Bilgen Şayır aytadı

Ayqan qız ben Jarılqasın qojanıñ aytısı

Äueli söz bastadım Bismilladan,
Ölmey qalmas anadan tuğan adam.
Jigitter jaman janğa jaqın bolma,
Joldas bolmas öziñe de bolsañ jaman.

Dünieden jaqsı da ötti jaman da ötti,
Keruendey bwrınğılar ötip ketti.
Täbe qılıp jigitter Qwdanı oyla,
Bwrınğı ötip bizderge kezek jetti.

Dünieni payğambarda ötken körip,
Meke men Medinede däuren sürip.
Tört şaryar neşe mıñ ashabı men,
Soğısqan imansızben qanşa jürip.

Onan soñ qanşa äulie ötti, ketti,
Dinine tağat qılıp, dinin kütti.
Qwday jazğan rızığı bitkenen soñ,
Bir sağat keşikpey-aq qaza jetti.

Men bir paqır qolıma qalam aldım,
Bir qısa jazayın dep köñlime aldım.
Tilime järdem bergil Haq tağala,
Ayqın qızdıñ öleñin jaza saldım.

Jağıma medet bergil Haq tağala,
Medet berseñ söyleyin men bir şara.
Jarılqasın qojanıñ aytısqanın,
Aytayın tıñlasañız men beyşara.
Qojekeñ Aq meşit,Türkistandı meken etken,
Aytqan sözi är ru, elge ketken.
Täuip bolıp şarapattı özi qoja,
Är küni neşe türli auru kütken.

Qojekeñniñ qoñırat elge barğan jeri,
Ayqın qızben aytısıp körgen jeri.
Neşik barıp qız benen aytısqanın,
Tamamdap kelistirip aytqan jeri.
Mwnan bılay qwlaq sal ay jigitter,
Qojanıñ özi-özi men aytqan jeri.

Äueli sıyınayın bir Allağa,
Jaratqan jwmla jandı padışağa.
Qojanıñ Ayqın qızben aytısqanın,
Aytayın hikayattap,tıñlağanğa.

Zahardan bal,tikennen gül jarattı,
Ay men kün Arsı-Kürsi tün jarattı,
Qwdanıñ qwdiretine qiın emes,
Jarattı neşe türli maqlwqattı.
Söyle dep azamattar rwhsat berseñ,
Söz benen kötereyin köñil şattı.
Söylese söz tabılar barlı -joqtı,
Ümit köp tirlikte Jabbar Haqtan.
Söylespey qatarı men zamanında,
Köñil men kim jürmeydi özi tapqan.
Jolıqtım Qoñırat eldiñ jüyrigine,
Jürgende söyder sözge bolıp batpan.
Uaqtım qırındauğa keñ bop jürgen,
Şığardım türli qıyal köñil şattan.

Qoñırattıñ sol jüyrigi äyel eken,
Buralğan tal şıbıqtay adam eken.
Jası bar jiırmanıñ bireuinde,
Özi de nwrı janğan adam eken.
Äm jäne köp oqığan adam eken,
Qolında qağazı men qalamı bar.
Jel sözge ärbir jannan ozıp jürgen,
Halqına jüyriktigi mälim eken.
Atadan bir wl menen bir qız eken,
Oqığan ağası da tälip eken.
Jamağat qwlaq salıp tıñlasañız,
Boladı qojañ duşar qay tür menen.
Bwl dünie oylap twrsam jalğan eken,
Bwrınğı payğambardan qalğan eken.
Äueli qara qwsşı mänzilinde,
Qalağa şaqırtu men barğan eken.
Jaratqan jannıñ bärin Jabbar Qwday,
Bendege bitse baqıt köñili jay.
Qazaqtıñ inabattı täuibi dep,
Şaqırtıp alğan eken auru noğay.
Noğaydıñ dertin qarap däri salğan,
Äm jäne dertin jazıp maqswt alğan.
Bir täuip Aq meşitte qoja bar dep,
Joğarğı qoñırat eli habarlanğan.
Täñirim özi bergen uaqtında,
Qojanıñ köñli ozğan är bir jannan.
Rahmet atañızğa demey qalmas,
Bwl sözge qwlaq salıp tıñdağan jan.
Kimnen ötpey qaladı dünie jalğan,
Pasıq antqa,mwsılman dinge nanğan.
Joğarğı qoñırat eli qwlaqtanıp,
Eline şaqırtu men alıp barğan.
Eline sol qoñırattıñ barğanında,
At şaptırğan bir toyğa duşar bolğan.
Kädesi toy bastatıp, qonaq qoy dep,
Seyil qıp qojañ bayğws twralağan.
Ejelden ozğan jüyrik jwrağatı,
Bir neşe qosıp olja sanap alğan.
Bar eken bir aqsaqal käri kisi,
Bendege är ne qılsa Haqtıñ isi.
Aqsaqal aytqan sözin qabıl alıp,
Jüredi ortağa alıp barlıq kisi.
Qonaqqa basta deydi toydıñ sänin,
Eş kimnen müdirmestey körinedi.
Sol şaqta ol qojağa salsa közin.
Sol jerde twrğan halıq keñesedi,
Qojanıñ bilgenen soñ işki sırın.
Ekeuin aytıstırıp köreyik dep,
Ap keldi Beksarınıñ aqın qızın.
Qojanıñ sonda köñli jabırqadı,
Aytpasqa eş bir ayla tabılmadı.
Qojağa süyeu bolğan tağı jeri,
Kim edi dep Beksarınıñ qızı tañırqadı.
Sonda bireu söyledi Şığanaqtan,
Köñilge söz söyleydi bolıp batpan.
Jarasa, jaramasa meyli bilsin,
Qalıptı habar tauıp är taraptan.
Betine jılı sözben jan qaramas,
Ol qızda jürgen eken ozıp toptan.
Eline aqın degen atı şıqqan,
Şığarıp talay jılı söz köñil aşqan.
Beksarı degen kisi bar dep ayttı,
Bwl sözge qwlağıñdı sal dep ayttı.
Qırıq boydaq, Bağlan jaqtan alıp kelgen,
Qoydı soy neşe adamdıq nar dep ayttı.
Bir wlı,bir qızı men bar dep ayttı,
Aytqanı öleñ menen jır dep ayttı.
Tolıqpay qızdıñ köñli küyeuine,
Bwl jaqta sol sebepten jür dep ayttı.
Esitip qojañ twrdı onıñ bärin,
Keñ dünie uayım men boldı tarıñ.
Ekeui är ne bolsa aytısadı,
Ol qızdıñ qwday biler ne qıların.
Ol qızda ısılğan qız körip köpti,
Är kimnen aytar sözdi üyrenipti.
Alıp kel qoja menen aytıssın dep,
Bir qızben eki jigit jiberipti.
Bir qızben eki jigit qızğa ketti,
Kelmey-aq sol jerde onıñ ızğarı ötti.
Jwrt asıp beti aşılğan körim ğoy dep,
Ağalar meniñ zalım jüda ketti.
Astında kelgen eken minip jorğa,
Ininde kök barqıttan ilip düriya.
Eşkimniñ aytqanına könbeydi eken,
Bes jigit alıp kelgen barıp zorğa.
Aqırın täñrim bersin bwl twğırdıñ,
Jolıqtı qojañ bayğws jayğan torğa.
Basına kigen eken kämşät börik,
Bolğanda şaşı sümbil qası kerik.
Porımı eş adamğa wqsamaydı,
Aqılı ajarına bolğan serik.
Olarğa jalğız jürmek minas emes,
Qasına kelgen eken bes qız erip.
Ol qızdıñ mırzalığın men aytayın,
Ağalar tıñlasañız kelistirip.
Sol toydıñ şaşuına kelgen jerden,
Ketipti bes atpenen bes som berip.
Kigeni ayağına qızıl etik,
Bes mantıp kier emes aqşa jatıp.
Öziniñ tärbieli minezinen,
Jür eken jwrtı jaqsı köñil etip.
Zäresi qojañ bayğws eş qalmadı,
Mına qız keter-au dep aldan ötip.
Jibergen toyhanağa qızdar keldi,
Qojañ bayğws alıstan bayqap kördi.
Ol qızdıñ kelbetin-au körgenen soñ,
Danışpan ekendigin qojañ bildi.
Biz twrmız at üstinde üyge kirmey,
Törimiz boyımızdı biley almay.
Wmıttıq bağanağı toy bastaudı,
Sol jerde äli twrmız ündey almay.
Şaqırğan toyhanağa qızdar keldi,
Esitkeli birneşe mırza keldi.
Är kimnen aytar sözge artıq eken,
Keldi de toqtalmay-aq söyley berdi.
Jamağat qwlaq salıp tıñlasıñız,
Mineki sol jerdegi aytqan sözi:

Qızdıñ aytqanı:
Qojeke esenbisiz, sälem berdik,
Mübarak didarıñdı jaña kördik.
Jüziñde rahmatıñ bar jan ekensiñ,
Joq şığar köñliñizde täkäbbirlik.
Öziñ bil söyleskende ne deriñdi,
Äzir alıp kel qolıñdı, köriselik.

Qojanıñ jauabı:
Jarqınım, sälem berseñ salamat bol,
Jetedi mwratına ölmegen qwl.
Siz sälem berseñiz, biz älik aldıq,
Sünnatı payğambardıñ qazulı jol.
Körisseñ körisem dep aytqan söziñ,
Är qaşan şariğatqa teris emes jol.
Taralğan totı qwstay bala ekensiñ,
Jäne-de eki betiñ alqızıl gül.
Porımıñ qatarıñnan artıq eken,
Jäne-de qasıñ qara, şaşıñ sümbil.
At bilip, jüz tanımaq bir ğanıbet,
Abzal dür söylespekke, atıñ bildir.

Qızdıñ jauabı:
Beksarı atam atı, Ayqın atım,
Süygennen Ayımtorı deydi halqım.
Qırıq boydaq , Bağlan jaqtan bıyıl keldim,
Bilmeydi bwl jaqtağı bizdi halqım.
Bekmwrat birge twğan jalğız ağam,
Osılayşa aytayın sözdiñ saltın.
Osınday tüsindirip tamam ettim,
Şwbaltıp ne qılayın sözdiñ artın.
Köñlimdi qaldırar dep oylamaymın,
Sekildi söziñ jibek, jüziñ altın.
Adamzat aytsa biler, aşşa körer,
Bilmeydi bwl jaqtağı Sizdi halqım,
Qojeke, öziñ aytıp bildirmeseñ,
Qojanıñ kim biledi qazaq, sartın.
Qojanıñ jauabı:
Oylap em bir bala eken dep jüziñ jarqın,
Tiliñ kilt, keudeñ sandıq, aqlıñ altın.
Aqılıñ köpte bolsa, şaşıñ wzın,
Jiberdiñ kelistirip sözdiñ artın.
Qız Torı bwl söziñ-au, ne degeniñ,
Qojanıñ bilmeymin dep qazaq-sartın.
Kül töbe degen jerde pirlik qılğan,
Bärine atam sopı bwl halqıñnıñ.
Ayım Torı dämeñ seniñ sonday ma edi,
Dinime til tigizip ne dep ayttıñ.
Ğaziziñ sonday jaqsı bile almaymın,
Eliñde şın biletin joq pa qartıñ.

Qızdıñ jauabı:
Qojeke, söziñ şırın, jüziñ altın,
Tarttı ma malal kelip köñliñ salqın.
Ayttı dep mwnday sözdi köñliñe alma,
Aytıp em äşeyin-aq sözdiñ saltın.
Qılatın eldi tanıs qoñsı edi,
Swramay nağıp bilsin Sizdi halqım.
Bayan qıl taqsır mağan öz zatıñdı,
Babañnıñ kir keletin jeri bar ma,
Atañnıñ aytsañ mağan qoyğan atın.
Qojanıñ jauabı:
Ayt deseñiz aytayın atımdı men,
Qılayın Sizge bayan zatımdı men.
Tamır jau är artığı asıl tastı,
Köterseñ ayla menen batımdı sen.
Er twtıp äyel basıñ söz aytasıñ,
Bolmaspın ötirikşi batır desem.
Atımdı öz erkiñmen bile almassıñ,
Qız Ayqın özim aytıp bildirmesem.
Ötipti bizden bwrın Hazret Äli,
Wjmaqtan şıqqan onıñ zwlpıqarı,
Arğı atamdı surasañ Sügiräli,
Bergi atam odan twğan İbiräli.
Babam han, Babam Törejan, atam Şırban,(Sırman)
Pir twtıp qol tapsırğan jwrttıñ bäri.
Oylamay türli keñes tabılğanın,
Bilesiñ be osılayşa qoja äuleti.
Swrasañ özim atım Jarılqasın,
Jel sözdiñ qaydan bildiñ tabılmasın.
Atam men öz atımdı bayan qılıp,
Keltirdim osılayşa sözdiñ basın.

Qızdıñ jauabı:
Qojeke, nağız äulet pir ekensiz,
Artıqşa söyler sözge dür ekensiz.
Qojeke, nağız äulet pirde bolsañ,
Jel sözben jeñil tartıp jür ekensiz.
Qojağa nağız öleñ bwyrıq emes,
Qoymasañ ata jolın kir etesiz.

Qojanıñ jauabı:
Önerdi Täñrim bergen Ayqın mağan,
Er edim aytar sözden toqtamağan,
Tileuqor nağız pirdiñ balasımın,
Barmaspın jamandıqqa kelse şamam.
Orınsız jaman sözdi ayta almaymın,
Wyattı Täñrim bergen Ayqın mağan.
Bwl öleñ küna bolsa nege aytasıñ,
Esittim sende ekensiñ Qwran, käläm.
Bwl öleñ künä emes, sauap ta emes,
Aytadı kün ğoy dep bilmes nadan.
Jığılğan süringenge küled degen,
Keldi me sonıñ keri Ayqın sağan.

Qızdıñ jauabı:
Atıñdı jaña bildim Jarılqasın,
Köredi ärkim täuir ıqılasın,
Basıñda baqıt qwsıñ bar şağıñda,
Kem emes padşadan da qara basıñ.
Esitip körgen jerden abaylarsıñ,
Ayqınnıñ aytqan sözin därejesin.
Jigitke maqtap aytqan jaramaydı,
Aytamın maqtamay-aq söz rasın.
Qoymasañ jigittik pen öleñiñdi,
Halqıñnıñ qaytarasıñ ıqlasın.

Qojanıñ jauabı:
Jarqınım bwl sözime qwlaq salşı,
Qalmaydı erdiñ jerde qara bası.
Erdi äyel kemitti degen rastı,
Qız Ayqın solay ma edi sözdiñ bası.
Aytamın nasihat men öleñimdi,
Jwrtımnıñ nege qaytsın ıqılası.

Qızdıñ jauabı:
Tüye mal jük kötermes meşeuinde,
Sözimdi qaldırmañız keşeuilge.
Jüzinde bwl dünieniñ tiri jürmiz,
Ölerin bende bilmes neşe künde.
Swrayın Sizden taqsır bilmek üşin,
Jasıñız jiırmanıñ neşeuinde.

Qojanıñ jauabı:
Tüye mal jük kötermes meşeuinde,
Söziñdi qaldırmayın keşeuilge.
Jüzinde bwl dünieniñ tiri jürmiz,
Ölerin bende bilmes neşe künde.
Qay jılı tuılğanımdı bilmey jürmin,
Jasımız ata-ananıñ esebinde.
Bilmesek te japsarlap aytar edik,
Köñliñiz razı bolar neşeuine.
Kädimgi qırıq jartısı jiırmanıñ,
Qız Ayqın Allohu ağlam üşeuinde.

Qızdıñ jauabı:
Qojeke, didarıñdı jaña kördik,
Aldında mırzalardıñ attay jeldik.
Dünie päni degen söz kitapta bar,
Bwl üş kündik düniede däüren sürdik.
Bilmey aytıp wyalıp qalmayıq dep,
Sol sebepten jasıñızdı bizde sürdik.
Bizge Siz eki jıldıq ağa ekensiz,
Ağağa qarsı bolmay jaña bildik.

Qojanıñ saualı:
Däm aydap Siz keldiñiz sonşa jerden,
Dwşpanı köp jaqsı emes soñına ergen.
Tarqamas sözden qwmar Ayım torı,
Sonı men bir söylesem arman-bermen.
Adamzat aytsa biler, aşşa körer,
Bwl jaqqa Siz keldiñiz ne tür menen.

Qızdıñ jauabı:
Bilmeydi Haq ämirin nadan kisi,
Söz aytpaq tıñlamaqqa köñil qwsı.
Bir eldiñ Ayım torı aqını edim,
Öksitip ne qılasıñ men bayğwstı.
Jauına atta qaşıp wstatpaydı,
Egesi qılğan bolsa jaqpas isti.
Jwldızdar aspandağı jerge tüser,
Qwdireti Qwdayımnıñ sonday küşti.
Däm aydap sonşa jerden kelip jürmiz,
Ejelden bwl oqiğa Haqtıñ isi.

Qojanıñ jauabı:
Jarqınım, erge siñbes, erdiñ malı,
Allanıñ eki bolmas bwyırğanı.
Täkkäbirlik köñliñe kelip qalıp,
Eliñnen köşip şıqtıñ köp tüyeli.
Namrud pen Şaddat malğun padşa bolğan,
Olarğa Qwday bergen äm zaualdı.
Olarday jwrttı wstağan patşa emessiñ,
Esiñe nege almadıñ osılardı.
Jastıq pen mwnşa jerge qaldıñ kelip,
Aradağı dwşpannıñ tiline erip.
Tağdırda tabdir joq qoy degen söz bar,
Kisi joq erip şıqqan sağan serik.
Ağayındı wmıtıp jürmegeysiñ,
Sözge jauap berseñde attay jelip.

Qızdıñ aytqanı:
Äueli sıyınamız qwdiretke,
Sıyınsaq medet berer qattı dertke.
Sır aşpay süyenisip otır edik,
Sen-dağı bir söz ayttıñ şauıp betke.
Ğalam bir kitap ortaq degendeyin,
Köñliñiz twrmadı ma qwdiretke.

Qojanıñ aytqanı:
Bizdağı süyenemiz qwdiretke,
Süyensek medet berer qattı dertke.
Sır aşpay süyenisip otır edik,
Sen-dağı bir söz ayttıñ şauıp betke.
Ğalam bir kitap ortaq dep aytqan soñ,
Ayağı sol sebepten sin bop ketti.
Köñilin küyeuiñniñ nege auırttıñ,
Qız Torı köñliñ twrsa qwdiretke.

Qızdıñ aytqanı:
So lma eken basımdağı jalğız minim,
Siz ayttıñ biz bilmegen sözdiñ şının.
Bekmwrat birge twrğan jalğız kökem,
Otır ma eken körmey Sizden bwrın.
Kelmey-aq süyeu sözge tamırlandıñ,
Joq-pa eken aytıp körgen onı bwrın.
Köp jöñkip osı sözden dauam tapsın,
Şöp jelke jaman-jäutik qızdı bwrın.
Äyelşe ösek aşpaq söz aytasıñ,
Qojeke solay ma edi seniñ swrıñ.
Rizasız maqsat haram degen qayda,
Joqpa ediñ oqıp körgen onı bwrın.

Qojanıñ aytqanı:
Jarqınım jüziñ körkem, swlu sırtıñ,
Qıyadı körgendi adam neğıp wltın.
Men bilgendi eş adam bilmes deysiñ,
Osılayşa Ayım torı pığıl qıldıñ.
Rizasız maqsat haram degen bolsa,
Qaldıma rizalanıp qayın jwrtıñ.

Qızdıñ aytqanı:
Qaldırma qoja bizdi qasiretke,
Ketedi işim tolıp qayğı dertke.
Biz jürmiz sözimizge jetelik dep,
Birinşi jer öbisip aytqan sertke.
Öziniñ öz qılğanı keldi aldına,
Dünieniñ öşi qalmas aqıretke.

Qojanıñ aytqanı:
Jarqınım erge siñbes erdiñ malı,
Täkkäbbir momın bolsa şıqsın janı.
Nahaqtan qwr jalağa qaldırsañız,
Qaytesiñ bir jaratqan padşa ğanı.
Nahaqtan Sizge kelip ol wrınsa,
Moynına meyli bolsın öz obalı.

Qızdıñ aytqanı:
Bolıptı Sizge dayın barlıq sırım,
Siz ayttıñ biz bilmegen sözdiñ jayın.
Şığardıñ qıraulanğan türli qayau,
Siz aytıñ biz swradıq saual türin.
Swraymın Sizden taqsır bilmek üşin,
Qwdayım ne jarattı jannan bwrın.

Qojanıñ aytqanı:
Jarqınım söz swradıñ qiın qattı,
Jel sözben kötereyik köñil şattı.
Surasañ swlu Ayqın biz aytayıq,
Äueli Haq tağala Tau jarattı.
Qızıl köl, tau işinde baq jarattı,
Jabbar egem özderi rahım etip,
Haq tağala ol tauğa nazar etti.
Tau erip qorğasınday balqığan soñ,
Maujırap köbikteri aspanğa attı.
Qwdayım sol köbikten jer jarattı,
Erimey tübindegi qalğan tastan,
Bayt al-masud attı bir nwr jarattı.
Qwdaydan özge jannıñ bäri de joq,
Bir ülken tüsi jasıl qws jarattı.
Keñdigi bwl düniedey on mıñ şahar,
Barşasın qwdireti men Haq jarattı.
Toltırıp sol şahardıñ bärin dänge,
Haq tağala ol qwsqa ämir etti.
Sol dän ata ösken soñ ölesiñ dep,
Är küni sol dänniñ nwrın jwttı.
Aqırında sol dana tausılıptı,
Bireui sol dananıñ qalğan eken,
Onıda 60-jıl saqtap tağı jwttı.
Sol dananı jwtqan soñ janın aldı.
Sol qwstıñ denesinen adam şıqtı,
Haq özi qwdireti men jaratıptı.
Alğaraz barşaları imansız bop,
Onan soñ Haq tağala Halak etti.
Mwnan bwrın bwl dünieniñ jaralğanın,
Swrasañ Jarılqasın tamam etti.

Qızdıñ saualı:
Qojeke, kötereyik köñil şattı,
Jaratqan jadıma alıp Jabbar Haqtı.
Jel sözdi Täñrim bergen söylesin dep,
Jaratqan miasar qıp til men jaqtı.
Tirilikti öteyik bazar etip,
Bolsada özge jalğan ölim Haqtı.
Düniege näzil bolğan jannıñ bärin,
Bir küni jwmıradı topıraqqa.
Swraymın, Sizden taqsır bilmek üşin,
Täñirim bwrın jarattı qay äripti.

Qojanıñ jauabı:
Oylaydı aqıldı adam sabırlıqtı,
Oylaydı jaman adam jäbirlikti.
Swrasañ swlu Ayqın biz aytayıq,
Täñirim bwrın jarattı nwn men kaptı.
Täñirim bwrın jaratqan soñ nwn men kaptı,
Jarattı kaptan jerdi, nunnan kökti.
Kaptan jerdi, nunnan kökti jaratqan soñ,
On segiz mıñ älemdi tamam etti.

Qızdıñ saualı:
Mwhammad qılğan eken dinin jarıy,
Dozaqqa qarsı qoyğan kitaptarı.
Qojeke qwlaq salıp tıñlasañız,
Aldıñda äzir bolsın sözdiñ bäri.
Bir aq qoy, bir qara qoy kezek ottap,
Tınbaydı bir sağatqa auızdarı.
Qara qoy otqa şıqsa halıq auırıp,
Qalmaydı otırğan jan eş mänzili.
Al aq qoy kezekpenen otqa şıqsa,
Boladı şat-şadıman jannıñ bäri.
Qojeke, sol eki qoy ne degen qoy,
Bayan qıl biz swradıq taqsır anı.

Qojanıñ jauabı:
Tileymin äuel tilek qwdayımnan,
Payda joq er jigitke uayımnan.
Bolsa da sağan qiın bizge ansan,
Jarqınım söz swradıñ oñayınan.
Biri kün, ekeuiniñ bireui tün,
Dep ayttıñ mwnı saual qalayınan.
Tün bolsa halıq wyqıdan twra almaydı,
Jorıdıq bwl söziñdi solayınan.
Halıq jadırap, kün bolsa sırın aytar,
Men seniñ toqtalmaymın mwndayıñnan.
Söz swra mwnan göri qiınıraq,
Jel sözde ozıp jürmin talayınan.

Qızdıñ saualı:
Kimnen ötpey qaladı dünie jalğan,
Pasıq antqa, mwsılman dinge nanğan.
Armansız bir swrayın saualımdı,
Bilimiñ artıq bolsa jwmla jannan.
Qwdayğa qwl bolğan soñ, rasulğa ümbet,
Biledi payğambardı din mwsılman.
Jauap ber bwl swraqqa aqlıñ kemel,
Neşe jıl Abu Bäkir padşa bolğan.

Qojanıñ jauabı:
Qız torı qırlı sözge keldiñ jaña,
Tilime medet bergin Haq tağala.
Dünieden qaza jetip solarda ötti,
Allanıñ ämirine barma şara.
Aytayın bilgenimşe hikayat qıp,
Swrasañ bilmek üşin Ayqın bala.
Hazreti Haq payğambar ötkenen soñ,
Meke men padşa bolğan Madinağa,
Swrasañ swlu Ayqın biz aytayıq,
Eki jıl, altı ay padşa boldı Abu Bakir razı Anha.

Qızdıñ saualı:
Qojeke, bizge aytasıñ aqılıñdı-ay,
Kim biler kimniñ jaman, maqwlın-ay.
Är kimder bwl sözime toqtauşı edi,
Otırmın toqtata almay yapırım-ay.
Ejelden jan joq edi joldas bolğan,
Qalıspay bir toqtaudıñ qarqınında-ay.
Bir eldiñ Ayım torı twlparı edim,
Ozuşı em aybatım men aqırıp-ay.
Qaluşı em qwyın soqqan üydey bolıp,
Ekpindi qoñır sudıñ salqınınday.
Swrağan saualıma jauap berdiñ,
Ärkimnen jaña bildim artığıñdı-ay.
Ötken soñ sol äzizder bwl dünieden,
Qaysısı taqqa minip padşa boldı.

Qojanıñ jauabı:
Bwl sözdi söyley,söyley boldıq ası,
Kemşilik körmegen soñ adam bası.
Qwdayım özi berip, özi aladı,
Bolmaydı qwdiretine kim razı.
Ötken soñ sol äzizder bwl dünieden,
Altı aylıq padşa bolğan Hasan äziz.

Qızdıñ saualı:
Biledi söz mänisin Sizdey erler,
Sözge söz qayıradı kemeñgerler.
Allanıñ aq didarın köre almaydı,
Bwl jalğanda men-mendik täkkäbirler.
Jauap ber bwl sözime aqılıñ kemel,
Mısalın bwl dünieniñ nege meñzer.

Qojanıñ jauabı:
Altın dep wstağanın tasqa meñzer,
Jaqın dep dos twtqanın qasqa meñzer.
İnju-marjan jaqwt dep wstağanın,
Ötpese bir pwrıştı tasqa meñzer.
Mıñ-mıñdap malıñ bolsa eş payda joq,
Toqpın dep jürgenderdi aşqa meñzar.
Dünieden ötpesten jan eş qalmaydı,
Şoqı dep anıq körgen twsqa meñzer.

Qızdıñ saualı:
Köp deydi tarihta näzik jerler,
Tamamdap wstar onı qanday erler.
Pasıq pen ölgeninşe dos bolmağan,
Ol Sıddıq, Umar, Usman, Äli şerler.
Jauap ber bwl sözime aqılıñ kämil,
Peyili adam zattıñ nege mezger.

Qojanıñ jauabı:
Qız torı swraysıñ-au bilmegen soñ,
Lwqman mıñ jasağan ölmegen soñ.
Erdiñ peyilin solay dep aytıp bolmas,
Köziñ men qiyanatın körmegen soñ.
Äyeldiñ neşe türli mekeri bar,
Bilmeysiñ öz basıña kelmegen soñ.
Äyeldiñ bir peyili şaytanğa wqsar,
Artıqşa aqıl iesi bolğannan soñ.
Äyeldiñ bir peyili qasqırğa wqsar,
Amanatqa qiyanat qılğanan soñ.
Äyeldiñ bir peyili itke wqsar,
Qanağat qalauına qılmağan soñ.
Äyeldiñ bir peyili ayuğa wqsar,
Aqırıp er betinen alğannan soñ.
Äyeldiñ bir peyili eşekke wqsar,
Jügensiz öz betimen jürgennen soñ.
Äyeldiñ bir peyili suırğa wqsar,
Ornındı sözge qwlaq qoymağan soñ.
Äyeldiñ bir peyili doñızğa wqsar,
Osqırıp sözge jauap bermegen soñ.
Äyeldiñ bir peyili maymılğa wqsar,
Irjañdap ärkimder men bir külgen soñ.
Äyeldiñ bir peyili sauısqanday,
Şıqlıqtap sırttan ğaybat qılğannan soñ.
Äyeldiñ bir peyili qara qwstay,
Jemtikti ärkim äkep bergennen soñ.
Äyeldiñ bir peyili qoñızğa wqsar,
Közi tüsken närseni jıyğannan soñ.
Äyeldiñ bir peyili şaytanğa wqsar,
Erin aldap är kimmen jürgennen soñ.
Äyeldiñ bir peyili torğayğa wqsar,
Sizderdey är bwtağa bir qonğannan soñ.
Qız torı bwl bwzıqtıñ bireuisiñ,
Aylañ joq köñiliñde bolmağan soñ.
Qojanıñ sözi mwnday asıp ketti,
Köñili peyilin är türmen basıp ketti.
Söz ayağın tıñlauğa şıday almay,
Ayqın qız tün işinde qaşıp ketti.
On üş türli peyilin tapqannan soñ,
Jeñgennen soñ qojanıñ köñili bitti.
Qojekeñ atın minip, şapan kidi,
Bir ülken bazar qıldı, wzaq tündi.
Otırğan mırzalardı tügel maqtap,
Birin qoymay tegistep bärin jidı.

Mwnı jazğan Şaymardan meniñ atım,
Qazaq emes noğay dür asıl zatım.
Oqığannan bir dwğa ümit etip,
Künahar beyşara dep jazğan hatım.
Qatesi bolsa meni sökpeñizder,
Qate bolsa tüzetpey ketpeñizder.
Oqığan ağa-inige dwğay sälem,
Mwnnan artıq bizden söz kütpeñizder.
Äkemiz Aq şeşmelik esimi Ayaz,
Osılayşa keledi ğoy söz jobası.
Şahi Ahmed Bekeev ataladı,
Bider onıñ eñ kişi nemeresi.
Şahmardan, äkem atı NwrMwhammad,
Alla qwlı bolğanda Rasulge ümmat.
La IllaHa illa Alla Mwsılmanmın,
Aqırette YA rasul qıl şapağat.
Bilmegen men bir nadan oñ men soldı,
Qwdayım özi bersin twrı joldı.
Köp oylanıp mwnı da küşpen jazdım,
Sözimniñ tamam qılar uaqtı boldı.
Bir mıñ toğız jüz birinşi jılda,
On besinşi yanvarda tamam boldı.
Közime tüsken jerden jazıp aldım,
Mwnı endi bastıruğa oyıma aldım.
Arı-beri qatesin tüzep alıp,
Zakazdı poştalionğa aytıp saldım.

Şığarma Aqmola oblısınıñ Kökşetau ueziniñ Mahdum
Şahmardan Molla Nwr Mwhammad Wlı Şahi Ahmed Bekeevtiñ qamqorlığımen
1913-jılı Qazan qalasınan kitap bolıp şıqqan.

Tañbalar

Wqsas maqalalar

Pikir qaldıru

E-poşta mekenjayıñız jariyalanbaydı. Mindetti örister * tañbalanğan