕР НАМЫСЫ (тарихи драма) Қатысушылар: Мәделі қожа –   батыр, ақын, 42 жаста. Кенжехан –       батыр, Мәделінің інісі, 25-терде. Сапақ би –      қоңырат руының беделді адамы, 60-тарда. Қанай датқа – қоңырат руының беделді адамы, 60-тарда. Байзақ датқа –    дулат …

Толығырақ оқу »

«МҰХАММЕД-ҚАНАПИЯ » дастаны

Әуелі аузыма алдым бисмилланы, Алланың бар өлшеулі берген дәні. Жамиғат, құлақ салып тыңдасаңыз, Сөйлейін Пайғамбардан бисмилланы.   Азырақ сөз сөйлейін Пайғамбардан, Тақсырға сауап тілер құлақ салған. Сахаба отыз үш мың, төрт шәріден Болмай ма сөзім құрбан аяп қалған.   Алланың хақ Пайғамбар сүйген жары, Қасында отыз үш мың асхабтары. Жан …

Толығырақ оқу »

Мұхаммед-Ханафияға арналған дастандар

Бұл шығармалардың сюжетіне ислам дінінің басты тұлғаларының бірі – төртінші әділетті халифа, хазірет Әлидің ұлы – Мұхаммед-Ханафия ерліктері арқау болған. Мұхаммед-Ханафия – тарихи тұлға. Ол шамамен VІІ ғасырдың орта шенінде дүниеге келіп, 700 жылдары қайтыс болған, мұсылман дінін орнату мен нығайту жолында көп тер төккен Пайғамбар ұрпақтарының бірі. Дастанда оның …

Толығырақ оқу »